Raadsvoorstel Bestuursrapportage 2023 Werkzaak Rivierenland (2)

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Bestuursrapportage 2023 Werkzaak Rivierenland

Kern van het raadsvoorstel Werkzaak Rivierenland heeft de concept bestuursrapportage 2023 voor zienswijze aan de raad aangeboden. De raden van de deelnemende gemeenten hebben ieder de bevoegdheid een zienswijze in te dienen. Het college stelt de raad voor om in te stemmen met de concept bestuursrapportage 2023 en de concept zienswijze.

Gerelateerde raadsstukken *

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Bestuursrapportage 2023 Werkzaak Rivierenland

Zaaknummer

: 825924

Datum collegevergadering

: 15 augustus 2023

Datum raadsbesluit

: 28 september 2023

Datum raadsvergadering

: 28 september 2023

Portefeuillehouder

: Wethouder Sørensen

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling MSD, Tom van Gestel

Voorstel 1. Kennis te nemen van de concept bestuursrapportage 2023 Werkzaak Rivierenland; 2. Het nadeel van € 426.300 mee te nemen in de bestuursrapportage 2023 van Maasdriel; 3. In te stemmen met de zienswijze op de concept bestuursrapportage 2023 Werkzaak Rivierenland en deze te versturen aan het Dagelijks Bestuur van Werkzaak Rivierenland.

Inleiding Werkzaak is voor de gemeente Maasdriel de uitvoerder van de Participatiewet en de Wet sociale werkvoorziening. Op 14 juli 2023 heeft de gemeente Maasdriel de concept bestuursrapportage 2023 ontvangen. In de bestuursrapportage laat Werkzaak zien op welke wijze in het eerste halfjaar van 2023 uitvoering is gegeven aan de geformuleerde doelstellingen, de ontwikkeling van het cliëntenbestand en de gemeentelijke bijdrage per programma. Daarnaast worden ramingen geactualiseerd en een overzicht gegeven van lopende en nieuwe kredieten. De bestuursrapportage maakt onderdeel uit van de jaarlijkse planning- en controlecyclus. Overwegingen/context Cliëntenbestand Werkzaak Rivierenland Het cliëntenbestand van Werkzaak bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Inkomensondersteuning a. Reguliere bijstand (Participatiewet); b. IOAW (Wet inkomensvoorziening voor oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers); c. IOAZ (Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen); d. Bbz (Besluit Bijstand Zelfstandigen). 2. Dienstverbanden (bijvoorbeeld in het kader van Sociale Werkvoorziening, Participatiewet) 3. Loonkostensubsidies

2

Ontwikkeling aantallen Het aantal uitkeringen is licht gestegen ten opzichte van het uitgangspunt van Werkzaak bij het opstellen van de Begroting 2023 (zie tabel 1). Tabel 1. Totaal aantal cliënten met inkomensondersteuning van Werkzaak

De ontwikkeling van het aantal dienstverbanden blijft achter (zie tabel 2). Dit heeft te maken met de complexer wordende doelgroep. Deze doelgroep (denk aan statushouders of vso-pro1 jongeren) heeft een zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt en is moeilijker naar werk te begeleiden. Doordat het aantal werkfitte mensen in de uitkering steeds kleiner wordt blijven ook de loonkostensubsidieplaatsingen achter (zie tabel 2). Tabel 2. Totaal aantal dienstverbanden

Voortgang doelstellingen en prognose 2023 De voortgang van de doelstellingen is samengevat in onderstaande tabel. De resultaten hebben betrekking op het hele werkgebied van Werkzaak Rivierenland.

1

Vso-pro = voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs

3

Doel

Activiteit

Doelstelling

Instroompercentage

Percentage werkzoekenden dat zich meldt voor een uitkering en hierop daadwerkelijk een beroep doet.

42%

Detacheringen

Loonkostenplaatsing

Duurzame uitstroom

Deze doelstelling geeft aan dat Werkzaak op 31 december 2023 minimaal 535 werkzoekenden uit de SW en Participatiewet wil hebben gedetacheerd. Deze doelstelling geeft aan dat op 31 december 2023 minimaal 429 werkzoekenden met een beperkte loonwaarde in dienst zijn van een externe werkgever. De werkgevers worden met subsidie gecompenseerd voor de beperkte loonwaarde. Deze doelstelling betreft het aantal mensen dat vanuit de bijstand regulier aan het werk gaat (dus niet op detacheringsbasis via Werkzaak of met loonkostensubsidie).

Stand BURAP 47%

Prognose

Toelichting

43% - 45%

De doelgroep die zich meldt voor inkomensondersteuning, wordt steeds complexer. Binnen de huidige doelgroep is meer dan ooit sprake van een lage taalvaardigheid en laaggeletterdheid, schuldenproblematiek, verslavingen en psychische kwetsbaarheid.

