Kerkdriel Noord, Paddenstoelenbuurt Bijlagen bij toelichting Bijlage 6 Verkennend bodem- en waterbodemonderzoek
Tekst van het document
Verkennend bodem- en waterbodemonderzoek diverse percelen aan Hoorzik, Kloosterstraat en Veersteeg te Maasdriel kadastrale gegevens: Gemeente Maasdriel, sectie N, nummers 225, 1408, 3235, 3236, 3238, 3736, 3737, 3446, 3447 en 3240
Projectnummer: Datum:
20191845 28 oktober 2019
Verkennend bodem- en waterbodemonderzoek diverse percelen aan Hoorzik, Kloosterstraat en Veersteeg te Maasdriel kadastrale gegevens: Gemeente Maasdriel, sectie N, nummers 225, 1408, 3235, 3236, 3238, 3736, 3737, 3446, 3447 en 3240
Opdrachtgever De Roever Omgevingsadvies de heer drs. ing. C. den Hertog Postbus 64 5480 AB Schijndel Adviesbureau
Projectleider en kwaliteitscontrole
MILON bv
ing. Mark Bergmans
Rembrandtlaan 4 5462 CH Veghel info@milon.nl / www.milon.nl 073 - 5477253 Status definitief Datum 28 oktober 2019 Projectnummer 20191845
Versie 2
Auteur Shana Coomans MSc
Inhoudsopgave 1 Inleiding .................................................................................. 3 1.1 Algemeen .......................................................................... 3 1.2 Aanleiding en doel .............................................................. 3 1.3 Opbouw van het rapport ...................................................... 3 1.4 Betrouwbaarheid en onafhankelijkheid .................................. 3 2 Milieuhygiënisch vooronderzoek .............................................. 4 2.1 Algemeen .......................................................................... 4 2.2 Afbakening en locatiegegevens ............................................. 4 2.3 Gebruik, potentiële bronnen en uitgevoerde onderzoeken ........ 6 2.4 Bodemkwaliteitskaart, bodemopbouw en geohydrologie ........ 12 2.5 Hypothese ....................................................................... 13 3 Uitvoering verkennend bodemonderzoek .............................. 14 3.1 Onderzoeksstrategie ......................................................... 14 3.2 Veldwerkzaamheden ......................................................... 14 3.3 Zintuiglijke waarnemingen ................................................. 15 3.4 Laboratoriumwerkzaamheden ............................................
15 3.5 Analyseresultaten ............................................................. 16 3.6 Bespreking van de resultaten ............................................. 17 4 Verkennend waterbodemonderzoek ...................................... 19 4.1 Onderzoeksstrategie ......................................................... 19 4.2 Veldwerkzaamheden ......................................................... 19 4.3 Zintuiglijke waarnemingen ................................................. 19 4.4 Laboratoriumwerkzaamheden ............................................ 20 4.5 Analyseresultaten ............................................................. 20 5 Samenvatting en conclusies .................................................. 21
Bijlagen 1. Topografische overzichtskaart 2. Situatietekening 3. Boorbeschrijvingen en zintuiglijke waarnemingen 4. Analysecertificaten 5. Toetsing analyseresultaten 6. Fotobijlage 7. Informatie vooronderzoek Omgevingsdienst Rivierenland en Bodemloket
1
Inleiding
1.1
Algemeen
MILON bv te Veghel heeft in opdracht van de heer drs. ing. C. den Hertog, namens De Roever Omgevingsadvies te Schijndel, een verkennend bodem- en waterbodemonderzoek uitgevoerd ter plaatse van diverse percelen aan Hoorzik, Kloosterstraat en Veersteeg te Maasdriel. Het onderzoek is uitgevoerd volgens de Nederlandse Normen NEN 5717, NEN 5720, NEN 5725 en NEN 5740.
1.2
Aanleiding en doel
Het verkennend bodem- en waterbodemonderzoek is uitgevoerd in verband met de voorgenomen herontwikkelingen op de locatie. Het doel van het verkennend bodem- en waterbodemonderzoek is het verkrijgen van inzicht in de bodemopbouw en de actuele milieuhygiënische kwaliteit van de waterbodem, de grond en het grondwater.
1.3
Opbouw van het rapport
In onderhavige rapportage komen de volgende aspecten aan de orde: ▪ ▪ ▪ ▪
resultaten van het vooronderzoek (hoofdstuk 2); resultaten van het verkennend bodemonderzoek(hoofdstuk 3); resultaten van het verkennend waterbodemonderzoek (hoofdstuk 4); conclusies en aanbevelingen (hoofdstuk 5).
De bijbehorende tekeningen, boorprofielen, analysecertificaten, toetsingstabellen en foto’s zijn als bijlagen in deze rapportage opgenomen.
1.4
Betrouwbaarheid en onafhankelijkheid
De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd onder de BRL SIKB 2000 “Veldwerk bij milieuhygiënisch bodem- en waterbodemonderzoek”, protocol 2001 “Plaatsen van handboringen en peilbuizen, maken van boorbeschrijvingen, nemen van grondmonsters en waterpassen”, protocol 2002 “Het nemen van grondwatermonsters” en protocol 2003 “veldwerk bij milieuhygiënisch waterbodemonderzoek”. MILON bv is gecertificeerd volgens dit procescertificaat. Het onderzoek is geheel onafhankelijk uitgevoerd. MILON bv is geen eigenaar van de onderzoekslocatie en is financieel niet gelieerd aan de opdrachtgever. Het onderzoek is met de grootst mogelijke nauwkeurigheid en conform de daarvoor opgestelde normen en richtlijnen uitgevoerd. Hierbij wordt opgemerkt dat een bodemonderzoek slechts bestaat uit een steekproef waarbij een relatief gering aantal boringen en analyses worden uitgevoerd. Daarom kan niet geheel uitgesloten worden dat op de locatie een verontreiniging aanwezig is die bij dit onderzoek niet is aangetroffen. MILON bv acht zich niet aansprakelijk voor eventueel hieruit voortvloeiende (financiële) schade.
