Omgevingsvisie Bommelerwaard raadsbijeenkomst 17 september 2020

Omgevingsvisie Bommelerwaard Waarden, opgaven en scenario’s 17 september 2020

Vanavond Omgevingsvisie Bommelerwaard; • Aanpak • Opbrengsten participatie Omgevingsvisie: waarden, opgaven en scenario’s Participatie: meet-ups

Vervolgstappen

Omgevingsvisie • Strategische lange termijn visie op de fysieke leefomgeving • De omgevingsvisie heeft betrekking op alle terreinen van de leefomgeving • Leefomgeving: ruimtelijke, economische en sociale en duurzame elementen • Gedeeld perspectief van bestuur, partners, inwoners en ondernemers. • Passende vorm van participatie • De omgevingsvisie is vormvrij

Onze aanpak

Participatie

• Doel: het ophalen van beelden uit de samenleving over de waarden, kwaliteiten en ambities voor de toekomst van de Bommelerwaard • • • •

Bij inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties Platform www.toekomstbommelerwaard.nl Ansichtkaartenactie Straatgesprekken en informatiebijeenkomsten

• Beleidsanalyse bestaand beleid • Trends & ontwikkelingen

Oogst van de actieweek januari 2020– Omgevingsvisie Bommelerwaard

“We zijn trots op Zaltbommel, een prachtige Hanzestad” “Ik ga naar Zaltbommel voor de voorzieningen zoals bioscoop en de trein”

Er is veel optimisme en tevredenheid onder de inwoners “Gemeente Maasdriel en Zaltbommel kunnen goed samen gaan”

Oogst van de actieweek januari 2020– Omgevingsvisie Bommelerwaard

“We zijn trots op Gameren” “Waar kunnen we veilig buiten zwemmen in de zomer?”

Handhaving is alles! Meer geschikte woningen voor ouderen en jongeren Maak plannen waarbij inwoners mee mogen denken

Oogst van de actieweek januari 2020– Omgevingsvisie Bommelerwaard

Oogst van de actieweek januari 2020– Omgevingsvisie Bommelerwaard

OMGEVINGSVISIE:

Opbrengst stap 1,2 actieweek

1.

Opbouw van de Omgevingsvisie

2.

Trends en Maatschappelijke opgaven

3.

Bestaande beleidskaders

4.

Opgaven per thema

5.

Kernopgaven voor 4 integrale thema’s

6.

Waarden per gebied

7.

Scenario’s (Hoe?)

Omgevingsvisie Bommelerwaard

OMGEVINGSVISIE 1. Wat wilden we en willen we dat nog steeds?

WAT?

BELEIDSANALYS E

2. Wat komt er op ons af?

TRENDS/ MAATSCHAPPELIJKE OPGAVEN

3. Wat zijn onze kwaliteiten (wat is van waarde?)

WAARDENKAART SCENARIO’S

4. Waar willen we naar toe?

VOORKEURSCENARIO, VISIEKAART, CONCEPT OMGEVINGSVISIE

HOE? WIE? 5. Hoe gaan we aan de slag?

PROCESWIJZER, UITVOERINGSPARAGRAAF AFWEGINGSKADER (JA, MITS)

Omgevingsvisie

OMGEVINGSVISIE BOMMELERWAARD Welke trends ? 1. Klimaat, duurzaamheid en landschap 2. Landbouw, economie en toerisme 3. Leefbaarheid, welzijn en gezondheid 4. Wonen, woonomgeving, voorzieningen

Welke bestaande (beleids)kaders?

Welke maatschappelijke opgaven ?

Welke acties zijn nodig?

Wat is van grote waarde?

KERNOPGAVEN (4 integrale thema’s)

BOMMELERWAARDEN

BASIS VOOR KERNOPGAVEN

BASIS VOOR AFWEGINGSKADER

(ambities/ uitvoering)

(behouden en verbeteren)

OMGEVINGSVISIE BOMMELERWAARD WAARDEN voor 4 integrale thema’s

KERNOPGAVEN voor 4 integrale thema’s: 1. Klimaat, duurzaamheid en landschap 2. Landbouw, economie en toerisme 3. Leefbaarheid, welzijn en gezondheid 4. Wonen, woonomgeving, voorzieningen

+ Waardenkaart (Deelgebieden en kernkwaliteiten)

MEET UPS

Hoe zou u het doen? Waar?

