Raadsvoorstel incontinentie en luiermateriaal

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Duurzaam verwerken incontinentie en luiermateriaal

Kern van het raadsvoorstel De raad wordt voorgesteld om per 1-1-2022 te starten met het gescheiden inzamelen van incontinentie en luiermateriaal en dit via Avri duurzaam te laten verwerken bij ARN. Hiervoor zullen 12 semi-ondergrondse containers met toegangscontrole geplaatst gaan worden. In alle kernen kan dan het incontinentie en luiermateriaal weggebracht worden naar een verzamelcontainer. Voor het storten van het materiaal wordt voor 2022 een vergoeding voor de verwerkingskosten in rekening gebracht, het tarief is €0,50 per storting. Dit is de helft van het tarief van een storting restafval. De vaste kosten worden via het pluspakket van de Avri verrekend, het tarief van de afvalstofheffing voor alle huishoudens zal in 2022 met € 5,73 verhoogd wordt. Gerelateerde raadsstukken 20 - 02 - 2020 Inzameling incontinentiemateriaal. 10 - 12 - 2020 Verlengen pilot incontinentiemateriaal tot 31-12-2020. 18 - 01 - 2021 Raadsinformatiebrief Duurzaam verwerken van incontinentie en luiermateriaal.

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Duurzaam verwerken incontinentie en luiermateriaal.

Zaaknummer

: 181429

Datum collegevergadering

: 28 april 2021

Datum raadsbesluit

: 10 juni 2021

Datum raadsvergadering

: 10 juni 2021

Portefeuillehouder

: Wethouder Van Hoften

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Realisatie en Beheer MSD, Heidi van den Oord

Voorstel 1. Vanaf 1 januari 2022 te kiezen voor gescheiden inzameling en duurzame verwerking van incontinentie en luiermateriaal; 2. Te kiezen voor inzameling met centrale brengvoorzieningen, door middel van het plaatsen van 12 semiondergrondse verzamelcontainers met een toegangscontrolesysteem in onze gemeente; 3. De jaarlijkse kosten voor het inzamelen en verwerken van incontinentie en luiermateriaal te verrekenen via het pluspakket van Avri. Voor 2022 is het tarief voor de vaste kosten € 5,37 per huishouden en het storttarief is € 0,50 per storting; 4. Gebruikers van incontinentiemateriaal niet te compenseren voor de stortkosten á € 52,00 per jaar; 5. Een contractverplichting van minimaal 5 jaar aan te gaan met Avri en ARN voor het duurzaam verwerken van incontinentie en luiermateriaal. Inleiding In 2019 heeft de gemeente Maasdriel het omgekeerd inzamelen ingevoerd. Incontinentiemateriaal is toen niet als aparte afvalstroom meegenomen omdat het nog niet mogelijk was deze afvalstroom te verwerken naar grondstoffen. Het incontinentiemateriaal wordt momenteel met het restafval verwerkt. Uw raad heeft op 10 december 2020 de intentie uitgesproken incontinentiemateriaal duurzaam te willen gaan verwerken.

Het incontinentiemateriaal moet apart ingezameld worden waarna het door ARN duurzaam verwerkt wordt tot kunststof, biogas (groene energie), schoon water en kunstmest, biomassa of compost. Vanaf 1-1-2022 is de capaciteit van afvalverwerker ARN uitgebreid, waardoor het mogelijk is om naast het incontinentiemateriaal ook het luiermateriaal van de Avri-gemeenten te verwerken. Businesscase Om tot een doelmatige en duurzame keuze betreffende het omgaan met incontinentie en luiermateriaal te komen zijn door Avri diverse businesscases uitgewerkt. 2019 Businesscase Project Feniks In 2019 is door Avri een businesscase voor het project Feniks opgesteld. Dit was de basis voor het uitvoeren van 2 pilotprojecten. Het betreft een pilotproject in de gemeente Neder-Betuwe, waar incontinentiemateriaal huis aan huis is ingezameld. Het andere project is in de gemeente West Maas en Waal, waar incontinentiemateriaal en luiers gescheiden ingezameld zijn in verzamelcontainers in de openbare ruimte. De overige Avri-gemeenten hebben gekozen voor een financiële vergoeding als compensatie voor de kosten. 2021 Actualisatie businesscase Project Feniks Op basis van de resultaten van de pilot heeft Avri begin 2021 de businesscase geactualiseerd. De twee verschillende inzamelsystemen voor incontinentie- en luiermateriaal hebben geresulteerd in 3 scenario’s die in de businesscase verder zijn uitgewerkt.