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 3 van 22
2
Milieuhygiënisch vooronderzoek
2.1
Algemeen
Het vooronderzoek is uitgevoerd conform de NEN 5717:2017 nl Bodem – Waterbodem – Strategie voor het uitvoeren van basis milieuhygiënisch vooronderzoek en NEN 5725:2017 nl Bodem – Landbodem – Strategie voor het uitvoeren van milieuhygiënisch vooronderzoek. Het doel van het vooronderzoek is inzicht krijgen in de mogelijke aanwezigheid van verontreinigingen ter plaatse van de onderzoekslocatie. Hierbij wordt een inschatting gemaakt van de aard, mate, oorzaak en ligging van mogelijke verontreinigingen. Ook kunnen de resultaten van het vooronderzoek worden gebruikt bij de interpretatie van de resultaten van het bodemonderzoek. Om dit doel te bereiken wordt relevante informatie over de onderzoekslocatie en eventueel de beïnvloeding vanuit de directe omgeving verzameld, geanalyseerd en geïnterpreteerd. Uiteindelijk dienen in het vooronderzoek de onderzoeksvragen uit de NEN 5717 “Hypothesestelling” en NEN 5725 'Opstellen hypothese over de bodemkwaliteit ten behoeve van uit te voeren bodemonderzoek' beantwoord te worden.
Ten behoeve van het vooronderzoek zijn de volgende bronnen geraadpleegd: ▪ Informatie opdrachtgever en eigenaar; ▪ Informatie waterbeheerder; ▪ Informatie overheid (gemeente Maasdriel, provincie Gelderland, Omgevingsdienst Rivierenland ODR) inzake bodemonderzoeken, ophooglagen, vergunningen, (voormalige) brandstoftanks en andere mogelijke relevante informatie; ▪ Website Bodemloket; ▪ Historisch topografisch kaartmateriaal, website topotijdreis; ▪ Actuele luchtfoto’s (Google Earth en Bing Kaarten); ▪ Grondwaterkaart van Nederland/DINOloket; ▪ Kadaster. Voorafgaand aan de uitvoering van het veldwerk is een terreininspectie uitgevoerd. De resultaten van deze inspectie zijn opgenomen in onderhavig hoofdstuk.
2.2
Afbakening en locatiegegevens
Het onderzoeksgebied voor het vooronderzoek is geografisch afgebakend tot de onderzoekslocatie en de aangrenzende percelen tot 25 meter vanaf de grens van de onderzoekslocatie. In verticale richting is de locatie afgebakend tot 10 meter beneden maaiveld. Gezien de ligging en het gebruik van de locatie in relatie tot het doel van het onderzoek wordt deze afbakening voldoende geacht. De onderzoekslocatie betreft een vijftal deellocaties. Deze deellocaties liggen aan Hoorzik, Kloosterstraat en Veersteeg te Maasdriel en hebben diverse gebruiken. In tabel 1 zijn de locatiegegevens weergeven. De locaties zijn net buiten de bebouwde kom van Kerkdriel gelegen. De directe omgeving bestaat hoofdzakelijk uit agrarische, braakliggende en percelen in gebruik als wonen met tuin. Voor een indruk van de onderzoekslocatie wordt verwezen naar de situatietekening in bijlage 2 en de foto’s in bijlage 6. In bijlage 7 is aangeleverde informatie opgenomen.
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 4 van 22
Tabel 1. Overzicht locatiegegevens Locatie
1
2 3
4 5 6
diverse percelen Hoorzik, Kloosterstraat en Veersteeg Gemeente Oppervlakte Oppervlakte Coördinaten Maasdriel, sectie locatie (m²) bebouwd RijksdriehoekN, (m²) stelsel perceelnummers: 1408 7.750 500 (kas) x: 150736 y:4210865 3736 2.145 462 x: 150781 y: 4210832 3737 3.345 x: 150828 y: 4210846 225 (ged.) 1.010 x: 1500725 y: 4210850 3236 2.235 610 x: 150556 y: 421043 3238 270 x: 150538 y: 421072 3240 5.005 167 x: 150505 y: 421028 3235 1.950 x: 150580 y: 421070 3446 1.450 180 x: 150790 y: 421059 3447 1.450 x: 150790 y: 421050
Huidig gebruik
Verhardingen
agrarisch
geen
wonen met tuin en stallen agrarisch
klinkers en tegels geen
sloot
geen
wonen met tuin wonen met tuin wonen met tuin braakliggend
geen
wonen met tuin wonen met tuin
klinkers (ged.)
klinkers geen geen
asfalt (ged.)
De regionale ligging van de onderzoekslocaties zijn weergegeven op de topografische overzichtskaart in bijlage 1 en de luchtfoto in figuur 1.
Locatie 6
Locatie 4 Locatie 5 Locatie 3
Locatie 1
Locatie 2
Figuur 1: luchtfoto met globale ligging onderzoekslocatie (rood omrand)
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Locatie 1
bron: Google Maps
Pagina 5 van 22
Voor locatie 2, watergang, is conform de NEN5717, noodzakelijk de specifieke toetsingsaspecten weer te geven. Deze zijn weergegeven in de onderstaande tabel 2. Tabel 2. Specifieke toetsingsaspecten (Deel)Locatie Waterganggegevens Adres locatie
nabij Hoorzik 14
Afbakening onderzoekslocatie (l*b*d)
lengte circa 320 m waarvan circa 260 m onderzocht
Watertype
sloot
Kabels en leidingen (alleen bij oevergebied)
n.v.t
Stromingsrichting en snelheid
n.v.t.
Klein regionaal of groot oppervlaktewater
klein regionaal
Gebiedskenmerken Gebruiksfunctie
sloot
Natuurlijk of gegraven
gegraven
Sedimentatie en erosie patroon
n.v.t.
Beïnvloeding door puntbronnen
nee
Beïnvloeding door ongewone voorvallen
nee
Beïnvloeding door beroeps- / pleziervaart
nee
Beïnvloeding door menselijke activiteit
nee
Afweging onderzoeksstrategie Grenzend aan weg met verkeersintensiteit > 500 per dag, tenzij het bermsloten betreft op afstand > 15 meter waarin riolering niet loost
nee
Beïnvloeding door oeverbeschoeiing of steigers bestaande uit gecreosoteerd behandeld hout
nee
Beïnvloeding door niet natuurlijke materialen gebruikt voor kunstwerken, taluds en/of oeverbescherming
nee
Beïnvloeding door overige niet genoemde diffuse bronnen
nee
Beïnvloeding door bodemvreemd materiaal
nee
Verdacht op asbesthoudend materiaal
nee
2.3
Gebruik, potentiële bronnen en uitgevoerde onderzoeken
Gebruik en potentiële bronnen Volgens historisch topografisch kaartmateriaal is rond 1850 de locatie al agrarisch in gebruik. Ter hoogte van locatie 1 is zichtbaar dat de locatie in gebruik is als boomgaard en zijn de woningen aan de Hoorzik ook zichtbaar. Vanaf 1956 zijn de contouren van de agrarische percelen veranderd en is een sloot duidelijk zichtbaar. Vanaf 1967 zijn meerdere sloten zichtbaar en neemt de bebouwing toe. Zie onderstaand figuur 2.