WAT?

HOE?

Wat kunt u doen? Wat verwacht u van de gemeente?

WIE?

WAARDEN Wat zijn onze bestaande kwaliteiten? Wat zijn gewenste nieuwe kwaliteiten?

Omgevingsvisie Bommelerwaard

BommelerWaardenkaart

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden Bestaand • Wonen in een aantrekkelijke woonomgeving • Saamhorigheid • Goed voorzieningenniveau, waarbij er een relatie is tussen grote en kleine kernen die voorzieningen delen. • Dorpen en steden hebben een eigen identiteit • Dorpen liggen meestal op de stroomruggen en hebben veelal een directe relatie met de dijk • Zaltbommel en Kerkdriel zijn de hoofdkernen binnen de Bommelerwaard • Sterke MKB, veel zzp-ers Nieuw • Meer woningen voor specifieke doelgroepen, ouderen, jongeren, kwetsbare inwoners. • Verduurzaming van de woningvoorraad en van de mobiliteit • Goede verdeling van voorzieningen over de kernen • Inzetten op een groene, klimaatadaptieve openbare ruimte met ruimte voor sport, spel en ontmoeting • Inzetten op leefbaarheid, veiligheid, ontplooiing en ondernemen. • Verplaatsing hinderlijke bedrijven uit kernen naar bedrijventerreinen.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden Bestaand • Rijksbeschermd stadsgezicht Zaltbommel en de rijks- en gemeentelijk monumenten • Ruim 400 Rijksmonumenten of gemeentelijke monumenten (Zaltbommel) • Eiland van Nederhemert met Nederhemert-Zuid Rijksbeschermd dorpsgezicht. • Waarborgen onderscheid verschillen dorpsstructuren • Huis Brakel en het omliggende terrein is historische buitenplaats. • Historische deel van Gameren gemeentelijk beschermd dorpsgezicht. • Rijksbeschermd dorpsgezicht Heerewaarden • Gemeentelijk beschermd dorpsgezicht deel Rossum • Gemeentelijk beschermd dorpsgezicht deel Hurwenen • Hollandse Waterlinie als Nationaal landschap. Nieuw • Ruimte voor verduurzaming van erfgoed, op een manier die past bij het beschermde stads- en dorpsgezicht • Samenwerking en promotie met andere parels • Aansluiting op recreatieve/toeristische routenetwerken, (verblijfs)recreatieve voorzieningen en andere trekkers

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden Bestaand • Ruimte voor regionale bedrijven op De Wildeman • Goede ontsluiting vanuit bedrijventerreinen langs de A2 • Uitbreidingsruimte voor lokale bedrijven • Werkgelegenheid Nieuw • Ruimte voor kennisintensieve en innovatieve bedrijvigheid • Duurzame en toekomstbestendige bedrijvigheid • Ruimte voor duurzame energieopwekking in combinatie met andere functies, zoals zon op dak • Stimulering van efficiënt ruimtegebruik op bedrijventerreinen • Inzetten verbeteren kwaliteit bedrijventerreinen gericht op meer groen en verbetering van de veiligheid • Inzet op een goede landschappelijk ingepaste overgang van bedrijventerreinen naar landschap • Natuurinclusief bouwen

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden Bestaand • Rivier en rivierbedding, aanwezigheid strangen, wielen • Waterafvoer en waterberging • Het groene en rustige karakter met hoge natuurwaarden • De toegankelijkheid • Overwegend natuur en toerisme langs de Maas • Overwegend landbouw en toerisme langs de Waal Nieuw • Ruimte voor opvang fluctuerende waterstand • Ruimte voor recreatieve functies/routes, mits rekening wordt gehouden met natuur, water en milieu • Het rustige en natuurlijke karakter van de uiterwaarden • Streven naar passende functies in uiterwaarden

