Raadsvoorstel adviesrecht en verplichte participatie 2.0

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Raadsbesluit adviesrecht en verplichte participatie

Kern van het raadsvoorstel Onder de nieuwe Omgevingswet bestaan er geen bestemmingsplannen meer dit is straks één omgevingsplan. Als college zijn we bevoegd om de beslissing te nemen op een aanvraag voor een omgevingsvergunning die niet in het omgevingsplan past. Het college heeft ingestemd met het (concept) raadsbesluit adviesrecht en verplichte participatie. Hiermee wordt aan uw raad voorgelegd of bepaalde aanvragen die niet in het omgevingsplan passen een bindend advies willen geven aan het college. Daarnaast wordt voorgesteld om voor die gevallen ook participatie verplicht te stellen. Deze beslissing moet nu genomen worden zodat de rol van uw gemeenteraad duidelijk is op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt. Gerelateerde raadsstukken -

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Raadsbesluit Adviesrecht en verplichte participatie

Zaaknummer

: 242359

Datum collegevergadering

: 26 oktober 2021

Datum raadsbesluit

: 24 februari 2022

Datum raadsvergadering

: 24 februari 2022

Portefeuillehouder

: Wethouder De Vries

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling MSD, Deborah van der Zwaag

Voorstel overwegende dat: Burgemeesters en wethouders bevoegd gezag zijn ten aanzien van het nemen van een beslissing op een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit; besluit: 1. dat een (bindend) advies van de gemeenteraad vereist is als er sprake is van een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit en de aanvraag valt binnen één of meerdere van de opgenomen categorieën van gevallen zoals zijn benoemd in de Advieslijst, zie bijlage 1 van het raadsbesluit; 2. dat voor deze categorieën tevens geldt dat participatie van en overleg met derden verplicht is voordat een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit waarvoor het college van burgemeester en wethouders bevoegd gezag is, kan worden ingediend; 3. dat geen advies van de gemeenteraad nodig is voor deze categorieën van gevallen, als deze passen binnen door de gemeenteraad vastgestelde kaders in (master)plannen, nota’s van uitgangspunten, programma’s van eisen of andere door de gemeenteraad vastgestelde kaders die specifiek gericht zijn op de daarvoor ontvangen aanvraag omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit; 4.

dat geen advies van de gemeenteraad nodig is, als een aanvraag om een omgevingsvergunning voor deze gevallen moet worden geweigerd op inhoudelijke gronden wegens strijd met wet- en regelgeving en/of gemeentelijk beleid.

Inleiding Adviesrecht en verplichte participatie In het kader van de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn wij bezig met de voorbereiding om een omgevingsvisie vast te laten stellen door uw raad. Uw raad stelt straks met de omgevingsvisie de koers vast voor de invulling van de fysieke leefomgeving op de lange termijn. De koers uit de omgevingsvisie wordt vertaald naar regels in het (nieuwe)

2

omgevingsplan, dit wordt vastgesteld door uw gemeenteraad. Van dit omgevingsplan kan worden afgeweken om initiatieven mogelijk te maken mits het initiatief bijdraagt aan de kernopgaven en/of kernwaarden uit de omgevingsvisie of daar geen afbreuk aan doet. In deze gevallen kan het wenselijk zijn om af te wijken van het omgevingsplan en een initiatief alsnog mogelijk te maken. Dit kan door het wijzigen van het omgevingsplan, dan is uw gemeenteraad bevoegd gezag of door het verlenen van een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (hierna: BOPA). In dit laatste geval zijn wij bevoegd gezag om de beslissingen te nemen maar uw gemeenteraad kan aangeven voor welke categorieën van BOPA zij (bindend) advies willen geven aan ons als college. Dit advies moeten wij meenemen in de beslissing op de aanvraag. Een belangrijk uitgangspunt van de Omgevingswet is dat veel meer moet worden geparticipeerd over ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Uw raad kan categorieën van BOPA aanwijzen waar participatie een verplichting is wanneer een omgevingsvergunning wordt ingediend. Omdat de exacte invulling van de omgevingsvisie en het omgevingsplan nog niet geheel vaststaat, stellen wij voor om in die gevallen waarin uw raad gebruik maakt van haar adviesrecht óók participatie verplicht te stellen.

