Raadsinformatiebrief septembercirculaire 2024

Aan: de gemeenteraad

Onderwerp

: Uitkomsten septembercirculaire 2024

Datum

: 15 oktober 2024

Zaaknummer

: 1082549

Geachte raadsleden, Op Prinsjesdag is de Septembercirculaire 2024 van het Gemeentefonds verschenen. Met deze septembercirculaire worden gemeenten geïnformeerd over de wijzigingen van het gemeentefonds naar aanleiding van de miljoenennota van het Rijk. Wij verstrekken u de uitkomsten van de circulaire zodat u zichzelf als voorbereiding op de bespreking van de begroting een goed beeld kunt vormen van de financiële positie van onze gemeente. We vergelijken deze circulaire met de uitkomsten van de meicirculaire 2024, waarover u op 18 juni bent geïnformeerd. De uitkomsten van deze septembercirculaire verwerken we meerjarig in de slotwijziging 2024. Algemeen Geld uit het gemeentefonds is vrij besteedbaar voor gemeenten. De inkomsten uit het gemeentefonds zijn veruit de grootste bron van inkomsten voor onze gemeente (2024: 62,5%). Deze inkomsten zijn vanuit het Rijk niet gelabeld en dus vrij besteedbaar. Er geldt geen financiële afrekening met het Rijk op basis van uitkomsten van beleid of van werkelijke uitgaven. Hierom is het van belang dat we de circulaires blijven volgen en ontwikkelingen zo vroeg mogelijk onderkennen en kunnen duiden. Omschrijving (bedragen * € 1.000) Septembercirculaire 2024 Meicirculaire 2024 Verschil

2024

2025

2026

2027

2028

46.790 46.672

48.851 48.632

46.245 45.843

46.186 45.848

46.221 46.002

118

219

402

338

219

Taakmutaties/IU/DU Aanvullen stelpost loon/prijsstijgingen

-38

-133

-214

-186

-264

0

-205

-205

-205

-205

Vrij besteedbaar deel

80

-119

-17

-53

-250

Hoeveelheidsverschillen Het gemeentefonds wordt verdeeld op basis van maatstaven. Door de continue bijstellingen van de maatstaven vinden er bij iedere circulaire aanpassingen plaats. Hierbij worden de gegevens van bijvoorbeeld het aantal inwoners, het aantal huishoudens en het aantal uitkeringsontvangers bijgesteld tot de meest recente en vastgestelde informatie. De actualisatie van de gemeentelijke aantallen van de diverse verdeelmaatstaven in de algemene uitkering leiden tot een bijstelling van het te verwachten bedrag in de algemene uitkering voor de gemeente Maasdriel. Taakmutaties Taakmutaties zijn te omschrijven als veranderingen in het gemeentelijk takenpakket. Dit kunnen (extra) nieuwe taken zijn, maar ook verschuiving van taken van bijvoorbeeld het Rijk naar gemeenten.

Bijstelling accres-tranches Het gemeentefonds groeit zodat gemeenten gecompenseerd worden voor loon- en prijsstijgingen. Dit wordt het accres genoemd. Het accres bestaat uit een volumedeel en een nominaal deel. Met het volumedeel bedoelen we het deel dat gaat over de compensatie van bevolkingsgroei en reëel accres. Met het nominale deel bedoelen we de compensatie voor loon- en prijsontwikkeling. In de Voorjaarsnota 2024 is eenzijdig door het Rijk besloten om het gemeentefonds vanaf 2024 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. Ook is afgesproken de algemene uitkering al vanaf 2024 jaarlijks te indexeren met de nieuwe BBPsystematiek. Met die systematiek wordt het volume-accres gebaseerd op de gemiddelde volumeontwikkeling van het bruto binnenlands product in de achterliggende 8 jaar en wordt het prijsaccres gebaseerd op de ontwikkeling van het prijspeil van het bruto binnenlands product in het lopende jaar. In deze septembercirculaire is een nieuwe accresraming opgenomen voor het jaar 2025 en verder. Voor 2025 is de raming voor de prijs bbp omhoog bijgesteld. Voor de jaren 2025 t/m 2029 is de raming van de volume bbp ontwikkeling neerwaarts bijgesteld.

Op vrijdag 4 oktober verscheen het volgende bericht van het ministerie van Binnenlandse Zaken: “Helaas is bij de accresberekening 2025-2029 de CBS-revisie van afgelopen zomer abusievelijk niet meegenomen. Het CBS heeft de volume bbp-ontwikkeling over de jaren 2015-2023 opwaarts bijgesteld. Omdat het volumedeel van het accres gebaseerd wordt op een 8-jaars gemiddelde (t-9 t/m t-2) is het accres in de Miljoenennota 2025 (bijlage 12) en als gevolg daarvan ook de septembercirculaire 2024 voor de jaren 2025-2029 te laag. We zullen u zo snel mogelijk informeren over de juiste bedragen, zodat u hier rekening mee kan houden in uw meerjarenbegroting. Deze bedragen zullen vervolgens ook worden opgenomen in de decembercirculaire en boekhoudkundig door het Rijk worden verwerkt bij Voorjaarsnota 2025.” Een voorzichtige schatting van deze aanvullende middelen voor het jaar 2025 is € 50.000 positief. Bij de decembercirculaire 2024 zal naar verwachting het daadwerkelijke bedrag voor 2025 en verder volgen. Voorzichtigheidshalve is dit bedrag niet verwerkt in de uitkomsten van de septembercirculaire zoals in de tabel op de eerste pagina is opgenomen. Besparingsverlies jeugd Het kabinet Rutte IV had besloten om te besparen op jeugdzorg.