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden Bestaand • Aantrekkelijk afwisselend kleinschalig landschap • Hoger en droger • Bescherming tegen het water door dijken • Agrarisch gebied • Fruitteelt in de volle grond • Veel beplanting; mozaïekverkaveling Nieuw • Ruimte voor recreatieve voorzieningen aan de zuidoostzijde van de gemeente. • Nieuwe recreatieve routes. • Geen nieuwe, maar ook verplaatsing van bestaande, (glastuinbouw)bedrijven naar de daarvoor aangewezen gebieden. • Mogelijkheid van groei, modernisering en innovatie in de agrarische sector, met behoud/versterking van gewaardeerd groen landschap. • Ruimhartig toestaan van nevenactiviteiten op agrarische bedrijven indien deze een beperkte verkeersaantrekkende werking hebben en met behoud/versterking van landschappelijke/natuurlijke waarden. • Inzet op behoud en versterking van cultuurhistorische elementen en structuren. Zoals monumentale boerderijen, geriefbosjes, etc.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden Bestaand • Lager gelegen natte gronden, veel sloten • Grootschalig • Openheid en zichtlijnen • Losse boerderijen als (groene) eilanden in het landschap • Uitgestrekte akkers en weilanden • Kenmerkende kavelstructuren • Vochtige omstandigheden maken het aantrekkelijk voor weidevogels en ganzen. Nieuw • Ruimte voor recreatieve voorzieningen en routes. • Ruimte voor (grootschalige) opwekking van duurzame energie • Geen nieuwe, maar ook verplaatsing van bestaande, glastuinbouw naar de daarvoor aangewezen gebieden • Mogelijkheid van groei, modernisering en innovatie in de grondgebonden agrarische sector, met behoud/versterking van openheid van het landschap • Bij vrijkomende agrarische bebouwing mogelijkheid onderzoeken (verwijderen en gronden voegen bij agrarische bedrijven in de omgeving). Open- en weidsheid vergroten. • Verplaatsing niet-agrarische bedrijven naar bedrijventerreinen. • Versterken natuurwaarden in dit gebied (verbinden en robuuster maken gebieden)

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden Bestaand • Hoge natuurwaarden • In het midden: Broekbossen, eendenkooien, water (weteringen, watergangen, wielen e.d.) • Toegankelijkheid voor wandelaars en fietsers Nieuw • Versterken van recreatieve en toeristische waarden van deze gebieden, met behoud en versterking van natuurwaarden • Aansluiting op recreatieve routenetwerken, (verblijfs)recreatieve voorzieningen en andere trekkers • Het inzetten op een robuuste groene verbinding voor het, waar mogelijk, uitbreiding/verbinden van de groene diamanten • Negatieve invloed van projecten/activiteiten op de groene diamanten beperken

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden Bestaand • Concentratiegebied voor glastuinbouw en paddenstoelenteelt • Productie: bloemen, paddenstoelen en klein fruit (aardbeien) • Innovatie • Werkgelegenheid Nieuw • Intensivering van deze gebieden, met aandacht voor ontsluiting, landschap en omliggende functies en aandacht voor een gezonde woonomgeving. • Heldere inrichting en structuur met aandacht voor ruimtelijke kwaliteit • Verduurzaming en vergroening van de bedrijven • Ruimte voor innovatie • Ruimte voor opwekking van duurzame energie • Kwalitatief goede huisvesting arbeidsmigranten met voldoende voorzieningen en ruimte leefomgeving • Verbetering verkeersafwikkeling (vracht/fietsverkeer)

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden Bestaand • Kastelen, forten en kerken. Allen cultuurhistorisch waardevol. Deze parels vormen trekpleisters voor toeristen • Steenfabrieken • Nieuwe Hollandse Waterlinie Nieuw • Behoud cultuurhistorische parels door ontwikkelingsmogelijkheden te bieden • Samenwerking en promotie van de parels • Aansluiting op recreatieve routenetwerken, (verblijfs)recreatieve voorzieningen en andere trekkers

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Waarden Bestaand • Mooie, karakteristieke dijken, ‘het gouden randje van de Bommelerwaard’ • Functie als pad/route • Uitzicht over omliggend landschap en cultuurhistorisch waardevolle bebouwing

Nieuw • Herkenbaarheid van de dijken • Veilige fietsroutes over de dijk en toegankelijke wandelroutes door de uiterwaarden • Zichtbaarheid van waardevolle natuur en cultuurhistorie vanaf de dijk

Omgevingsvisie Bommelerwaard

OMGEVINGSVISIE BOMMELERWAARD

WAT?

