Overzicht bijdragen in commissie Ruimte per fractie en antwoorden Hordijk

Overzicht bijdragen in commissie Ruimte overzicht per fractie. Memorandum feitenonderzoek dossier Rubens (Van Boxtel, CDA) Om alle feiten en vooral een tijdlijn op een rij te krijgen is het noodzakelijk om het memorandum meerdere keren te bestuderen. Daarnaast is het goed om de tijdgeest nog eens te benoemen waarin besluiten zijn genomen. Tot 2011 werd met name vanuit de provincie Gelderland volop gepusht om bouwplannen te ontwikkelen. Een enkele keer ben ik in mijn eerste raadsperiode in Arnhem geweest bij een bijeenkomst voor bestuurders. Raadsleden en wethouders waren daar aanwezig en een van de sprekers was toenmalig gedeputeerde Peters die verantwoordelijk was voor ruimtelijke ordening. Hij maakte zich erg druk over het woningtekort en ik citeer: “het maakt niet uit hoe, maar we moeten onze woningachterstand inhalen, de tijd is er rijp voor dus bouwen, bouwen en bouwen”. Na de provinciale verkiezingen in 2011 is dit sentiment echter 180 graden omgeslagen. Het bouwen, bouwen, bouwen werd bijna een bouwstop en de gemeenten moesten hun bouwplannen prioriteren. En daarmee breekt een cruciale periode aan met als gevolg dat we vanavond dit memorandum bespreken. In oktober 2011 stelt de gemeenteraad een nieuwe structuurvisie vast waarmee vast wordt gehouden aan de eerder uitgesproken verhoogde bouwambitie.

Een bouwambitie die uiteindelijk veel te hoog bleek en erger nog, bij de vaststelling van de visie is de raad niet gewezen op eventuele risico’s die hieruit voorkomen. Uit de raadstukken en tijdens de behandeling is niets van die mogelijkheid gebleken. Merkwaardig genoeg wordt twee dagen na de raadsbehandeling wel al ambtelijk over die risico’s is gesproken. Daarmee zou je kun stellen dat de gemeenteraad verkeerd is voorgelicht door het college. In ieder geval beschikte de raad niet over alle juiste informatie. Op zijn minst had de gemeenteraad toen, al dan niet in beslotenheid zoals dit tegenwoordig wel gebeurt, over de risico’s en gevolgen van dit soort besluiten moeten worden geïnformeerd. Een duidelijk leerpunt dat voorkomt uit dit feitenonderzoek. De herijking van het woningbouwprogramma die door de gemeenteraad in juni 2012 is vastgesteld blijkt een volgende cruciale beslissing. Ook toen is de raad niet gewezen op mogelijke risico’s ten aanzien deze herijking en het aangenomen en geamendeerde raadsvoorstel. Sterker nog: er was zelfs geen of in ieder geval geen goede risicoanalyse gemaakt ten aanzien van deze herijking.

Later kwam het college wel met een brief waaruit bleek dat ze “not amused” was met het genomen besluit en dat het woningbouwprogramma bijgesteld diende te worden omdat het deels uitvoeren van zowel de plannen van Rubens als Grekas geen haalbare kaart bleek te zijn. Uiteindelijk leidde dit tot aanpassing van het woningbouwprogramma waarbij Grekas als prioritair plan ten opzichte van Rubens voorop werd gesteld. Over de risico’s die hieraan verbonden zijn is de raad wederom niet geïnformeerd. Resumerend voorzitter, zijn er voor het CDA een tweetal belangrijke leerpunten uit dit onderzoek om in de toekomst te komen tot een gedegen en afgewogen besluitvorming door de gemeenteraad: 1. De gemeenteraad is niet of niet volledig geïnformeerd geweest, al heeft onze fractie wel de indruk dat dit nu veel beter is dan voorheen. 2. Er zijn in het verleden geen of geen goede risico-analyses gemaakt met betrekking tot bouwplannen en de herijking van woningbouwprogramma’s.

VVD, Van der Zalm Als VVD hebben wij, vooruitlopend op onze eigen analyse eerst een aantal vragen aan de heer Hordijk: Heeft u, naar uw mening, alle relevante informatie ter zake dit dossier transparant en zonder voorbehouden ontvangen van alle betrokkenen? - In uw memorandum wordt op pagina 15 aangegeven: In de vergadering wordt een besloten bijeenkomst voor de ‘vakspecialisten’ van de fracties toegezegd, die plaatsvindt op 23 januari 2012. De VVD vindt de op 11 en 23 januari 2012 verkregen antwoorden niet voldoende, verlangt een spoedige schriftelijke beantwoording en trekt via de griffie aan de bel nadat is opgevangen dat de gewenste reactie pas na de behandeling van de concept-herijking in het college (gepland voor 21 februari 2012) zal plaatsvinden, ‘gezien er een gevoelig antwoord naar de steller gaat’ (aldus een ambtelijk mailbericht, gericht aan de projectleider, met CC aan Jos Huizinga). - Hoe kan een vraag en een antwoord gevoelig zijn om te onthouden van de gemeenteraad? - In uw memorandum noemt u onder andere de 11 schriftelijke vragen die onze VVD fractie op 9-01-2012 aan het college heeft gesteld.