535

496

510 - 520

429

379

390 - 400

Hierdoor slaagt Werkzaak er minder goed in hen direct aan het werk te helpen waardoor het instroompercentage stijgt. Werkzaak loopt achter op deze doelstelling. Dit heeft o.a. te maken met het natuurlijk verloop binnen de Sociale Werkvoorzieningen. Het SW-bestand is dalende, waardoor er ook steeds minder kandidaten te detacheren zijn.

De mensen die momenteel inkomensondersteuning ontvangen hebben een zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt. Deze afstand is in veel gevallen niet te overbruggen met loonkostensubsidie. Voordat een loonkostenplaatsing kans van slagen heeft, dient Werkzaak veel te investeren in de ontwikkelingen van mensen uit de doelgroep. Hierdoor loopt Werkzaak achter op deze doelstelling.

260

54

250 - 260

De hierboven gegeven toelichtingen op de overige doelstellingen zijn ook bij deze doelstelling aan de orde. Er stromen veel mensen in de uitkering die meer ontwikkeling en ondersteuning nodig hebben om duurzaam uit te stromen. Het ogenschijnlijke lage resultaat is te verklaren doordat uitkeringen pas na drie maanden worden afgesloten om te voorkomen dat in geval van retourstroom, de gehele aanvraagprocedure voor een uitkering opnieuw doorlopen moet worden. Gedurende de drie maanden wordt de uitkering niet doorbetaald.

Burgerparticipatie Niet van toepassing. Argumenten 1.1. De bestuursrapportage 2023 schetst de ontwikkelingen voor het begrotingsjaar 2023. Werkzaak verwacht de gestelde doelstellingen net niet te halen. Vooral bij de doelstellingen detacheringen en loonkostenplaatsingen loopt Werkzaak achter. Dit heeft vooral te maken met de hoge instroom van statushouders en vso-pro jongeren die in de regel veel ondersteuning nodig hebben bij het zetten van een stap richting werk. Ook groeit het aantal ouderen die een beroep doen op de uitkering en is er vaker sprake van multiproblematiek bij veel cliënten. 2.1 De aanpassing van de begroting kan worden meegenomen in de bestuursrapportage van Maasdriel. De begrotingswijziging leidt tot een bijgestelde begroting van Maasdriel. Hiermee wordt de begroting geactualiseerd en dit leidt tot een betere inschatting van de bijdrage aan Werkzaak Rivierenland in 2023. Dit wordt meegenomen in de bestuursrapportage 2023 van Maasdriel. 3.1. De vraag aan de raad is om uiterlijk 5 oktober 2023 een zienswijze in te dienen. Behandeling van de concept bestuursrapportage vindt plaats tijdens de raadsvergadering van 28 september 2023. Hierdoor kan de definitieve zienswijze voor de gestelde deadline van 5 oktober 2023 bij het Dagelijks Bestuur van Werkzaak Rivierenland worden ingediend.

In de zienswijze staat dat uw raad instemt met de concept bestuursrapportage 2023 Werkzaak Rivierenland. Kanttekeningen/risico’s 1. Effecten instroom complexe doelgroep De hoge instroom van statushouders, vso-pro jongeren, ouderen en psychisch kwetsbaren vormt de komende jaren een grote uitdaging voor Werkzaak bij het behalen van de doelstellingen. Steeds meer mensen maken lang(er) gebruik van de inkomensondersteuning van Werkzaak en hebben meer hulp en ondersteuning nodig. Dit resulteert in lagere uitstroomcijfers en minder besparing op de BUIG 2-middelen. Inclusie

2

BUIG = de gebundelde uitkering (BUIG) die gemeenten ontvangen voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie.

5

Werkzaak Rivierenland staat voor een inclusieve arbeidsmarkt waaraan iedereen deelneemt en zorgt ervoor dat ook de minder kansrijke werkzoekenden, al dan niet met hulp en begeleiding, zich ontwikkelen en een plek vinden op de arbeidsmarkt. Programma duurzaamheid Niet van toepassing.