Wat zijn volgens ons de kernopgaven voor de Bommelerwaard?

HOE?

Hoe willen we werken aan deze kernopgaven?

WIE?

Wie hebben we nodig om te werken aan deze kernopgaven? Wat doen we zelf? Wat laten we over aan de samenleving? In welke samenwerkingsverbanden?

Projectgroep Actieweek Ansichtkaarten

Scenario’s Meet Ups

Meet Ups Gesprek met de raden

OMGEVINGSVISIE Voor vier integrale thema’s beschreven:

1.

Trends en Maatschappelijke opgaven

2.

Bestaande beleidskaders

3.

Opgaven

4.

Kernopgaven

Omgevingsvisie Bommelerwaard

4 INTEGRALE THEMA’S Trends en maatschappelijke opgaven, Opgaven en Beleidskader

1.Klimaat, duurzaamheid en landschap

2. Landbouw, economie en toerisme

4. Wonen, welzijn en voorzieningen

3. Milieu, gezondheid en leefbaarheid

Omgevingsvisie Bommelerwaard

TRENDS EN MAATSCHAPPELIJKE OPGAVEN 1.Klimaat, duurzaamheid en landschap Natuur en groen: - Afname biodiversiteit. - Inspelen op groen, natuur en klimaat bij nieuwbouw. - Meer aandacht voor natuurwaarden buiten natuurgebieden. - Meer behoefte aan groen rondom woongebieden en bedrijven(terreinen) in het buitengebied.

Water en klimaat: - Afname van groen en toename hittestress. - Integraal riviermanagement (integrale afweging van verschillende opgaven voor de grote rivieren, waaronder ook drinkwater en bevaarbaarheid). - Noodzaak klimaatbestendige inrichting openbare ruimte, klimaatbestendig bouwen. - Steeds vaker watertekort en wateroverschot en toename weersextremen.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Identiteit en ruimtelijke kwaliteit: - Druk op landschappelijke kwaliteit buitengebied. - Ruimteclaim vanuit diverse sectoren zorgt voor toenemende druk op het landschap (duurzame energie, woningbouw, glastuinbouw uitbreiding bedrijventerreinen, recreatie). - Zorg om ‘verdozing’ langs de A2.

Energie: - Gebruik van steeds meer duurzame energiebronnen. - Energievoorzieningen zichtbaar in landschap. - Meer particuliere initiatieven. - Uitbreiding energie-infrastructuur. - Van het gas af.

BELEIDSKADER 1.Klimaat, duurzaamheid en landschap Natuur en groen:

Identiteit en ruimtelijke kwaliteit:

- Landschapsplan met landschappelijke kernkwaliteiten en beleidsuitgangspunten. - Landschap en biodiversiteit hangen samen. - Waardevolle bomen en groenstructuren binnen en buiten de bebouwde kom blijven waar mogelijk behouden. - Vrijwaren historische dorpsgezichten en schootsvelden/stadswallen (Zaltbommel) van bebouwing

- De huidige ruimtelijke kwaliteit van de Bommelerwaard behouden. - Bestaande landschappelijke kernkwaliteiten zijn op hoofdlijnen beschreven. - Het Waardevol Open gebied moet zoveel mogelijk open blijven. - Geen verdere verdozing van het landschap.

Water en klimaat: - Kaderstellend beleid is gericht op een integrale benadering van verschillende opgaven voor de grote rivieren. - Beleid voor waterveiligheid ligt bij waterschap en Rijkswaterstaat. - We geven invulling aan de zorgplichten voor hemelwater, grondwater, oppervlaktewater en stedelijk afvalwater, en stemmen af met het waterschap.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Energie: - Voldoen aan klimaatakkoord en Gelders Energie Akkoord. - Nadruk op energiebesparing en energie duurzaam opwekken. - De Regionale Energie Strategie (RES) geeft de gewenste strategie voor zon en wind in de regio.