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 6 van 22
Figuur 2 (1967) en figuur 3 (2015)
bron: topotijdreis
Sindsdien lijkt de ligging van de sloten ongewijzigd, wel neemt de bebouwing toe. Daarnaast is zichtbaar dat de op de locatie diverse boomgaarden hebben gelegen. De zuidelijke gelegen sloot betreft locatie 2. Locatie 1: Volgens historisch kaartmateriaal was omstreeks 1850 reeds de eerste bebouwing op het perceel zichtbaar ter plaatse van Hoorzik 14 (perceel N 3736). Het overige deel van de locatie was in die tijd in gebruik als agrarisch gebied. Vanaf 1900 tot circa 1950 was het meest zuidelijke deel van de locatie in gebruik als boomgaard. Omstreeks 1950 is de eerste bebouwing gesloopt ter realisatie van het huidige woonhuis. Rond 1983 zijn 2 schuren ten noorden van het woonhuis gerealiseerd. Tijdens de locatie-inspectie bleek dat deze schuren recentelijk zijn gesloopt. Uit recente (lucht)foto’s van het te onderzoeken gebied blijkt dat de schuren asbestverdacht materiaal bevatten. Uit informatie van de omgevingsdienst is dit gedeelte van het terrein aangemerkt als verdacht voor asbest. Op het perceel ten westen van de onderzoekslocatie hebben recentelijk eveneens sloopactiviteiten plaatsgevonden. Verwacht wordt dat het slopen van deze bebouwing op het aangrenzende perceel geen invloed heeft gehad op de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem ter plaatse van het te onderzoeken gebied.
Figuur 4 (1947)
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Figuur 5 Asbestverdacht
(bron ODR)(bron Topotijdreis)
Pagina 7 van 22
Omstreeks 1983 is op het perceel N 1408 een kas gebouwd. In kassen wordt vaak beglazingskit gebruikt welke asbesthoudend is. Ten tijde van de locatie inspectie was het perceel volledig begroeid met maïs waardoor de locatie moeilijk was te inspecteren.
Figuur 6 Boomgaard/kas
(bron ODR)
Volgens historisch kaartmateriaal is het perceel N 3737 vanaf 1900 tot op heden in gebruik geweest voor agrarische doeleinden. Er zijn geen verdachte locaties of activiteiten bekend op dit perceel. Tijdens de inspectie van de locatie zijn geen bijzonderheden waargenomen of waarnemingen gedaan die kunnen duiden op verontreiniging van de bodem. Locatie 2: De sloot is vanaf 1967 duidelijk zichtbaar op de kaarten. Gelet op de ligging van de omliggende percelen is het mogelijk dat de sloot al vanaf 1900 in gebruik is. Tijdens het inspecteren van de locatie zijn geen bijzonderheden waargenomen. Er zijn geen kunstwerken aanwezig in de watergang en er vindt geen recreatie plaats. Verdachte activiteiten, overstorten of asbesthoudende beschouwing zijn niet aangetroffen. Locatie 3: Vanaf 1900 tot 1962 is volgens historisch kaartmateriaal de locatie altijd agrarisch in gebruik. Vanaf 1962 is de eerste bebouwing zichtbaar. In 2000 is het huidige woonhuis op de locatie gerealiseerd. Uit informatie van de omgevingsdienst is dit gedeelte van het terrein aangemerkt als verdacht voor asbest en kas/boomgaard. Opgemerkt wordt dat, in afwijking van NEN 5725, géén inspectie van de locatie heeft plaatsgevonden in overeenstemming met de opdrachtgever. Derhalve kan niet geheel worden uitgesloten dat er nog andere verdachte locaties aanwezig zijn op het de te onderzoeken percelen.
Figuur 7 Asbestkansenkaart
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Figuur 8 Boomgaard/kas (bron ODR) Figuur 9 (2011)
bron: topotijdreis
Pagina 8 van 22
Locatie 4: Vanaf 1900 tot op heden is de locatie in agrarisch in gebruik geweest. Vanaf 2000 is de locatie gedeeltelijk in gebruik genomen als boomgaard. Tijdens het inspecteren van de locatie zijn aan noordelijke en westelijke zijde van het perceel sloten waargenomen. Aan de noordelijke zijde is eveneens een grondwal aangetroffen. Naar opgave van de opdrachtgever blijven deze sloten en grondwal grotendeels behouden. Mogelijk wordt enkel de noordelijke sloot gedeeltelijk gedempt ten behoeve van ontsluiting. Op het perceel ten oosten van de locatie is een champignonkwekerij aanwezig.
Figuur 10 (1998)
Figuur 11 (2015)
(bron topotijdreis)
Locatie 5: Volgens historisch kaartmateriaal was de locatie vanaf 1900 tot aan de bouw van het bedrijfshuis in 1974 op de locatie in gebruik als agrarisch gebied. Vanaf 1974 is de locatie in gebruik genomen als champignonkwekerij. Volgens Bodemloket zijn op de locatie een bovengrondse huisbrandolietank, een bovengrondse stookolietank en een bestrijdingsmiddelenopslag aanwezig (geweest). Opgemerkt wordt dat geen inspectie van de locatie heeft plaatsgevonden in overeenstemming met de opdrachtgever. Derhalve kan niet geheel worden uitgesloten dat er meer verdachte locaties aanwezig zijn op de te onderzoeken percelen. Locatie 6: Volgens historisch kaartmateriaal was op de locatie vanaf 1900 tot 1974 in gebruik als agrarisch gebied. Vanaf 1974 is het perceel in gebruik genomen als tuin van het naastgelegen perceel (locatie 5). Volgens Bodemloket zijn op de locatie een bovengrondse huisbrandolietank, een bovengrondse stookolietank en een bestrijdingsmiddelenopslag aanwezig (geweest). Vanaf 1980 tot 2015 is op het perceel bebouwing aanwezig geweest. Bij de eigenaar, de gemeente en de omgevingsdienst zijn echter geen gegevens bekend over het gebruik van dit gebouw. Derhalve wordt ervan uitgegaan dat de activiteiten die ter plaatse van het gebouw zijn uitgevoerd niet verdacht zijn.
Opgemerkt wordt dat geen inspectie van de locatie heeft plaatsgevonden in overeenstemming met de opdrachtgever. Derhalve kan niet geheel worden uitgesloten dat er meer verdachte locaties aanwezig zijn op de te onderzoeken percelen.
