Raadsvoorstel beleidsvisie externe veiligheid Zaltbommel en Maasdriel 2023-2027

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Beleidsvisie externe veiligheid Zaltbommel en Maasdriel 20232027

Kern van het raadsvoorstel Externe veiligheid (EV) in bijgevoegde beleidsvisie gaat over het beschermen van personen tegen de gevaren van een brand, explosie of gifwolk door een calamiteit met gevaarlijke stoffen. Dit heeft betrekking op alles wat te maken heeft met de veiligheid rondom opslag, productie, gebruik en vervoer van gevaarlijke stoffen. De directe aanleiding voor het opstellen van deze beleidsvisie is de invoering van de Omgevingswet. Een van de uitgangspunten van de Omgevingswet is dat overheden bij hun plannen zo vroeg mogelijk kijken naar veiligheid. Het bevoegd gezag kan binnen de kaders van de Omgevingswet en het omgevingsveiligheidsbeleid eigen afwegingen maken over de kwaliteit en bescherming van de fysieke leefomgeving. De wetgever stelt hieraan voor een deel harde voorwaarden of grenzen. De wet laat echter ook bestuurlijke afwegingsruimte aan het lokale bestuur. De voorliggende beleidsvisie geeft concreet invulling aan die bestuurlijke afwegingsruimte door middel van ambities.

Gerelateerde raadsstukken *

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Beleidsvisie externe veiligheid Zaltbommel en Maasdriel 20232027

Zaaknummer

: 626102

Datum collegevergadering

: 16 mei 2023

Datum raadsbesluit

: 6 juli 2023

Datum raadsvergadering

: 6 juli 2023

Portefeuillehouder

: Wethouder De Raaf

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling MSD, Edith EAJM Vos

Voorstel 1. De Beleidsvisie externe veiligheid Zaltbommel en Maasdriel 2023-2027 vast te stellen. Inleiding Externe veiligheid (EV) in bijgevoegde beleidsvisie gaat over het beschermen van personen tegen de gevaren van een brand, explosie of gifwolk door een calamiteit met gevaarlijke stoffen. Dit heeft betrekking op alles wat te maken heeft met de veiligheid rondom opslag, productie, gebruik en vervoer van gevaarlijke stoffen. De directe aanleiding voor het opstellen van deze beleidsvisie is de invoering van de Omgevingswet. Een van de uitgangspunten van de Omgevingswet is dat overheden bij hun plannen zo vroeg mogelijk kijken naar veiligheid. Het bevoegd gezag kan binnen de kaders van de Omgevingswet en het omgevingsveiligheidsbeleid eigen afwegingen maken over de kwaliteit en bescherming van de fysieke leefomgeving. De wetgever stelt hieraan voor een deel harde voorwaarden of grenzen. De wet laat echter ook bestuurlijke afwegingsruimte aan het lokale bestuur. De voorliggende beleidsvisie geeft concreet invulling aan die bestuurlijke afwegingsruimte door middel van ambities. Participatie Het beleid externe veiligheid is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de Omgevingsdienst Rivierenland en de Veiligheidsregio Gelderland -Zuid. De EV-visie geeft op hoofdlijnen invulling aan het omgevingsveiligheidsbeleid onder de Omgevingswet.

De EV-visie wordt gebruikt als bouwsteen of als inspiratiedocument voor het onderdeel omgevingsveiligheid in de omgevingsvisie 2.0 en het nog vast te stellen omgevingsplan. In dat kader vindt participatie plaats. Aan de inwoners wordt bekend gemaakt waar zij informatie kunnen vinden over de aanwezige risico’s en de te volgen gedragsrichtlijn bij een calamiteit (zie ook kopje communicatie)

2

Argumenten 1.1 Het is wenselijk om een actueel beleidskader te hebben zodat taken goed uitgevoerd kunnen worden. Omgevingsdienst Rivierenland en Veiligheidsregio Gelderland Zuid voeren diverse EV-taken voor de gemeente Maasdriel uit. Doel van de beleidsvisie externe veiligheid is het bieden van een toetsingskader. Dat moet duidelijk maken hoe om te gaan met externe veiligheidsrisico’s en voorkomt ad hoc besluiten op gebied van ruimtelijke ordening en milieu. 1.2 Beleid geeft invulling aan bestuurlijke afwegingsruimte Naast wettelijke regelgeving, die altijd van toepassing is, biedt de Omgevingswet bestuurlijke afwegingsruimte. Dit is beleidsruimte die overheden hebben om eigen afwegingen te maken over activiteiten in de fysieke leefomgeving. De voorliggende beleidsvisie geeft concreet invulling aan die bestuurlijke afwegingsruimte door middel van ambities. De ambities zijn onder te verdelen in: 1. Ambities voor bestaande situaties 2. Ambities voor nieuwe situaties:  Organisatorische ambities  Objectgerichte ambities  Gebiedsgerichte ambities De ambities in deze visie zijn, naast de wettelijke regels, met name van toepassing bij het vaststellen van omgevingsbesluiten en de vergunningverlening voor risicobedrijven. Ook formuleert deze visie ambities over de organisatie van de uitvoering van de wettelijke regels.

