Raadsinformatiebijeenkomst 25 november '25 update omgevingsvisie (1)

Omgevingsbeleid & actualisatie omgevingsvisie Raadsinformatiebijeenkomst 25-11-2025

Projectleiders Sjoerd Beuger en Edith Vos

Agenda Deel 1 in control op omgevingsbeleid • • • •

instrumenten omgevingswet beleidshuis koppeling instrumenten omgevingswet en planning & control beleidscyclus

Deel 2 actualisatie omgevingsvisie • waarom doorontwikkeling (relatie verhaal van Maasdriel) • bouwstenen: thematisch en gebiedsgericht opzet bouwstenen sturingsfilosofie

• besluitvorming en planning: omgevingsvisie bouwstenen klimaatmitigatie en mobiliteit

Instrumenten omgevingswet • Omgevingsvisie Maasdriel: Het strategisch beleidsdocument voor de gehele leefomgeving van de gemeenteraad

Visie (raad)

• Omgevingsprogramma: Verdere uitwerking en maatregelen (tactisch-operationeel) beleid door college

Programma (college)

Beleidsdoorwerking in regels

Beleidshuis fysieke leefomgeving gemeente Maasdriel

Omgevingsvisie Maasdriel Strat.

Lange termijn

Thematisch (Integrale thema’s) Klimaat, duurzaamheid & Omgevingskwaliteit

Tact. Middellange termijn

Operat. Korte termijn

Landbouw, economie en toerisme

Gezondheid, leefbaarheid en mobiliteit

Gebiedsgericht (waarden-, visie- en beheerkaart) Wonen, welzijn & voorzieningen

Grote kernen

Kleine kernen

Bedrijventerreinen

Max. 15 Omgevingsprogramma’s 1. 2. 3.

Klimaat, water & riolering Natuur, biodiversiteit en groen Duurzaamheid: energietransitie, warmtetransitie & circulaire economie 4. Omgevingskwaliteit: stedenbouw, landschap, cultuurhistorie & welstand 5. Landbouw, economie en toerisme 6. Milieu, gezondheid & externe veiligheid 7. Verkeer / Mobiliteit 8. Openbare ruimte (& speelruimte) 9. Wonen/woningbouw 10. Maatschappelijk vastgoed en accommodaties

1. 2. 3. 4. 5.

Grote kernen Kleine kernen Bedrijventerreinen Buitengebied (binnendijks) Buitendijks gebied

Buitengebied (open kom)

Buitengebied (oeverwal)

Buitengebied (uitwaarden)

Bijv. n.a.v. verkiezingen

Beleidscyclus

Bijstellen toekomstwens

Evaluatie toekomstbeeld

Politieke cyclus

Coalitieprogramma

Omgevingsvisie

Evaluatie

Strategische cyclus

Omgevingsprogramma

Begroting

Projectplan/ Teamplan

Operationele cyclus

Uitvoering

Jaarstukken+ Bestuursrapportage

Conclusie deel 1 Uw raad is in controle als: • De instrumenten worden ingezet zoals ze bedoeld zijn; • Uw raad integrale keuzes maakt en ambities bepaalt in de omgevingsvisie om richting te geven aan de uitvoering; • Uw raad de P&C-cyclus (budgetrecht) koppelt aan de doelstellingen uit de omgevingsvisie;

Deel 2 Actualisatie Omgevingsvisie

Waarom ook alweer nu actualiseren? • Deadline wet: op 1-1-2027 omgevingsvisie die voldoet aan alle inhoudelijke en technische eisen van de wet. • Uit de evaluatie blijkt dat de omgevingsvisie 1.0: • Weinig gebruikt wordt; • Onvoldoende richting geeft aan uitvoering en aan omgevingsplan; • Niet alle thema’s bevat • Nog geen vervanging was van álle strategisch beleidsdocumenten in fysiek domein • Overzichtelijker mag (meer to-the-point opgeschreven) • Samenhangender mag: keuzes over botsende belangen en koppelkansen vanuit een rode draad. • Onvoldoende ambities benoemt: wat vinden we nu echt belangrijk en wat niet? • (Omgevings) beleidshuis Maasdriel: • Intrekken al het strategisch beleid (behapbaarheid) • Max. 15 omgevingsprogramma’s: 10 thematisch en 5 gebiedsgericht • Monitoring en evaluatie is de basis voor effectief beleid.