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 9 van 22
Figuur 12 (1980)
Figuur 13 (2015)
(bron topotijdreis)
Uitgevoerde bodemonderzoeken Binnen de onderzoekslocatie en in de directe omgeving zijn in het verleden diverse onderzoeken uitgevoerd. Tevens zijn enkele bodemsaneringen uitgevoerd. De onderzoeken betreffen: Veersteeg 1a 1. Verkennend bodemonderzoek Veersteeg ong. te Kerkdriel (NIPA milieutechniek, rapport met nummer 12177, d.d. 26 januari 2011). Het te onderzoeken gebied in het onderzoek betreft het perceel ten oosten van locatie 4 in onderhavig onderzoek. In het eerder uit gevoerd onderzoek zijn licht verhoogde gehaltes aan organochloorbestrijdingsmiddelen en barium aangetoond in de bovengrond. In de ondergrond is eveneens een licht verhoogd gehalte aan barium en nikkel gemeten. In het grondwater zijn geen van de onderzochte parameters in een verhoogde gehalte gemeten. Veersteeg 1b 2. Verkennend bodemonderzoek Veersteeg ong. te Kerkdriel (Regionaal milieubedrijf, rapport met nummer 75021386, d.d. 30 oktober 2012). De onderzoekslocatie in dit gebied betreft het perceel gelegen ten westen van locatie 3 in dit onderzoek. Bekend is dat in het verleden op dit perceel een boomgaard aanwezig is geweest. In de bovengrond zijn licht verhoogde gehaltes aan kwik, cadmium, lood en zinkt gemeten. In de ondergrond zijn geen verontreinigingen aangetoond. In het grondwater zijn licht verhoogde concentraties gemeten aan barium, nikkel en xylenen. Kloosterstraat 7 en 9 3.
Verkennend bodemonderzoek Kloosterstraat te Kerkdriel (Verhoeven Milieutechniek bv, rapport met nummer B08.3521, d.d. 2 juli 2008); 4. Verkennend bodemonderzoek Kloosterstraat 7 te Kerkdriel (Verhoeven Milieutechniek bv, rapport met nummer B09.3913, d.d. 13 augustus 2009); 5. Verkennend en aanvullend bodemonderzoek Kloosterstraat 7 te Kerkdriel (Verhoeven Milieutechniek bv, rapport met nummer B11.4552, d.d. 3 maart 2011); 6. Verkennend en nader bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Kloosterstraat 9 te Kerkdriel (Verhoeven Milieutechniek B.V., rapport met nummer B11.4552, d.d. 3 maart 2011); Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 10 van 22
7. Plan van aanpak bodemsanering Locatie: Bodemverontreiniging met koper en zink Kloosterstraat 9 te Kerkdriel (Koenders & Partners adviseurs en procesmanagers bv, rapport met nummer 110460, d.d. 1 juni 2011); 8. Rapport voortgang bodemsanering, Locatie: Bodemverontreiniging met koper en zink Kloosterstraat 9 te Kerkdriel (Koenders & Partners adviseurs en procesmanagers bv, rapport met nummer 110460, d.d. 29 augustus 2011); 9. Rapport nader bodemonderzoek, locatie bodemverontreiniging met zink Kloosterstraat 9 te Kerkdriel (Koenders & Partners adviseurs en procesmanagers bv, rapport met nummer 110460-A, d.d. 22 maart 2012); 10. Plan van aanpak bodemsanering fase ll, Restant bodemverontreiniging met zink Kloosterstraat 9 te Kerkdriel (Koenders & Partners adviseurs en procesmanagers bv, rapport met nummer 140032, 11 maart 2014); 11. Nader bodemonderzoek nabij Kloosterstraat 7/9 (brandspot) te Kerkdriel (Koenders & Partners adviseurs en procesmanagers bv, rapport met nummer 150200, d.d. 22 mei 2015). De onderzochte percelen zijn ten zuiden gelegen van locatie 5 en locatie 5 zelf uit onderhavig onderzoek. Bekend is dat deze locatie deel uit maakt van de champignonkwekerij welke is gevestigd aan de Kloosterstraat 9 (locatie 5). Deze locatie worden van elkaar gescheiden door een (droogstaande) sloot.
Op de locatie zijn champignoncellen, een mestplaat en vuil-/stro- en opvangput aanwezig. Tijdens de onderzoeken in 2008 en 2009 zijn ten hoogste licht verhoogde gehaltes en concentraties aan zware metalen en PAK aangetoond in de grond en het grondwater. Op basis van eerder uitgevoerd onderzoek wordt aangenomen dat de olietanks en de bestrijdingsmiddelen zich ter plaatse van het bedrijfsgedeelte bevinden of hebben bevonden en niet ter plaatse van onderhavige onderzoekslocatie. In 2010 is door een brand het achterste deel van de champignonkwekerij afgebrand (perceel Maasdriel N 2349). Uit het verkennend en nader bodemonderzoek in 2010 blijkt dat de (droogstaande) sloot sterk verontreinigd is met koper en zink. Naar alle waarschijnlijkheid is deze verontreiniging ontstaan door de brand, waarbij verontreinigd bluswater in de sloot terecht is gekomen. Ter plaatse van de brandspot en het overige terrein zijn maximaal lichte verontreinigingen aangetoond. Ten behoeve van de sterke verontreiniging met koper en zink is een plan van aanpak voor bodemsanering opgesteld. Voor koper is de saneringsdoelstelling bereikt. Op de locatie is nog een sterke restverontreiniging met zink achtergebleven. Deze restverontreiniging is in 2012 opnieuw ingekaderd. In 2014 is een plan van aanpak voor de restante van de zinkverontreiniging opgesteld.
