Raadsinformatiebrief SV (MAdR) t.b.v. Raadsvoorstel 23102023

Aan: de gemeenteraad

Onderwerp

: Raadsinformatiebrief opvang Oekraïners en Spreidingswet

Datum

: 10 oktober 2023

Zaaknummer

: 847962

Geachte raadsleden,

Samenvatting Uitgaande van de komst van de Spreidingswet staat de gemeente Maasdriel, naast het huisvesten van statushouders en Oekraïense ontheemden, straks ook voor de opgave om opvang te regelen voor asielzoekers en alleenstaande minderjarige asielzoekers (AMV’ers). Vanuit de spreidingswet -die onlangs een meerderheid heeft gekregen in de Tweede Kamerkunnen gemeenten door het Rijk verplicht worden gesteld bovenstaande doelgroepen te huisvesten. In deze RIB informeren wij u over de huidige situatie en waar wij in het licht van deze opgave naartoe willen werken. Dit is het vervolg op een eerdere RIB van augustus dit jaar. waarin we u vertelden over de oproep van de Commissaris van de Koning om al te handelen naar de geest van de Spreidingswet en wat dit voor Maasdriel betekent. Daarnaast informeren wij u over het onderzoek dat in oktober plaatsvindt. Inleiding Op basis van het algemene beeld in Nederland heeft het college van gemeente Maasdriel uit verschillende scenario’s keuzes gemaakt welke het meest kansrijk zijn om verder te verkennen: 1. Verlengen Opvang Oekraïense ontheemden op EuroParcs Algemeen beeld: De behoefte aan (structurele) opvang van Oekraïense vluchtelingen in Nederland is onverminderd hoog. Aanvankelijk -aan het begin van de oorlog- werd gerekend op 50.000 vluchtelingen. Hiervoor werden in elke veiligheidsregio 2000 opvangplaatsen gerealiseerd.

Nu anderhalf jaar later zijn er in Nederland 98.920 Oekraïense vluchtelingen geregistreerd. Opvanglocaties hebben 82.890 bedden, waarvan er 81.983 in gebruik zijn. De 25 veiligheidsregio's is door de staatssecretaris gevraagd om het aantal opvangplekken de komende weken uit te breiden naar 90.000, en daarna naar 97.000. Situatie in Maasdriel: Vanaf 30 maart 2022 vangt de gemeente Maasdriel op EuroParcs aan de Maas Oekraïense ontheemden op. Op dit moment zijn dit er ongeveer 300. Op basis van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) hebben Oekraïense vluchtelingen in Nederland recht op opvang en medische zorg en onderwijs voor minderjarige kinderen. Deze richtlijn is op 4 maart 2022 door de Raad van de Europese Unie in werking gesteld. Aanvankelijk voor de duur van 1 jaar. Na een tweede verlenging van de RTB, tot 4 maart 2024 heeft de Raad op 28 september 2023 bekend gemaakt de RTB met nog een jaar in ongewijzigde vorm te verlengen, ofwel tot 4 maart 2025.

Het huidige contract met EuroParcs (voor de opvang van Oekraïense ontheemden) loopt af in april 2024. Het college verkent het verlengen van het contract op EuroParcs om de 300 ontheemden de rust en continuïteit te gunnen die ze op dit moment zo nodig hebben. Met de opvang van de Oekraïense vluchtelingen op het Europarcs aan de Maas worden geen woningen aan de markt onttrokken. Daarmee heeft deze opvang geen gevolgen voor vraag en aanbod van koop-en huurwoningen in Maasdriel. De Oekraïners worden dankzij de Maasdrielse diamanten aanpak steeds zelfredzamer. Inmiddels werkt 70%. Dit zijn belangrijke redenen waarom de opvang van Oekraïense vluchtelingen op EuroParcs een bewezen passende locatie is. Ook EuroParcs zelf draagt graag een steentje bij aan de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Wettelijk kader De wet Richtlijn opvang ontheemden Oekraïne (RooO) geeft de burgemeester het bevoegd gezag om opvanglocaties aan te wijzen. In Maasdriel is gekozen om vanuit collegiaal bestuur te opereren. Uiteraard wordt uw raad over de verdere voortgang geïnformeerd. 2. Realiseren taakstelling huisvesting statushouders d.m.v. flexwoningen Algemeen beeld: Het aantal te plaatsen statushouders per gemeente groeit laatste jaren gestaag.