De ambities in de visie zijn zo geschreven dat ze zowel kunnen worden gebruikt onder de huidige regelgeving als volgens de per 1 januari 2024 van kracht wordende Omgevingswet. Als bijlage bij dit raadsvoorstel is een overzicht gevoegd met de belangrijkste aanscherpingen in de EV-visie ten opzichte van de wettelijke situatie. 1.3 Eén beleidskader voor gemeente Maasdriel en Zaltbommel en gelijkluidend beleid in regio. De gemeenten Maasdriel en Zaltbommel stellen samen een beleidsvisie externe veiligheid op. De gemeente Maasdriel heeft nog geen beleid op dit gebied. De gemeente Zaltbommel heeft wel al beleid maar dit moet geactualiseerd worden vanwege nieuwe regelgeving. Omdat Maasdriel nauw samenwerkt met Zaltbommel in de voorbereidingen op de inwerkingtreding van de Omgevingswet, is besloten om het actualiseren c.q. het introduceren van de beleidsvisie EV samen te doen. De opzet en inhoud van het beleid is voor het westelijk deel van Gelderland min of meer hetzelfde en ook het beleid in Brabant lijkt er sterk op. Dit maakt de toepassing en uitvoering van het beleid doelmatig en effectief. 1.4 Inzicht in de activiteiten met externe veiligheidsrisico’s. In bijlage 2 bij de visie zijn de meest relevante activiteiten opgenomen met externe veiligheidsrisico’s. De beleidsvisie beperkt zich tot risico’s van activiteiten met gevaarlijke stoffen.

Risico’s die samenhangen met mast- en wiekbreuk bij windturbines, overstromingen en natuurbranden maken geen deel uit van de visie.

3

1.5 De Bommelerwaard wil een gezonde en veilige leefomgeving bieden voor haar inwoners daarom maken we duidelijk waar we vestiging en uitbreiding van risicobronnen wel of niet accepteren. Met de EV- wettelijke regelgeving worden randvoorwaarden gegeven voor de vestiging en uitbreiding van risicobedrijven. In het beleid geven we invulling aan de bestuurlijke afwegingsruimte door aanvullend op de wettelijke randvoorwaarden gebiedsgerichte ambities te formuleren. Hiermee spitsen we de regelgeving toe op de lokale situatie en de lokale ambities. In het landelijk gebied accepteert de gemeente een minder streng veiligheidsregime dan in woongebieden. De uitbreiding en nieuwvestiging van een bestaande, vergunde activiteit met externe veiligheidsrisico's of een gebiedseigen risicobron is onder bepaalde voorwaarden mogelijk. Ook voor enkele nader aangeven bedrijventerreinen (type A) geldt dat uitbreiding of vestiging van risicobedrijven onder bepaalde voorwaarden mogelijk is. 1.6 Duidelijk is waar sprake is van zogenaamde (risico) aandachtsgebieden en wat de consequenties daarvan zijn. Onder de huidige wetgeving wordt het groepsrisico gebruikt om risico’s in beeld te brengen rondom activiteiten met gevaarlijke stoffen. De Omgevingswet introduceert een toegankelijker en begrijpelijker model, namelijk de aandachtsgebieden (het schillenmodel).

Er worden drie soorten aandachtsgebieden onderscheiden. Deze aandachtsgebieden vormen samen 'schillen' met verschillende afstanden tot de risicobron: - De binnenste schil is het brandaandachtsgebied, omdat het effect van een brand vaak minder ver reikt dan de effecten van een explosie of gifwolk. - Daaromheen ligt het explosieaandachtsgebied; - De buitenste schil is het gifwolkaandachtsgebied. De aandachtsgebieden maken inzichtelijk in welk gebied zich bij een incident nog levensbedreigende gevolgen voor personen in gebouwen kunnen voordoen. In het aandachtsgebied moet nagedacht worden over het ontwerpen van een veilige omgeving. Dit gelet op het resterend risico van een maatschappelijk aanvaarde risicovolle activiteit. Bij het opstellen van deze visie is onderzocht waar brand-, explosie- en/of gifwolkaandachtsgebieden zijn gelegen (bijlage 2 en 3 van de visie). In hoofdstuk 2 van de visie is uitgewerkt hoe we met ontwikkelingen binnen de aandachtsgebieden om willen gaan. In de ambities van deze visie staat welke ruimtelijke ontwikkelingen, al dan niet onder bepaalde voorwaarden, binnen deze gebieden mogelijk zijn. 1.7 Duidelijk is hoe om te gaan met (zeer) kwetsbare en beperkt kwetsbare gebouwen of locaties. De te beschermen personen kunnen zich bevinden in zeer kwetsbare gebouwen of (beperkt) kwetsbare gebouwen/ locaties.

