M2022-02 (bijlage) 220217 ANALYSE rechtspositie ligplaatsen Kerkdriel
Tekst van het document
ANALYSE
17 FEBRUARI 2022 AAN
:
COLLECTIEF WOONBOTEN KERKDRIEL
VAN
:
MR. B.J. MERUMA (ADVOCAAT)
ONDERWERP
:
RECHTSPOSITIE LIGPLAATSEN WOONBOTEN KERKDRIEL
Aanleiding Na jarenlang gedogen en faciliteren van de aanwezige ligplaatsen in permanent gebruik met woonboten aan de Maasbandijk 1a te Kerkdriel en De Steeg 6 te Alem, is het college begonnen met een actie om de ligplaatsen te doen ontruimen. Daarbij zijn de betrokken grondeigenaren aangeschreven en is in het geval van de ligplaats De Steeg 6 inmiddels een dwangsombesluit genomen. Onder druk van een brief van de gemeente aan de grondeigenaren op de locatie Maasbandijk 1a hebben de woonbooteigenaren allen een huuropzeggingsbrief ontvangen met de aanzegging van ontruiming uiterlijk op 1 januari 2023. Een en ander onder verwijzing naar het beschikbaar komen van een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 12 mei 2021 inzake de vaststelling van Bestemmingsplan Buitengebied herziening 2016 en Bestemmingsplan Bestemmingsplan herziening 2020, Resort aan de Maas. In deze uitspraak werd het beroep behandeld met als doel om de bestaande ligplaatsen positief te krijgen. De raad werd in het gelijk gesteld op basis van het argument dat vanwege waterstaatkundige belangen de ligplaatsen niet positief waren bestemd. Daartegen werd geen verweer gevoerd door de indiener van het beroep, terwijl de waterstaatkundige belangen toen reeds waren geborgd met een ligplaatsvergunning op grond van de Waterwet. Met als gevolg dat het beroep ongegrond werd geoordeeld.
Inmiddels hebben de betrokken woonbooteigenaren zich verenigd in het Collectief woonboten Kerkdriel en is met mijn ondersteuning een quick‐scan locatie‐onderzoek uitgevoerd om potentieel geschikte alternatieve ligplaatsen te lokaliseren. Bij deze zoektocht werd voeling gehouden met de ambtenaar ruimtelijke ordening. Na het presenteren van 10 voor nader onderzoek geschikte locaties in de omgeving, werd informeel ambtelijk kennis gegeven dat het college niet wenste mee te werken aan verplaatsingen binnen de gemeente. Bovendien werd verwezen naar een eerder raadsbesluit waarin zou zijn opgenomen dat de woonschepen uit de gemeente zouden moeten verdwijnen, maar desgevraagd kon dat besluit c.q. beleid nog niet worden teruggevonden. De twee inspanning van de groep is het in kaart brengen van de rechtspositie met betrekking tot de ligplaatsen. In het navolgende is daarvan een weergave gegeven met als conclusie dat, onder de werking van de Wet verduidelijking voorschriften woonboten de ligplaatsen met ingang van 1 januari 2018 zijn gelegaliseerd.
© HABITAT advocaten | Keizersgracht 62 1015 CS AMSTERDAM | T 088 24 00 700 | F 088 24 00 701 BTW‐nummer NL853887068B01 | KvK‐nummer 60384700 www.habitatconnect.nl | www.omgeving.nl | www.woonbootadvocaat.nl | www.vve‐rechtadvocaat.nl
ANALYSE
Deze vaststelling vraagt, mede gelet op de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, om een nieuwe afweging van het gemeentebestuur over hoe om te gaan met de bestaand in gebruik zijnde ligplaatsen. In het navolgende is de vaststelling van het overgangsrecht uitgewerkt, alsmede – voor de goede orde – de (historische) bestemmingplansituatie.