- Zouden onze vragen compleet met (financiële) risicoanalyse door het college zijn beantwoord had dit dan tot een ander afweging door de raad kunnen leiden?? - Zijn alle vragen van de VVD 09-1-2012 naar uw mening voldoende en inhoudelijk correct beantwoord? - Heeft u wel op onze vragen antwoorden ontvangen? - Is de raad niet bewust misleid door geen antwoord te geven op de vragen van de VVD en met name vraag 6 “Voor welke plannen waarbij de gemeente geen initiatiefnemer is zijn samenwerkingsovereenstemming getekend, en wanneer zij deze getekend?” Terwijl later blijkt dat in 2008 en 2009 reeds overeenkomsten zijn ondertekend met Rubens en Grekas. Dit leidt later tot een kostenpost voor de gemeenschap van 6.7 mio - Wordt de Raad niet door vooraf ondertekening van samenwerkingsovereenkomsten door het college voor voldongen feiten gesteld terwijl de raad geen (risico) afweging kan maken. - Hoe kan een dergelijke situatie ontstaan en zo ontsporen? - Wie waren en zijn hier verantwoordelijk voor? - Kan de raad de deze mensen alsnog ter verantwoording roepen? M.a.w. wat is de rechtsbescherming van de raad? - Wat is naar uw mening de reden dat de raad niet of niet volledig werd/wordt geïnformeerd door colleges? -

Beeldvorming VVD tav situatie uit memorandum Hordijk Wij zijn geschrokken van de feiten en het doorlopen proces die door de heer Hordijk aan het licht zijn gekomen. Het heeft geen zin om feiten te herhalen die reeds door Hordijk in het memorandum zijn genoemd. In de opgaande markt tot en met 2008 kon het niet op in Maasdriel. Niet het beleidskader visie 2020+ prevaleerde maar het ontstaan van nieuwe initiatieven op welke locatie dan ook. Er waren veel meer initiatieven voor woningbouw dan dat er contingenten waren. Onder het mom van “er vallen ook wel weer plannen af “was niets te gek in Maasdriel. Door de sterke krimp als gevolg van de crisis na 2008 moest het college een compleet andere koers gaan varen. In het dossier zie je de onmogelijke worsteling hier van terug, waarbij het college (en coalitie) kost wat het kost probeert het tij te keren. Dit gaat uiteraard nooit lukken. De storm wordt hierdoor zelfs alleen maar sterker en komt op orkaankracht. Het college gaat kopje onder in haar eigen keuzes, non-informatieverstrekking en gevoerde beleid. Door het intern te willen blijven repareren, gegevens laat, niet of niet volledig met de Raad te delen is de situatie Rubens ontstaan. Door opstapeling van (foute) keuzes en verdere tegenwind van economie en (externe) partijen is het gigantisch mis gegaan.

Daarbij heeft het college verzuimd de raad vroegtijdig inhoudelijke mee te nemen in de ontstane situatie. Waarom……? Om geen gezichtsverlies te lijden? De raad heeft niet de kans gehad om mee (bij) te sturen. College heeft aangetoond niet in staat te zijn om verantwoordelijkheid tav het sluiten van samenwerkingsovereenkomsten met ontwikkelaars en derden te dragen!! Triest maar de aangetoonde waarheid. Het is bizar dat van de 9 betrokken mensen er slechts 3 mensen een (deel) verklaring afleggen. Als men geen openheid wil verschaffen dan heb je de schijn sowieso tegen. Wat is hier aan de hand? Wat

voor “spelletjes” zijn en worden er gespeeld? Het geeft geen vertrouwen! Deze al jaren slepende cultuur moet worden uitgebannen en het wordt tijd dat de verantwoordelijke mensen en partijen eens durven te gaan staan voor hun daden en gevoerde beleid. - Welke feiten geven aanleiding tot voorstellen voor verbetering in werkwijze van raad en/of college? Verdiepend onderzoek is nodig naar: ……………… - Nader (gerechtelijke) onderzoek nodig naar rol van 6 andere betrokkenen die NIET hebben gereageerd of niets toe te voegen hadden - Rol van college in het (bewust) achterhouden van informatie voor de raad - Het delen van alle informatie ook gevoelige informatie Verbetering is nodig op de volgende punten: …………………… - Sluiten van samenwerkingsovk met ontwikkelaars weer bevoegdheid van de raad - Welke verzoeken(opdrachten) zou de raad aan het college (of aan zichzelf) moeten voorleggen? Dit dossier en het feitenrelaas van Hordijk roept zoveel vragen op dat dit onderwerp besproken dient in voltallige gemeenteraad met alle gekozen volksvertegenwoordigers. Wij zijn het aan onze inwoners verplicht om nader diepgaand onderzoek te laten uitvoeren om ook aan hen uit te leggen waarom wij in een schikking een afkoopsom van 6.7 mio accepteren. Hier zal en moet alsnog ONAFHANKELIJK onderzoek worden gedaan. Vraag van VVD of er ter zake contact moet worden opgenomen met de rijksrecherche.