De indeling in kwetsbaarheid is afhankelijk van de mate van zelfredzaamheid van personen en het aantal aanwezige personen. Waar binnen de gemeente welke objecten zijn toegestaan is vastgelegd in bestemmings- of omgevingsplannen. De zeer kwetsbare gebouwen vormen in het kader van de nieuwe Omgevingsregelgeving een nieuwe categorie ten opzichte van de huidige EV-regelgeving. Bij zeer kwetsbare gebouwen gaat het om gebouwen waarin groepen personen verblijven met een beperkte

4

zelfredzaamheid. Denk aan minderjarigen, ouderen, zieken of gehandicapten. Zeer kwetsbare gebouwen zijn bijvoorbeeld ziekenhuizen of kinderdagverblijven. Op grond van de nieuwe Omgevingsregelgeving moet de gemeente voor (toekomstige) locaties voor nieuwe “zeer kwetsbare gebouwen”, welke binnen een brand- of explosieaandachtsgebied van een risicobron liggen, in het omgevingsplan zogenaamde voorschriftengebieden vaststellen. Voor zeer kwetsbare gebouwen geldt dat het gehele brand- en/of explosie aandachtsgebied als voorschriftengebied wordt aangewezen. In een voorschriftengebied gelden dan extra (landelijk werkende standaard) bouwvoorschriften. Die richten zich op bescherming tegen een brand- en/of explosie. Deze voorschriften gelden echter alleen bij nieuwbouw en hebben dus geen consequenties voor bestaande zeer kwetsbare gebouwen. Er wordt terughoudend omgegaan met het aanwijzen van voorschriftengebieden omdat de extra bouwvoorschriften hoge kosten met zich mee brengt. Eén van de vervolgacties na het vaststellen van dit beleid is het inventariseren van de zeer kwetsbare gebouwen gelegen binnen aandachtsgebieden en de nog onbenutte mogelijkheden hiervoor in de vigerende bestemmingsplannen.

Na deze inventarisatie wordt gekeken of de aandachtsgebieden verkleind kunnen worden, zo niet moet de gemeente voorschriftengebieden formeel vóór het einde van de overgangsperiode (1 januari 2029) in het omgevingsplan aanwijzen. 1.8 Duidelijk is/wordt hoe EV-taken efficiënt en effectief worden uitgevoerd. Middels enkele organisatorische ambities wordt duidelijk gemaakt hoe belangrijke EV-taken efficiënt en effectief worden uitgevoerd. Kanttekeningen/risico’s 1.1 Het actualiseren of vaststellen van een EV-visie is niet verplicht. Volgens geldende wet- en regelgeving is het niet verplicht een beleidsvisie externe veiligheid vast te stellen (of te actualiseren). Het is echter wel raadzaam om te beschikken over een actuele beleidsvisie externe veiligheid, zie hiervoor bovenstaande argumenten 1.1. t/m 1.7. 1.2. Inperking van mogelijkheden voor uitbreiding en vestiging van risicobedrijven. In vergelijking met de randvoorwaarden vanuit de geldende wet- en regelgeving, biedt de beleidsvisie externe veiligheid risicobedrijven minder mogelijkheden om zich binnen de gemeente Maasdriel of Zaltbommel te vestigen dan wel uit te breiden. Zo zijn bijvoorbeeld BRZO-bedrijven op bedrijventerreinen type B niet toegestaan. Het leidt daarmee tot een veiligere leefomgeving. 1.3 Inperking mogelijkheden zeer kwetsbare gebouwen langs aardgasleiding.

Voor het gehele gebied langs de aardgasleiding in Maasdriel geldt nu voor zeer kwetsbare gebouwen “nee tenzij sprake is van een zwaarwegend belang en er extra maatregelen genomen worden”. Door middel van botsproeven met de twee eerst binnenkomende plannen toetsen we het beleid en kijken we of het doelmatig en doeltreffend werkt. 1.4 Wetgeving verandert nog. De ambities in de visie zijn zo geschreven dat ze zowel kunnen worden gebruikt onder de huidige regelgeving als volgens de per 1 januari 2024 van kracht wordende Omgevingswet 1.5 Relatie met andere beleidsdocumenten over veiligheid. Maasdriel heeft een integraal veiligheidsplan 2022-2026. Dit heeft betrekking op de sociale veiligheid en crisisbeheersing en geeft de visie die de komende jaren bij zal dragen aan het