In de raadsinformatiebrief van 18 januari 2021, bijlage 1, zijn beide businesscases uitgebreid toegelicht.

2021 Businesscase/notitie variabel tarief Op verzoek van het algemeen bestuur is er een extra businesscase uitgewerkt met de mogelijkheid om een variabel tarief te rekenen voor het aanbieden van incontinentie en luiermateriaal. Er is speciale aandacht gevraagd voor de kaders, uitgangspunten en de financiële consequenties Vervuiler betaalt In sommigen gemeenten wil de politiek het principe ‘de vervuiler betaalt’ toepassen op de inzameling van incontinentie en luiermateriaal. Het luiermateriaal is vanaf 1 januari 2022 niet meer ‘vervuilend’, maar een grondstof (net zoals gft, papier, etc.) omdat we dit duurzaam gaan verwerken. Het aanbieden van alle grondstoffen is bij Avri gratis. Dit zou de eerste grondstof zijn waar dit niet voor geldt, omdat het verwerken van dit materiaal op dit moment duurder is dan restafval. Variabel tarief Het voorstel van Avri is om een tarief van € 0,50 per storting te hanteren. Dit is de helft van een storting van restafval in 2021. Voor het bepalen van het bedrag is er voor gekozen alleen de verwerkingskosten in rekening te brengen. De kosten voor het inzamelen van het materiaal, de vaste kosten, in 2022 € 5,37 wordt via het pluspakket van de afvalstoffenheffing doorberekend aan alle huishoudens. Incontinentiemateriaal versus luiermateriaal De oorspronkelijke wens voor het variabele tarief was gericht op huishoudens met luiermateriaal.

Helaas is gebleken dat het bij BSR niet mogelijk is om een variabel tarief alleen te heffen op luiermateriaal en huishoudens met incontinentiemateriaal gratis te laten storten. Buitengebied Huishoudens in het buitengebied maken gebruik van een minicontainer, zij betalen nu een vaste bijdrage per lediging. Indien deze huishoudens gebruik willen maken van het duurzaam laten verwerken van hun incontinentie en luiermateriaal á € 0,50 per storting, dan kunnen zijn een afvalpas aanvragen. Op basis van het aantal huishoudens in het buitengebied (die gebruik maken van een minicontainer voor restafval) en de landelijke aantallen van mensen met incontinentie en luiermateriaal hebben we een inschatting gemaakt dat het om een beperkte hoeveelheid huishoudens gaat. De extra kosten van € 1,53 die BSR moet maken voor deze huishoudens worden gedeeld door alle huishoudens uit de gemeente via de vaste kosten doorberekend. Uiteindelijk bepaalt het aantal huishoudens uit het buitengebied die hier werkelijk gebruik van maakt de daadwerkelijke kosten voor de gemeente. Financiën Het invoeren van een tarief voor stortkosten, betekent een daling van de te verrekenen kosten. De verwerkingskosten worden vrijwel helemaal gedekt door de inkomsten van het storttarief. Dat heeft positieve gevolgen voor de vaste kosten die via de afvalstoffenheffing doorberekend worden.

In tabel 1 staan de vaste kosten weergegeven per huishouden zoals in de businesscase van 10 februari 2021 is bepaald. In tabel 2 staan de vaste kosten per huishouden benoemd indien er voor stortkosten een tarief van € 0,50 per storting gehanteerd wordt.

Tabel 1

Kosten per huishouden voor het inzamelen en duurzaam verwerken van incontinentie en luiermateriaal in semi-ondergrondse containers

Tabel 2

Kosten per huishouden voor het inzamelen en duurzaam verwerken van incontinentie en luiermateriaal in semi-ondergrondse containers indien per storting € 0,50 stortkosten betaald wordt.

De notitie behorende bij de businesscase Variabel tarief is opgenomen in bijlage 2. Hierin worden de kaders en uitgangspunten benoemd en worden de financiële consequenties weergegeven. De onderbouwing van het tarief voor de vaste lasten is opgenomen in bijlage 3.