Van Engelen, D66 De rekenkamercommissie vraagt beantwoording van de volgende vragen in de inbreng: Allereerst wil ik mijn hartelijke dank uitspreken richting de heren Hordijk en Van Loon voor een transparante begeleiding van de commissie van raadsleden bij dit proces, en uiteraard het uitvoeren van het onderzoek zelf. Het doet mij deugd om te lezen dat dit feitenrelaas ook oog heeft gehad voor mogelijke (persoonlijke) belangen die dezen of genen gehad hadden kunnen hebben bij bepaalde besluiten … en dat daarvan niets is gebleken. Dit is al direct een opsteker in een gemeente die een roerige historie kent aangaande de menging van ratio en emotie. Bij de behandeling van dit memorandum ligt een viertal vragen voor die er met name op gericht zijn fouten zoals die zijn gemaakt met het Rubens dossier, in de toekomst te voorkomen. Ik denk dat dit inderdaad heel goed mogelijk is. Het memorandum heeft D66 uiteraard gelezen als buitenstaander; wij waren toen deze hele geschiedenis zich voltrok nog geen onderdeel van deze raad. Daarmee hoop ik een frisse blik te kunnen werpen op de materie, puur gebaseerd op wat de rekenkamercommissie heeft geconstateerd. Allereerst voorzitter, is het een open deur dat Maasdriel een roerige periode beleefde toen dit alles begon. Veel wethouders, nog meer burgemeester en veel ambtelijke inhuur.

Als de vraag voorligt waarnaar we verdiepend onderzoek zouden kunnen doen, dan is het wel het volgende: is de inhuur van ambtelijke krachten sinds ongeveer 2010 toegenomen of afgenomen? En welke invloed heeft dit op de kwaliteit van de dienstverlening, intern naar het College en naar externe stakeholders? Want het is mijn stellige indruk dat Maasdriel nog steeds, noodgedwongen of niet, sterk leunt op de kennis en kunde van ingehuurde krachten. Zonder waardeoordeel, let wel. Dat moeten we wellicht eens kwantificeren en daaraan ook conclusies verbinden ter verbetering. Zonder het te zeggen zal een goed verstaander weten waarop ik doel, voorzitter. Wat wij zelf eerder hebben geconstateerd, voorzitter, en wat de rekenkamercommissie ook vaststelt, is dat we onze gemeentelijke archieven beter op orde moeten hebben. Dat zou een welkome verbetering zijn voor de toekomst, maar ik meen mij te herinneren dat stappen hiertoe sinds enkele jaren daadkrachtig zijn gezet. Dan, over naar de inhoud van het feitenrelaas van Hordijk en Van Loon. Een opmerkelijke constatering direct aan de start van de saga met Rubens is dat er geen aandacht is geweest voor mogelijke risico’s. Dat roept bij mij de vraag op waarom dit niet is gebeurd en waarom ook niet met de raad is gesproken over de ideeën voor de locatie. Hiermee lijkt de eerste scheefgroei al vastgesteld op dit dossier.

Als je daarbij optelt de op mij ietwat schimmig overkomende handelingen rondom Grekas/ Weteringshoek, dan begint er iets te broeien. Wat mij vooral opvalt is hoe eigenhandig het College werkte in die tijd, zonder ruggenspraak met de raad. Een verzoek aan het College: hoe is een risico-inventarisatie momenteel ingebed in de organisatie, bestaat het überhaupt en zo niet, wilt u dan een voorstel maken hoe dit voortaan beter te doen? Voorzitter, een verzoek aan het College dat ik meer voor de vorm doe, want hierop zijn reeds slagen gemaakt, is de raad toch zeker goed te informeren. Aan de voorkant, wellicht onder geheimhouding maar openbaar waar dat kan, op een manier waarvan we al voorbeelden hebben gezien. Denk aan het versturen van gedetailleerde raadsinformatiebrieven en het organiseren van bijpraatsessies. Om wildgroei aan afspraken te voorkomen wil ik het College verzoeken hierbij efficiënt te werken. De coronatijd mag dan enigszins achter ons komen te liggen, maar dat wil niet meer zeggen dat we geen digitale sessies meer kunnen doen. Zeker als deze puur ‘zenden’ zijn, in plaats van interactief. Het scheelt reistijd en breekt daardoor minder in op ieders agenda. Daarnaast denk ik dat de werkwijze zoals we die zien met de Omgevingswet en de Visie Zon en Wind, met opiniërende nota’s, goed is.

