Raadsvoorstel afhandeling motie 2023-03 Motie alternatieven papierinzameling Avri

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Afhandeling

motie

2023-03

"Motie

papierinzameling Avri"

Kern van het raadsvoorstel Het bestuur van Avri heeft op 12 oktober besloten dat lokale verenigingen, kerkengemeenschappen en scholen (hierna verenigingen) vanaf 1 januari 2024 niet meer worden ingezet bij de inzameling van oud papier. De belangrijkste redenen daarvoor betreffen de veiligheid van de vrijwilligers en het risico op aansprakelijkheid. Het college heeft een aantal alternatieve werkzaamheden voor verenigingen laten onderzoeken. Daarmee is raadsmotie 2023-03 “Motie alternatieven papierinzameling Avri” afgehandeld.

Gerelateerde raadsstukken Motie 2023-03 Alternatieven papierinzameling Avri

alternatieven

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Afhandeling

motie

2023-03

"Motie

alternatieven

papierinzameling Avri" Zaaknummer

: 838664

Datum collegevergadering

: 14 november 2023

Datum raadsbesluit

:

Datum raadsvergadering

: 14 december 2023

Portefeuillehouder

: Wethouder Nettenbreijers

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling MSD

Voorstel 1. De alternatieven vanuit Avri, het adopteren van ondergrondse containers en inzameling van de BEST-tas, aan te bieden als alternatieve werkzaamheden voor alle verenigingen. 2. De afvalstoffenheffing te blijven handhaven op het begrote tarief en daarmee de €4 die op termijn vrij komt toe te laten komen aan de verenigingen, (min de uitvoeringskosten die nodig zijn voor de uitvoering van de alternatieven afhankelijk van het AB besluit). 3. Deze alternatieven, gezien de verhoogde afbouwregeling van 90% in 2024, pas vanaf 2025 aan te bieden aan alle verenigingen in Maasdriel. 4. Hiervoor in de gemeentelijke begrotingen van 2025 en 2026 elk een bedrag van €40.000 te reserveren. 5. Tussentijds de uitvoering van de alternatieven te evalueren en uiterlijk eind 2027 te beslissen of de uitvoering van deze alternatieven gecontinueerd wordt, aangepast of afgeschaft dient te worden.

Inleiding Sinds 1999 zamelt Avri in regio Rivierenland in samenwerking met vrijwilligers van verenigingen, kerken en maatschappelijke organisaties papier in. Al een aantal jaar loopt de discussie over de houdbaarheid van de inzameling van papier met inzet van vrijwilligers. Sommige verenigingen zijn afhankelijk van de soms jaren- of decennialange inkomsten die met het papier inzamelen voor de clubkas wordt verkregen. Het Algemeen Bestuur van Avri heeft in februari 2023 een voorgenomen besluit genomen om te stoppen met de inzet van verenigingen bij het ophalen van oud papier en hen een afbouwregeling aan te bieden. De betreffende verenigingen zijn geïnformeerd. Naast de verenigingen heeft de raad in motie 2023-03 Motie alternatieven papierinzameling Avri, de wens uitgesproken dat er gezocht wordt naar alternatieve werkzaamheden binnen de gemeente of Avri. Op 12 oktober heeft het AB van Avri definitief besloten dat de inzet van verenigingen bij het ophalen van oud papier stopt en ze in 2024 een afbouwvergoeding van respectievelijk 90% in 2024, 50% in 2025 en het laatste jaar 2026 25% waarna de vergoeding stopt. Naast de verenigingen heeft raad verzocht in motie 2023-03 Motie alternatieven papierinzameling Avri, om te zoeken naar alternatieven. Avri heeft twee alternatieven aangeboden waarvan gedacht wordt een samenwerking aan te kunnen gaan voor de uitvoering door verenigingen.

De details van deze alternatieven dienen in 2024 nader te worden uitgewerkt.

Participatie Er zijn bijeenkomsten geweest in maart en september met de Avri, gemeenten en papierverenigingen om hen mee te laten denken in een oplossingsrichting indien het AB zou besluiten om te stoppen met de inzet van verenigingen bij het ophalen van oud papier. Er is ook gevraagd of de verenigingen met oplossingen willen komen. Er zijn twee verenigingen geweest die op gesprek zijn gekomen en/of een voorstel hebben ingediend. Argumenten 1.1 De aangeboden alternatieven vanuit de gemeente en Avri beantwoorden de raadsmotie M2023-03. In het tweede en derde kwartaal van 2023 is er binnen alle afdelingen van de gemeente Maasdriel verkend welke mogelijkheden er zijn en op dit moment zijn alleen de aangeboden alternatieven beschikbaar. 1.2 Service impuls richting inwoners en een schonere buitenruimte Inzameling BEST- tas zorgt voor het beter scheiden voor groepen grondstoffen die te klein zijn om apart door Avri opgehaald te worden en daardoor normaliter minder hergebruikt worden of als grondstof worden aangeboden. De adoptie ondergrondse containers zorgt voor een schonere buitenruimte door het weghalen van bijplaatsing en het schoonmaken van de buitenkant van de containers. Door middel van participatie en bewustwording door verenigingen kan bijplaatsen en vervuiling reduceren. Zo dragen de verenigingen bij aan het verwijderen en voorkomen van (zwerf)afval, ongedierte en stank.

