Raadsvoorstel evaluatie project huisvesting arbeidsmigranten

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Evaluatie project huisvesting arbeidsmigranten

Kern van het raadsvoorstel Kennis nemen van de evaluatie van het project huisvesting arbeidsmigranten. Tevens besluiten om zowel het beleid huisvesting arbeidsmigranten als de APV gewijzigd vast te stellen. Gerelateerde raadsstukken *

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Evaluatie project huisvesting arbeidsmigranten

Zaaknummer

: 189018

Datum collegevergadering

: 25 mei 2021

Datum raadsbesluit

: 8 juli 2021

Datum raadsvergadering

: 8 juli 2021

Portefeuillehouder

: Burgemeester Van Kooten, Wethouder Van Hoften, Wethouder De Vreede

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling MSD, Fred Emmerik

Voorstel 1. Kennis te nemen van de evaluatie arbeidsmigranten. 2. De beleidswijzigingen vast te stellen. 3. De Algemeen Plaatselijke Verordening 2021 vast te stellen Inleiding Op 25 april 2019 heeft de raad het Beleid huisvesting arbeidsmigranten 2019 vastgesteld. Het beleid is door de gemeenteraad naar aanleiding van de evaluatie van 2020 op 11 juni 2020 gewijzigd vastgesteld. Toegezegd is om dit beleid telkens na een jaar te evalueren. Tussentijds is de raad van de voortgang in kennis gesteld. Diverse onderwerpen uit het gewijzigde beleid blijken in de praktijk ook nu weer anders uit te vallen dan vooraf (mogelijk) bedoeld. Daarnaast hebben er in 2020 en 2021 zowel landelijk als lokaal diverse discussies plaatsgevonden onder meer tijdens bezwaarprocedures. Ook vanuit de raad zijn daar vragen over gesteld. Enkele organisaties of personen hebben in die discussies het beleid als discriminatoir bestempeld en in strijd met Europese regelgeving. Dit is juridisch getoetst en onjuist bevonden, maar het heeft er wel toe geleid voor te stellen om het beleid op onderdelen aan te passen en in lijn te brengen met het bestemmingsplan ‘Parapluherziening verkamering woningen 2020’. Tijdens de evaluatie is zowel gekeken naar de beleidsmatige aspecten als ook naar de gevolgen voor de procedures en lokale regelgeving.

Zeker met betrekking tot de Algemene Plaatselijke Verordening zijn er effecten gebleken. Hoofdstuk 1 evaluatieverslag: wat hebben we opgepakt en of gecontinueerd Hoofdstuk 1 uit de evaluatie handelt hoofdzakelijk over activiteiten die tussen juli 2020 en juni 2021 zijn voortgezet. Het gaat daarbij vooral over interne en externe afstemming van de uitvoeringstaken. Ook de relatie met coronaproblematiek is weergegeven. Een specifiek onderdeel van dit hoofdstuk is de moeite die wordt gedaan om te voorkomen dat één arbeidsmigrant de fiscale aanslag inzake afvalstoffenheffing voor alle medebewoners krijgt. Dit naar aanleiding enkele specifieke verzoeken daartoe en opmerkingen tijdens de evaluatiebijeenkomst met stakeholders.

2

Hoofdstuk 2 evaluatieverslag: bestuurlijke besluitvorming Hoofdstuk 2 van de evaluatie is gericht op besluitvorming die reeds heeft plaatsgevonden dan wel het verzoek om nu of later over zaken te besluiten. De bevoegde bestuursorganen burgemeester, college en of de gemeenteraad hebben reeds besloten tot vaststellen van de Beleidsregel handhaving digitaal nachtregister gemeente Maasdriel, tot aanpassing van de Legesverordening en tot het vaststellen van het bestemmingsplan ‘Parapluherziening verkamering woningen 2020’. Ook wordt in Hoofdstuk 2 voorgesteld om een tabel met betrekking tot arbeidsbehoefte uit het beleid aan te passen, zodat een eerdere vergissing wordt hersteld. Verder wordt voorgesteld om de WOZ-waarde van € 225.000,- uit het beleid te schrappen. Externe juridische toetsing – en interne instemming daarmee – levert op dat dit geen ruimtelijk argument is om een omgevingsvergunning te weigeren of een aanvraag daaraan te toetsen. Een WOZ-waarde opnemen als toetsingscriterium kan wel in een huisvestingsverordening. Later dit jaar wordt hiertoe een voorstel neergelegd, waarbij ook andere onderwerpen worden betrokken. Voorts is voorgesteld om tekstueel diverse passages uit het beleid aan te passen, zodat deze meer aansluiten bij het bestemmingsplan ‘Parapluherziening verkamering woningen 2020’.