Het is een beetje de koe in de kont kijken maar de vraag is waarom destijds een woningbouwambitie is vastgesteld waarvan de onderbouwing voor Maasdriel ontbrak. Met de kennis van nu zeg je: hadden we toen maar voorzien hoe groot de woningnood anno 2021 is, maar dat terzijde. In die zin kan je zeggen dat de raad destijds een glazen bol had. Hoe dan ook, schrijnend is het om te lezen dat de gemeente zich destijds met allerlei afspraken in een web had verstrikt. De visie Maasdriel 2020+ lijkt soms meer een ‘wurgvisie’. Kwaliteit heeft geleden onder kwantiteit. En er zijn inschattingen gemaakt die tegen signalen ingingen dat het niet verstandig was te handelen zoals er toch is gehandeld. De spanning tussen toegestaan woonvolume in Rossum (51) versus het in plannen opgenomen aantal van 227 begint te lezen als een thriller, en inderdaad begint in september 2011 de relatie met Rubens duidelijk te verzuren. Pijnlijk is wel dat de gemeente zijn hoofd al in een strop had zitten, want er waren afspraken gemaakt. Gezien bevindingen uit de huidige raadsperiode, voorzitter, wil ik het College oproepen verstandig om te gaan met het maken van anterieure overeenkomsten, en als men daarvoor toch kiest, de afspraken ultra-SMART vast te leggen en daarin de nodige veiligheid in te bouwen. De constateringen door Rubens over Weteringshoek bezorgen mij bij lezing alsnog buikpijn.

En hoe het College daar uiteindelijk mee omgegaan is, ook. Wederom zijn risico’s genegeerd. De rekenmachine deed het ook al niet goed. De raad is niet of nauwelijks geïnformeerd. Het voelt toch allemaal een beetje alsof een kind zich onder zijn bed verstopt in de hoop dat als de zon ’s morgens opkomt het monster niet meer in zijn slaapkamer is. Het waarom is voor mij onnavolgbaar. De gebeurtenissen in de raad van 28 juni 2012 lezen ook als een ‘Politieke missers voor dummies’. De raad heeft voorstellen gedaan, aangenomen, en pas achteraf zag het College welke tegenstrijdigheden daardoor waren ontstaan. Het amendement 2012-11 en 2012-17 hadden, zo te lezen, stellig ontraden moeten worden. Of in ieder geval een van de twee. Waarom is uiteindelijk het volledige bouwvolume helemaal bij Grekas gelegd, terwijl er al zoveel onweer in de lucht hing met Rubens? Uiteindelijk zien we milieuredenen en een interessante financiële opbrengst. Ik zie op hetzelfde moment in de tijdlijn in de communicatie richting Rubens de hakken volledig in het zand gaan en zo is Maasdriel op de heilloze weg richting nederlaag gegaan, die onze gemeenschap miljoenen heeft gekost. Die uitkomst kennen we maar al te goed. Voorzitter, het hele relaas lezend blijven bij mij twee aspecten heel nadrukkelijk hangen. 1.

Allereerst was het crisistijd, er ontstond een soort perfecte storm voor falende woningbouwontwikkeling, en dat is voor mij onvoldoende voelbaar in dit memorandum. Een vraag aan de heer Hordijk is dan ook: heeft u een indruk gekregen van wat de impact was van de wereldwijde financiële crisis en hoe deze eventueel ook politiek Maasdriel tot vreemde bokkesprongen heeft bewogen? 2. Ten tweede, het spanningsveld tussen kwantiteit en kwaliteit. Dit doet echt pijn aan de ogen. Het memorandum herhaalt op diverse plaatsen dat het aspect kwaliteit van de te bouwen woningen consequent buiten beschouwing is gebleven. Hoe is dit toch mogelijk? Hebben bestuur en raad zich zo blindgestaard op cijfertjes en neveneffecten dat men vergat voor wie wij hier nu eigenlijk huizen bouwen? Niet voor de portemonnee van de ontwikkelaar of de reserves van de gemeente, maar voor onze inwoners! Daar ligt een schone taak voor de raad en wat we onszelf dus goed moeten voorhouden: hoe bouwen we voldoende, én hoe bouwen we naar behoefte? En dan luidt het antwoord in mijn oren: meer betaalbare woningen, meer sociale huur, kleinere woningen. Maar dat is een discussie voor een ander moment.

PvdA/GroenLinks, mw. Baudoin-Tamis Vragen aan rekenkamer: (eerste 2 al gesteld per email): 1.

