Raadsvoorstel Beëindiging traject formele samenwerking

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Beëindiging formeel Samenwerkingstraject Zaltbommel

Kern van het raadsvoorstel De colleges van Maasdriel en Zaltbommel hebben geen gelijkluidend standpunt over de toekomst van de formele samenwerking. Zaltbommel wenst noch bestuurlijk noch ambtelijk te fuseren, waarmee het uitgangspunt onder de samenwerking in de BVEB kwam te vervallen. Het college stelt de raad een besluit te nemen om geen verdere stappen te ondernemen om de samenwerking met Zaltbommel te formaliseren in een ambtelijke of bestuurlijke fusie. En om daarnaast alternatieven te starten om de bestuurskracht van de gemeente Maasdriel voor de komende 12 jaar te bestendigen. Het college vraagt de raad tevens mandaat te verlenen om de gezamenlijke bedrijfsvoering beter te organiseren.

Gerelateerde raadsstukken - Raadsinformatiebrief samenwerking Zaltbommel-Maasdriel-BVEB, d.d. 17 november 2020

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Beëindiging besprekingen formele samenwerking Zaltbommel

Zaaknummer

: 165191

Datum raadsbesluit

: 10 juni 2021

Datum raadsvergadering

: 10 juni 2021

Portefeuillehouder

: Burgemeester Van Kooten

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, gemeentesecretaris, GT Wildeman

Voorstel 1. Te onderschrijven dat een volledige bestuurlijke samenwerking, een fusie, het beste is voor de inwoners van de Bommelerwaard. 2. Zolang de raad van Zaltbommel niet kiest voor een bestuurlijke fusie, de besprekingen met Zaltbommel om te komen tot verdere formele samenwerking te beëindigen. 3. Het college op te dragen samen met de provincie Gelderland alternatieven te onderzoeken om de bestuurskracht van de gemeente Maasdriel voor de komende 12 jaar op voldoende niveau te behouden. 4. Het college op te dragen de samenwerking met Zaltbommel in het kader van de bedrijfsvoeringstaken te bestendigen op de huidige taken en deze taken zodanig te organiseren dat de bedrijfsvoering in wezenlijke mate bijdraagt aan de 4 K’s (Kwaliteit, minder Kwetsbaarheid, Kostenefficiënt en Klantgericht) en het college binnen de kaders van dit raadsbesluit te zorgen voor verdere invulling daarvan. Inleiding Op 17 november 2020 ontving uw raad een raadsinformatiebrief over de uitkomst van de verkenning naar mogelijkheden de samenwerking met Zaltbommel al dan niet in de BVEB uit te breiden of te versterken. Op basis van de verkenning en het advies van de gezamenlijke directie BVEB (gemeentesecretarissen en MT-leden Maasdriel en Zaltbommel), sprak het college van Maasdriel zich uit vóór een bestuurlijke fusie.

Een ambtelijke fusie is bespreekbaar mits er óók een datum wordt gesteld waarop een bestuurlijke fusie moet worden gerealiseerd. Gegeven het standpunt van het college van Zaltbommel, dat noch ambtelijk noch bestuurlijk wil fuseren, hebben we de raad in een gezamenlijke raadsbrief aangegeven dat we geen verdere stappen ondernemen om de samenwerking te formaliseren in een ambtelijke of bestuurlijke fusie. We hebben vervolgens het bij de raad gelaten om hierover met ons in gesprek te gaan. Omdat de raad zich hier nog formeel over moet uitspreken, is bijgevoegd raadsvoorstel opgesteld. Dit raadsvoorstel bekrachtigt het standpunt van het college, maar geeft het college meteen een opdracht alternatieven te onderzoeken om als zelfstandige gemeente bestuurskrachtig te blijven. Daarnaast geeft de raad het college het vertrouwen om binnen de kaders van het raadsvoorstel de gezamenlijke bedrijfsvoering duurzaam