De omgevingsdienst Rivierenland heeft aangegeven dat deze verontreiniging voldoende is gesaneerd. In mei 2015 is ter plaatse van de brandspot op het maaiveld een asbestverdachte golfplaat aangetroffen en is een gewogen asbestgehalte aan 168 mg/kgds gemeten in de bovengrond. Daarnaast blijkt dat ter plaatse van de brandspot een sterke verontreiniging aanwezig is met barium, koper en zink. De omgevingsdienst Rivierenland heeft aangegeven dat deze verontreiniging voldoend is gesaneerd. Gezien de afstand tot van de verontreinigingen tot het te onderzoeken gebied en de getroffen saneringsmaateregelen, wordt geen invloed verwacht op de milieuhygiënische bodemkwaliteit binnen de onderzoekslocatie. Achter Kloosterstraat 9 12. Nader onderzoek asbest, Kloosterstraat 9 te Kerkdriel (Bodex Milieu bv, rapport met nummer BM.1014334/NOA/msc.01, d.d. 11 november 2014). Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 11 van 22
Op het perceel achter Kloosterstraat 9 (locatie 5) is in 2014 een sterke verontreiniging met asbest tot 0,30 m-mv over een oppervlakte van 265 m² aangetoond. Onbekend is of deze verontreiniging is gesaneerd. Gezien de afstand tot van de verontreinigingen tot het te onderzoeken gebied, wordt geen invloed verwacht op de milieuhygiënische bodemkwaliteit binnen de onderzoekslocatie. Hoorzik 28 en 30 13. Actualiserend bodemonderzoek Hoorzik 28-30 en aangrenzend weiland te Kerkdriel (Verhoeven Milieutechniek bv, rapport met nummer B07.3309, d.d. 16 november 2007); 14. Verkennend bodemonderzoek Hoorzik te Kerkdriel (Verhoeven Milieutechniek bv, rapport met nummer B09.3828, d.d. 6 mei 2009). Het onderzochte gebied in bodemonderzoek betreft een aantal percelen ten zuiden van locatie 1 en 2. Bekend is dat deze percelen in het verleden in gebruik zijn geweest als boomgaard. In het onderzoek zijn op de locatie ten hoogst licht verhoogde gehaltes en concentraties aan zware metalen, DDE en minerale olie aangetoond in de grond en het grondwater. Op het perceel van Hoorzik 30 is een incidentele spot met een sterke zinkverontreiniging in de bovengrond. Onbekend is of deze verontreiniging is gesaneerd. Gezien de afstand tot van de verontreinigingen tot het te onderzoeken gebied, wordt geen invloed verwacht op de milieuhygiënische bodemkwaliteit binnen de onderzoekslocatie.
Plangebied Kerkdriel-Noord 15. (Actualiserend) verkennend (water)bodemonderzoek plangebied Kerkdriel-Noord te Kerkdriel (Koenders & Partners adviseurs en procesmanagers bv, rapport met nummer 150238, d.d. 22 juni 2015). Op en nabij de huidige onderzoekslocatie is in 2015 een verkennend (water)bodemonderzoek uitgevoerd. Tijdens het onderzoek zijn plaatselijk bijmengingen met puin aangetroffen. Plaatselijk worden licht verhoogde gehaltes aan zware metalen, PAK, PCB en bestrijdingsmiddelen aangetoond in de grond. De incidentele zinkspot ter plaatse van Hoorzik 30 is in dit onderzoek geactualiseerd. Aanbevolen wordt om deze spot te saneren bij herontwikkeling van de locatie.
2.4
Bodemkwaliteitskaart, bodemopbouw en geohydrologie
De onderzoekslocatie heeft een globale hoogteligging van circa 3,72 m+NAP. De gegevens van de bodemopbouw tot 25 m-mv zijn verkregen van DINOloket (uitgifte portaal van TNO, Geologische Dienst Nederland). Vanaf maaiveld tot circa 7,7 m-mv bestaat de bodem uit Holocene afzettingen (complexe eenheid, bestaande uit een afwisseling van zandige klei, midden en fijn zand, klei en veen en weinig grof zand). Hieronder is tot 14,6 m-v de formatie van Kreftenheye (zandige eenheid, hoofdzakelijke bestaande uit midden en grof zand, met weinig zandige klei, fijn zand en grind en een spoor klei en veen) aanwezig. Vervolgens is de formatie van Beegden (zandige eenheid, hoofdzakelijk bestaande uit grof zand, grind en midden zand, weinig zandige klei en fijn zand) aanwezig. Volgens opgave van de provincie Gelderland ligt het onderzoeksgebied niet in een waterwingebied, grondwaterbeschermingsgebied of boringvrije zone. Het aanwezig zijn van ongeregistreerde onttrekkingen in de directe omgeving is niet bekend en wordt derhalve Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 12 van 22
niet uitgesloten. Voor zover bekend wordt binnen het onderzoeksgebied geen grondwater onttrokken. Uit de bodemkwaliteitskaart van de gemeente West Betuwe blijkt dat de onderzoeklocatie is gelegen in een gebied waarin de bodemkwaliteit op onbelaste percelen naar verwachting zal voldoen aan de bodemkwaliteitsklasse AW2000. De onderzoekslocatie is gelegen in de bodemfunctieklasse AW2000 (landbouw/natuur).
2.5
Hypothese
Tijdens de inspecties van de locaties is ter plaatse van locatie 1 een kas waargenomen. Ter plaatse van de overige geïnspecteerde locaties zijn geen bijzonderheden waargenomen. Opgemerkt wordt dat geen inspectie van de locaties 3 en 5 hebben plaatsgevonden in overeenstemming met de opdrachtgever. Derhalve kan niet geheel worden uitgesloten dat er hier nog andere verdachte locaties aanwezig zijn. Op basis van de verkregen informatie is een gedeelte van locatie 1 verdacht op het voorkomen van verontreiniging met asbest en bestrijdingsmiddelen. Voor locatie 2 is in het vooronderzoek geen informatie bekend geworden over verdachte activiteiten of mogelijke bodemverontreiniging. Op basis van de verkregen informatie is een gedeelte van locatie 3 verdacht op het voorkomen van verontreiniging met asbest en bestrijdingsmiddelen. Tevens is geen inspectie van de locatie uitgevoerd. Op basis van de verkregen informatie is een gedeelte van locatie 4 verdacht op het voorkomen van verontreiniging met bestrijdingsmiddelen. Voor locatie 5 en 6 zijn in het vooronderzoek geen informatie bekend geworden over verdachte activiteiten of mogelijke bodemverontreiniging. Op aangeven van de opdrachtgever worden alleen locaties 2 en 4 onderzocht. Locatie 2 wordt conform NEN 5720 middels de onderzoeksstrategie voor overig water, lintvormig, normale onderzoeksinspanning (OLN) onderzocht.
Binnen de onderzoekslocatie worden geen andere stoffen verwacht dan de parameters uit het C1 pakket voor waterbodem. Locatie 4 wordt onderzocht conform NEN 5740 middels de onderzoeksstrategie voor een onverdachte locatie niet lijnvormig (ONV-NL). Binnen de onderzoekslocatie worden, met uitzondering van OCB in de bovengrond, geen andere stoffen verwacht dan de parameters uit het standaardpakket grond en het standaardpakket grondwater.