Of in de collegestukken t.b.v. besluitvorming over de samenwerkingsovereenkomst met Grekas melding is gemaakt dat in deze samenwerkingsovereenkomst in afwijking van alle andere samenwerkingsovereenkomsten over woningbouwontwikkeling de specifieke passage ‘de gemeente de 73 (…) woningen zal inpassen in het gemeentelijk woningbouwprogramma als prioritair plan, met dien verstande echter dat dit programma aan de initiatiefnemer geen beperkingen zal opleggen in de vorm van faseringseisen of andere eisen die verkoop kunnen hinderen.'?

2.

Ook of Grekas juridisch op deze passage alleen een beroep kan doen op het 1e gemeentelijk woningbouwprogramma dat zal worden vastgesteld na ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst, of ook bij alle opvolgers van het eerste daarna vastgestelde woningbouwprogramma, d.w.z. de latere herijking en actualisatie herijking van dit programma?

1.

Het schetsboek van Rubens dat op 24 sept 2012 is gepresenteerd: aan wie is dat gepresenteerd? (Ofwel, heeft de raad dat gezien?).

INDRUK Voordat PvdA/GL laat weten welke indruk het rapport oproept en welke acties er nodig zijn, zouden we nog graag een extra punt ter overdenking mee willen geven. Niemand hier aanwezig is persoonlijk schuldig aan de schadeclaim van €6,7 mln die Maasdriel heeft moeten betalen aan Rubens, dat is helder. Vandaag bespreken we welke lering we trekken uit deze hele zure appel. Maar onze partij vindt ook dat we na moeten denken wat het beeld is dat onze burgers overhouden aan deze affaire. En hoe laten we onze inwoners weten dat de gemeente hier lering uit trekt. Wij, de raad, het college, hebben een verantwoordelijkheid gekregen van onze burgers. Hoe laten wij zien dat we die verantwoordelijkheid waard zijn? Wij wisselen ook hierover graag met iedereen van. gedachten. Wat is onze indruk? In de onderzochte periode is veel gebeurd geeft de rekenkamer aan. Wisselingen in bestuurders en ambtenaren. Er is geen sprake van persoonlijk gewin geweest, er is gepoogd het goede te doen, maar daarbij is wel bestaand beleid aan de laars gelapt. Toen duidelijk werd dat het mis ging, is er geprobeerd de boel (onder de pet houdend) te redden en dat heeft de miserabele uitkomst gegeven die we nu kennen: een financiële aderlating. Het rapport geeft daarnaast wel degelijk de indruk dat de raad onvoldoende is meegenomen.

En het is een kenmerkend dossier: stukken zijn niet te vinden/stappen in het proces zijn niet op schrift gesteld of niet bewaard. Daarnaast valt op dat ambtenaren wel min of meer aangeven dat er risico’s aan bepaalde beslissingen van het college kleven, maar in het rapport komt nergens naar voren dat die opmerkingen zijn doorgegeven aan de raad. Daarmee is de raad ook haar rol ontnomen door het toenmalige college. Ik betreur het dat in die tijd de driehoek ambtenaren-college- raad in dit (en ook andere dossiers) geen manier heeft gevonden om in open discussie tot een oplossing te komen. Ik spreek de hoop of wens uit dat we dat met elkaar blijven proberen, liever niet teveel achter gesloten deuren. Wij hier als raad zien ontwikkelingen die wat ons betreft in de goede richting gaan: het college wil ‘in control komen’ oftewel vooraf een goede inschatting maken van risico’s en geeft daarom extra geld uit aan een adviseur kwaliteit en controle. En dan vooral op het gebied van Ruimtelijke ordening. Maar neemt niet weg dat er fouten zijn gemaakt. Die liggen wat ons betreft op de volgende onderdelen: Welke feiten geven aanleiding tot voorstellen voor verbetering in werkwijze van raad en/of college? A. Het feit dat stukken niet vindbaar zijn B. Er zijn besluiten genomen door B&W die niet pasten binnen de kaders van het gemeentelijk beleid. De raad is niet voldoende ingelicht over bijv.

risico of heeft zitten slapen.

C. Er zijn geen risico analyses gedaan (beleidsmatig-planologisch, juridisch en financieel) bij het sluiten van overeenkomsten. D. Hoe leggen wij verantwoording af richting burgers? Verdiepend onderzoek is nodig naar: A. Er is een aantal dossiers waarin aan de orde is of is geweest dat dossiervorming niet op orde was. Wij zouden graag externe deskundige ogen laten kijken hoe de verbeteracties die door B&W zijn gedaan nu werken in de organisatie (evalueren) en aan de gemeenteraad rapporteren wat de effectiviteit daarvan is en/ of welke verdere verbeteracties nodig zijn. Ik denk dat dat ook past in het herstellen van het toen geschonden vertrouwen van (een deel) van de raad in het college. Verbetering is nodig op de volgende punten: …………………… Borgen dat B&W geen besluiten neemt die niet passen binnen de kaders van het gemeentelijk beleid. En ik zie hier een duidelijke link met het hiervoor genoemd rapportage aan de raad over de verbeterde werkwijze. We kunnen het dan hebben over protocollen, daar hoort de communicatie tussen raad en college bij. We hebben ieder onze eigen rol, maar moeten het met elkaar doen. Laten we samen alert blijven, in staat zijn om elkaar op fouten te wijzen. Het feit dat de raad dit onderzoek heeft laten doen en zo bespreekt is daar een goed voorbeeld van. C. Borgen dat risico’s geanalyseerd en benoemd en in voldoende mate gedeeld worden met de raad.