Behapbaar, effectiever en efficiënter beleidshuis

Van ca. 100 beleidsdocumenten met strategie en uitvoering door elkaar naar één visie met 15 programma's

Droom voor omgevingsvisie • Eén strategisch beleidsdocument i.p.v. versnippering → De visie vervangt losse sectorale beleidsstukken.

• Integraal → Aanpassen strategie op 1 thema vraagt om te bepalen of overige strategie nog klopt.

• Richtinggevend voor uitvoering → Maakt duidelijke keuzes, gebaseerd op samenhangende belangenafwegingen. → Geen “we streven…”, maar “we kiezen…” of "we doen..." → Moeilijke keuzes beslechten we, en schuiven die niet door naar de uitvoering

• Overzichtelijk en toegankelijk → Beleidskeuzes zijn eenvoudig te vinden en niet verstopt in (rand)informatie. → Zenden van informatie vooral via bijlagen

Omgevingsvisie

Verhouding met verhaal van Maasdriel

Het Nieuwe Verhaal van Maasdriel is richtinggevend voor de keuzes in de Omgevingsvisie. Het is daarom de fundering van het Maasdriels beleidshuis.

Hoofdopbouw thematische bouwsteen Context - Landelijke trends - Lokale situatie - Lokale opgaven - Waarom werken we aan deze kernopgave? - Met wie werken we samen? - Verhouding met andere thema's en kernopgaven Beleid - Deelvisie - Doelen en beleidsaanpak - Beleidsdoorwerking (doorkijk naar uitvoering) Bijlagen

Voorbeeld: Bouwsteen klimaatmitigatie Onderdeel 'beleid' Deelvisie In 2050 is Maasdriel een CO₂-neutrale en circulaire gemeente. We stimuleren inwoners en ondernemers om bij te dragen aan de aanpak van de gezamenlijke opgaven in de energietransitie, warmtetransitie en transitie naar een circulaire economie. We beperken de gevolgen van klimaatverandering en dragen bij aan een leefbare omgeving, voor onszelf en voor de generaties na ons. De lusten en lasten zijn eerlijk verdeeld, de energie-infrastructuur is goed ingepast in de openbare ruimte en producten en grondstoffen worden opnieuw gebruikt. Als slimme volger werken we samen en gebruiken we bewezen technieken en kennis. Zo werken we aan een duurzame, betaalbare, betrouwbare en toegankelijke energie- en warmtevoorziening voor iedereen. We beperken de energie- en warmtevraag zo veel als mogelijk. De duurzame en hernieuwbare energie die nodig is wekken we groot- en kleinschalig op, waarbij inwoners en ondernemers mede-eigenaar kunnen zijn. Om het elektriciteitsnet zo min mogelijk te belasten richten we het energiesysteem van Maasdriel robuust, flexibel en toekomstbestendig in.

Wat willen we bereiken (doelen) 1.

2.

In 2030 wekken we grootschalig duurzame elektriciteit op d.m.v. windenergie, zon-op-dak en zon-opland, zoals afgesproken in de RES[1]. Voor windenergie en zon-op-land streven we naar minimaal 50% lokaal eigendom. We werken aan een CO2-neutrale elektriciteitsproductie, die uiterlijk in 2050 gerealiseerd wordt in lijn met de landelijke ontwikkelingen.

Kleinschalige collectieve initiatieven hebben de mogelijkheid om in hun eigen energiebehoefte te voorzien, zonder het elektriciteitsnet onevenredig te belasten.