Gemeente Maasdriel heeft een door het Rijk wettelijk vastgestelde taakstelling voor het huisvesten van statushouders die door het COA -na het verkrijgen van een verblijfsvergunning- aan de gemeente Maasdriel zijn gekoppeld. Voor 2023 is de taakstelling om 72 statushouders te huisvesten. Verkenning voor Maasdriel: Om de aan gemeente Maasdriel gekoppelde statushouders te kunnen huisvesten en te voldoen aan onze wettelijk opgelegde taakstelling doen we wat we kunnen in samenwerking met de woningcorporaties. Echter is het punt bereikt dat we met de bestaande (sociale) woningvoorraad niet het gewenste resultaat boeken en de aan Maasdriel gekoppelde statushouders vaak langer dan 1 jaar moeten wachten op een woning. In het plan van aanpak flexwoningen speelt de plaatsing van statushouders een belangrijk rol (wel in de gouden mix met andere aandachtsgroepen zoals woonurgenten, senioren, arbeidsmigranten etc.). Ook buiten de huisvesting van aandachtsgroepen is de woningbehoefte in gemeente Maasdriel hoog. Er is gestart met een plan van aanpak flexwoningen (ook ter beantwoording van motie M2022-24). In dit plan van aanpak wordt geïnventariseerd welke gronden geschikt zijn voor flexwoningen. Hierbij geldt de stelregel dat er voldoende flexwoningen zijn voor zowel de woningbehoefte in het algemeen als voor aandachtsgroepen.

3. Huisvesten alleenstaande minderjarige asielzoekers (AMV’ers) – groot te kort aan opvangplekken. Algemeen beeld: Er is een groot tekort aan opvangplekken voor AMV’ers. Het COA heeft aangegeven over 2023 nog 4.700 plekken nodig te hebben. Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV) zijn asielzoekers jonger dan 18 jaar die bij binnenkomst in Nederland niet worden begeleid

2

door een ouder of een meerderjarige bloed- of aanverwant. Ze komen alleen of samen met andere kinderen naar Nederland en vragen hier asiel aan. Deze jongeren krijgen in Nederland een voogd van Stichting Nidos. Het COA begeleidt de jongeren op kleine opvanglocaties. COA-medewerkers zijn 24 uur per dag op de locatie aanwezig, waardoor zij de jongeren goed kennen. Kinderen jonger dan 15 jaar worden opgevangen door pleeggezinnen onder verantwoordelijkheid van Nidos. Verkenning voor Maasdriel: Voor de (kleinschalige) opvang van AMV’ers onderzoekt de gemeente Maasdriel de mogelijkheden voor gebouwen die in eigendom van de gemeente zijn maar geen maatschappelijke functie hebben. Het COA neemt i.s.m. Nidos de regie over deze doelgroep. 4. Tekort aan opvangplekken voor asielzoekers Algemeen beeld: Binnen de spreidingswet is afgesproken dat gemeenten de komende jaren gezamenlijk maximaal 40.000 nieuwe opvangplekken voor asielzoekers, voor nog in het AZC verblijvende statushouders en AMV’ers moeten leveren. Dat zijn gemiddeld 115 asielzoekers per gemeente. Het aantal te verwachte asielzoekers in 2023 ligt rond de 67.000. Van deze mensen wordt verwacht dat 85% een verblijfsstatus zullen krijgen. Totdat een asielzoeker een status krijgt (en vaak ook nog lange periode erna i.v.m. tekort aan woningaanbod) verblijven deze mensen op een AZC.

Omdat de doorstoom naar een woning stagneert, verblijven er op dit moment +/- 16.000 statushouders in de AZC’s. Verkenning voor Maasdriel: Opvangen van asielzoekers is een landelijke noodzaak, maar voor Maasdriel een grote stap. Uw raad heeft zich eerder twee keer uitgesproken om geen visie te ontwikkelen op opvang van asielzoekers tijdens behandeling van moties M2015-09 en M2022-06. Omdat de landelijke situatie zodanig veranderd moet Maasdriel toch voorbereidingen gaan treffen voor de opvang in het kader van de Spreidingswet en de oproep van de CdK. Gemeente Maasdriel wil onderzoek doen naar de mogelijkheden voor het realiseren van een noodopvanglocatie voor de duur van ongeveer 12 maanden. Voor langdurige opvang (AZC) is onvoldoende bekendheid of hier draagvlak voor is. Voor de opvanglocaties wordt verkend naar gebouwen zowel in eigendom als niet in eigendom van de gemeente die geen maatschappelijke functie hebben. Onderzoek Opvang van bovengenoemde aandachtsgroepen is een verandering die iedereen raakt. Gemeente Maasdriel wil er zorg voor dragen dat een opvanglocatie passend is voor zowel de nieuwkomers als de omwonenden. Om die reden vind er in oktober een onderzoek plaats naar draagvlak en inventarisatie van zorgen voor de opvang van aandachtsgroepen. Uw raad zal hierover worden geïnformeerd met een beknopte rapportage.

Hoe verder Zoals besproken in de agendacommissie wil het college graag met de raad van gedachten wisselen over de spreidingswet en Maasdrielse verkenningen. Voorgesteld is aan de agendacommissie om in de raadscyclus van november/december dit onderwerp te agenderen. Vanwege de complexiteit en omvang van het onderwerp, is voorgesteld om tijdens een raadsinformatieavond al technische vragen te beantwoorden.

3

Het college van Maasdriel,

de secretaris,

de burgemeester (wnd)

P.U.L.M. Coesmans

J.L. Geurts

4