2

te organiseren gegeven de 4 K’s (Kwaliteit, minder Kwetsbaarheid, Kostenefficiënt en Klantgericht). Participatie n.v.t. Argumenten 1.1 Dit was onze oorspronkelijke gedachte sinds de voorbereidingen van de BVEB In 2016 heeft bureau Berenschot in opdracht van de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel drie toekomstvarianten onderzocht: de bestaande samenwerking langzaam uitbouwen, een ambtelijke fusie en een bestuurlijke fusie (herindeling). Berenschot kwam tot de conclusie dat bij de laatste optie de bestuurskracht het grootst is en het financieel perspectief het meest interessant. De twee gemeenteraden hebben naar aanleiding van dit rapport uiteindelijk besloten om te kiezen voor een tussenvariant en suboptimaal; een tijdelijke structuur met als lonkend perspectief een volledige ambtelijke samenvoeging of een bestuurlijke fusie. Besloten werd tot de oprichting van de Gemeenschappelijke Regeling Bedrijfsvoeringeenheid Bommelerwaard (BVEB). Zie ook het gezamenlijk raadsvoorstel 23 februari 2016 tot oprichting van de BVEB. 1.2 Deze vergaande vorm van samenwerking zorgt voor betere dienstverlening, een krachtiger positionering in de regio en een robuuste ambtelijke organisatie en voldoende bestuurskracht. De gemeenten in de Bommelerwaard zijn logische partners van elkaar. Geografisch gezien en daarmee ook voor onze inwoners en ondernemers.

2.1 De uitkomst van de samenwerkingsverkenning tussen Zaltbommel en Maasdriel laat ons weinig keuze De afgelopen jaren is er hard gewerkt om van de BVEB een succes te maken. Lang leek gedeeltelijke uitbreiding en groei van de BVEB een wenkend perspectief, om daarmee langzaam toe te werken naar een verdergaande samenwerking. Dat leek aantrekkelijk omdat daarmee een uitspraak over echte samenwerking minder scherp op tafel kwam te liggen. Het is goed dat nu politiek en bestuurlijk transparantie is over de vraag of de (intensieve) ambtelijke samenwerking is bedoeld als opmaat naar herindeling of als defensief motief om herindeling te voorkomen. Het is echter voor Maasdriel teleurstellend, maar laat ons weinig andere keuze. Uiteraard zullen we, daar waar we al samenwerken of waar samenwerking voor de hand ligt, altijd Zaltbommel opzoeken. 3.1 Onze bestuurskracht zal langzaam afnemen als we niets ondernemen Eerdere onderzoeken uit 2017 geven aan dat onze bestuurskracht langzaam aan het afnemen is en we de komende jaren steeds meer gedwongen worden tot samenwerking willen we het hoofd kunnen blijven bieden aan de opgaves die we als gemeente hebben. Nu Zaltbommel geen partner is, kunnen we met de provincie onderzoek doen naar alternatieven.

3.2 Er zijn voldoende alternatieven mogelijk om onze bestuurskracht op orde te houden Hoewel Zaltbommel een logische partner is, zijn er ook alternatieven denkbaar. Zo zouden we kunnen onderzoeken welke samenwerkingsmogelijkheden er zijn met West-

3

Betuwe, de gemeente West Maas en Waal of zelfs interprovinciale samenwerking richting ’s-Hertogenbosch. Daarnaast zou de provincie de gemeente Maasdriel financieel en bestuurlijk kunnen ondersteunen en daarmee een sterkere ambtelijke organisatie te kunnen bouwen en behouden dan waar een gemeente van 25.000 inwoners strikt genomen de middelen voor heeft. Ook zou de gemeente Maasdriel zelfstandig kunnen blijven door een regiegemeente te worden waarbij we zoveel mogelijk taken overhevelen naar samenwerkingspartners. Dan houd je een klein ambtenarenkorps en heb je geen eigen uitvoeringsapparaat. Dit betekent dan wel dat we taken overdragen inclusief de verantwoordelijkheid (delegeren) en niet meer overdragen in mandaat (waarbij we als gemeente zelf verantwoordelijk blijven). 4.1 De bedrijfsvoering is al sinds 2017 gezamenlijk Er is draagvlak bij beide colleges om wat we nu gezamenlijk hebben georganiseerd in de bedrijfsvoering ook gezamenlijk te houden. Dit betekent dat de huidige vier bedrijfsvoeringsonderdelen (juridische zaken, financiën, HRM en informatie & automatisering) voor twee gemeenten blijven werken. Dit betekent een flinke investering in kwaliteit, basis op orde en stevigere organisatiestructuur Daarvoor zal een extra financiële bijdrage nodig zijn van de twee gemeenten.