OPGAVEN 1.Klimaat, duurzaamheid en landschap Identiteit en ruimtelijke kwaliteit: Natuur en groen: - Versterken van natuur, biodiversiteit en groen in de leefomgeving. Heldere kaders stellen voor natuur en groen bij ruimtelijke ontwikkelingen en initiatieven. - Natuur, water en recreatie en toerisme in samenhang benaderen.

- Beleid formuleren op stedenbouwkundige, dorpsen stadskarakteristieken en landschappelijke karakteristieken in samenhang met cultuurhistorische waardebepaling. - Formuleren landschappelijke en stedenbouwkundige kernkwaliteiten en afwegingskader voor initiatieven. - Behouden groene open en dorpse karakter van dorpen en dorpsranden bij ontwikkelingsopgaven

Water en klimaat:

Energie:

- Bewustwording integraal denken (burger, bedrijf, instellingen en overheden). - Tegengaan overstromingsrisico vanwege ligging tussen de Maas en de Waal. - Klimaatbestendigheid, hittestress - waterveiligheid en duurzame inrichting centraal bij alle opgaven.

-

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Visie op zon en wind. Visie op energie-infrastructuur. RES en eigen koers Duurzaamheidsmaatregelen moeten passen bij de ruimtelijke kwaliteit. - Oplossing warmtevraag.

TRENDS EN MAATSCHAPPELIJKE OPGAVEN 2. Landbouw, economie en toerisme Land- en tuinbouw: -

Druk om te verduurzamen en te vergroenen. Stoppende agrarische bedrijven. Herstructurering van tuinbouw nodig. Behoefte van tuinbouwsector aan schaalvergroting en uitbreiding. - Afname draagvlak voor grootschalige tuinbouw (Maasdriel). - Toenemende weerstand tegen intensieve veehouderijen (geiten). - Groei veehouderijen mogelijk door betere technieken

Bedrijvigheid: -

Automatisering en robotisering. Opkomst circulaire economie. Groei kenniseconomie, toename ZZP-ers. Toename grootschalige vestigers (distributiecentra) vanwege gunstige ligging langs A2. - Nieuwe aftakking A2 bij Meteren en betere doorstroming A2 geeft impuls aan bedrijvigheid.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Recreatie en toerisme: - Meer vrije tijd, toenemende vraag naar hogere kwaliteit en beleving. - Toenemend belang van digitalisering en marketing. - Veeleisender toeristen en recreanten. - Flexibeler gemeenten en ondernemers vereist. - Aantrekkingskracht van cultuurhistorische omgeving als toeristische trekker

Verkeer en mobiliteit: - Geleidelijke toenemende vraag naar elektrisch rijden met bijbehorende voorzieningen. - Toename gebruik E-bikes/ snelfietsroutes. - Vermindering bereikbaarheid OV (minder bussen naar kernen) - Vooralsnog geen afvlakking autobezit en beperkte toename deelauto’s. - Belasting infrastructuur o.a. door toename pakketdiensten. - Stimulans vanuit provincie van andere vormen mobiliteit.

BELEIDSKADER 2. Landbouw, economie en toerisme

Land- en tuinbouw: - Voormalige agrarische bedrijfsgebouwen mogen veranderen naar wonen, zorg, recreatie of kleinschalige bedrijvigheid. - Glastuinbouw- en paddenstoelenbedrijven wordt geconcentreerd in bestaande intensiveringsgebieden, met aandacht voor landschap, leefbaarheid en verkeer. - Minder ruimte bieden aan glastuinbouw en paddenstoelenteelt (Maasdriel) - Primaat bij grondgebonden landbouw (akkerbouw en melkvee)

Recreatie en toerisme: - Versterking identiteit en toename mogelijkheden van de Bommelerwaard. - Ontwikkeling aantrekkelijke en gevarieerde routenetwerken. - Ontwikkeling vitale verblijfsrecreatie. - Herkenbare marketing en promotie. - Goede presentatie van de parels van de Bommelerwaard. - Versterken aantrekkingskracht binnenstad Zaltbommel. - Focus op Maasoevers (waterrecreatie, hoogwaardige recreatie)

Verkeer en mobiliteit: Bedrijvigheid: - Toekomstbestendige werklocaties. - Focus op kennisintensieve en innovatieve bedrijvigheid langs A2. - Geen grootschalige bedrijven/ geen verdozing.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

- Bevorderen mobiliteit, verkeersveiligheid en leefbaarheid. - Verbetering en uitbreiding fietsnetwerk over grenzen heen, waaronder hoofdfietsroutes en doorfietsroutes. - Verbetering verkeersveiligheid op fietsroutes en dijken.