Financiën (incl. BTW-effect) Werkzaak laat een positief financieel resultaat zien, voornamelijk door een positief subsidieresultaat. Het subsidieresultaat wordt gevormd door de begrote lasten van Werkzaak af te zetten tegen de rijksvergoeding die de gemeenten ontvangen. De bestuursrapportage 2023 van Werkzaak Rivierenland levert echter voor Maasdriel een negatief resultaat op van € 426.300 ten opzichte van de begroting 2023 van Werkzaak. De andere deelnemers hebben, op de gemeente Culemborg na, een financieel positieve bijstelling ten opzichte van de begroting. Voor Maasdriel komt dit door een nadeel op de bijdragen voor inkomen (BUIG) en werk (Sociale Werkvoorziening en participatie). BUIG Lasten BUIG Het nadelige resultaat op de BUIG komt door een verschil in de verwachte aantallen én de indexeringen. De verwachte daling van het aantal uitkeringsgerechtigden komt niet terug op basis van de huidige aantallen. Er is sprake van een nagenoeg gelijkblijvend bestand. Daarnaast is er een stijging bij instroom door de toename van statushouders. De indexering van het minimumloon kwam uit op 10,15%. In de begroting 2023 was het uitgangspunt een stijging van 5%. Hiervoor wordt de gemeente gecompenseerd door de rijksbijdrage. In de begroting 2023 had Werkzaak een stelpost op de BUIG opgenomen van 2,850 miljoen euro voor onvoorziene lasten.

Deze is in de bestuursrapportage 2023 ingezet (vrijgevallen) om het effect op BUIG te dempen. Vorig jaar deed Werkzaak dat bij de jaarstukken (na het afloop van het jaar) waardoor de gemeente Maasdriel een teruggaaf kreeg. Nu wordt deze stelpost al tijdens het jaar ingezet. Rijksbijdrage BUIG Doordat de gemeente Maasdriel voor BUIG goede resultaten heeft behaald (minder voorlopige volumerealisaties en lagere uitgavenrealisaties over 2022 op basis van het CBS/Beeld van de uitvoering), krijgt de gemeente Maasdriel een lagere rijksbijdrage dan waarvan bij de begroting 2023 van Werkzaak werd uitgegaan. En daardoor naar beneden is bijgesteld in de bestuursrapportage 2023.

6

SW Door een stijging van met name de indexering van de loonkosten Wsw en een daling van het aantal Wsw-ers stijgen de kosten. Participatie De huidige samenstelling van de doelgroep uit Participatiewet zorgt ervoor dat de ontwikkeling van het aantal dienstverbanden achterblijft. De doelgroep kenmerkt zich door een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Deze doelgroep vraagt een intensievere begeleiding. Door de indexering en de formatie-uitbreiding zijn de salariskosten toegenomen. Bedrijfsvoering De bedrijfsvoeringskosten nemen toe door organisatiekosten (salariskosten voor de ambtenaren). Voor de gemeente Maasdriel heeft dit geen effect. In het kader van de bestuurlijke agenda zijn afspraken gemaakt dat in 2023 50% van het (voordelige en nadelige) resultaat op de BUIG herverdeeld wordt op basis van de verdeelsleutel bedrijfsvoering. Het resultaat hiervan zit in het onderdeel bedrijfsvoering. Per saldo heeft de bestuursrapportage 2023 van Werkzaak Rivierenland een nadelig effect op de huidige begroting van Maasdriel van € 426.300 Begroting Maasdriel Berap 2023 Werkzaak

Verschil

Bijdrage aan Werk zaak : BUIG BBZ SW Participatiebudget Bedrijfsvoering Effect bijdrage

3.750.400 -18.000 1.326.100 312.700 1.274.600 6.645.800

3.939.800 -18.000 1.408.300 574.300 1.219.400 7.123.800

-189.400 -82.200 -261.600 55.200 -478.000

3.912.300 -19.600 3.892.700

3.964.000 -19.600 3.944.400

51.700 51.700

Rijk svergoeding: BUIG BBZ Effect rijksvergoedingen

-426.300

Effect gemeentelijke bijdrage

7

2023 Effect bijdrage aan Werkzaak Effect rijksvergoedingen Effect gemeentelijke bijdrage + = voordeel

-478.000 51.700 -426.300

-= nadeel

Dit nadelige effect wordt verwerkt in de begroting 2023 van Maasdriel. Bedrijfsvoering Niet van toepassing Uitvoering Planning Uiterlijk 5 oktober 2023 dienen deelnemende gemeenten hun zienswijze in te dienen op de concept bestuursrapportage 2023. In het Algemeen Bestuur van Werkzaak Rivierenland van 26 oktober 2023 wordt de bestuursrapportage 2023 vastgesteld. Handhaving Niet van toepassing. Communicatie Behandeling in raad van Maasdriel is op 28 september 2023. De zienswijze van de gemeente Maasdriel zal na behandeling in de raad kenbaar worden gemaakt aan het Dagelijks Bestuur van Werkzaak Rivierenland. Evaluatie / controle Werkzaak Rivierenland houdt de deelnemende gemeenten met de jaarstukken, begroting, bestuursrapportage en kadernota op de hoogte van de werkzaamheden.

8

Nota van wijzigingen Bijlagen - Aanbiedingsbrief bestuursrapportage 2023 Werkzaak Rivierenland; - Bestuursrapportage 2023 Werkzaak Rivierenland; - Raadsbesluit; - Zienswijze.

9