Scenario’s ten aanzien van het inzamelen en verwerken van incontinentie en luiermateriaal In navolging op het diverse businesscases zijn 7 inzamel- en verwerkingsmogelijkheden verder uitgewerkt. In bijlage 4 zijn de inzamel- en verwerkingsmogelijkheden uitgebreid beschreven. kosten per huishouden

Methode Doelgroep 1 De vervuiler betaalt Inwoners met incontinentiemateriaal 2 Financiële vergoeding Inwoners met incontinentiemateriaal 3 Grootschalige inzameling Inwoners met incontinentiemateriaal én babyluiers 4 Grootschalige inzameling met stort tarief Inwoners met incontinentiemateriaal én babyluiers 5 Grootschalige inzameling met stort tarief en financiele vergoeding Inwoners met incontinentiemateriaal én babyluiers 6 Containers Inwoners met incontinentiemateriaal 7 Combinatie grootschalige inzameling en containers Inwoners met incontinentiemateriaal én babyluiers

Service

Milieurendement

Afval wegbrengen naar centraal punt voor restafval Afval wegbrengen naar centraal punt voor restafval Afval wegbrengen naar centraal punt in de wijk Afval wegbrengen naar centraal punt in de wijk Afval wegbrengen naar centraal punt in de wijk Container aan huis. Afval wegbrengen naar centraal punt in de wijk. Container aan huis

Nihil Nihil Duurzame verwerking Duurzame verwerking Duurzame verwerking Duurzame verwerking Duurzame verwerking

kosten per huishouden

ten laste van ten laste van algemene dienst afvalstoffenheffing € 0,00 € 1,98 € 0,00 € 0,00 € 1,49 € 0,00 € 0,00

€ 0,00 € 0,00 € 6,78 € 5,37 € 5,37 € 3,95 € 10,72

Ruimtelijke impact Bij scenario 3,4,5 en 7 zullen in de openbare ruimte in totaal 12 semi-ondergrondse containers geplaatst worden. Bij scenario 6 en 7 zullen de huishoudens met incontinentiemateriaal voorzien worden van een mini container. Financiële impact Het collectiviteitsbeginsel is de basis voor de scenario’s met uitzondering van scenario 1. Bij de scenario’s 2,3,4,5,6 en 7 zullen de lasten per jaar voor alle huishoudens toenemen van € 1,98 bij scenario 2 tot € 10,72 bij scenario 7. Huishoudens met incontinentiemateriaal Bij scenario 2,3,4,5,6 en 7 zullen de kosten voor gebruikers van incontinentiemateriaal gereduceerd worden. Bij scenario 2 worden de gebruikers financieel tegemoet gekomen, er worden 2 stortingen restafval á € 1,00 per week gecompenseerd. Op jaarbasis heeft dat een waarde van € 104,-. Bij scenario 5 worden de gebruikers financieel tegemoet gekomen door 2 stortingen á € 0,50 incontinentiemateriaal per week te compenseren. Op jaarbasis heeft dat een waarde van € 52,-. Huishoudens met luiermateriaal Voor gebruikers van luiermateriaal zullen scenario 3,4,5 en 7 een groot financieel voordeel opleveren. Naar verwachting gaan zij bij scenario 3 en 7 minimaal € 150,- besparen. Bij scenario 4 en 5 gaan zij minimaal € 75,- besparen. Keuze voor scenario 4. Uitganspunt bij scenario 4 is het solidariteitsbeginsel voor grondstoffen.

De vaste kosten voor het inzamelen van incontinentie en luiermateriaal worden via het pluspakket ten laste gebracht voor alle huishoudens. Het tarief in 2022 hiervoor is € 5,37. Ten aanzien van het verwerken van het materiaal wordt gekozen voor het principe de vervuiler betaalt, alle gebruikers dienen stortkosten te betalen. Het tarief daarvoor is gesteld op € 0,50 per storting. Huishoudens met incontinentiemateriaal worden niet meer tegemoet gekomen, zij dienen € 52,- op jaarbasis zelf te bekostigen. De reden hiervoor is dat de kosten voor het verstrekken van de tegemoetkoming niet in verhouding staan tot de hoogte van het bedrag. Participatie Niet van toepassing Argumenten 1.1 Het gescheiden inzamelen en verwerken draagt bij aan de nationale doelstellingen om het restafval te verminderen tot 30 kg in 2025. Het gescheiden inzamelen wordt in de toekomst sowieso verplicht. Dit is namelijk een voornemen in het Landelijk Afvalstoffenplan (LAP 3). 2.1 Semi-ondergrondse containers hebben de voorkeur. Semi- ondergrondse container geven een netter straatbeeld en zijn ten opzichte van bovengrondse containers beter bereikbaar voor mensen met hulpmiddelen als bijvoorbeeld scootmobielen en rolstoelen. Ook wordt de inhoud beter gekoeld zodat er minder risico op stankhinder is. 2.2 De containers voorzien van toegangscontrole is nodig om vervuiling en afvaltoerisme tegen te gaan.