Medewerker control zal daar aan bijdragen, maar ook het besef bij een college dat de raad hierbij betrokken moet zijn. Doel van deze twee acties: driehoek raad-college-medewerkers versterken. Onze inwoners profiteren uiteindelijk van een goede relatie op de werkvloer, waarbij deze drie partijen haar rol nemen. D. Kom ik terug op mijn eerste vraag: welke daad stellen wij richting onze inwoners? Want door het aanstellen van een controller en meer protocollen gaat bij onze inwoners misschien niet het licht branden: “dat wordt daar goed opgepakt.”

SSM- Van Liempt 1e Termijn A Inhoudelijke vragen Namens SSM wil ik de rekenkamercommissie onder leiding van Frank Hordijk bedanken voor het uitvoeren van dit feitenonderzoek. U is gevraagd een feitenonderzoek op te stellen naar aanleiding van de grootste schadeclaim die de gemeente Maasdriel ooit heeft ontvangen. Aanleiding tot dit onderzoek is de uitspraak van rechter voor schadevergoeding van 6,7 miljoen euro die gemeente Maasdriel aan Rubens moest voldoen. Hoe heeft het zover kunnen komen? Dat is ook de vraag die SSM, maar denk ik wel geheel Maasdriel bezighoud. Naar aanleiding van uw onderzoek hebben we nog een paar inhoudelijk vragen. Inleiding tot vraag v/d Anker (Blad 5) Grekas stuurt op 14 mei 2009 naar gemeente Maasdriel een brief en vraagt om planologische medewerking. Op 29 september 2009 neemt het college het beginsel-besluit tot verkoop aan Grekas van ruim 0,9 hectare.  Hoe kan commissie Hordijk stellen dat dat V/D Anker geen verantwoordelijkheid dan wel kennis heeft van ontwikkelingen met Grekas? Hij was nota bene college lid toen het beginselbesluit is genomen.  Wanneer is men gestart met het opstellen van de SOK Grekas? ‘Prioritair’ plan In de samenwerkingsovereenkomst met Grekas is ook bepaald dat de gemeente 73 woningen zal inpassen in de gemeentelijk woningbouwprogramma als prioritair plan.

Deze laatste 2 woorden gaan later ambtelijk en bestuurlijk een eigen leven leiden in dit dossier. De definitie in de overeenkomst onder f. luidt als volgt; f.

de gemeente de 73 in het project begrepen woningen zal inpassen in het gemeentelijk woningbouwprogramma als prioritair plan, met dien verstande echter dat dit programma aan de initiatiefnemer geen beperkingen zal opleggen in de vorm van faseringseisen of andere eisen die verkoop kunnen hinderen;

M.a.w. In de SOK staat onder F dus dat Maasdriel het plan geen beperkingen zou opleggen of afremmen. Dit is wat ander dan met voorrang behandelen!! Hoe kunt u schrijven op blad 8 dat pas in 2011 de ‘groeistemming’ snel en stevig om slaat. Als in uw voetnoot op dezelfde pagina er al in juni 2010 regionale overcapaciteit aan de order komt in een overleg met regio Rivierenland. Dit duidt toch al op eerder signalen van over capaciteit. Op 21 februari 2012 stemt college in met concept-rapportage (1 e) Herijking Maasdriel 2012 Hierin staat letterlijk; gelet op de juridische verplichtingen en het financiële belang dienen de beide plannen echter te worden voortgezet. Het is wel zaak dat in overleg met de ontwikkelaars naar een meer op de behoefte afgestemde programma en fasering wordt gestreefd. (Blad 12) Correspondentie met Rubens Dit hoofdstuk is wat SSM betreft een schoolvoorbeeld van “struisvogelpolitiek”. We kunnen niet anders concluderen dat willens en wetens bezwaren en moeilijkheden in een vroeg stadium zijn geneerd. Vanaf september 2011 ontvangt de gemeente de eerste brieven van Pharos die niet of maanden later worden beantwoord. Op 17 februari 2012 stuurt Pharos een aangetekende brief.

Pharos stelt in deze brief de gemeente namens Rubens op voorhand aansprakelijk voor alle geleden en nog te lijden schade, die voor het moment (voortkomend uit diverse gemaakte kosten) op meer dan 1 miljoen euro.  Meneer Hordijk als de gemeente op dit punt bestuurlijk en ambtelijk adequaat had gehandeld. Was het dan bij deze claim van 1 miljoen gebleven? Lezende de slechte dan wel geen correspondentie tussen de gemeente en Pharos.  Meneer Hordijk op welk punt had de gemeente Maasdriel volgens u het tij kunnen keren?