Hoe willen we dat bereiken (beleidsaanpak op hoofdlijnen) 1.1. Faciliteren en stimuleren van grootschalige zonne-energie d.m.v. zon-op-dak i.c.m. slimme oplossingen om netcongestie te beperken.

Toelichting

1.2. Medewerking verlenen aan de realisatie van de resterende ambitie voor windenergie (planologisch faciliteren). 1.3. Stimuleren van de realisatie van zon-op-veld door het inzetten van een maatschappelijke tender (regisseren).

Door de realisatie van grootschalige windenergie te faciliteren dragen we bij aan een toename van duurzame energie. Door een maatschappelijke tender uit te zetten voor zon-op-veld dragen we bij aan de realisatie van grootschalige opwek van duurzame energie, waarbij tegelijkertijd maatschappelijke belangen worden geborgd. Daarnaast passen we de zonneladder toe.

1.4. Kaders stellen voor participatie en lokaal eigendom bij toekomstige grootschalige opwek (reguleren).

Door kaders te stellen zorgen we ervoor dat inwoners kunnen meeprofiteren van opbrengsten en actief betrokken worden bij de plannen voor grootschalige opwek. Slimme oplossingen kunnen netcongestie verminderen door energieopwekking en -gebruik beter op elkaar af te stemmen. Ze voorkomen daarmee overbelasting van het elektriciteitsnet. Door beleid waar mogelijk te verruimen en belemmeringen weg te nemen, vergroten we de ruimte voor kleinschalige collectieve initiatieven om in hun eigen energiebehoefte te voorzien. Door vroegtijdig rekening te houden met netcapaciteit in omgevingsplannen worden knelpunten voorkomen. Dit draagt bij aan een robuuster energiesysteem en ondersteunt toekomstige groei. Door in te zetten op lokaal en direct gebruik van lokaal opgewekte energie verminderen we de druk op het net.

2.1. Stimuleren en faciliteren van lokaal gedragen, slimme oplossingen voor netcongestie bij opwek en gebruik. 2.2. Onderzoeken van de mogelijkheden voor verruiming van het beleid voor kleinschalige opwek.

3.

Het energiesysteem (energieopwek, -opslag, -transport en -verbruik) is robuust, toekomstbestendig en gericht op de groei van Maasdriel.

3.1. De belasting en capaciteit van het elektriciteitsnet meewegen in de planvorming van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen (regisseren). 3.2. Stimuleren van lokale energieopwekking in combinatie met lokaal energieverbruik.

Zon-op-dak is een belangrijke vorm van grootschalige opwek. Door dit te combineren met slimme oplossingen, bij voorkeur achter de meter zoals via direct gebruik van energie en energieopslag, kan netcongestie worden beperkt.

Strategische koers voorbeeld Klimaatmitigatie (duurzaamheid) Draagt bij aan

Visie In 2050 is Maasdriel een CO₂-neutrale en circulaire gemeente.

Draagt bij aan

Strategisch doel #1 (Wat willen we bereiken?) We besparen in Maasdriel minimaal 1,5% energie per jaar.

Beleidsaanpak #1.1 (Hoe willen we dat bereiken?) Isolatie van gebouwen stimuleren. [sturingsfilosofie: stimuleren]

Uitwerking van koers

Voorbeeldmaatregel #1.1.1: In samenwerking met het Energieloket verstrekken we subsidies voor isolatie en informeren we bewoners over de mogelijkheden om hun woning te isoleren. Voor de uitvoering maken we gebruik van SPUKs en is een inzet van 0,4fte projectleiding nodig.

Omgevingsprogramma

Sturingsfilosofie Loslaten

Geen rol

Inspireren

Bijvoorbeeld met publiekscampagnes

Stimuleren

De gemeente heeft een wens dat iets van de grond komt, maar de realisatie laat zij over aan anderen. Stimuleren gebeurt dan door bijvoorbeeld financiële prikkels (subsidie) of andere steunvormen/beloningen.