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 13 van 22
3
Uitvoering verkennend bodemonderzoek
3.1
Onderzoeksstrategie
Het verkennend bodemonderzoek is uitgevoerd volgens de NEN 5740:2009+A1:2016 nl bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek – Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond. Op basis van de verkregen informatie uit het vooronderzoek en gestelde hypothese wordt het bodemonderzoek uitgevoerd conform de onderzoeksstrategie voor een onverdachte locatie niet lijnvormig (ONV-NL) voor locatie 4. De veldwerkzaamheden en de te analyseren grond- en grondwatermonsters zijn vastgesteld op basis van de totale oppervlakte van de onderzoekslocatie en weergegeven in tabel 3. Tabel 3: Veldwerkzaamheden en analyses Locatie
4
Opp (m2)
Boringen en peilbuizen tot 0,5 m-mv
tot 2,0 m-mv
peilbuis
8
2
1
1.950
Laboratorium (analyses)* grond bovengrond 2x standaardpakket 2x OCB
grondwater ondergrond
1x standaardpakket
1x standaardpakket
*het standaardpakket voor grond bestaat uit barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel, zink, PAK, PCB, minerale olie, lutum en organisch stof. Het standaardpakket voor grondwater bestaat uit barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel, zink, minerale olie, vluchtige aromatische en vluchtige gehalogeneerde koolwaterstoffen.
3.2
Veldwerkzaamheden
De veldwerkzaamheden zijn onder certificaat uitgevoerd door MILON bv, conform de vigerende versie van de BRL SIKB 2000 en protocollen 2001 en 2002. MILON bv is voor deze werkzaamheden gecertificeerd door Normec Certification (nummer EC-SIK-20269) en is erkend door het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Op 16 juli 2019 zijn de veldwerkzaamheden uitgevoerd door de heer R.P.W.M. (Ruud) van Galen, erkend en ervaren veldwerker en medewerker van MILON bv. Veldwerkers van MILON bv zijn opgeleid voor het herkennen van asbesthoudende materialen. Tijdens de veldwerkzaamheden zijn de volgende werkzaamheden uitgevoerd: ▪ het verrichten van handboringen en plaatsen van peilbuizen conform tabel; ▪ het zintuiglijk beoordelen, beschrijven en het bemonsteren van de grond per 0,5 meter of gelijkwaardige laag; ▪ het afpompen van het grondwater in de peilbuis na plaatsing. Op 23 juli 2019 heeft de bemonstering van het grondwater plaatsgevonden, uitgevoerd door de heer M.H.J. (Mark) Schalkx, erkend en ervaren veldwerker en medewerker van MILON bv. Hierbij zijn de volgende werkzaamheden uitgevoerd: ▪ het bepalen van de grondwaterstand; ▪ het afpompen van het grondwater in de peilbuis, waarbij gelijktijdig de zuurgraad, geleiding en troebelheid van het grondwater zijn gemeten; ▪ het bemonsteren van het grondwater.
Ten behoeve van de analyse van zware metalen is het grondwater tijdens de grondwaterbemonstering gefiltreerd middels een 0,45 μm filter. Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 14 van 22
3.3
Zintuiglijke waarnemingen
Ter plaatse van de onderzoekslocatie is geen verharding aanwezig. De bovengrond bestaat overwegend uit zwak humeuze, zwak zandige klei. De ondergrond bestaat hoofdzakelijk uit zwak siltige klei. Zintuiglijk zijn geen bijmengingen waargenomen of waarnemingen gedaan die kunnen duiden op een bodemverontreiniging. Specifiek wordt vermeld dat geen asbestverdacht materiaal is aangetroffen. Voor meer informatie betreffende de bodemopbouw en de zintuiglijke waarnemingen wordt verwezen naar de boorbeschrijvingen in bijlage 3. Voor de ligging van de boorpunten wordt verwezen naar de situatietekening in bijlage 2. In tabel 4 zijn de resultaten van de uitgevoerde veldmetingen tijdens de grondwaterbemonstering weergegeven. Tabel 4: Veldmetingen en zintuiglijke waarnemingen Peilbuis
Filterstelling (m -mv) 3,00 - 4,00
01
Grondwaterstand (m -mv) 2,50
pH (-) 7,2
EGV (µS/cm) 798
Troebelheid (NTU) 8,5
De gemeten zuurgraad (pH), troebelheid (NTU) en geleidingsvermogen (EGV) zijn als normaal te beschouwen voor de waargenomen bodemopbouw en de ligging van de locatie. Tijdens de monsterneming van het grondwater zijn zintuiglijk geen bijzonderheden waargenomen die zouden kunnen duiden op een mogelijke bodemverontreiniging.
3.4
Laboratoriumwerkzaamheden
De grond- en grondwatermonsters zijn ter analyse aangeboden aan SYNLAB Analytics & Services B.V. te Rotterdam. SYNLAB Analytics & Services B.V. is door de Raad voor Accreditatie (RvA) geaccrediteerd conform NEN-EN-ISO/IEC 17025:2005 (onder nummer L028) en erkend door het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor de 'Analyse milieuhygiënisch bodemonderzoek' (AS3000). Van de in het veld genomen en separaat verpakte grondmonsters zijn, in opdracht van de projectleider van MILON bv, in het laboratorium mengmonsters samengesteld. In tabel 5 zijn per mengmonster de individuele grondmonsters en de zintuiglijke waarnemingen weergegeven. Alle analysecertificaten zijn opgenomen in bijlage 4. Tabel 5: Monstersamenstelling en zintuiglijke waarnemingen Analysemonster MM01
Monstertraject (m -mv) 0,00 - 0,30
MM02
0,00 - 0,30
MM03
0,50 - 1,50
Deelmonsters
Zintuiglijke waarnemingen
Aangevraagde analyses
01 (0,00 - 0,30) 07 (0,00 - 0,30) 08 (0,00 - 0,30) 09 (0,00 - 0,30) 10 (0,00 - 0,30) 11 (0,00 - 0,30) 02 (0,00 - 0,30) 03 (0,00 - 0,30) 04 (0,00 - 0,30) 05 (0,00 - 0,30) 06 (0,00 - 0,30) 01 (0,50 - 1,00) 02 (0,50 - 1,00) 02 (1,00 - 1,50) 11 (0,50 - 1,00) 11 (1,00 - 1,50)
resten wortels
Standaardpakket OCB
resten wortels
Standaardpakket OCB
sporen roest
Standaardpakket
sporen/resten: <1% antropogene bijmenging.
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 15 van 22
Alle analysecertificaten zijn opgenomen in bijlage 4. In de bijlage van deze certificaten zijn opmerkingen geplaatst omdat verschillen zijn geconstateerd met de te hanteren richtlijnen. Beïnvloeding van de betrouwbaarheid van de analyses wordt echter minimaal geacht.
