Raadsvoorstel evaluatie programma Krachtige Kernen

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Evaluatie Programma Krachtige Kernen

Kern van het raadsvoorstel Het programma Krachtige Kernen heeft sinds 2016 gefungeerd als een ‘kapstok’ voor de inzet van de gemeente ten aanzien van kerngericht werken. Centraal stond de wens om de leefbaarheid en sociale cohesie in alle kernen in onze gemeente in stand te houden en te verbeteren, samen met onze inwoners, ondernemers, dorpsraden en maatschappelijke partners. De (eind)evaluatie van verschillende projecten en experimenten, uitgevoerd binnen programma Krachtige Kernen, geeft een goed beeld van wat er wel en niet werkt binnen de gemeente Maasdriel. Het programma wordt per 1-1-2022 beëindigd. De gemeente Maasdriel blijft investeren in kerngericht werken en de bijbehorende gedrags- en cultuurverandering. De manier van werken binnen het programma Krachtige Kernen moet niet langer afgebakend worden in een programma maar de standaard zijn binnen de gehele gemeentelijke organisatie. Als leidraad wordt hiervoor een uitvoeringsagenda kerngericht werken opgesteld. Gerelateerde raadsstukken *

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Evaluatie Programma Krachtige Kernen

Zaaknummer

: 259883

Datum collegevergadering

: 11 januari 2022

Datum raadsbesluit

: 24 februari 2022

Datum raadsvergadering

: 24 februari 2022

Portefeuillehouder

: Wethouder Van Hoften

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling MSD, Arie Poels

Voorstel 1. Kennis te nemen van de evaluatie van het programma Krachtige Kernen. 2. Het programma Krachtige Kernen per 1-1-2022 te beëindigen. 3. De verdere ontwikkeling van het kerngericht werken binnen de gemeente, op basis van de uitgangspunten uit de evaluatie van programma Krachtige Kernen, uit te werken in een uitvoeringsagenda kerngericht werken. Inleiding In de afgelopen jaren heeft de gemeente Maasdriel nadrukkelijk geïnvesteerd in kerngericht werken. Daarmee bedoelen we dat we zo goed mogelijk willen aansluiten bij onze inwoners en bij hun behoeften en wensen. Het is voor ons als gemeente de uitdaging om enerzijds zo goed mogelijk aan te sluiten bij wat er in de samenleving speelt en anderzijds zoveel mogelijk ruimte te maken voor bewonersinitiatieven. Dat vraagt van onze inwoners, verenigingen en ondernemers een actieve rol. En het vraagt van ons als gemeente een verandering in houding en gedrag. En dat gaat niet vanzelf. Binnen het programma Krachtige Kernen (sinds 2016) stond de wens centraal om de leefbaarheid en sociale cohesie in alle kernen in onze gemeente in stand te houden en te verbeteren, samen met onze inwoners, ondernemers, dorpsraden en maatschappelijke partners. Het programma Krachtige Kernen is in 2018 voor de eerste keer geëvalueerd.

Op dat moment is besloten het programma voort te zetten tot 2021 en zorg te dragen voor doorontwikkeling van dat wat succesvol was in de eerste fase en daar de accenten uit het Bestuursakkoord aan toe te voegen. Concreet betekende dat voor de periode van 2018-2021 een focus op drie belangrijke bouwstenen: participatie, inwonersinitiatieven en kerngericht werken. Eind 2020 hebben we opnieuw geëvalueerd. Op 24 november 2020 presenteerden we de tussentijdse resultaten aan de commissie Samenleving & Financiën en is er een uitvoeringsagenda opgesteld. De (eind)evaluatie van het programma Krachtige Kernen bieden we nu aan de gemeenteraad aan. Participatie Het Programma Krachtige Kernen heeft als doel om de afstand tussen inwoners en de gemeente te verkleinen, inwoners te betrekken bij wat de gemeente doet en ze de ruimte te geven om zelf initiatieven te ontplooien. Samen met inwoners, ondernemers, dorpsraden en maatschappelijke partners is er de afgelopen jaren hard gewerkt om dit vorm te geven. De afgelopen maanden zijn er veel gesprekken gevoerd met verschillende betrokkenen, zowel binnen het gemeentehuis als daarbuiten, waarin zowel terug is gekeken naar wat er de afgelopen jaren is bereikt als vooruit gekeken naar wat er in toekomst nog beter kan.