Faciliteren

Het initiatief komt van elders, maar de gemeente ziet het belang ervan in om het mogelijk te maken door bijvoorbeeld beheer en gebruik te faciliteren of door het beleidsmatig mogelijk te maken.

Regisseren

Ook andere partijen hebben een rol, maar de gemeente hecht er belang aan om de regie te hebben of dat is nodig voor effectieve en efficiënte samenwerking aan de opgave.

Realiseren

De gemeente gaat zelf aan de slag met de opgave. Bijvoorbeeld door middel van een project. Hier moeten altijd capaciteit en/of middelen voor beschikbaar gemaakt worden.

Reguleren

Voorschrijven of verbieden. Als consequentie van dit middel kan de overheid ook handhaven op regels en overtreding daarvan sanctioneren. Voor het fysiek domein vindt reguleren over het algemeen plaats via het omgevingsplan.

Doel

Beleidsaanpak en sturingsfilosofie

Toelichting

We besparen in Maasdriel minimaal 1,5% energie per jaar.

Verduurzamen gemeentelijk (maatschappelijk) vastgoed (realiseren).

Door gemeentelijk vastgoed te verduurzamen dragen we bij aan energiebesparing en we geven het goede voorbeeld. Waar mogelijk gebruiken we een subsidieregeling, daarnaast leidt besparen ook tot terugverdienen.

Gebiedsgerichte bouwstenen • Grote kernen • Kleine kernen • Bedrijven-terreinen

• Buitengebied (open kom) • Buitengebied (oeverwal) • Buitengebied (uitwaarden)

Mengpaneel grote kernen Klimaatmitigatie

Klimaatadaptatie

Water

Groen/ natuur

Erfgoed

Stedenbouw/ landschap

Economie

Volkshuisvesting

Maatschappelijke voorzieningen

Gezondheidsbescherming

Veiligheid

Bereikbaarheid

Parkeren

Levendigheid

Recreatie

Voorbeeld grote kernen Integraal werken is niet overal een 10 scoren Klimaatmitigatie

Klimaatadaptatie

Water

Groen/ natuur

Erfgoed

4

4 3

3

Stedenbouw/ landschap

4

Economie

4

Volkshuisvesting

Maatschappelijke voorzieningen

5

5

Gezondheidsbescherming

Veiligheid

5

4

Parkeren

5

5

Levendigheid

2

2

2

2

Recreatie

4 3

3 2

Bereikbaarheid

3

Dilemma’s: botsende belangen en ambitie bepalen 1. Klimaatadaptatie: hoe hoog is onze ambitie? En hoe zit dat wanneer er sprake is van botsende belangen?

2. Groene openbare ruimte: mag een ontwikkeling ten koste gaan van het % groen in een kern? 3. Landbouw en economie: Wat voor soort economie willen we zijn? 4. Centra Ammerzoden en Hedel: boodschappencentra of echte ontmoetingscentra? 5. Toerisme: hoe hoog is onze ambitie en wat zijn we bereid er voor te doen (en te laten)? 6. Openbare ruimte: Wat vinden we het belangrijkst bij de inrichting van onze openbare ruimte? 7. Woningbouw: Waar willen we woningen bouwen?

Planning Aanpak & beslismomenten Spoor 1: beleidsonderzoek en - formulering 1. Formuleren openstaande beleidsvragen 2. Beantwoording openstaande beleidsvragen (incl. themabijeenkomst college)

2025 Jun ‘25 – Q1 ’26

Spoor 2: Opstellen omgevingsvisie 1. Voorbereiden meervoudig onderhandse aanbesteding bureau opstelling visie 2. Uitvoeren meervoudig onderhandse aanbesteding bureau opstelling visie 3. Opstelling visie 4. Aanbieden visie

Q3 ‘25 Q4 ‘25 jan‘26 - aug ‘26 Q4 2026

Kanttekeningen bij planning: - Te bespreken dilemma's en ambities (i.v.m. verkiezingen) - MER-procedure

AFSLUITING