3.5
Analyseresultaten
Toetsingskader Wet bodembescherming (Wbb) Voor de bepaling of (en in welke mate) bodemverontreiniging aanwezig is, zijn toetsingswaarden opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit en de Circulaire bodemsanering. In deze beleidstukken wordt onderscheid gemaakt in twee verschillende toetsingsniveaus: ▪ het toetsingsniveau waarbij sprake is van een duurzame en goede bodemkwaliteit waarbij geen noemenswaardige risico’s bestaan voor het ecosysteem en er geen sprake is van belasting door lokale verontreinigingsbronnen. Getalsmatig wordt dit voor grond ingevuld door de achtergrondwaarde (AW), voor grondwater door de streefwaarde (S); ▪ het toetsingsniveau dat aangeeft waarboven ernstige vermindering of dreigende vermindering optreedt van de functionele eigenschappen die de bodem heeft voor mens, dier en plant. Getalsmatig wordt dit voor zowel grond als grondwater ingevuld door de interventiewaarde (I). Voor de toetsing van de analyseresultaten is gebruik gemaakt van BOTOVA-gevalideerde software. De analyseresultaten van de grond en het grondwater zijn respectievelijk getoetst aan testcode T12 (Beoordeling kwaliteit van grond volgens Wbb) en T13 (Beoordeling kwaliteit van grondwater volgens Wbb).
Voordat de meetwaarden van grond kunnen worden getoetst aan de achtergrond- en interventiewaarden dienen deze op basis van het lutumen/of organisch stofgehalte van de bodem gecorrigeerd te worden naar gestandaardiseerde meetwaarden (GSSD). Voor grondwater vindt geen correctie plaats. Om de mate van verontreiniging aan te geven wordt een indexwaarde berekend (Index grond = (GSSD - AW) / (I - AW) en Index grondwater = (GSSD - S) / (I - S)). In tabel 6 is weergegeven wat deze indexwaarde betekend, welke termen worden gehanteerd en hoe overschrijdingen worden weergeven in de toetsingstabellen. In de tabel wordt de indexwaarde tussenhaakjes achter de verhoogde parameter weergegeven. Tabel 6: Mate van bodemverontreiniging en weergave in tabellen indexwaarde
betekenis
weergave in tabellen
<0
niet verontreinigd / niet verhoogd Een negatieve waarde voor de index houdt in dat de gestandaardiseerde waarde lager is dan achtergrond- of streefwaarde. Er is sprake van een goede bodemkwaliteit en geen sprake van een verontreiniging.
-
>0 <0,5
licht verontreinigd / licht verhoogd Een indexwaarde tussen de 0 en 0,5 betekend dat de gestandaardiseerde meetwaarde hoger is dan de achtergrond- of streefwaarde, maar (ver) onder de interventiewaarde ligt. Ondanks de lichte verhoging kan voor de parameter uitgegaan worden van verwaarloosbare risico's.
>AW of >S
>0,5 <1,0
matig verontreinigd / matig verhoogd. Een indexwaarde tussen de 0,5 en 1,0 betekend dat de gestandaardiseerde meetwaarde (dicht) bij de interventiewaarde ligt. Mogelijk is sprake van een ernstige verontreiniging. Afhankelijk van de specifieke situatie geeft deze waarde aanleiding voor het uitsplitsen van een mengmonster en/of het uitvoeren van een aanvullend of nader onderzoek.
> index
>1,0
ernstig verontreinigd / sterk verhoogd. Bij een indexwaarde boven de 1 ligt de gestandaardiseerde meetwaarde boven de interventiewaarde. Voor de parameter is sprake van een ernstige vermindering of dreigende vermindering van de functionele eigenschappen die de bodem heeft voor mens, plant of dier.
>I
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 16 van 22
Toetsing van de analyseresultaten De toetsing van de analyseresultaten voor de (boven- en onder)grond en het grondwater is weergegeven in bijlage 5. Een samenvatting van de toetsing is weergegeven in tabel 7 en tabel 8. In deze tabellen zijn uitsluitend de verhoogde parameters en de bijbehorende indexwaarde weergegeven. Tabel 7: Toetsing van de analyseresultaten (grond) Analyse- Monstertraject Deelmonsters monster (m -mv) MM01 0,00 - 0,30 01 (0,00 - 0,30) 07 (0,00 - 0,30) 08 (0,00 - 0,30) 09 (0,00 - 0,30) 10 (0,00 - 0,30) 11 (0,00 - 0,30) MM02 0,00 - 0,30 02 (0,00 - 0,30) 03 (0,00 - 0,30) 04 (0,00 - 0,30) 05 (0,00 - 0,30) 06 (0,00 - 0,30) MM03 0,50 - 1,50 01 (0,50 - 1,00) 02 (0,50 - 1,00) 02 (1,00 - 1,50) 11 (0,50 - 1,00) 11 (1,00 - 1,50)
> AW
Index >0,5
>I
-
-
-
-
-
-
nikkel (0,12)
-
-
-: het gehalte is lager of gelijk aan de betreffende toetsingswaarde; >AW: het gehalte is hoger dan de achtergrondwaarde, maar de indexwaarde is maximaal gelijk aan 0,5 (licht verontreinigd); Index >0,5: het gehalte is hoger dan de achtergrondwaarde en de indexwaarde is hoger dan 0,5, maar maximaal gelijk aan 1 (matig verontreinigd); >I: het gehalte is hoger dan de interventiewaarde (ernstig verontreinigd).
Tabel 8: Toetsing van de analyseresultaten (grondwater) Analysemonster 01-1-1
Filterstelling (m -mv) 3,00 - 4,00
>S
Index >0,5
>I
barium (0,07) naftaleen (-)
-
-
-: de concentratie is lager of gelijk aan de betreffende toetsingswaarde; >S: de concentratie is hoger dan de streefwaarde, maar de indexwaarde is maximaal gelijk aan 0,5 (licht verontreinigd); Index >0,5: het gehalte is hoger dan de streefwaarde en de indexwaarde is hoger dan 0,5, maar maximaal gelijk aan 1 (matig verontreinigd); >I: het gehalte is hoger dan de interventiewaarde (ernstig verontreinigd).
3.6
Bespreking van de resultaten
Grond Tijdens de veldwerkzaamheden zijn geen bijzonderheden waargenomen die duiden op een mogelijke verontreiniging van de bodem. Asbestverdacht materiaal is zintuiglijk niet aangetroffen. Analytisch zijn in de bovengrond geen verhoogde gehaltes aangetoond. In de ondergrond is een licht verhoogd gehalte aan nikkel gemeten. Nikkel De oorzaak voor het licht verhoogde gehalte aan nikkel is niet geheel bekend. Omdat geen locatie specifieke bron kan worden aangewezen, wordt het waarschijnlijk geacht dat het hier een verhoogd achtergrondgehalte betreft. Het aangetroffen gehalte is gering en vormt geen aanleiding tot vervolgonderzoek.