Deze besparing (oplopend tot € 511 miljoen in 2027) was in mindering gebracht op de middelen voor jeugdzorg op de aanvullende post van het ministerie van Financiën. Het nieuwe kabinet Schoof kiest ervoor om deze besparing te laten vervallen. De genoemde besparing wordt daarom nu toegevoegd aan het cluster Individuele voorzieningen jeugd van de algemene uitkering van het gemeentefonds, waar dit eerder aan onttrokken was. In onze begroting is deze taakmutatie niet verwerkt: dat wil zeggen dat dit bedrag niet onttrokken is aan de budgetten van het sociaal domein. Het gaat landelijk om € 500 miljoen in 2026 en € 511 miljoen vanaf 2027. In paragraaf 2.2.11. van de meicirculaire 2024 is reeds gemeld dat de besparing van € 500 miljoen voor 2025 nog niet gerealiseerd kon worden en dat daarom voor 2025 een bedrag van € 500 miljoen is toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Het Rijk voegt deze eerder onttrokken middelen nu weer toe aan het gemeentefonds. Hier tegenover staat dat de gemeente de bezuinigingen op de budgetten in het kader van de hervormingsagenda jeugd in de door het college vastgestelde begroting 2025 reeds heeft teruggedraaid. Hierom kennen we deze taakmutatie op dit moment niet toe aan de budgetten sociaal domein.

Overheveling middelen indexatie Wmo demografie Met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is afgesproken dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het Gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Afhankelijk van de gekozen

2

bekostigingsvorm wordt een passende geobjectiveerde indexering onderzocht die ook rekening houdt met kostenontwikkeling en demografie/vergrijzing. Vooruitlopend op de uitwerking is bij Voorjaarsnota 2024 op de Aanvullende Post een jaarlijkse tranche van € 75 miljoen vanaf 2026 oplopend tot € 300 miljoen in 2029 gereserveerd voor een aanvullende indexering voor demografie. Openbare bibliotheken In de periode 2023-2024 konden gemeenten een specifieke uitkering ontvangen voor het versterken van het lokale bibliotheekstelsel. Daarna zal een wettelijke zorgplicht voor gemeenten worden ingevoerd ten aanzien van de openbare bibliotheek. Voor het uitvoeren van deze taak zullen gemeenten een structurele bijdrage via het gemeentefonds ontvangen (nu nog niet opgenomen en nog niet bekend hoe hoog dit gaat zijn). In de periode tussen de specifieke uitkering en de invoering van de wettelijke zorgplicht ontvangen de gemeenten voor 2025 en 2026, om zich op de periode van de zorgplicht te kunnen voorbereiden een bedrag van € 100.000 per jaar. Aanvullen stelpost loon- en prijsstijgingen Elk jaar nemen we in de begroting een stelpost op voor de te verwachten loon- en prijsstijgingen, op basis van de hiervoor gehanteerde percentages ‘prijsinflatie (PBBP)’ en ‘loonvoet sector overheid’ in de meicirculaire. In de meicirculaire 2024 waren deze percentages 2,2% respectievelijk 4,4%.

In de septembercirculaire 2024 zijn deze percentages 2,7% respectievelijk 4,7%. Het Rijk verwacht hogere prijsstijgingen en loonstijgingen dan ze bij de meicirculaire deed. We stellen in de slotwijziging 2024 de stelpost bij op basis van de nieuwe percentages. Bij de bestuursrapportage 2025 dekken we de loon- en prijsstijgingen uit deze stelposten. Effect begrotingssaldo 2024-2028 Het begrotingssaldo 2024 kent de volgende ontwikkelingen:

Verloopbegrotingssaldo (bedragenx€1.000) 2024 Saldo Programmabegroting2024 132 Amendementen begrotingsraad (02-11-2023) -117 Saldo nabegrotingsraad2024 15 Gebouwenbeheerplan (RB 28-09-2023) 17 Legesverordening(RB 14-12-2023) 155 Saldo Programmabegrotinginclusief raadsbesluiten 187 Bestuursrapportage 2024 -570 Saldo naBestuursrapportage 2024 -383

De effecten uit de septembercirculaire nemen we mee in de slotwijziging 2024, wat voor het jaar 2024 zal betekenen dat het begrotingssaldo (in de tabel hierboven: Saldo na Bestuursrapportage 2024) door de effecten van de septembercirculaire met € 80.000 zal toenemen. Op 1 oktober 2024 is de ontwerpbegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 aan u toegezonden. In dit document is het begrotingssaldo voor de komende jaren opgenomen.

3

Het begrotingssaldo uit de ontwerpbegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 met daarbij de mutaties uit het gemeentefonds naar aanleiding van de septembercirculaire levert onderstaand indicatief begrotingssaldo op voor de komende jaren:

Omschrijving(bedragenx€1.000) Saldo ontwerpbegroting Effect septembercirculaire 2024 Indicatief begrotingssaldo Saldo incidentele baten en lasten Indicatief structureel begrotingssaldo

2025 94 -119 -25 -58 33

2026 -2.307 -17 -2.324 -2.324

2027 -2.490 -53 -2.543 -2.543

2028 -2.714 -250 -2.964 -2.964

De effecten uit de septembercirculaire verwerken we ook meerjarig voor de jaren 2025-2028 in de slotwijziging 2024, welke u tijdens de raadsvergadering van 19 december 2024 zult behandelen.

Het college van Maasdriel,

de secretaris,

de burgemeester,

P.U.L.M. Coesmans

A.A.M.J. Walraven

4