Raadsvoorstel Kaderbrief VRGZ

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Zienswijze kaderbrief Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) 2027

Kern van het raadsvoorstel De Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) stelt de kaderbrief op zodat de gemeenten vooraf betrokken worden bij het begrotingsproces. Hierin staat op basis van beleid de financiële uitgangspunten, inhoudelijke ontwikkelingen en risico’s voor het begrotingsjaar 2027 beschreven. Hoewel niet wettelijk verplicht, heeft de raad de mogelijkheid een reactie (zienswijze) te geven op de kaderbrief. Deze reacties worden vervolgens meegenomen en afgewogen bij het opstellen van de conceptbegroting 2027. Het college adviseert de gemeenteraad in te stemmen met het versturen van bijgaande zienswijze over de kaderbrief VRGZ 2027 aan het dagelijks bestuur van de veiligheidsregio

Gerelateerde raadsstukken *

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Zienswijze kaderbrief Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) 2027

Zaaknummer

: 1513404

Datum collegevergadering

: 16 december 2025

Datum raadsbesluit

: 29 januari 2026

Datum raadsvergadering

: 29 januari 2026

Portefeuillehouder

: Burgemeester Walraven

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling MSD

Voorstel 1. Kennis te nemen van de kaderbrief van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (VRGZ) 2. De bijgevoegde zienswijze Kaderbrief van de veiligheidsregio GelderlandZuid vast te stellen. 3. Deze zienswijze in te dienen bij de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid.

Inleiding Met de Kaderbrief informeert de VRGZ de gemeenten op hoofdlijnen over de ontwikkelingen, het beleid en de verwachte financiële consequenties voor het jaar 2027. De Kaderbrief vormt de eerste stap in de voorbereiding op de conceptprogrammabegroting VRGZ 2027 Participatie Niet van toepassing Argumenten 1.1 We sturen met andere gemeenten meer aan de voorkant Het gezamenlijk benoemen en vaststellen van uitgangspunten vanuit een zienswijze biedt duidelijkheid en verhoogt de transparantie voor de deelnemende gemeenten en de gemeenschappelijke regeling. De kans is daarbij groter dat deze uitgangspunten ook daadwerkelijk worden gehanteerd bij de begroting. 1.2 Aandacht voor besparingen vanuit gemeenschappelijke regelingen blijft noodzakelijk Gelet op de financiële situatie van de gemeente en de vastgestelde begroting 2026 van gemeente Maasdriel moeten de gemeenschappelijke regelingen vanaf 2027 ook hier een bijdrage aan blijven leveren. 1.3 Noodzaak door wettelijke en landelijke ontwikkelingen De maatregelen uit de Kaderbrief 2027 zijn noodzakelijk om te voldoen aan wettelijke taken en landelijke ontwikkelingen, zoals de herziening van de Wet veiligheidsregio’s, versterking van regio-overstijgende samenwerking en bescherming van vitale infrastructuur. Niet anticiperen brengt risico’s mee voor wettelijke verantwoordelijkheid en bestuurlijke continuïteit.

1.4 Investeringen vragen meerjarige en transparante financiële onderbouwing De voorgestelde investeringen in crisisbeheersing, cyberveiligheid en vastgoedonderhoud zijn van belang. Wel dienen deze te zijn ingebed in een transparant,

meerjarig en financieel onderbouwd plan. Gezien de korting op de middelen Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR), de extreme prijsstijgingen en de aanzienlijke extra kosten voor vastgoed, is het noodzakelijk dat VRGZ een doordachte en stevige strategie hanteert voor risicobeheersing, reservevorming en het voorkomen van ad-hoc maatregelen. Gemeenten mogen niet worden geconfronteerd met disproportionele lasten. 1.5 Zorg voor personeel versterkt organisatie en continuïteit De inzet van een casemanager nazorg/PTSS ondersteunt duurzame inzetbaarheid en vermindert verzuimrisico’s. Hiervoor is volledige transparantie nodig over structurele kosten en de verdeling ervan. Lasten moeten beperkt blijven tot wettelijke taken. 1.6 Versterking weerbaarheid en financiële realiteit Door rijkskortingen en stijgende kosten is het noodzakelijk om investeringen in crisisbeheersing, cyberveiligheid en organisatieontwikkeling zorgvuldig af te wegen. Tegelijkertijd benadrukt de Kaderbrief dat onvoldoende investeren in de basis leidt tot grotere kwetsbaarheid en uiteindelijk hogere maatschappelijke en financiële schade. Het Rijk stelt extra middelen voor weerbaarheid beschikbaar, maar de verdeling daarvan is onzeker. Gemeente Maasdriel kan daarom alleen instemmen met structurele uitgaven wanneer deze middelen daadwerkelijk worden toegekend en niet leiden tot extra lasten voor gemeenten.