Om op 1 juli 2022 goed voorbereid te zijn op de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het van belang dat uw raad nu al een beslissing neemt over het adviesrecht en verplichte participatie. Hierbij wordt opgemerkt dat zowel de Omgevingsvisie als het Omgevingsplan nog volop in ontwikkeling zijn. Daarom zal de lijst met categorieën van gevallen waarin adviesrecht moet worden gevraagd én verplicht moet worden geparticipeerd regelmatig geëvalueerd moeten worden. Indien uit de evaluatie blijkt dat aanpassing van de categorie van gevallen voor adviesrecht en/of participatie noodzakelijk is, wordt dit aan uw raad voorgelegd. Geschiedenis Benchmark Als eerste is er een benchmarkonderzoek gedaan naar hoe andere gemeentes omgaan met het adviesrecht en verplichte participatie. Hieruit kwam duidelijk naar voren wat voor- en tegen argumenten kunnen zijn om bepaalde categorieën wel of niet aan te wijzen voor adviesrecht of verplichte participatie. Collegesessie Op basis van de intergemeentelijke ambtelijke sessie en de benchmark is een eerste advieslijst opgesteld. Op 31 augustus 2021 is aan ons een presentatie gegeven over het adviesrecht en verplichte participatie. Ook is hier een discussie gevoerd over de concept advieslijst voor adviesrecht en verplichte participatie.

Raadsessie Op 20 september is aan uw gemeenteraad een presentatie gegeven over het adviesrecht en verplichte participatie (zie bijlage 2). Op basis van een casus en stellingen hebben we input opgehaald over welke gevallen het beste aangewezen kunnen worden als categorieën voor verplicht adviesrecht en/of participatie.

3

Uitwerking Op basis van alle opgehaalde informatie ligt bijgevoegd raadsbesluit aan u voor waarmee u de categorieën van BOPA aanwijst waar: - een (bindend) advies van de gemeenteraad vereist is als er sprake is van een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een BOPA; - participatie van en overleg met derden verplicht is voordat een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een BOPA kan worden ingediend. Omdat de Omgevingswet een nieuwe wet is, blijft het een inschatting bij hoeveel gevallen uw raad om adviesrecht gevraagd dient te worden. Het is dan ook echt een lijst voor adviesrecht en verplichte participatie 1.0. Zodra de Omgevingswet in werking is getreden, is het wenselijk om de lijst van gevallen jaarlijks te evalueren. Zodat waar nodig de lijst aangevuld kan worden met specifieke gevallen of er juist gevallen kunnen worden aangepast en/of verwijderd. Participatie Het betreft een keuzebevoegdheid van uw raad die op basis van de Omgevingswet genomen moet worden voor inwerkingtreding van de wet. Om deze reden heeft er geen burgerparticipatie plaatsgevonden.

Argumenten 1.1 Het vaststellen van een lijst voor adviesrecht en verplichte participatie is vereist voor een soepele overgang qua werkwijze onder de Omgevingswet Op basis van artikel 16.15a, lid b, onder 1 Omgevingswet is bepaald dat de gemeenteraad als adviseur kan worden aangewezen als het een aanvraag om een omgevingsvergunning betreft voor een BOPA, in door de gemeenteraad aangewezen gevallen. Op deze manier zorgen we ervoor dat de rol van uw gemeenteraad als volksvertegenwoordiger voldoende is geborgd bij plannen die niet in het omgevingsplan passen. Op basis van artikel 16.55, lid 7 Omgevingswet is bepaald dat de gemeenteraad gevallen van activiteiten kan aanwijzen waarin participatie van en overleg met derden verplicht is, voordat een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een BOPA kan worden ingediend. De Omgevingswet stelt de leefomgeving centraal, een belangrijk uitgangspunt van de Omgevingswet is dat veel meer moet worden geparticipeerd over ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Doordat de aangewezen gevallen voor adviesrecht en verplichte participatie gelijk zijn, wordt geborgd dat participatie ook juist gebeurt voor afwijkingen van het omgevingsplan waarvan de impact op de fysieke leefomgeving redelijk groot is. Waardoor deze werkwijze alleen van toepassing is waar nodig.