5

vergroten van de feitelijke veiligheid en de verhoging van het veiligheidsgevoel van onze inwoners. Het heeft geen betrekking op externe veiligheid. Andere beleidsdocumenten waar veiligheid een rol speelt zijn: Evenementenbeleid en het Gemeentelijk Verkeer en Vervoer Plan (GVVP). Daarnaast is er een relatie met het Regionaal risicoprofiel van Veiligheidsregio Gelderland-Zuid. Deze bevat een inventarisatie en analyse van de aanwezige risico's in Gelderland-Zuid. Mede op basis van dit profiel zijn ambities over onder andere de capaciteit en taken van hulpdiensten vastgesteld. De EVvisie op zichzelf heeft geen gevolgen voor de capaciteit van de hulpdiensten. Inclusie We hebben een samenvatting gemaakt zodat iedereen in staat is de kern van het beleid tot zich te nemen. Verder is het onderwerp inclusie niet van toepassing. Programma duurzaamheid Duurzaamheid is niet direct van toepassing op dit onderwerp. In het beleidskader is wel aandacht voor het aspect externe veiligheid van bepaalde ontwikkelingen in het kader van duurzaamheid zoals buurtbatterijen. Financiën (incl. BTW-effect) Er zijn geen financiële consequenties. De Omgevingsdienst Rivierenland heeft voor de gemeente Maasdriel en Zaltbommel (de actualisatie van) deze beleidsvisie opgesteld. Deze werkzaamheden zijn door de ODR uitgevoerd binnen de voor de gemeentelijke werkprogramma’s beschikbare uren.

Met de ODR is afgesproken dat uitgangspunt is dat acties volgend uit dit beleid binnen het reguliere werkprogramma worden uitgevoerd (adviesuren EV). Bedrijfsvoering Wij doorlopen het traject tot vaststelling van het beleid EV in nauwe samenwerking met de gemeente Zaltbommel, de ODR en de Veiligheidsregio. Uitvoering Planning De ambities in de visie zijn vooral van toepassing bij het vaststellen van omgevingsbesluiten en de vergunningverlening voor risicovolle activiteiten. Voor de organisatie van de uitvoering van de wettelijke regels, zijn specifieke ambities in deze visie opgenomen. Uitvoering van het beleid wordt dus in het kader van de reguliere gemeentelijke taakuitvoering meegenomen. Een separate planning is zodoende niet aan de orde. Na vaststelling van het beleid maken we een uitvoeringslijst met actiepunten volgend uit het beleid dat opgenomen kan worden in het werkprogramma van de ODR. Handhaving De gemeente zorgt voor adequaat toezicht op activiteiten met externe veiligheidsrisico’s. Omgevingsdienst Rivierenland voert het daadwerkelijke toezicht uit op de naleving van de regels (zie ook hoofdstuk 2.3 “ambities voor bestaande situaties onder punt 4).

6

Externe veiligheid is opgenomen in het uitvoeringsprogramma VTH-milieu 2023 (in april 2023 ter kennisname naar uw raad gestuurd). Het onderwerp heeft hierin hoge prioriteit gekregen. In het uitvoeringsprogramma zijn ook acties opgenomen uit het beleid externe veiligheid zoals het inventariseren en controleren van propaantanks en het registreren ervan in het risicoregister. Communicatie De vaststelling van de beleidsvisie externe veiligheid door de raad wordt op overheid.nl bekend gemaakt. Aan de inwoners wordt bekend gemaakt waar zij informatie kunnen vinden over de aanwezige risico’s en de te volgen gedragsrichtlijn bij een calamiteit. In de week van veiligheid (9-15 oktober) wordt hier specifiek aandacht aan gegeven. Evaluatie / controle Over het algemeen hebben er binnen een periode van vier jaar zodanige veranderingen plaats gevonden dat het wenselijk is om het beleid te evalueren, herijken en eventueel aan te scherpen. Als er tussentijds een ingrijpende wijziging in relevante wet- en regelgeving plaatsvindt bekijken we of dit aanleiding is voor aanpassing van de beleidsvisie. Ook wordt verwacht dat rond de inwerkingtreding van de Omgevingswet nieuwe inzichten ontstaan en aanbevelingen worden gegeven over de toepassing van het omgevingsveiligheidsbeleid in omgevingsplannen. Nadat deze bekend zijn, zal worden geëvalueerd of de ambities op onderdelen aangepast moeten worden.

Nota van wijzigingen

Bijlagen 1. Concept-raadsbesluit 2. Beleidsvisie externe veiligheid Zaltbommel en Maasdriel 2023-2027 3. Overzicht belangrijkste aanscherpingen in EV-visie voor Maasdriel ten opzichte van de wettelijke situatie

7