Vaststelling overgangsrecht WvvW, peildatum 1 januari 2018
Vergunning Waterwet (Rijkswaterstaat)? Verleend aan de betrokkenen in de periode 2015‐2016, zodat er geen beletsel is met betrekking tot de aanwezigheid van de woonschepen in het stroomvoerend deel van de Maas. Opvallend is dat de gemeente bij de behandeling van het beroepschrift van VDDH de Afdeling foutief heeft geïnformeerd omtrent de reden waarom de ligplaatsen niet positief zijn bestemd. In overweging 9.1 citeert de Afdeling bestuursrechtspraak de inbreng namens de raad: “De enkele omstandigheid dat de woonboten inmiddels een geruime tijd ter plaatse aanwezig zijn, geeft volgens de raad, gelet op de waterstaatkundige belangen, geen aanleiding de ligplaatsen als zodanig te bestemmen. De wateren ter plaatse van de woonboten zijn mede aangewezen voor de bescherming en het behoud van het waterbergend en het stroomvoerend vermogen van het rivierbed en de bescherming, het onderhoud en de instandhouding van de primaire waterkering. Ook maken de wateren deel uit van het Gelders natuurnetwerk.” De waterstaatkundige belangen inzake het stroomvoerend deel van de Maas worden primair behartigd door het Rijk. De raad behoort bestemmingen te leggen die de waterstaatkundige belangen borgen, maar Rijkswaterstaat heeft vergunningen voor onbepaalde tijd verleend, zodat is voldaan aan de bescherming van de waterstaatkundige belangen.
Dus dit argument vervalt! Het tweede argument van de raad is dat ‘de wateren’ deel uitmaken van het Gelders natuurnetwerk. Dit is niet nader toegelicht door de raad en is vermoedelijk ook geen ecologisch beletsel voor het positief bestemmen van de ligplaatsen.
Vergunning plaatselijke verordening? Wanneer op de dag voorafgaand aan 1 januari 2018 een ligplaatsvergunning was verleend of geen vergunningplicht gold om ligplaats in te nemen op grond van een gemeentelijke of provinciale verordening, dan geldt het overgangsrecht Wet verduidelijking voorschriften woonboten. De ligplaatsen met woonschepen zijn dan met ingang van 1 januari 2018 gelegaliseerd als drijvend bouwwerk met afwijking van het bestemmingsplan. De ligplaatsen zijn in dat geval legaal in gebruik.
© HABITAT advocaten | Keizersgracht 62 1015 CS AMSTERDAM | T 088 24 00 700 | F 088 24 00 701 BTW‐nummer NL853887068B01 | KvK‐nummer 60384700 www.habitatconnect.nl | www.omgeving.nl | www.woonbootadvocaat.nl | www.vve‐rechtadvocaat.nl
ANALYSE
Op de peildatum gold de Algemeen Plaatselijke Verordening 2017 (oud):
Het verbod in artikel 5:25, lid 1, gold dus niet voorafgaand aan de peildatum, tenzij het college van B&W het betreffende deel van het openbaar water had aangewezen. Deze aanwijzing is (nog) niet gevonden. Maar gelet op het navolgende doet deze aanwijzing niet terzake. Het verbod in artikel 5:25, lid 1 en 2 en artikel 5:26, lid 1 en 2 gelden op grond van het derde lid in beide artikelen ook niet wanneer de Waterwet reeds voorziet in een regeling voor het innemen van een ligplaats met een woonboot. Dat is het geval, want er is in de periode 2015‐2016 een ligplaatsvergunning onder voorwaarden verleend op grond van de Waterwet door Rijkswaterstaat. Er geldt in dit geval dus geen dubbele vergunningsplicht.
Deze vaststelling dwingt tot de conclusie dat alle ligplaatsen zijn gelegaliseerd op grond van het WvvW‐overgangsrecht met als peildatum 1 januari 2018.
Er is daarom geen handhavingsgrondslag voorhanden voor het college om de ligplaatsen gedwongen te ontruimen vanwege strijd met het bestemmingsplan, mits voor elke ligplaats voorafgaand aan de peildatum 1 januari 2018 een ligplaatsvergunning is verleend door Rijkswaterstaat krachtens de Waterwet. De dwingende brief aan de grondeigenaren, gedateerd 11 oktober 2021, kenmerk 231599, is gebaseerd op een onjuist uitgangspunt en behoort te worden herroepen.