(Blad 20) Op 10 april 2012 besluit het college de procedure tot herziening van het bestemmingsplan, die is vereist om het project-Rubens doorgang te kunnen laten vinden, te doen aanvangen. In het collegevoorstel wordt verwezen naar de in februari door Pharos verzonden aansprakelijkstelling. Twee ambtelijk medewerkers laten een ‘persoonlijke beleidsopvatting’ optekenen. Meneer Hordijk wat is de inhoud van deze persoonlijke beleidsopvatting? Heeft niemand bestuurlijk maar ook niet ambtelijk of juridisch adviseur voorzien dat we Rubens zonder risico konden schrappen? Het signaal van persoonlijke beleidsnotie door deze twee ambtenaren duidt wel het herkennen van deze risico’s in een eerder stadium.  

Gesprekspartners Commissie Hordijk heeft voor het feitenonderzoek 3 voormalig wethouders benaderd voor een informatief gesprek. (Blad 2) Met v/d Anker is een kort telefoongesprek gevoerd. Verachtert heeft een uitgebreid mailbericht gestuurd naar aanleiding van twee vragen. Voormalig wethouder Jos Huizinga, die het dossier vanaf augustus 2011 bestuurlijk coördineerde en in het bijzonder waar het gaat om de achtervolgende ‘herijkingen’ van het woningbouwprogramma. Gaf per mail aan geen zinvolle bijdrage aan het onderzoek te kunnen verlenen. Ik herhaal geen zinvolle…. In zijn periode als wethouder stromen de aangetekende brieven Pharos advocaten namens Rubens binnen.  In het licht van deze belangrijke periode in dit dossier. Welke vragen had de commissie Hordijk aan Huizinga willen stellen? 1e Herijking (Blad 18) Op 29 juni 2012 komt herijkings-document in de raad. Het raadsvoorstel wordt unaniem aangenomen, maar dat gebeurt met inbegrip van de twee (ook) voor de geplande projecten in Rossum. Relevante amendementen. Met de amendementen geeft de raad opdracht aan het college om beide samenwerkingsovereenkomsten na te leven. Kwantitatieve afspraken provincie en regio (Blad 14) Begin 2012 mag Maasdriel (afgesproken met de provincie en de regio) in de periode 20102019 in totaal 1.430 woningen realiseren. (30% planuitval resulteert in 1.100 woningen.

 Meer Hordijk zijn er ergens in deze periode afspraken gemaakt over kwantitatieve invulling op kernniveau met de provincie of regio?  We nemen aan dat het antwoord nee is. Dit komt namelijk niet terug in uw feitenonderzoek. Hoe kan dan het college bij de tweede herijking besluiten Rubens eruit te halen? 2e Herijking (blad 21) Op 14 mei wordt door het college de geactualiseerde projectenlijst vastgesteld. Waar eerste nog sprake was van 25 door Rubens te bouwen woningen ( en 25 door Grekas) ziet Rubens in die definitief voorrang geeft aan Grekas (dat de volle behoefte van 50 woningen in Rossum mag invullen.  Waarom is het college op dit punt anders gaan borduren t.o.v. de 1 e herijking die door de raad is vastgesteld? Provinciaal wordt er niet kwantitatief op kernniveau gestuurd. Dualisme (1e of 2e termijn?) De Wet dualisering gemeentebestuur is op 7 maart 2002 ingevoerd. Ver voor dit dossier. Bij benoeming tot raadslid 3 jaar geleden hebben wij als nieuwe raadsleden hierover uitleg gekregen. De raad bepaalt de kaders waarbinnen het college bestuurt en de raad controleert het college. In het dossier Rubens is vanaf september 2011 bewust essentiële informatie door het college niet verstrekt aan de raad. Hiermee is de controlerende taak van de raad ondermijnd.  1e brief Rubens 19 sept 2011. De gemeente laat de brief onbeantwoord  20 feb 2012 aangetekende brief Pharos.

( 20 februari pas ingeboekt) Ruim 3 MAANDEN Later!! Gemeente reageert opnieuw niet  17 februari 2012 een nieuwe aantekende brief Pharos. (schade claim van 1 miljoen euro)



Pas op deze laatste brief komt pas eerste antwoord via de advocaat namens het college.