OPGAVEN 2. Landbouw, economie en toerisme Land- en tuinbouw: - Ruimte bieden aan de ontwikkeling en vernieuwing van land- en tuinbouw, in nauwe balans met de leefomgeving. - Visie op verduurzaming land- en tuinbouw. - Onderzoeken in welke gebieden meer functies mogelijk zijn in vrijkomende agrarische bebouwing. - Afbouw niet grondgebonden veehouderij

Recreatie- en toerisme: - Inzetten op samenwerking tussen ondernemers en in de regio. - Het eigen verhaal van de Bommelerwaard promoten. - Ruimte bieden aan thematisering en beleving. - Benutten cultuurhistorisch karakter voor toeristische activiteiten - Meer ruimte bieden aan toeristische initiatieven, vooral in de investeringszone. - Meer flexibiliteit in aanbod realiseren. - (Vaar)routes toegankelijk en veilig maken.

Bedrijvigheid:

Verkeer en mobiliteit:

- Groei en behoud van werkgelegenheid. - Borgen economische positie in relatie tot ligging langs A2. - Uitbreiding regionaal bedrijventerrein en ontwikkeling lokale bedrijventerreinen op Bommelerwaards niveau. - Aantrekken kennisintensieve bedrijven. - Grootschalige uitbreiding solitaire bedrijven alleen faciliteren op bedrijventerreinen. - Geen verdere verdozing langs A2

- Verbetering OV en langzaam verkeersnetwerk. - Visie op nieuwe mobiliteit en andere vormen van mobiliteit en de bijbehorende voorzieningen. - Visie op infrastructuur en bereikbaarheid van gebieden en voorzieningen, tevens in relatie tot duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit. Plek van de auto in de binnenstad.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

TRENDS EN MAATSCHAPPELIJKE OPGAVEN 3. Milieu, gezondheid en leefbaarheid Milieu: - Aandacht voor de effecten van geluidhinder, uitstoot en vervuiling op gezondheid van mens en leefomgeving. - De vaar- en snelwegen leiden tot geluidsoverlast en slechtere luchtkwaliteit. - Tegengaan uitstoot stikstof leidt tot beperkingen in ruimtelijke ontwikkelingen. - Toenemend gebruik van onder- en bovengrond. - Aanwezigheid explosieven en gebruik en vervoer van gevaarlijke stoffen.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Gezondheid en leefbaarheid: - Toename eenzaamheid, relatief veel in de groep 35 – 55 jaar. - Toename chronisch zieken en mensen met meerdere ziekten tegelijkertijd. - Toename mensen met overgewicht en ongezonde levensstijl. - Toenemende kans op epidemieën. - Noodzaak om voorzieningen bestand te maken tegen epidemieën (zoals SARSCoV-2) - Toename gebruik alcohol en drugs en roken onder de jeugd. - Afnemend contact tussen verschillende gemeenschappen.

BELEIDSKADER 3. Milieu, gezondheid en leefbaarheid Milieu: - Voorkomen milieuhinder en milieuvervuiling (zorgplichten) bij de bron. - In het buitengebied staat we een hogere geurbelasting toe dan in de kernen. Zo nodig passen we maatwerk toe. - Risico’s in de leefomgeving zoveel mogelijk tegengaan door risicobronnen en gevoelige functies te scheiden. - Op basis van een risicoanalyse bepalen we of we niet gesprongen explosieven moeten verwijderd alvorens te werken in of aan de grond. - Verantwoord gebruik van vrijkomende grond.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Gezondheid en leefbaarheid: - Focus op positieve gezondheid, preventie en zelfredzaamheid. - We stimuleren een gezonde levensstijl voor al onze inwoners. - Door middel van gebiedsgerichte benadering dan wel dorpscoördinatoren stimuleren we leefbare en krachtige kernen en eigen initiatieven. - Uitvoering geven aan de woonzorgvisie.