© HABITAT advocaten | Keizersgracht 62 1015 CS AMSTERDAM | T 088 24 00 700 | F 088 24 00 701 BTW‐nummer NL853887068B01 | KvK‐nummer 60384700 www.habitatconnect.nl | www.omgeving.nl | www.woonbootadvocaat.nl | www.vve‐rechtadvocaat.nl
ANALYSE
Bestemmingsplansituatie
Bestemmingsplan Buitengebied herziening 2016 (vastgesteld op 26 juni 2019) Afdeling bestuursrechtspraak, 12 mei 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1017 (jachthaven) Blauw is bestemming Water in Bestemmingsplan Buitengebied herziening 2016, zonder aanduiding ligplaats. Groen is bestemming Recreatie in Bestemmingsplan herziening 2020, Resort aan de Maas.
Artikel 17 Water
17.1 Bestemmingsomschrijving De voor 'Water' aangewezen gronden zijn bestemd voor: a. watergangen, waterpartijen, natuurvriendelijke oevers, taluds, onderhoudspaden en kaden; b. vaarwater ten behoeve van de scheep‐ en recreatievaart; c. natuurvriendelijke oevers; d. de berging en afvoer van water; e. behoud, bescherming en ontwikkeling van natuurwaarden; f.
waterrecreatieve functies;
© HABITAT advocaten | Keizersgracht 62 1015 CS AMSTERDAM | T 088 24 00 700 | F 088 24 00 701 BTW‐nummer NL853887068B01 | KvK‐nummer 60384700 www.habitatconnect.nl | www.omgeving.nl | www.woonbootadvocaat.nl | www.vve‐rechtadvocaat.nl
ANALYSE
g. kleiwinning, voor zover hiervoor op het moment van vaststelling reeds een kleiwinningsconcessie was afgegeven, uitsluitend ter plaatse van de aanduiding 'specifieke vorm van bedrijf ‐ kleiwinning'; h. een los‐ en laadwal en de daarbij behorende bedrijvigheid in de vorm van overslag in bodemstoffen, zoals zand, klei, leem, grint, kiezel en daarmee vergelijkbare materialen tot een hoogte van 9 m, uitsluitend ter plaatse van de aanduiding 'specifieke vorm van water ‐ los‐ en laadwal'; i.
steigers, uitsluitend ter plaatse van de aanduiding 'aanlegsteiger';
j.
woonboten, uitsluitend ter plaatse van de aanduiding 'ligplaats', met dien verstande dat het aantal woonboten niet meer mag bedragen dan 1 per aanduidingsvlak;
k. kegelligplaatsen voor schepen, uitsluitend ter plaatse van de aanduiding 'specifieke vorm van water ‐ afmeerplaats'; inclusief de bijbehorende voorzieningen zoals duikers, bruggen, bermen, beschoeiingen, paden, eenvoudige waterbouwkundige bouwwerken en verkeersvoorzieningen ten behoeve van de scheepvaart en/of de ontsluiting van naastgelegen percelen. Eén en ander onder de navolgende voorwaarden en regels. 17.2 Bouwregels 17.2.1 Algemeen Ter plaatse van de in deze bestemming bedoelde gronden mag uitsluitend worden gebouwd ten behoeve van de bestemming. 17.2.2 Gebouwen Op of in deze gronden mogen geen gebouwen worden gebouwd. 17.2.3 Woonboten Voor het bouwen van woonboten gelden de volgende regels: a. de oppervlakte van woonboten bedraagt niet meer dan de bestaande oppervlakte; b. woonboten worden gebouwd in maximaal één bouwlaag. 17.2.4 Bouwwerken, geen gebouwen zijnde Voor het bouwen van bouwwerken, geen gebouwen zijnde, geldt dat de bouwhoogte niet meer mag bedragen dan 4 m. 17.2.5 Bijbehorende bouwwerken Voor het bouwen van bijbehorende bouwwerken bij woonboten geldt dat het de gezamenlijke oppervlakte van bijbehorende bouwwerken niet meer mag bedragen dan 30 m2 per woonboot.