Argumenten 1.1 De verschillende projecten en experimenten, uitgevoerd binnen programma Krachtige Kernen, geven een goed beeld van wat er wel niet werkt binnen de gemeente Maasdriel. Onder de paraplu van het programma Krachtige Kernen zijn verschillende deelprojecten en experimenten uitgevoerd. In deel 1 ‘Evaluatie programma Krachtige Kernen’ van de bijgevoegde evaluatie staan we stil bij wat er bij de verschillende projecten is bereikt. Sommige onderdelen zijn een blijvend succes aan het worden, andere onderdelen hebben ons nog niet overtuigd. We moeten helaas constateren dat Corona – en eigenlijk nog meer: de bijbehorende maatregelen – een remmende werking heeft gehad op de samenwerking met onze inwoners in het algemeen, maar in het bijzonder op het ontstaan van inwonersinitiatieven. In afwachting van versoepelingen en betere tijden zijn een aantal zaken in tijd vooruitgeschoven of niet van de grond gekomen. Aan de andere kant heeft coronacrisis ook juist gezorgd voor meer saamhorigheid tussen inwoners en nieuwe initiatieven om samen zo goed mogelijk door de crisis te komen. Voor een programma als Krachtige Kernen is de verwachting dat het geheel meer is dan de som der delen. Dat rechtvaardigt ook de investering in een dergelijk programma. Dat neemt niet weg dat het goed is om per onderdeel stil te staan bij de ervaring die we hebben opgedaan.

Het geeft een beeld van wat er (niet) is gebeurd en welke zaken van belang zijn voor het borgen van het gedachtegoed van Krachtige Kernen in onze organisatie. 2.1 De manier van werken uit programma Krachtige Kernen moet niet langer afgebakend worden in een programma maar de standaard worden binnen de gehele gemeentelijke organisatie Het uitgangspunt is dat de gemeente zich blijft inzetten voor het verder ontwikkelen van kerngericht werken, maar dat het programma Krachtige Kernen na 2021 stopt. We hebben projectmatig voldoende ervaring opgedaan. We zijn nu op het punt aangekomen om de spreekwoordelijke geleerde lessen van Krachtige Kernen in onze organisatie in te bedden als een “way of working”, een allesoverheersende manier van denken. 3.1 Het is nodig om te blijven investeren in kerngericht werken en de bijbehorende gedrags- en cultuurverandering De gemeente Maasdriel wil zich blijven ontwikkelen op het gebied van het kerngericht werken. Dit lukt niet van vandaag op morgen. We benutten 2022 om de gedrags- en cultuurverandering die nodig is steeds meer eigen te maken in onze organisatie. Daarvoor bouwen we voort op de fundering die is gelegd binnen het programma Krachtige Kernen.

De uitgangspunten uit deel 2 van de bijgevoegde evaluatie ‘Kerngericht werken in de toekomst’ vormen de basis van onze inzet op dit gebied en zullen verder worden geconcretiseerd bij het opstellen van de uitvoeringsagenda kerngericht werken. Kanttekeningen/risico’s 2.2 Het beëindigen van programma Krachtige Kernen vraagt om een goede borging van wat er is opgebouwd. Met het beëindigen van programma Krachtige Kernen verdwijnen de functies van Programmaregisseur en de Kernmakelaars. Het is zaak om hun taken goed te borgen in de organisatie. Onze inwoners willen graag een vast aanspreekpunt zowel op beleidsniveau als in de uitvoering. De interne taak van de Programmaregisseur kan worden overgenomen door het MT, waar het gaat om het uitdragen van het gedachtegoed en het sturen op houding en gedrag dat daarbij past. De externe rol hoort bij de beleidsadviseur Leefbaarheid. De beleidsadviseur Leefbaarheid is het aanspreekpunt voor de dorpsraden, de spil in vraagstukken die betrekking hebben op de leefbaarheid van onze kernen en een ambassadeur van het gedachtegoed van Krachtige Kernen. Voor het goed uitvoeren