Deze financiële randvoorwaarden moeten vooraf ondubbelzinnig worden vastgesteld en middelen moeten uitsluitend worden ingezet voor het doel waarvoor zij zijn bedoeld. 1.7 Mogelijke ontvlechting bedrijfsvoering VRGZ-GGD Sinds 2013 werken VRGZ en GGD Gelderland-Zuid samen in de bedrijfsvoering via de fiscale constructie Kosten voor Gemene Rekening (KGR). De VRGZ en de GGD onderzoeken een mogelijke ontvlechting, omdat de huidige constructie financieel onevenwichtig en organisatorisch complex is geworden. Hoewel ontvlechting kan bijdragen aan transparantie en toekomstbestendigheid, heeft dit naar verwachting aanzienlijke financiële en organisatorische gevolgen. De gemeenteraad is tot nu toe beperkt betrokken en beschikt nog niet over voldoende inzicht om de gevolgen goed te kunnen beoordelen. Wij vinden het daarom noodzakelijk dat gemeenten tijdig worden meegenomen in de besluitvorming. Een uitvoeringsplan met meerdere scenario’s – inclusief financiële impact en waarborgen voor continuïteit van dienstverlening – is nodig voordat verdere besluiten worden genomen. Daarbij is het belangrijk dat eventuele meerkosten niet op de deelnemende gemeenten worden afgewenteld.

Kanttekeningen/risico’s 1.1 Mogelijk vragen niet alle gemeenten om besparingen Er wordt in de zienswijze specifiek gevraagd om te kijken naar besparingen voor gemeente Maasdriel. Besparingen zullen echter kansrijker zijn als gemeenten hierin gezamenlijk optrekken. In het voortraject is dan ook afstemming gezocht met de andere gemeenten maar niet alle gemeenten vragen meer om besparingen. 1.2 VRGZ acht bezuinigingen onwenselijk en onverantwoord Volgens het Dagelijks Bestuur van de VRGZ zijn bezuinigingen niet verantwoord vanwege de weerbaarheidsopgave en mogelijke gevolgen voor dienstverlening en veiligheidsgevoel. Het is daarmee onzeker of VRGZ de taakstelling verwerkt.

1.3 Onzekerheid over landelijke uitwerking en verantwoordelijkheidsverdeling De praktische uitwerking van landelijke ontwikkelingen is nog onduidelijk. Hierdoor is niet helder welke taken, verantwoordelijkheden en kosten bij gemeenten en VRGZ komen te liggen. 1.4 Onzekerheid rijksmiddelen en financiële risico’s De korting van 10% op BDuR-middelen betekent een structurele vermindering van 1.032.000 euro per jaar vanaf 2026. Het blijft onzeker of deze maatregel wordt teruggedraaid. Tegelijkertijd stelt het Rijk extra middelen beschikbaar voor weerbaarheid, maar de verdeling is nog onbekend. Structurele keuzes mogen niet worden gebaseerd op incidentele middelen. 1.5 Onvoldoende inzicht in structurele personele lasten De structurele inzet van een casemanager nazorg/PTSS vraagt duidelijkheid over kosten en verdeling. Zonder volledige onderbouwing is instemming niet verantwoord. 1.6 Onduidelijkheid over wettelijke versus optionele taken Een transparante scheiding tussen wettelijke verplichtingen en optionele ambities is noodzakelijk om automatische lastenstijgingen te voorkomen. 1.7 Onvoldoende zekerheid over financiële en organisatorische gevolgen ontvlechting Zonder uitgewerkte scenario’s, financiële onderbouwing en duidelijkheid over risicodragerschap is instemming met vervolgstappen onverantwoord.

Inclusie Niet van toepassing Programma duurzaamheid Niet van toepassing Financiën (incl. BTW-effect) Nieuwe verdeelsystematiek vanaf 2027 Vanaf 2027 wordt de gemeentelijke bijdrage volledig gebaseerd op het gemeentefonds (cluster crisisbeheersing en brandweer). Voor de gemeente Maasdriel heeft dit geen financiële consequenties. Doordat is gekozen voor een niet-lineaire ingroei vindt volledige effectuering in 2030 plaats. De gemeentelijke bijdrage van de Gemeente Maasdriel voor 2027 is € 2.352.312. Dit betekent 4,36% van de totale bijdrage van alle aangesloten gemeenten. Echter de mogelijke uitzettingen vanaf 2027 zijn nog niet verwerkt in deze bedragen. Daarom zullen alle hieronder genoemde mogelijke uitzettingen en de korting op de BDuRmiddelen leiden tot stijging van de jaarlijkse bijdrage van de Gemeente Maasdriel met ongeveer 4,36% van de genoemde bedragen. Op basis van alle genoemde (concrete) bedragen zou dit voor 2027 een stijging betekenen van ongeveer € 94.500. (€ 2.167.000 * 4,36%). Aanvullend worden in de kadernota 2027 nog diverse risico’s en ontwikkelingen benoemd, zoals zorgplicht bij PTSS en Psychosociale risico’s, IV-strategie en ITinfrastructuur, nieuw bluswaterbeleid en ontvlechting van Bedrijfsvoering VRGZ - GGD, die ook nog een flinke impact kunnen hebben op de (jaarlijkse) gemeentelijke bijdrage in 2027 en de jaren erna.