© HABITAT advocaten | Keizersgracht 62 1015 CS AMSTERDAM | T 088 24 00 700 | F 088 24 00 701 BTW‐nummer NL853887068B01 | KvK‐nummer 60384700 www.habitatconnect.nl | www.omgeving.nl | www.woonbootadvocaat.nl | www.vve‐rechtadvocaat.nl
ANALYSE
Bestemmingsplan herziening 2020, Resort aan de Maas (08‐10‐2020, komt op het groene deel in de plaats van bestemmingsplan Buitengebied herziening 2016) (beroep jachthaven/voorheen Camping Maaszicht, betreft kadastraal 553 en 555) Afdeling bestuursrechtspraak, 12 mei 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1017. Bij dit beroep is door VDDH geprobeerd duidelijk te maken dat de ligplaatsen van de woonarken zouden moeten worden bestemd op de bestemming Water van Bestemmingsplan Buitengebied herziening 2016. Een en ander vanwege eerdere toezeggingen. Die toezegging kwam vervolgens niet op tafel, zodat de Afdeling daar niets mee kon. Verder werd door VDDH niet duidelijk gemaakt dat er sprake is/kan zijn van overgangsrecht vanwege een eerdere positieve bestemming van de bestaande ligplaatsen die zijn wegbestemd. Wie daar een beroep op doet, moet overgangsrecht bewijzen. Dat gebeurde niet en de gemeente deelde mee dat er überhaupt geen positieve bestemming is geweest. Vaststaat dat er op dit moment geen sprake is van bestemde ligplaatsen op de bestemming Water van Bestemmingsplan Buitengebied herziening 2016. In het geval geen gebruik kan worden gemaakt van het WvvW‐overgangsrecht, dan blijft nog de vraag in hoeverre het overgangsrecht in het bestemmingsplan geldt.
Dat moet in dat geval eventueel nog uit historisch bestemmingsplanonderzoek blijken, vanaf het moment dat de woonschepen werden neergelegd. Mits het gebruik is aangevangen vóór 17 oktober 2006. Is de ligplaats na deze peildatum in gebruik genomen dan is de ligplaats in strijd met het geldende bestemmingsplan aangevangen. Er is alleen sprake van geldig overgangsrecht als bij aanvang van het in gebruik nemen van de ligplaats, het innemen van de ligplaats met een woonboot was toegestaan op de toen geldende bestemming.
© HABITAT advocaten | Keizersgracht 62 1015 CS AMSTERDAM | T 088 24 00 700 | F 088 24 00 701 BTW‐nummer NL853887068B01 | KvK‐nummer 60384700 www.habitatconnect.nl | www.omgeving.nl | www.woonbootadvocaat.nl | www.vve‐rechtadvocaat.nl
ANALYSE
© HABITAT advocaten | Keizersgracht 62 1015 CS AMSTERDAM | T 088 24 00 700 | F 088 24 00 701 BTW‐nummer NL853887068B01 | KvK‐nummer 60384700 www.habitatconnect.nl | www.omgeving.nl | www.woonbootadvocaat.nl | www.vve‐rechtadvocaat.nl
ANALYSE
Historische versie Bestemmingsplan Buitengebied, buitendijkse deel (goedgekeurd 17 oktober 2006) Geen ligplaatsen voor woonschepen bestemd.
Eigendomsonderzoek Kadaster (openbaar) Kadasternummer waterperceel Maasdriel S 516 – VDDH Vastgoed BV Kadasternummer waterperceel Maasdriel S 517 – Rudy van der Zande Beheer BV Kadasternummer overig water Maasdriel A 2108 – Gemeente Maasdriel
De woonarken op 516 liggen dus voor het grootste deel op eigendom gemeente, op kavel 517 is dat half om half.
© HABITAT advocaten | Keizersgracht 62 1015 CS AMSTERDAM | T 088 24 00 700 | F 088 24 00 701 BTW‐nummer NL853887068B01 | KvK‐nummer 60384700 www.habitatconnect.nl | www.omgeving.nl | www.woonbootadvocaat.nl | www.vve‐rechtadvocaat.nl