OPGAVEN 3. Milieu, gezondheid en leefbaarheid Milieu:

Gezondheid en leefbaarheid :

- Richten op een gezonde leefomgeving t.a.v. luchtkwaliteit, geur en geluid. - Werken aan een veilige leefomgeving voor alle doelgroepen. - Ruimte bieden aan differentiatie gebieden v.w.b. milieuaspecten i.r.t. gezondheid. - Gezond, duurzaam en veilig kunnen omgaan met de bodem (boven- en ondergronds) en met vrijkomende grond.

- Integrale benadering gezondheidsbevordering (positieve gezondheid). - Omgevingen mogelijk maken die uitdagen om te bewegen en te ontmoeten, zowel paden als plekken. - Versterken sociale cohesie in de kernen. - Ruimte voor initiatief en participatie, uitgaan van eigen kracht.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

TRENDS EN MAATSCHAPPELIJKE OPGAVEN 4. Wonen, welzijn, voorzieningen Voorzieningen: Wonen: -

-

Lichte groei bevolking. Toename kleine huishoudens. Langer zelfstandig wonen. Behoefte aan sociale en middensegment woningen. Behoefte aan woningen voor starters / ouderen Huisvesting arbeidsmigranten (toename) Vergrijzing Maasdriel, verjonging Zaltbommel Toename kwetsbare mensen in de wijk.

- Toename online shopping gaat ten koste van fysieke winkels. - Bereikbaarheid voorzieningen onder druk. - Toenemende vraag naar zorg- en maatschappelijke voorzieningen door toename van het aantal kwetsbare mensen in de wijk. - opkomst robotisering, digitalisering en domotica

Welzijn: - Meer vraag naar voorzieningen gericht op preventie en thuiszorg. - Opkomst robotisering, digitalisering en Domotica. - Toenemend beroep op mantelzorg. - Afnemend aantal mantelzorgers en vrijwilligers.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

BELEIDSKADER 4. Wonen, welzijn, voorzieningen Wonen: - Voldoende woningen voor alle doelgroepen en extra inzet voor specifieke doelgroepen (meer differentiatie en doorstroming) - Behoud en versterken aantrekkelijk woonklimaat. - We voeren bestaande nieuwbouwplannen uit. - Zorgen voor een goede woonkwaliteit voor arbeidsmigranten. - In MD worden arbeidsmigranten kleinschalig in kernen en geconcentreerd in de kernranden gehuisvest. - In ZB vindt geleidelijke afbouw van huisvesting arbeidsmigranten in dorpen, huisvesting vindt plaats bij werkgevers op het erf en geconcentreerd in de kernranden. - We realiseren huisvesting voor jongeren.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Voorzieningen: - Centrumvoorzieningen worden geconcentreerd in Zaltbommel, Kerkdriel, Hedel en Ammerzoden. - Meer (buiten)voorzieningen voor jongeren. - We behouden of realiseren ontmoetingsplekken in alle kernen, waaronder beschutte plekken in de open lucht. - Ondersteuningsstructuur in de wijken voor kwetsbare inwoners met nieuwe specifieke voorzieningen en ontmoetingsplekken.

Welzijn : - We bevorderen de samenwerking die gericht is op versterking van de kwaliteit van zorgen welzijnsvoorzieningen. - We zetten in op voldoende ondersteuning zodat alle doelgroepen zich prettig voelen in alle kernen. We hebben daarom een integrale benadering gericht op opvoeding, ontwikkeling, ontspanning, ontmoeten, ondersteunen en ontzorgen. - Specifieke zorgvoorzieningen voor kwetsbare inwoners in zoveel mogelijk kernen. - vanuit onze verantwoordelijkheid voor zorg en ondersteuning zetten we in op preventieve voorzieningen.