2.1 Vermindering afvalstoffenheffing voor inwoners of vergoeding verenigingen? Het besluit van het AB op 12 oktober om te stoppen met de verenigingen en dit door Avri op te pakken laat ruimte om vanaf 2027 ongeveer €4 korting voor inwoners te krijgen op de afvalstoffenheffing. Dit komt doordat Avri de werkzaamheden zelf uitvoeren voor ongeveer de helft van het bedrag dat als vergoeding richting de verenigingen ging. Bij het kiezen voor deze alternatieve werkzaamheden komt er geen verlaging van de afvalstoffenheffing. 3.1 Afbouwregeling van 75% naar 90% in 2024 Het AB 12 oktober heeft besloten de afbouwregeling van 75% van de huidige papieropbrengsten zonder inspanningsverplichting te verhogen naar 90%. We verwachten dat door de beperkte terugval in inkomsten bij de betrokken verenigingen er in 2024 geen grote knelpunten zijn. Verenigingen kunnen die tijd besteden om andere inkomsten te genereren voor 2024 (10% van huidig bedrag) en de jaren die volgen. 3.2 Het is rechtvaardig dat alle verenigingen zich mogen inschrijven voor deze regeling. In de motie overweegt de raad dat er andere verenigingen zijn die mee hadden willen doen aan het inzamelen van oud papier, maar op een wachtlijst stonden.

Hiermee stopt een ongelijke verdeling van beschikbare vergoedingen aan de verenigingen omdat iedere vereniging zich in kan schrijven en dit kan eventueel per jaar rouleren afhankelijk van het (aantal) aanmeldingen. 3.3 Inregelen van alternatieven in het jaar 2024 Door het starten van de alternatieve werkzaamheden in 2025 geeft dit Avri en de gemeente genoeg tijd om alternatieven in te regelen voor alle verenigingen. 3.4 Lastig vinden van werkzaamheden tegen 10% Het wordt erg lastig om voor de resterende 10% van het huidige budget dat naar de papierverenigingen gaat passende werkzaamheden in te richten voor (alle) verenigingen die opwegen tegen de kosten van het inrichten door Avri. Anders moeten deze werkzaamheden moeten in omvang toenemen tot 50% in 2025,

terwijl het prettiger is om werkzaamheden te hanteren tegen het bedrag dat in 2025 en 2026 vanuit de gemeente beschikbaar is en vanaf 2027 via de Avri begroting vrij komt. 4.1 Dekking alternatieven nog niet rond Door de afbouwregeling voor de verenigingen en het feit dat Avri zelf de werkzaamheden voor het papier niet gratis uit kan voeren komt pas in 2027 het voordeel van ongeveer €4 vrij. Voor het uitvoeren van de alternatieven in 2025 en 2026 moet daarom budget vrijgemaakt worden. Wanneer ongeveer de huidige bedragen aangehouden worden zal het gaan om €40.000 voor 2025 en €40.000 in 2026. 5.1 Alternatieven moeten (maatschappelijk) nut hebben. Het is niet de bedoeling om alternatieven te continueren die geen impact hebben of een samenwerking die niet vruchtbaar is. Indien blijkt dat de samenwerking met verenigingen niet goed gaat of de impact van de alternatieven niet genoeg blijkt, stopt de samenwerking. Dit zelfde geldt wanneer blijkt dat taken niet voldaan worden door één of meerdere verenigingen dan moeten wij op korte termijn men deze samenwerking stop kunnen zetten. 5.2 De verenigingen zijn bereid om werkzaamheden te verrichten om inkomsten te verwerven.