van deze taak is ondersteuning vanuit andere delen van de organisatie essentieel. We gaan onderzoeken hoe dit het beste vorm kan worden gegeven. Inclusie De inzet van Programma Krachtige Kernen richt zich op het verkleinen van de afstand tussen de gemeente en de inwoners. Hierbij is het doel dat zoveel mogelijk burgers kunnen meedenken, meedoen of meebeslissen over wat er gebeurd binnen de gemeente. Het is daarvoor zaak om diverse groepen te bereiken. Ouderen en jongeren, digitaal vaardige inwoners en inwoners die wat minder digitaal vaardig zijn. Inwoners die graag ingewikkelde beleidsstukken lezen en inwoners die gebaat zijn bij iets simpelere taal. Als organisatie zetten we het gedachtengoed van Krachtige Kernen de komende tijd voort en zetten ons in om zoveel mogelijk inwoners van Maasdriel te bereiken. Programma duurzaamheid In het kader van het Programma Krachtige Kernen zijn er de afgelopen jaren verschillende bewonersinitiatieven gerealiseerd. Binnen de initiatieven zagen we het thema duurzaamheid vaak terugkomen. Veel inwoners zetten zich bijvoorbeeld in om hun buurt of straat te vergroenen. Financiën (incl. BTW-effect) Budget Goed idee, doe er iets mee! Jaarlijkse subsidie dorpsraden Budget krachtige kernen

Middelen € 25.300,00 (structureel) € 13.750,00 (structureel) € 214.577,80 (incidenteel)

De structurele budgetten zijn onderdeel van de reguliere begroting en vallen buiten het programma Krachtige Kernen. Op dit moment is er, mede vanwege de beperkingen rond de Covid-19 pandemie nog ruim € 200.000,-- beschikbaar binnen het programma Krachtige Kernen. Na het opstellen van de uitvoeringsagenda kerngericht werken zal er een voorstel rond het budget om deze plannen uit te kunnen voeren worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Bedrijfsvoering Het verder implementeren van kerngericht werken binnen de organisatie vraagt om een verandering in houding en gedrag van de medewerkers. HRM ontwikkelt Strategisch Personeelsbeleid (SPP) om huidige collega’s hierbij te helpen in hun ontwikkeling en toekomstige collega’s te werven op deze manier van werken. Het is aan management en directie om dit in de praktijk uit te dragen en collega’s daarop te coachen en te beoordelen. Het sluit aan op onze kernwaarden Lef, Samen en Trots. De zogeheten Bommelerwaarden.  Lef: Ik denk in mogelijkheden, sta voor mijn mening en voel me gesteund als ik die laat horen.  Samen: Ik werk met passie voor inwoners en met plezier samen met collega’s, inwoners, ondernemers, instellingen en andere overheden om de Bommelerwaard sterk te maken.  Trots: Ik ben trots op ons werk, trots op jou en trots op al het moois in de Bommelerwaard.

Uitvoering Planning In 2022 gaan we samen met inwoners aan de slag met de uitgangspunten uit de evaluatie van programma Krachtige Kernen. Hierbij stellen we een uitvoeringsagenda kerngericht werken op. Handhaving N.v.t. Communicatie Kerngericht werken houdt in dat we directer gaan communiceren met de inwoners. Als zich een bewonersinitiatief meldt, nemen we zo snel mogelijk contact op en gaan we in gesprek met deze inwoners. Goede communicatie naar inwoners is een constant aandachtspunt bij de verder uitwerken van deze nieuwe manier van werken.

Evaluatie / controle De uitvoeringsagenda kerngericht werken wordt in 2023 geëvalueerd. Bijlagen - Evaluatie programma Krachtige Kernen