De hoogte van deze impact is afhankelijk van bestuurlijke beleidskeuzes die gemaakt zullen dan wel moeten gaan worden.

Structurele korting op BDuR-middelen Vanaf 2026 geldt een structurele korting van € 1.032.000 per jaar op de BDuRmiddelen. Deze korting is voor 2026 incidenteel opgevangen via resultaatbestemming 2024. Voor 2027 en verder is nog onbekend of het Rijk deze maatregel terugdraait. De financiële impact voor VRGZ blijft daarmee onzeker en vormt een risico voor toekomstige begrotingen. Extreme prijsstijgingen en extra lasten Daarbovenop komen aanzienlijke extra lasten door extreme prijsstijgingen van € 235.000 en vervanging vastgoed van €410.000 euro die in 2026 incidenteel zijn opgevangen maar ook in 2027 terugkeren. Het is bovendien onduidelijk of deze bedragen nogmaals geïndexeerd worden, wat de kosten verder zou verhogen. Naast deze prijsstijgingen vraagt VRGZ om extra investeringen voor onder andere het Security Operations Center (€300.000), Microsoft-licenties (€130.000) en een casemanager nazorg/PTSS (€60.000). Gemeentelijke bijdrage VRGZ Er wordt gewerkt met scenario’s waarin bijdragen kunnen stijgen door keuzes rond ontvlechting van de bedrijfsvoering met de GGD, versterking van crisisbeheersing, landelijke verplichtingen, inflatie en investeringen in vastgoed en ICT. Tegelijkertijd neemt de drukindexeringen, investeringen op gemeentelijke begrotingen toe door rijksbezuinigingen.

Tevens kan de ontvlechting van de Samenwerking met GGD leiden tot een financieel nadeel, op het totaal. Samenwerking met GGD Door een toenemende vraag vanuit de GGD is er een scheefgroei ontstaan in de verdeelsleutels, waardoor de GGD nu niet evenredig betaalt aan de afgenomen diensten en de VRGZ derhalve de kosten voor diensten van de GGD op zich neemt. Daarnaast bemoeilijken de landelijke ontwikkelrichtingen (strategische agenda’s) en de samenwerkingsvormen voor Veiligheidsregio's en GGD verder toekomstige samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering. Verder kennen beide organisaties zeer uiteenlopende processen, die de huidige samenwerking complex maken. Ook is het niet altijd even duidelijk wie nu de eigenaar is en wie tegen risico’s aanloopt. Om deze redenen hebben de VRGZ en de GGD GZ een onderzoek laten uitvoeren, naar de vraag: “Welke samenwerkingsvorm en mate van samenwerking tussen de VRGZ en de GGD biedt de juiste balans tussen een kostenvoordeel enerzijds, en strategische wendbaarheid en realisatiekracht (over een periode van 5-12 jaar) anderzijds voor de beide organisaties?”. Versterking Weerbaarheid en Veerkracht Hoewel het Rijk vanaf 2027 70 miljoen euro landelijk beschikbaar stelt voor de versterking van weerbaarheid, oplopend naar 37 miljoen euro structureel vanaf 2030, is nog onbekend welk deel de VRGZ ontvangt.

Deze onzekerheid maakt het voor gemeenten lastig om structurele keuzes verantwoord te onderbouwen.

Bedrijfsvoering Niet van toepassing Uitvoering Planning De zienswijzebrief wordt na besluitvorming door de gemeenteraad verzonden

Handhaving Niet van toepassing Communicatie De zienswijze is verwoord in de bijgevoegde brief aan het bestuur van de gemeenschappelijke regeling. Evaluatie / controle In de conceptbegroting 2027 van de gemeenschappelijke regelingen wordt duidelijk op welke wijze de zienswijze is verwerkt Nota van wijzigingen Niet van toepassing Bijlagen Raadsbesluit Kaderbrief 2027 VRGZ Concept zienswijze kaderbrief VRGZ 2027