Gezien de huidige regeling tussen Avri en de verenigingen, waarin er een tegenprestatie wordt geleverd voor de verworven inkomsten, gaat de gemeente ervan uit dat de verenigingen bereid zijn om werkzaamheden te verrichten om inkomsten te verwerven. Verenigingen die het aangewezen gebied niet goed schoonhouden krijgen eerst een waarschuwing (gele kaart) en vervolgens een korting op de vergoeding in de volgende maand. Zijn er meerdere meldingen of gaat het vaker niet goed, dan krijgt de vereniging een rode kaart en mag die vereniging zich bijvoorbeeld de jaren erna niet aanmelden om mee te doen. De precieze invulling van de spelregels moet nog uitgewerkt worden. Kanttekeningen/risico’s 1.1 Serviceverlening De inzet van alternatieve werkzaamheden zijn extra en gericht op serviceverlening. Alle inwoners gaan betalen voor deze extra service van het huis-aan-huis ophalen van grondstoffen en het schoonhouden van de buitenruimte. 1.2 Zorg voor verenigingen gemeentelijke taak? Het is de vraag of de zorg voor verenigingen en het aanbieden van subsidies bij de Avri of de gemeente horen. Door een zelfde constructie met verenigingen aan te gaan, gaat Avri indirect nog steeds over gemeentelijke taken.

Daarnaast ontstaat middels deze constructie eenzelfde soort samenwerking tussen gemeente en verenigingen waarbij verenigingen met hun begroting wellicht afhankelijk worden van de verworven inkomsten. Daarnaast bestaat er een reële kans dat er op termijn in deze samenwerking soortgelijke moeilijkheden ontstaan over bijvoorbeeld de betaling (denk hierbij aan de betaling per aansluiting bij het ophalen van oud papier, terwijl de papierprijs erg laag was en de uitbetaling aan de verenigingen erg hoog lag) of het beëindigen van taken. 1.3 Capaciteit Avri In principe ligt de uitvoering van de alternatieven bij Avri vanaf 2027. Avri moet capaciteit vrijmaken om de alternatieven in te regelen en dit kost geld. Op dit moment zijn de kosten die Avri moet maken om de twee alternatieven in te regelen onbekend. Er is een schatting gemaakt door Avri van ongeveer 30.000 euro in totaal voor de gemeenten in Rivierenland. Een exacte berekening

ontbreekt nog, deze is afhankelijk van besluiten van het algemeen bestuur van Avri. Daarnaast is het niet bekend of er en wie er toezicht moet houden en wat er gebeurt als het taken niet of niet goed worden uitgevoerd. Er is een mogelijkheid dat deze kosten voor alle gemeenten worden doorberekend in het basis of pluspakket. Dit betekent mogelijk een verhoging van de afvalstoffenheffing. De inregelkosten van de periode voor 2027 is nog onbekend en heeft nog geen plaats in een begroting. 1.4 De BEST-tas zakken moeten op centrale punten worden ingezameld. Over het ophalen op fysieke locaties is nog geen overeenstemming. De locaties moeten centraal liggen en veel verenigingen hebben geen eigen beschikbare locatie. 1.5 Subsidiebeleid verenigingen in de toekomst Het subsidiebeleid wordt momenteel herschreven. Dit biedt zowel kansen als bedreigingen voor de huidige inkomsten van alle verenigingen. Daarnaast is het de vraag of de gemeente Maasdriel naast de support van verenigingen middels het opgestelde subsidiebeleid, gericht op de zorg voor verenigingen, andere opties als extra willen aanbieden.

2.1 Keuze voor verlaging afvalstoffenheffing of serviceprikkel ten behoeve van de inzet van verenigingen? Het besluit van het AB op 12 oktober om te stoppen met de verenigingen en dit door Avri op te pakken laat ruimte om vanaf 2027 ongeveer €4 korting voor inwoners te krijgen op de afvalstoffenheffing. Het aanbieden van alternatieven worden uit het pluspakket betaald. Het afschaffen van de inzet van verenigingen bij het ophalen van oud papier levert op termijn een voordeel op van €4 voor de afvalstoffenheffing. Met het inzetten van één of beide alternatieven die door Avri worden aangeboden zal dit financiële voordeel voor de inwoners kleiner worden of geheel verdwijnen. Het tarief van de afvalstoffenheffing kan dan niet verlaagd worden. 3.1 Genoeg vrijwilligers? Het is maar de vraag of er genoeg vrijwilligers zich aanmelden om de werkzaamheden uit te voeren nu er niet meer betaald wordt per aansluiting, maar er gekeken wordt naar een marktconforme vergoeding voor de werkzaamheden. Indien er te weinig animo is vanuit verenigingen voor de aangeboden alternatieven, zullen we moeten heroverwegen of het de moeite waard is, gezien de benodigde administratieve en ambtelijke inzet. 3.2 Álle verenigingen mogen meedoen Het is eerlijker om de werkzaamheden niet alleen voor de huidige papierverenigingen aan te bieden, maar voor alle verenigingen in Maasdriel beschikbaar te stellen.