Wanneer de containers openlijk toegankelijk zijn kan vervuiling optreden, doordat inwoners restafval dumpen in de luiercontainers. Door te kiezen voor toegangscontrole zorgen we ervoor dat alleen huishoudens van onze gemeente de containers voor incontinentie en luiermateriaal kunnen openen. Hiervoor kunnen de

huidige afvalpassen worden gebruikt. Huishoudens hoeven zich hiervoor niet aan te melden, alle huishoudens met een afvalpas krijgen automatisch toegang. 2.3 Dit aantal voorgestelde locaties geeft een eerlijke spreiding van de brengvoorziening. Het plaatsen van 12 containers geeft een totale dekking van de 11 kernen. 3.1 Het solidariteitsprincipe wordt deels toegepast op de bekostigingsmethode. Alle kosten voor de afvalinzameling worden op dit moment gedekt via de afvalstoffenheffing. De heffing is voor iedereen gelijk (met uitzondering van het variabele tarief voor restafval), hierbij wordt uitgegaan van het solidariteitsprincipe. We stellen voor om dit deels ook te hanteren voor de kosten voor de gescheiden inzameling en verwerking van incontinentie en luiermateriaal. Gebruikers van deze brengvoorziening betalen wel een bijdrage per storting. Doordat de containers worden voorzien van toegangscontrole met een bestaande pas (zie 2.2), zijn de meerkosten voor het toepassen van een variabel tarief zeer beperkt. Alle huishoudens betalen mee aan de vaste kosten, ook als ze dit type afval niet hebben. 3.2 Het tarief voor verwerken van luiermateriaal moet nog in de tarieventabel worden opgenomen. In de huidige afvalstoffenverordening met tarieventabel is een tarief opgenomen voor inzameling en verwerking van incontinentie en luiermateriaal van € 7,43.

Vanaf 1 januari 2022 wordt het tarief van € 5,37 opgenomen als basistarief voor de huishoudens. 4.1 Contract voor 5 jaar. De ARN verlangt een contract voor minimaal 5 jaar van de Avri voor de duurzame/circulaire verwerking van incontinentie en luiermateriaal. Kanttekeningen/risico’s 2.1 Een verzamelcontainer biedt een lagere service naar onze inwoners dan huis-aan-huis minicontainers. De voorgestelde verzamelcontainers komen op centrale locaties in de kern. Hierbij wordt geen maximale loopafstand gehanteerd. Het kan dus zijn dat inwoners verder moeten lopen met hun incontinentiemateriaal en/of luiermateriaal dan ze nu doen wanneer ze dit materiaal als restafval afvoeren. Door de containers voor incontinentiemateriaal en luiers nabij andere brengvoorzieningen (bijvoorbeeld voor glas, textiel, papier of PMD) te plaatsen, kunnen inwoners het afval scheiden combineren. 2.2 Voor de exacte locaties zal nog wel een aanwijzings- en inspraakprocedure worden doorlopen. Met de keuze voor slechts een gering aantal inzamellocaties, wordt dit probleem ook beperkt. 2.3 De containers voor luiers en incontinentiemateriaal zijn toegankelijk voor iedereen met een afvalpas. Het is mogelijk dat inwoners restafval in deze containers doen om kosten te besparen. Vervuiling neemt extra kosten met zich mee indien vrachten worden afgekeurd.

Ook loopt de gemeente het risico om inkomsten van restafval mis te lopen wanneer restafval in de luiercontainers wordt gedumpt. Hoewel de mate van vervuiling in andere gemeenten erg meevalt, is dit wel iets wat we in de gaten zullen houden. Het is daarom wenselijk vervuiling te monitoren door visuele controles. Avri voert deze controles uit en adviseert de gemeente als bijvoorbeeld de gekozen locatie niet goed blijkt te zijn en verplaatsing wenselijk is. 3.1 Het basistarief voor huishoudens wordt structureel verhoogd. De realisatie van de inzamelmogelijkheid voor incontinentie en luiermateriaal is structureel van aard. Naast het bekostigen van de projectkosten (kapitaallasten) kent het jaarlijks beheer hoge tarieven. De verwerkingskosten zijn op dit moment hoger dan de kosten voor verbranding van restafval. Daartegenover staat een milieuwinst, een afname van de hoeveelheid restafval. 3.2 Het tarief/ de kostenonderbouwing bevat een PM-post. Het tarief voor de vaste kosten van € 5,37 is gebaseerd op prijspeil 2021 en geldt voor een heel jaar. De kostenberekening die eronder ligt, is exclusief de procedurele kosten die gemaakt moeten worden om tot toewijzing van locaties te komen. Hiervoor is een PM post opgenomen.