4.2 Door niet te kiezen voor een fusie, is dit impliciet een keuze om de gezamelijke bedrijfsvoering anders te organiseren en verder te professionaliseren Met het besluit om niet over te gaan tot een fusie is de grond voor instandhouding van de GR BVEB gewijzigd. Immers het aanvankelijke doel was steeds geleidelijke groei en uitbreiding van de BVEB in omvang en taken. Dit is nu niet meer aan de orde. Dit vergt een herbezinning op de gezamenlijke visie op bedrijfsvoering en de manier waarop we dat het beste kunnen organiseren. Het bestuur van de BVEB is hier inmiddels een onderzoek naar gestart. Omdat bedrijfsvoering onder de bevoegdheid van het college valt, zal het college hierover besluiten zolang dit past bij het ongewijzigd voortzetten van de huidige GR. Mocht uit het onderzoek blijken dat de GR moet worden aangepast of bij een keuze voor een andere samenwerkingsvorm, of als er aanvullende middelen nodig zijn, dan leggen wij een voorstel voor aan de raad. Kanttekeningen/risico’s 2.1 De raad van Zaltbommel heeft zich nog niet over uitgesproken over het collegestandpunt. Het zou kunnen dat de raad van Zaltbommel zich hierin anders opstelt dan het college of het college nog een opdracht meegeeft. 3.1 De provincie houdt zich vooralsnog afzijdig van het beëindigen van deze samenwerkingsontwikkeling in de Bommelerwaard.

Tot nu toe heeft de provincie zich hier bestuurlijk niet over uitgesproken. Zij heeft in een bestuurlijk gesprek aangegeven pas bij een expliciet verzoek van bijvoorbeeld de gemeente Maasdriel hierop mee te denken en mee te praten. 3.2 De samenwerking op het gebied van de bedrijfsvoering met Zaltbommel zouden we moeten heroverwegen als n.a.v. verder onderzoek naar het bestendigen van onze bestuurskracht daar aanleiding toe is. Mocht Maasdriel daadwerkelijk in de toekomst stappen ondernemen naar een andere samenwerkingsvorm of -partners, dan zou het

4

mogelijk kunnen zijn de bedrijfsvoering niet langer met Zaltbommel op te pakken en we de bedrijfsvoeringstaken moeten inbrengen bij alternatieve samenwerkingspartners. 4.1 De BVEB is nooit kostenefficiënt geweest. Dat was ook geen streven op zich omdat het een groeimodel was. Door het standpunt van Zaltbommel zullen we meer geld in de BVEB moeten steken om de bedrijfsvoering goed te laten blijven werken. Harmonisatie is dan van groot belang, net als aandacht voor kostenefficiëntie. Programma duurzaamheid n.v.t. Financiën (incl. BTW-effect) Dit voorstel heeft op zichzelf geen financiële gevolgen. Wel moet de raad rekening houden met investeringen die nodig zijn om de bedrijfsvoering in de BVEB duurzaam te organiseren gegeven de 4 K’s. Dit komt aan de orde bij de raadsdiscussie over beleidsprioriteiten 2022 in de Kaderbrief. Daarnaast zullen we de raad mogelijk om extra middelen moeten vragen indien we samen met de provincie een onderzoek oppakken naar alternatieve samenwerkingsvormen om voor de komende 12 jaar bestuurskrachtig te blijven. Bedrijfsvoering Met dit voorstel verandert er niets voor personeel en organisatie. Ook zijn er geen juridische aspecten om nu rekening mee te houden. Uitvoering Planning Indien de raad instemt met de beslispunten, zal het college voorbereidingen treffen voor het doen van nadere verkenning met de provincie naar alternatieven.

Het ligt voor de hand dat de daadwerkelijke uitvoering hiervan door het nieuwe college wordt opgepakt; dus na maart 2022. Rond de zomer van 2020 heeft Dirk Louter ook een verkennend memo geschreven over de strategische positionering van de gemeente Maasdriel (en Zaltbommel) en dus van de Bommelerwaard. Dit kan voor de (nieuwe) raad een goede start zijn om input te geven aan de verkenning. Handhaving n.v.t. Communicatie Omdat het beëindigen van de formele samenwerking met Zaltbommel enige reuring kan veroorzaken, is het van belang zorgvuldig hierover te communiceren. Het college zou daarom hierop moeten besluiten maar dit nog niet toe te voegen aan de openbare besluitenlijst. Het raadsvoorstel zou daarom naar de raad moeten worden verstuurd en pas na agendering via het presidium openbaar in Notubiz moeten verschijnen. Zo houden we de tijd kort tussen publicatie en het moment waarop de raad via de commissie S&F hierover zelf een discussie kan voeren. Daarnaast is het verstandig het college van Zaltbommel bij de bekendmaking van de openbare raadsagenda te informeren over het collegebesluit en de inhoud van dit raadsvoorstel.

5

Evaluatie / controle n.v.t. Nota van wijzigingen

Bijlagen

6