Door deze aanpassing wordt daarnaast ook aangegeven, dat het de gemeente vooral is te doen om regels te hebben rond het verkameren van woningen en dat de kaders uit het beleid niet zijn gericht op de nationaliteit van mensen. De tekstuele aanpassingen zijn in een afzonderlijke kleur opgenomen in het Beleidsdocument dat is bijgevoegd. Vervolgens wordt ook voorgesteld om de APV als volgt aan te passen. Deze voorstellen worden gedaan naar aanleiding van de discussies rond het vermeend discriminatoir karakter van het beleid. Aan de voorstellen is externe en interne juridische toetsing vooraf gegaan. a. Aanpassing van het begrip ‘inrichting’ uit artikel 2:35: In deze afdeling wordt verstaan onder inrichting: elke al dan niet besloten ruimte waarin, in de uitoefening van beroep of bedrijf, aan personen de mogelijkheid van nachtverblijf of gelegenheid tot kamperen wordt verschaft dan wel in verband met de uitoefening van beroep of bedrijf aan personen de mogelijkheid van nachtverblijf verschaft. Onder een inrichting vallen in ieder geval hotels, campings, vakantiehuizen, bed & breakfasts, jachthavens en huisvestingsvoorzieningen. Uit de definitie is het woord ‘werknemers’ geschrapt alsmede de ‘woning waarin arbeidsmigranten verblijven’ worden geschrapt. Om die reden is toegevoegd ‘huisvestingsvoorzieningen’. b.

Aanpassing van de titel van afdeling 16: ‘Huisvestingsvoorzieningen arbeidsmigranten’ wijzigen in ‘Huisvestingsvoorzieningen’. c. Aanpassing van het begrip huisvestingsvoorziening uit artikel 2:80 onder a: “huisvestingsvoorziening: een gebouw of deel van een gebouw, dat bedrijfsmatig of in een omvang alsof zij bedrijfsmatig was, wordt verhuurd aan twee of meer personen die niet in het verband van een huishouden met elkaar samenleven.” d. Van artikel 2:80 wordt lid b geschrapt. De definitie van arbeidsmigranten wordt geschrapt om ongewenste discussies en procedures te voorkomen met als kern dat de regels discriminatoir zouden zijn. Voor de uitvoering van het beleid werpt dit geen belemmeringen op. Hoofdstuk 2 bevat ook twee onderwerpen waarvoor later voorstellen worden gedaan tot besluitvorming. Zoals hiervoor reeds is aangegeven gaat het om het vaststellen van een huisvestingsverordening. Daarnaast gaat het om de inbedding van het project in de bestaande organisatie.

3

Hoofdstuk 3 evaluatieverslag: vermeend discriminerend karakter van ons beleid In hoofdstuk 3 is verslag gedaan van vragen die zijn gesteld rond het idee dat het beleid huisvesting arbeidsmigranten Maasdriel discriminerend zou zijn. Hiervan is geen sprake. Het voeren van beleid is toegestaan. Hoofdstuk 4 evaluatieverslag: basisregistratie Personen / Gemeentefonds Hoofdstuk 4 van het evaluatieverslag geeft een beeld van de toename van het aantal mutaties in de Basisregistratie Personen (BRP), die volledig zijn toe te schrijven op het aantal arbeidsmigranten in de gemeente. Ook geeft het de werkdruk weer die is ontstaan bij Publiekszaken. Een conclusie met bestuurlijke gevolgen is dat de gemeente op 1 januari 2021 meer dan 25.000 inwoners telt en dat daarmee de gemeente in 2022 recht heeft op 21 raadsleden. Hoofdstuk 5 evaluatieverslag: uitvoering van het beleid (kwantitatief) Hoofdstuk 5 van de evaluatie verwijst naar twee bijlagen waarin met betrekking tot vergunningverlening en handhaving de kwantitatieve stand van zaken wordt weergegeven. Het zijn de cijfers die tot 1 mei 2021 zijn vastgelegd. Deze overzichten zijn het afgelopen jaar diverse keren ter informatie aan de raad toegezonden. Hoofdstuk 6 evaluatieverslag: financiële verantwoording In hoofdstuk 6 van de evaluatie is een financiële verantwoording opgenomen.