1.2 Het raadsbesluit is zorgvuldig voorbereid Ter voorbereiding van het raadsbesluit is er een ambtelijke sessie geweest, een benchmark uitgevoerd, een collegesessie gehouden en een raadsessie (zie ook de inleiding). U bent dan ook in de gelegenheid gesteld om zich te laten informeren over het onderwerp en op dit onderwerp input te geven. Voor de beeldvorming is in bijlage 2 ook de presentatie die gegeven is tijdens de raadsessie toegevoegd. Tijdens het gehele proces is input opgehaald om uiteindelijk te komen tot bijgevoegd raadsbesluit.

4

1.3 De gemeenteraad is bevoegd gezag om dit besluit te nemen Op basis van artikel 16.15a, lid b, onder 1 Omgevingswet is bepaald dat de gemeenteraad als adviseur kan worden aangewezen als het een aanvraag om een omgevingsvergunning betreft voor een BOPA, in door de gemeenteraad aangewezen gevallen. Op basis van artikel 16.55, lid 7 Omgevingswet is bepaald dat de gemeenteraad gevallen van activiteiten kan aanwijzen waarin participatie van en overleg met derden verplicht is, voordat een aanvraag om een omgevingsvergunning voor een BOPA kan worden ingediend. 1.4 Dit past in de planning om de organisatie klaar te maken voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet In het programmaplan voor de Omgevingswet is bepaald wanneer bepaalde besluiten genomen moeten worden door het college of uw raad zodat de organisatie, voor inwerkingtreding van de Omgevingswet, gereed is. Het vaststellen van het raadsbesluit adviesrecht en verplichte participatie dient om deze reden op dit moment te gebeuren. 1.5 De aangewezen categorieën van gevallen zijn politiek gevoelige aanvragen waar advies van de raad van toegevoegde waarde is De aangewezen categorieën van BOPA waar adviesrecht en verplichte participatie voor wordt voorgesteld is gebaseerd op een aantal basisuitgangspunten: 1.

Als uw raad vooruitlopend op een aanvraag om een omgevingsvergunning kaders heeft vastgesteld op basis waarvan het initiatief is uitgewerkt en de aanvraag voldoet aan deze kaders, dan is deze niet als categorie aangewezen; 2. Er is geen advies van uw raad nodig, als een aanvraag op inhoudelijke gronden moet worden geweigerd, wegens onoverkomelijke strijdigheden met wet- en regelgeving; 3. Aan de gevallen die voor advies aan u voorgelegd gaan worden, willen wij ook de verplichting verbinden dat het participatietraject al is afgerond, zodat u de uitkomsten daarvan kunt betrekken bij uw afweging. 4. Wij hebben aansluiting gezocht bij wat regiogemeenten doen daarnaast hebben wij het advies van de VNG gevolgd om de lijst niet te omvangrijk te maken. De verdere onderbouwing waarom bepaalde categorieën specifiek op deze manier zijn benoemd is terug te vinden in bijlage 3. 2.1 Hiermee wordt participatie alleen verplicht bij BOPA waar ook adviesrecht voor geldt Verplichte participatie geldt alleen voor dezelfde gevallen van aangewezen BOPA waar ook het adviesrecht voor geldt. Op deze manier kan de raad een beter beeld vormen van de algemene opinie van belanghebbenden wanneer zij hun bindend advies geven. Zodat zij een integraal advies kunnen geven. 3.1 Hiermee geeft u invulling aan de rol om op hoofdlijnen te sturen Als gemeenteraad stelt u de omgevingsvisie en het omgevingsplan vast.

Van het omgevingsplan kan worden afgeweken om initiatieven mogelijk te maken mits het initiatief bijdraagt aan de omgevingsvisie of daar geen afbreuk aan doet. Dit kan door het wijzigen van het omgevingsplan (bevoegdheid gemeenteraad) of door het verlenen van een omgevingsvergunning voor een BOPA (bevoegdheid college).