4.1 Het aanbieden van alternatieven kost de gemeente voor 2025 en voor 2026 €40.000 Indien de alternatieve werkzaamheden voor de jaren 2025 en 2026 uitgevoerd gaan worden door verenigen is er nog geen budget beschikbaar in zowel de begroting van Avri als de begroting van de gemeente Maasdriel. Er moet budget beschikbaar komen van ongeveer €40.000 in 2025 en maximaal €40.000 in 2026. In 2027 zou de volledige €4 besparing per huishouden (dus ongeveer €40.000) van Avri beschikbaar moeten zijn om te besteden aan de alternatieve werkzaamheden. Hoeveel de uitvoeringskosten zullen bedragen is nog niet bekend.

5.1 Capaciteit gemeente Er moet ambtelijke capaciteit worden vrijgemaakt bij de gemeente voor het contact met de verenigingen, voor het peilen van interesse en contact over het opzetten van de alternatieven. Er is op dit moment geen capaciteit voor het inregelen van een nieuw systeem, contact met de verenigingen, het verstrekken van materialen en evaluatie van de alternatieven binnen de gemeente Maasdriel. 5.2 Zorgt de BEST-tas in praktijk voor een afname van afval? De vraag is of inwoners op lange termijn blijven deelnemen. Er is niet met zekerheid vast te stellen dat er een significante toename in gescheiden kleine afvalstromen is gerealiseerd in de pilot. Het afnemen van de herbruikbare stromen in het restafval is niet significant gemeten in de (sorteer)analyses. Inclusie Op dit moment doen er in regio Rivierenland een vaste groep verenigingen mee aan het ophalen van oud papier en krijgen zij hier een vergoeding voor. Er is zeer weinig verloop en er staan verenigingen al jaren op een wachtlijst zonder aan de beurt te komen. Het nieuwe systeem zorgt ervoor dat alle verenigingen de kans krijgen om mee te doen en eventueel te rouleren. Programma duurzaamheid Het verminderen van grofvuil en zwerfvuil draagt bij aan een prettigere en schonere leefomgeving.

De serviceprikkel zorgt ervoor dat dat meer grondstof(stromen) gescheiden en gerecycled worden, wat mogelijk bijdraagt aan minder restafval. Financiën (incl. BTW-effect) De papierverenigingen zamelden papier in en kregen hier in totaal ongeveer €80.000 voor. Avri kan dit voor ongeveer €40.000 zelf doen waarmee er een budget voor alternatieven overblijft van ongeveer €40.000 vanaf 2027. Voor 2025 en 2026 is er geen budget opgenomen in de begroting van Avri en de begroting van de gemeente voor het uitvoeren van de alternatieven. Indien gekozen wordt voor het uitvoeren van de alternatieve werkzaamheden van Avri voor 2025 en 2026 moet er gekeken worden waar ruimte is binnen de gemeentelijke begroting.

Waarschijnlijk kan niet het gehele budget ten gunste komen aan de verenigingen om de inregeling te betalen of er komt een kostenpost bij (het AB van Avri zal dit beslissen over de periode vanaf 2027). Het bedrag exacte bedrag daarvoor is nog onbekend en hier zal eind 2023 een besluit over worden genomen door het AB van Avri. Bedrijfsvoering Avri zal extra capaciteit vrij moeten maken voor coördinatie, controle en het toekennen van de financiële vergoeding. Voor algehele communicatie en overleg met de verenigingen en Avri zal de gemeente capaciteit moeten vrijmaken. Uitvoering Planning De intentie bestaat om de verenigingen per 1 januari 2025 te laten beginnen met de twee alternatieve werkzaamheden. Na het besluit van de raad zullen verenigingen geïnformeerd worden.

Handhaving Meldingen worden direct doorgezet naar de verenigingen die op dat moment verantwoordelijk zijn voor het (zwerf)afval rondom de ondergrondse containers die ze adopteren. De verenigingen moeten daar ook capaciteit voor regelen. Wanneer meldingen blijven komen kan er ingezet worden op controle. Communicatie Wanneer het raadsbesluit genomen is worden de verenigingen direct geïnformeerd. Evaluatie / controle Uiterlijk in 2027 zal er een evaluatie plaatsvinden en richting raad worden gestuurd waarin staat of dit nieuwe systeem werkt, dat er een vervolg aan gegeven kan worden of dat het beter is om de taken aan te passen of stoppen. Nota van wijzigingen Niet van toepassing. Bijlagen - M2023-03 Motie alternatieven papierinzameling AVRI-aangenomen - Alternatieve inzet 05092023