Ten tijde van de eerste herijking blijkt nergens dat de raad al op de hoogte is van deze brieven en de mogelijke risico’s die dit tot gevolg hebben.  Meneer Hordijk op welk punt had het college volgens u de raad van deze brieven op de hoogte moeten stellen? 2e Termijn vragen 1 b Bespreking feitenonderzoek door de commissie Zoals beschreven in het raadsvoorstel dat is aangenomen op 9 juli 2020, beoogt de raad: Op basis van de uitkomsten met voorstellen te komen, dan wel het college te vragen dergelijke voorstellen te doen, die zijn gericht op het verkleinen van het risico dat de gemeente Maasdriel een uitkomst als die van het Rubens-dossier – al dan niet op geheel andere beleidsterreinen – in de toekomst nogmaals overkomt Iedere fractie geeft zijn indruk over het onderzoek en beantwoordt de volgende vragen:  Welke feiten geven aanleiding tot voorstellen voor verbetering in werkwijze van raad en/of college? o Verdiepend onderzoek is nodig naar: ………………  Kwetsbaarheid analyse.( kan ons dit nog een keer overkomen? o Verbetering is nodig op de volgende punten: ……………………  Zelf reflectie  Pro-actief handelen bij brieven van advocaten  Informatiedeling met de raad  Aandachtspunt dossiervorming RO. Is eerder erkend en een aanzet gegeven. 

Welke verzoeken(opdrachten) zou de raad aan het college (of aan zichzelf) moeten voorleggen?

Gezien de dualistische taak van de raad. Stellen wij voor dat het mandaat voor het tekenen van SOK’s bij het college wordt weggehaald. Waarom? 1. De raad wordt zo in een eerder stadium betrokken bij besluitvorming 2. Daardoor kan waar nodig worden bijgestuurde op kwalitatieve afspraken Afspraken met initiatiefnemers en ontwikkelaars kunnen zo worden gecontroleerd

Antwoorden van Hordijk op gestelde vragen (verslag commissie ruimte op 1 juli 2021 - Er is in de gemeentelijke stukken niets terug te vinden van de wereldwijde crisis. Wel wordt verwezen naar de regionale situatie en de richtlijnen vanuit de provincie. Deze zullen ongetwijfeld een samenhang hebben met de grotere crisis, maar hierover wordt niets vermeld. - De overeenkomst met Grekas heeft een zeer lange aanloop, waarbij wethouder Van den Anker was betrokken, de definitieve ondertekening vond plaats onder verantwoordelijkheid van wethouder Verachtert. Een jaar voor de afsluiting is er een intentieovereenkomst getekend mbt grondverkoop ivm Grekas, dat viel nog onder verantwoordelijkheid van Wethouder Van den Anker. - Er waren eerdere kansen om de problemen met Rubens op te lossen. Het is niet vast te stellen of dat tot een betere afloop zou hebben geleid. Wel is zichtbaar dat de gemeente Maasdriel besloten heeft de eerdere mogelijkheden niet te benutten. Ook is lang gesteld door de gemeente dat er slechts sprake was van een intentieovereenkomst met Rubens. - Er zijn twee ambtelijk medewerkers geweest die op een moment persoonlijke beleidsopvattingen hebben genoteerd. Deze zijn niet opgevolgd. (letterlijke tekst wordt toegezonden - actiepunt) - Het is slechts in geringe mate gelukt om aandacht te besteden aan het type woningen dat zou worden ontwikkeld.

- In 2012/2013 worstelde de gemeente met de woningbouwplannen, ivm de herijking en de aangenomen amendementen. - Hordijk heeft niet kunnen vaststellen of de raad op de hoogte was van de brieven die door Rubens naar het college zijn gestuurd. Het blijkt niet uit de stukken. - In de collegestukken is niet expliciet aandacht geschonken aan de opmerkingen in de SOK dat Grekas als prioritair plan zou worden behandeld. - In de overeenkomst wordt alleen naar de woningprogrammering verwezen, maar deze bevat geen expliciete verwijzing naar een bepaald stuk met datum. - Hordijk heeft geen aanwijzing dat hem informatie is onthouden. Alle stukken waarom is heeft gevraagd, is ook ontvangen. - De vragen van de fractie VVD in 2012 zijn niet allemaal (volledig) beantwoord. Hordijk heeft niet kunnen achterhalen waarom dat niet is gebeurd. Hij stelt vast dat de fractie van de VVD toen erg vasthoudend is geweest om nader geïnformeerd te worden, maar dat dit door het college toen niet is gedaan. - De door Rubens voorgestelde temporisering in het schetsboek is niet door het college in overweging genomen. - Het archiefbeheer: het is een langlopend traject, waarbij veel mailverkeer is geweest dat niet allemaal goed is gedocumenteerd. Niet ieder mailtje wellicht, maar je zou bv wel een trefwoord kunnen meegeven, zodat dingen kunnen worden teruggevonden.

Ook zou het aantal informele afstemmingsmomenten tussen college en raad beperkt kunnen worden, dan wel in elk geval vastgelegd kunnen worden dat ze hebben plaatsgevonden. - Hordijk heeft Huizinga niet kunnen spreken. Hij had met hem vooral meer de context willen doornemen. Vragen naar de sfeer etc.