OPGAVEN 4. Wonen, welzijn, voorzieningen

Wonen: - Behoefte aan voldoende woningen voor starters en senioren. - Uitbreiding en inbreiding (duurzaam, levensloopbestendig, klimaatadaptief) - Uniform beleid huisvesting arbeidsmigranten Bommelerwaard en samenwerking bij uitvoering. - Voldoende sociale huurwoningen en woningen in het middensegment. - Voldoende woningen voor alle doelgroepen. De gemeente heeft een specifieke rol/ extra inzet voor benoemde doelgroepen.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

Voorzieningen: - Maak van Zaltbommel, Hedel, Kerkdriel en Ammerzoden toekomstbestendige centra. - Bereikbaarheid van voorzieningen voor kwetsbare inwoners realiseren. - Voldoende voorzieningen voor jongeren. - Behoud van culturele voorzieningen en ontmoetingsplekken. - Ondersteuningsstructuur aanbrengen in de wijken voor kwetsbare inwoners zoals mensen met ggz-problematiek en dementerende ouderen

Welzijn : - Spreiding algemeen toegankelijke voorzieningen en voorzieningen voor geïndiceerde zorg. - Focus op voorzieningen gericht op preventie en proces zorgvraag. - Inspelen op langer zelfstandig wonen en toename kwetsbare inwoners in de wijk. - Bundeling van toegang tot welzijn en zorg op twee plekken in Maasdriel.

KERNOPGAVEN Wat zijn de kernopgaven voor Bommelerwaard, gelet op de trends en maatschappelijke opgaven, het beleidskader en de opgaven?

Omgevingsvisie Bommelerwaard

KERNOPGAVEN 1.Klimaat, duurzaamheid en landschap

2. Landbouw, economie en toerisme -

- Onze leefomgeving is zoveel mogelijk klimaatbestendig, groen, biodivers en natuurinclusief. - We willen onze landschappelijke en stedenbouwkundige kernkwaliteiten behouden en versterken. - We zijn een CO2-neutrale gemeente en richten onze leefomgeving daarop in.

-

-

-

4. Wonen, welzijn en voorzieningen -

-

-

We hebben kwalitatief goede woningen voor alle doelgroepen in een goed woonklimaat. We hebben voldoende bereikbare zorg-, welzijns- en overige voorzieningen, voor alle kwetsbare inwoners van onze gemeente. De centra van Zaltbommel, Kerkdriel, Hedel en Ammerzoden zijn toekomstbestendige en aantrekkelijk. Een kwantitatief en kwalitatief verantwoorde groei van het woningaanbod (opgave).

Omgevingsvisie Bommelerwaard

In het buitengebied is agrarisch ondernemen, wonen, natuur, erfgoed en recreatie/toerisme in balans. We benutten de strategische ligging langs de A2 en het spoor. We stimuleren voornamelijk duurzame vormen van mobiliteit, waaronder fietsverkeer en elektrisch vervoer. Onze toeristische hotspots en recreatieve sector zijn aantrekkelijk en toegankelijk en maken gebruik van kwaliteiten van de Bommelerwaard. Heroriëntatie herstructurering tuinbouw

3. Milieu, gezondheid en leefbaarheid -

We hebben een veilige, schone en gezonde leefomgeving, zowel boven als onder de grond. De inrichting van onze leefomgeving stimuleert ontmoeting en een gezonde levensstijl. De kernen in onze gemeente zijn toekomstbestendige krachtige kernen met zelfredzame initiatiefrijke inwoners.

4 Scenario’s Welke kant willen we op? Van het ‘wat’ naar het ‘hoe’ en ‘wie’.

Omgevingsvisie Bommelerwaard

2. Flexibel Bommelerwaard

gericht op vernieuwing

4 scenario’s 3. Groeiend Bommelerwaard

van buiten naar binnen

van binnen naar buiten 1. Waardevol Bommelerwaard

versterken bestaande kwaliteiten

4. Innovatief Bommelerwaard

Meet-ups

Centrale vraag: Hoe gaan we invulling geven aan de kernopgaven? • Met inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties • Drie fysieke bijeenkomsten voor inwoners • Eén digitale bijeenkomst voor inwoners • Eén digitale bijeenkomst voor stakeholders

Vervolgstappen Oktober 2020 Okt/nov/dec 2020

Meet-ups Uitwerking omgevingsvisie

Jan/maart 2021 April/mei 2021 Juni 2021

Bestuurlijk traject ontwerp omgevingsvisie Ter inzage leggen omgevingsvisie Definitieve visie opstellen

Q3 2021

Bestuurlijke vaststelling omgevingsvisie