Het beeld is geschetst dat 2020 wordt afgesloten met een verlies van € 23.234,-. Dit verlies zal mogelijk nog worden omgezet naar een positief saldo op het moment dat over 2020 de verblijfsbelasting wordt geïnd alsmede een aantal openstaande facturen met betrekking tot legeskosten wordt betaald. De verantwoording geeft ook weer dat de kostenkant onder de streep positief uitvalt. Het is de inkomstenkant die ver achter blijft op de ramingen vooraf. Participatie Op 23 november 2020 heeft er een evaluatiegesprek plaatsgevonden met diverse stakeholders. Dit overleg heeft geleid tot diverse vragen over het beleid en de uitvoering daarvan. De vragen zijn tijdens en spoedig na het overleg beantwoord. Een verslag van het overleg is breed verspreid onder betrokkenen met de vraag om daarop te reageren. Er is slechts één reactie ontvangen. Deze heeft niet tot gevolgen geleid.

Argumenten 1.1 Het college voldoet met de evaluatie aan een eerdere toezegging aan de raad. 2.1 Door te besluiten tot vaststelling van de beleidswijzigingen kunnen diverse uitvoeringstaken beter worden uitgevoerd. 2.2 Het beleid gewijzigd vaststellen leidt tot een verbeterde definitie van wat wordt verstaan onder een arbeidsmigrant. Tevens wordt daarmee een fout in de tabel met arbeidsbehoefte voor paddenstoelenbedrijven rechtgezet alsmede een onterecht toetsingscriterium met betrekking tot WOZ-waarde verwijderd. 2.3 Door diverse tekstuele aanpassingen door te voeren wordt meer aansluiting gezocht bij het bestemmingsplan ‘Parapluherziening verkamering woningen’ en verminderd het de

4

kans op discussie over wel of niet discriminatoir karakter van het beleid. Ook ontstaat er dan weer een eenduidig document. 3.1 Door de wijzigingsvoorstellen van de APV door te voeren sluit de tekst van de APV beter aan bij het bestemmingsplan ‘Parapluherziening verkamering woningen’ en draagt het tevens bij aan vermindering van de discussie over het discriminatoir karakter van het beleid.

Kanttekeningen/risico’s 1.1 Door geen kennis te nemen van de evaluatie, kan het college geen invulling geven aan een eerdere toezegging. 2.1 Niet instemmen met de voorgestelde beleidswijzigingen kan in de praktijk leiden tot meer juridische procedures waarvan de uitslag niet altijd gunstig zal zijn voor de gemeente. 2.2 Niet instemmen met de aanpassing van de arbeidsbehoefte voor paddenstoelenbedrijven leidt tot problemen bij de toetsing van aanvragen voor omgevingsvergunning. 2.3 Partijen die reeds de discussie zijn aangegaan in bezwaarprocedures met als argument dat het beleid discriminerend is voor mensen met een andere nationaliteit, zullen de tekstuele aanpassingen mogelijk zien als excuus om het karakter te verbloemen. Sommigen zullen deze discussie altijd aangaan.

Programma duurzaamheid Niet van toepassing

Financiën (incl. BTW-effect) Als gemeente is een hoge ambitie vastgesteld om zowel op het gebied van handhaving i.r.t. huisvesting van arbeidsmigranten als op het gebied van vergunningen, het gebruik van het nachtregister en de verblijfsbelasting inzet te plegen. Om daaraan te kunnen voldoen, is zowel in mankracht als m.b.t. financiële middelen veel nodig. Dat is ook de reden dat de werkzaamheden voor drie jaar worden beschouwd als een project. De huidige financiële middelen inclusief de bestaande reserve zijn toereikend. Ook voor 2021. Wel blijven de inkomsten ver achter op de eerdere ramingen. Tijdens de behandeling van de evaluatie van het project in de gemeenteraadsvergadering van juli 2020 is opgemerkt dat de intensivering van de werkzaamheden geldt voor 2020, 2021, 2022 en 2023. Daarna moet er sprake zijn van going concern. In 2020 is zoals beloofd de omvang van de personele inzet teruggebracht. Met één extern ingehuurde medewerkster is de samenwerking beëindigd. De samenwerking met de ODR op het gebied van toezicht en handhaving is beëindigd. Sinds augustus 2020 zijn die taken neergelegd bij een ingehuurde toezichthouder.