5

Als college nemen we de beslissing op een aanvraag van een omgevingsvergunning voor een BOPA maar vragen we advies aan de gemeenteraad als het een aangewezen categorie is. Het gaat hier om gevallen waar uw raad:  niet al eerder in het proces een (kaderstellend) besluit heeft genomen over de ontwikkeling en;  waarin de afwijking van het omgevingsplan zodanig is dat de impact op de fysieke leefomgeving redelijk groot is. Hiermee adviseert uw raad alleen bij deze specifieke gevallen en blijft de gemeenteraad op hoofdlijnen sturen en niet op alle BOPA. Kanttekeningen/risico’s 1. Doordat het een nieuwe werkwijze betreft is het moeilijk in te schatten hoeveel druk dit geeft op de bedrijfsvoering Omdat de Omgevingswet een nieuwe wet is, blijft het een inschatting hoe vaak uw raad om adviesrecht gevraagd zal worden. Door een beperkte lijst van gevallen van categorieën aan te wijzen hoeft u niet bij alle BOPA betrokken te worden. Op deze manier wordt uw raad alleen om bindend advies gevraagd voor een beperkt aantal van de BOPA. Hiermee wordt in ieder geval getracht om de vergaderdruk voor de gemeenteraad niet te verhogen. 2. Met bijgevoegd voorstel is participatie alleen verplicht bij de aangewezen gevallen van BOPA, bij andere BOPA wordt hier alleen op gestuurd Bij de gevallen van BOPA die niet opgenomen zijn in de advieslijst, wordt participatie niet verplicht gesteld.

Hier kan natuurlijk wel alsnog op aangestuurd worden door middel van het nog op te stellen participatiebeleid. Inclusie Het betreft een voorstel aan de raad over adviesrecht en verplichte participatie. Door participatie voor bepaalde BOPA verplicht te stellen worden meer mensen betrokken bij de besluitvorming. Dit heeft positieve effecten op het onderwerp inclusie. Programma duurzaamheid Met het bijgevoegde raadsbesluit wordt invulling gegeven aan de werkwijze onder de Omgevingswet. Hiermee wordt ingezet om qua werkwijze altijd het doel te behalen om de fysieke leefomgeving optimaal te benutten door te werken in de geest van de Omgevingswet. Hiermee wordt gestuurd op het in stand houden van een goede omgevingskwaliteit en al hetgeen daarmee verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn waaronder ook duurzaamheid. Financiën (incl. BTW-effect) Omdat de Omgevingswet een nieuwe wet is blijft het een inschatting bij hoeveel gevallen de raad om adviesrecht gevraagd zal worden. Hierdoor is het vooraf lastig in te schatten hoeveel effect dit heeft op de bedrijfsvoering, de vergaderdruk van de raad en hiermee de financiën. De inschatting is echter dat deze druk niet toe zal nemen doordat een beperkt aantal BOPA is aangewezen voor adviesrecht.

Bedrijfsvoering Personeel en organisatie Omdat de Omgevingswet een nieuwe wet is blijft het een inschatting bij hoeveel gevallen de raad om adviesrecht gevraagd zal worden. Hierdoor is het vooraf lastig in te schatten hoeveel effect dit heeft op de bedrijfsvoering. De inschatting is echter dat deze druk gelijk zal blijven.

6

Samenwerking In samenwerking met de gemeente Zaltbommel zijn verschillende presentaties voorbereid en is onderling afstemming geweest om feedback te geven op elkaars stukken. Juridische zaken Juridisch gezien voldoet de het raadsbesluit aan de gestelde eisen uit de Omgevingswet. Uitvoering Planning Nadat uw raad heeft besloten over het adviesrecht en verplichte participatie wordt deze werkwijze op de datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet gestart. Handhaving Niet van toepassing. Communicatie Het raadsbesluit adviesrecht en verplichte participatie wordt na vaststelling gepubliceerd. Daarnaast zal het aspect van verplichte participatie bij BOPA ook meegenomen worden in de algehele communicatie naar buiten toe over participatie onder de Omgevingswet. Evaluatie / controle Gedurende de transitieperiode van de Omgevingswet wordt het raadsbesluit geëvalueerd. Mocht de gemeente in het kader van deze evaluatie besluiten om meer toe te willen voegen, onderdelen aan te passen of te verwijderen dan wordt dit zeker aanbevolen. Het voorliggende voorstel is een Advieslijst 1.0, een organisch document waar evaluatie van groot belang is. Zodat alleen om bindend advies van de raad wordt gevraagd of participatie verplicht wordt gesteld bij BOPA wanneer dit van toegevoegde waarde is. Nota van wijzigingen Bijlagen 1. Raadsbesluit adviesrecht en verplichte participatie 2.

presentatie raadsessie adviesrecht en verplichte participatie d.d. 20 september 2021 3. Toelichting op categorieën van gevallen

7