Presentatie gemeenteraad Maasdriel 6 september

EEN NIEUW VERHAAL VOOR MAASDRIEL RAPPORTAGE BESTUURSKRACHTONDERZOEK DIRK LOUTER/JEROEN BRONSWIJK/DIO SIMMELINK 6 SEPTEMBER 2023

Bestuurskracht Het vermogen van een gemeente om de wettelijke en niet-wettelijke taken uit te voeren en daarvoor de benodigde maatschappelijke en bestuurlijke relaties aan te gaan.

WWW.RIJNCONSULT.NL

“Raderwerk” en “motorblok”

WWW.RIJNCONSULT.NL

Aandachtspunten bestuurskracht Maasdriel A. De ambtelijke organisatie is vooral activiteits- en uitvoeringsgericht en is niet/te weinig toegerust en ingericht om complexe opgaven integraal en in partnership met andere partijen adequaat te kunnen uitvoeren B. Het politiek-bestuurlijk systeem functioneert niet met- een stabiel en betrouwbaar “motorblok”. Er is geen heldere, volwassen rolverdeling en adequate besturingsfilosofie uitgekristalliseerd

C. De relatie met de maatschappelijke en bestuurlijke omgeving “stroomt” op sommige belangrijke terreinen niet genoeg en biedt te weinig perspectief op het goed kunnen uitvoeren van de complexe, meervoudige opgaven waar Maasdriel de komende periode voor staat. D. De financiële situatie geeft reden tot zorg en zal de komende jaren waarschijnlijk nopen tot scherpere keuzes dan de afgelopen jaren gebruikelijk zijn geweest. E. Het “oude verhaal” van 2010/2011 is niet meer geldig, maar krijgt nog wel voeding door gebrekkige kwaliteit en transparantie in processen, rollen en uitvoering.

Hoofdlijnen resultaten Kieskompas (1) Beoordeling bijdrage gemeente • Ongeveer drie op de vijf inwoners van Maasdriel geeft de gemeente een voldoende of goed voor de bijdrage aan veiligheid, gezondheid, klimaatneutraliteit, sociale zekerheid en economische ontwikkeling. • Inwoners van Maasdriel boven de 65 jaar zijn het meest positief over de bijdrage van de gemeente op deze thema’s. • Inwoners van Maasdriel vinden de bijdrage van de gemeente met betrekking op goed en betaalbaar wonen vaker onvoldoende en zijn relatief kritisch over de inspanningen op het gebied van openbare ruimte/groen. • Ook blijkt uit de open vragen dat sommige inwoners het gevoel hebben dat Kerkdriel meer aandacht krijgt dan andere kernen van de gemeente. • Inwoners geven de gemeente gemiddeld een 5,1 voor de bestuurskracht

Gevoel van inspraak/betrokkenheid • Ongeveer de helft van de inwoners uit Maasdriel geven aan dat ze te weinig inspraak hebben op wat de gemeente beslist. • Inwoners die een minder sterk gevoel van inspraak/betrokkenheid ervaren, neigen ertoe de bestuurskracht van de gemeente negatiever in te schatten

Hoofdlijnen resultaten Kieskompas (2) Toekomst • De helft van de inwoners van Maasdriel ziet verdergaande samenwerking in de Bommelerwaard wel zitten. • Uit de open vragen blijkt dat er een kleinere, maar uitgesproken groep tegen samengaan met andere gemeenten is. • Inwoners vinden inspraak van inwoners, communicatie en transparantie de belangrijke thema’s voor de toekomst als het gaat om versterking van bestuurskracht en functioneren gemeente. Feitelijk • 849 inwoners hebben ingevuld, 815 daadwerkelijk meegeteld. • Redelijke spreiding over kernen, niet alle kernen hebben representatieve deelname (clustering). • Antwoorden verschillen naar categorieën: zo zijn inwoners tussen 35 en 64 veelal het meest kritisch over de gemeente bij de verschillende aspecten

Hoofdconclusie bestuurskracht • Maasdriel heeft een tekort aan bestuurskracht voor een goede uitvoering van de opgaven waarvoor gesteld de komende tijd • Dat zit vooral in een tekortschietende organisatiekracht, bestuurlijke kracht en samenwerkingskracht • Zelfbeeld, omgevingsbeeld en professioneel beeld sluiten in grote lijnen op elkaar aan (m.u.v. samenwerkingskracht) • Sluit aan bij conclusie in 2017; er is daarna veel verbeterd, maar ook opgaven zijn gegroeid en zwaarder geworden. • Het “oude verhaal” 2010/2011 geldt niet meer, maar wordt soms nog wel beleefd en gevoed door huidig functioneren

Knoppen voor versterking bestuurskracht Korte termijn

Korte en middellange termijn

KNOP A

KNOP C

Ambities

Versterken/ Investeren Ambtelijke Organisatie

Investeren/ aanpassen bestuurlijk systeem

Keuzes in schaal/ samenwerking

Korte termijn

Lange termijn

KNOP B

KNOP D

Mogelijkheden bij 4 knoppen A. Knop A: kiezen, prioriteren en ordenen (kans om dit samen met inwoners en partners te doen B. Knop B: Ontwikkeltraject naar hedendaagse organisatiekarakteristiek (“ketengeoriënteerde organisatie”) biedt perspectief (maar vraagt ook nog wel veel – “reset”) C. Knop C: herdefiniëring rollen, posities en gedrag in raderwerk en motorblok (kans om dit vanuit nieuwe verhouding met buitenwereld in te vullen, “meervoudig organiseren” – “reset”) D. Knop D: op korte termijn geen opties voor vergaande samenwerking of opschaling met buurgemeenten. Dus “reset” op eigen kracht nodig. Voor de langere termijn 3 opties: 1. Fusie met Zaltbommel (gerede variant) 2. Opschaling taken in Regio Rivierenland (evt. in combinatie met 1) 3. Fusie met Den Bosch (terugvaloptie)

Een nieuw verhaal voor Maasdriel (1): 1. Erken volmondig het bestuurskrachtprobleem van Maasdriel. 2. Maak raadsbreed een plan voor versterking van de bestuurskracht op basis van de keuzes die bij de knoppen worden voorgelegd en betrek daarin inwoners en partners. 3. Stel op korte termijn een Maasdrielse Agenda op voor de komende 5 – 10 jaar. 4. Stel een Maasdrielse Besturings- en Organisatiefilosofie op over rolverdeling, samenspel en kernwaarden in het politiek- bestuurlijkambtelijk samenspel 5. Herformuleer op basis van de resultaten van 4 en 5 het Bestuursakkoord en maak een raadsbreed bestuursakkoord voor de rest van de raadsperiode.

Een nieuw verhaal voor Maasdriel (2): 6. Zet bij de uitvoering in op College van B&W dat functioneert op basis van eenheid en competenties en niet op basis van partijpolitieke achtergrond. 7. Werk gericht aan versterking en verbetering van de relaties in de lokale samenleving en met bestuurlijke partners. 8. Geef een boost aan de organisatieontwikkeling naar een ketengeoriënteerde organisatie. 9. Maak de ontwikkeling van de BVEB af zoals nu gepland tot en met 2024. 10.Maak op een later moment een keuze uit 1 van de 3 opties voor samenwerking/opschaling.

Wat gaat helpen…? • Mindset/houding: vooruit kijken, samen, open, durf een “reset” te maken • Leiderschap: politiek, bestuurlijk, politiek • Benut de kracht van buiten het gemeentelijk deel van het raderwerk • Kijk ook bij andere gemeenten en situaties (daar is het nodige te leren) • Zoek steun bij de Provincie Gelderland