5

De gemeenteraad heeft eerder besloten om jaarlijks € 150.000,- uit het gemeentefonds structureel beschikbaar te houden voor de taken binnen dit project. Ook heeft de gemeenteraad de reserve in 2020 opgehoogd met € 175.000,-. In de volgende tabel is de financiële verantwoording over 2020 samengevat. Tabel 1: weergave financiële verantwoording 2020

Project huisvesting arbeidsmigranten 2020 Taakstelling

Begroot 2020

Verwachting 2020

Realisatie 2020

Totaal Publieke dienstverlening

€ 134.675,-

€ 187.675

€ 153.741

Totaal Ruimtelijke Ordening

€ 224.500,-

€ 464.000

€ 378.693

Financiën / BVEB

€ 30.000,-

€0

€0

€ 389.175,-

€ 651.675

€ 532.434

€ 253.400,-

€ 386.500

€ 244.025

Onttrekking aan reserve van € 300.000,-

€ 134.235,0

€ 265.175

€ 265.175

Totale baten arbeidsmigranten

€ 387.675,-

€ 651,675

€ 509.200

- € 1.500,-

0

Totale lasten project arbeidsmigranten Opbrengsten BRP, verblijfsbelasting, extra legesopbrengsten, dwangsommen project

Saldo project arbeidsmigranten

- € 23.234

Om ook geheel 2021 uitvoering te kunnen geven aan de diverse taken, is de financiering in beeld gebracht. Daarmee is een herberekening gemaakt van de beschikbare en benodigde financiële middelen. Herberekening van alle taken en inkomsten leidt tot een onttrekking uit de reserves van € 130.175,- in 2021, waardoor geen extra middelen hoeven te worden gevoteerd door de raad. Voor de berekening wordt verwezen naar het bijgaand evaluatieverslag.

6

In de volgende tabel zijn de originele en aangepaste projectbegroting weergegeven. Tabel 2: weergave originele en aangepaste begroting

Begroting 2021

Aangepaste begroting 2021

Totaal Publieke dienstverlening

€ 155.675

€ 155.675

Totaal Ruimtelijke Ordening

€ 275.000

€ 302.500

Financiën / BVEB

€ 30.000

€ 30.000

Totale lasten project arbeidsmigranten

€ 460.675

€ 488.175

Opbrengsten BRP, verblijfsbelasting, extra legesopbrengsten, dwangsommen

€ 458.000

€ 358.000

Onttrekking aan reserve van € 300.000,-

€ 2.675

€ 130.175

Totale baten project arbeidsmigranten

€ 460.675

€ 488.175

€0

€0

Taakstelling

Saldo project arbeidsmigranten

Bedrijfsvoering Het vaststellen van het aangepaste heeft geen consequenties voor het personeel of de organisatie. Pas als de inbedding van het project in de bestaande organisatie wordt afgerond, zijn er consequenties voor de organisatie. De maatschappelijke opgave rondom arbeidsmigranten achten wij zodanig groot, dat een projectmatige aanpak de komende jaren nodig blijft.

Uitvoering Planning Het besluit van het college is besproken in de commissie S&F van 22 juni 2021. Naar verwachting zal de raad het voorstel behandelen tijdens de vergadering van 8 juli 2021. Handhaving Niet van toepassing Communicatie Het raadsvoorstel wordt met tussenkomst van de griffie aangeboden aan de gemeenteraad. Evaluatie / controle Voor elke vergadering van de commissie S&F wordt een memo opgesteld met een tussenstand van onze activiteiten en eventuele bijzonderheden. Daarnaast wordt het project jaarlijks geëvalueerd. Van de evaluatie wordt verslag gedaan aan de gemeenteraad. Nota van wijzigingen

7

Bijlagen 1. Raadsbesluit 2. Evaluatie beleid Huisvesting arbeidsmigranten 2020-2021 3. Beleid huisvesting arbeidsmigranten met in kleur de voorgestelde wijzigingen 4. APV 2021

8