Hierbij moet worden aangetekend dat enkele kostenposten zijn geprognotiseerd omdat nog niet inzichtelijk is hoeveel huishoudens zullen deelnemen aan de haalvoorziening en het aantal ledigingen in de brengvoorzieningen voorzichtig is ingeschat. 3.3 Alle huishoudens betalen mee aan de inzameling van luiermateriaal Door de kosten in het pluspakket van de afvalstoffenheffing op te nemen, betalen alle huishoudens mee aan de inzamelingskosten. Ook huishoudens die zelf geen incontinentie of luiermateriaal hebben. Als uitgangspunt is aangehouden dat er maximaal 803 huishoudens gebruik maken van deze voorziening. Als we kijken naar de praktijk dan maakt circa 25%, dat zijn ongeveer 100 huishoudens gebruik van de vergoeding voor incontinentiemateriaal. Naar verwachting zullen ook niet alle luiergebruikers gebruik gaan maken van deze voorziening. Als we ervan uitgaan dat 50% van de huishoudens gebruik gaan maken van deze voorziening dan zijn dat in totaal circa 300 huishoudens. Dit is circa 3% van het aantal huishoudens binnen de gemeente. Voor alle huishoudens zal de heffing hierdoor stijgen met € 5,37. Daarnaast dienen er ook nog € 0,50 stortkosten per storting betaald te worden.

3.4 Lastenverzwaring voor huishoudens. Door deze kosten ten laste te brengen voor alle huishouden komt er een lastenverzwaring van ca. 2,8 % vanaf het jaar 2022. In de concept begroting 2022 is aangegeven dat het tarief met minimaal 5% omhoog gaat, daarnaast zijn er nog een viertal pm posten benoemd, hiervan is incontinentie en luiermateriaal er 1 van. Het is mogelijk is dat dat het tarief voor de afvalstoffenheffing 2022 daardoor nog verder dient te stijgen. 4.1 Contract voor 5 jaar, afschrijving semi-ondergrondse containers in 12 jaar. De ARN verlangt een contract voor minimaal 5 jaar van de Avri voor de duurzame/circulaire verwerking van incontinentie en luiermateriaal. De permanente semi-ondergrondse containers hebben een afschrijvingstermijn van 12 jaar. Indien de gescheiden inzameling en/of verwerking van incontinentie en luiermateriaal om wat voor reden dan ook wordt beëindigd, houd de gemeente semi-ondergrondse containers over. Deze kunnen dan eventueel wel worden ingezet voor de inzameling van andere afvalstromen. Programma duurzaamheid Door het gescheiden inzamelen is het mogelijk om het incontinentie en luiermateriaal duurzaam te verwerken. ARN verwerkt het aangeleverde materiaal tot grondstoffen zoals kunststof, biogas (groene energie), schoon water en kunstmest, biomassa of compost. Financiën (incl.

BTW-effect) De kosten voor de uitvoering van het inzamelen en duurzaam verwerken worden via de afvalstoffenheffing in rekening gebracht. Voor alle huishoudens wordt de afvalstoffenheffing in 2022 verhoogt met € 5,37 daarnaast hebben de gebruikers nog een extra kostenpost door het in rekening brengen van stortkosten. Het tarief is € 0,50 per storting. Bedrijfsvoering Avri is de uitvoerende organisatie voor het inzamelen en laten verwerken van het materiaal. Uitvoering Planning

Handhaving Avri is de uitvoerende organisatie voor het handhaven ten aanzien van de vervuiling van het incontinentie en luiermateriaal. Communicatie Het communicatietraject ligt bij Avri. Het communicatieplan zal op ambtelijk niveau met RBA besproken worden. Evaluatie / controle Door middel van de planning en control cyclus van Avri wordt grip gehouden op de doelmatige uitvoering van inzamelen en verwerken.

Nota van wijzigingen

Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4

Raadinformatiebrief 18-1-2021. Businesscase/notitie Variabel tarief. Financiële onderbouwing businesscase/notitie Variabel tarief. Scenario’s tav inzamel en verwerkingsmogelijkheden incontinentie en luiermateriaal.