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 17 van 22
Grondwater Tijdens de veldwerkzaamheden zijn in de bodem geen bijzonderheden waargenomen die duiden op een mogelijke verontreiniging van het grondwater. Analytisch zijn in het grondwater zeer licht verhoogde concentraties aan barium en naftaleen gemeten. De overige onderzochte parameters zijn niet in verhoogde concentraties aangetoond. Barium Barium is een zwaar metaal dat als spoorelement van nature in het grondwater voorkomt. Voor de lichte verhoging ten opzichte van de streefwaarde is geen eenduidige verklaring voorhanden. Omdat barium in de grond niet verhoogd is gemeten en geen locatie specifieke bron kan worden aangewezen, wordt het waarschijnlijk geacht dat het hier een verhoogde achtergrondconcentratie betreft. Bij vele bodemonderzoeken op onverdachte locaties zijn (regionaal) eveneens van nature verhoogde zware metalen concentraties aangetoond. Naftaleen De oorzaak voor de zeer licht verhoogde concentratie aan naftaleen is niet voor handen. Op de onderzoekslocatie of in de directe omgeving is geen directe bron bekend voor de lichte verhoging. Opgemerkt wordt dat de hier aangetoonde concentratie zeer gering is en geen aanleiding geeft tot vervolgonderzoek.
Toetsing hypothese Door de aangetoonde licht verhoogde gehaltes of concentraties in de grond en het grondwater dient de opgestelde hypothese ‘onverdachte locatie’ verworpen te worden en te worden vervangen door de hypothese ‘verdachte locatie’.
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 18 van 22
4
Verkennend waterbodemonderzoek
4.1
Onderzoeksstrategie
Het verkennend waterbodemonderzoek is uitgevoerd volgens de NEN 5720:2017 Bodem – Waterbodem – Strategie voor het uitvoeren van milieuhygiënisch onderzoek. Het waterbodemonderzoek wordt uitgevoerd conform de onderzoeksstrategie voor overig water, lintvormig, normale onderzoeksinspanning (OLN). Afhankelijk van de lengte en oppervlakte van de locatie en de aangehouden onderzoeksstrategie zijn de volgende aspecten bepaald en weergegeven in tabel 9: ▪ het aantal te onderscheiden vakken; ▪ het aantal te plaatsen boringen per vak; ▪ het aantal te analyseren monsters; ▪ de te analyseren parameters. Tabel 9: Uit te voeren werkzaamheden Locatie
Lengte
Aantal vakken
Totaal aantal boringen 0,5 m-mv
Aantal analyses
2 (sloot)
260 m
1
10
1x standaardpakket C1*
*: Het standaardpakket C1 voor waterbodem bestaat uit arseen, cadmium, chroom, koper, kwik, lood, nikkel, zink, som-PAK’s, pentachloorbenzeen, hexachloorbenzeen, pentachloorfenol, som-PCB’s, chloordaan, DDT, DDE, DDD, somDDT/DDD/DDE, aldrin, dieldrin, endrin, isodrin, telodrin, som-drins, a-endosulfan, endosulfansulfaat, a-HCH, b-HCH, gHCH, d-HCH, som-HCH’s, heptachloor, som-heptachloorepoxide, hexachloorbutadieen, somOCB’s, minerale olie, lutum en organisch stof.
4.2
Veldwerkzaamheden
De veldwerkzaamheden zijn onder certificaat uitgevoerd door MILON bv, conform de vigerende versie van de BRL SIKB 2000 en protocol 2003. MILON bv is voor deze werkzaamheden gecertificeerd door Normec Certification (nummer EC-SIK-20269) en is erkend door het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Op 16 juli 2019 zijn de veldwerkzaamheden uitgevoerd door de heer R.P.W.M. (Ruud) van Galen, erkend en ervaren veldwerker en medewerker van MILON bv. Veldwerkers van MILON bv zijn opgeleid voor het herkennen van asbesthoudende materialen. Tijdens de veldwerkzaamheden zijn de volgende werkzaamheden uitgevoerd: ▪ het verrichten van 10 boringen tot een diepte van 0,5 m-mv; ▪ het zintuiglijk beoordelen, beschrijven en het bemonsteren van de grond per 0,5 meter of gelijkwaardige laag.
4.3
Zintuiglijke waarnemingen
De waterbodem van de sloot bestaat overwegend uit zwak slibhoudend, zwak zandige klei. In de waterloop is circa 0,50 tot 0,60 meter water aanwezig. Zintuiglijk zijn geen bijmengingen waargenomen of waarnemingen gedaan die kunnen duiden op een bodemverontreiniging. Specifiek wordt vermeld dat geen asbestverdacht materiaal is aangetroffen. Voor meer informatie betreffende de bodemopbouw en de zintuiglijke waarnemingen wordt verwezen naar de boorbeschrijvingen in bijlage 3. Voor de ligging van de boorpunten wordt verwezen naar de situatietekening in bijlage 2.
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 19 van 22
4.4
Laboratoriumwerkzaamheden
De grond- en grondwatermonsters zijn ter analyse aangeboden aan SYNLAB Analytics & Services B.V. te Rotterdam. SYNLAB Analytics & Services B.V. is door de Raad voor Accreditatie (RvA) geaccrediteerd conform NEN-EN-ISO/IEC 17025:2005 (onder nummer L028) en erkend door het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat voor de 'Analyse milieuhygiënisch bodemonderzoek' (AS3000). Van de in het veld genomen en separaat verpakte monsters zijn, in opdracht van de projectleider van MILON bv, in het laboratorium een mengmonster samengesteld. In tabel 10 zijn per mengmonster de individuele monsters en de zintuiglijke waarnemingen weergegeven. De analysecertificaten zijn opgenomen in bijlage 4. Tabel 10: Monstersamenstelling en zintuiglijke waarnemingen Analysemonster MMWB
Monstertraject Deelmonsters (m -mv) 0,03 - 0,26 101 (0,60 – 1,10) 102 (0,60 – 1,10) 103 (0,50 – 1,00) 104 (0,55 – 1,05) 105 (0,55 – 1,05)
106 (0,55 – 1,05) 107 (0,60 – 1,10) 108 (0,60 – 1,00) 109 (0,60 – 1,00) 110 (0,46 – 0,68)
Opmerkingen / veldwaarnemingen Zwak slibhoudend, sporen slib
Aangevraagde analyses Standaardpakket C1
sporen/resten: <1% antropogene bijmenging; zwak: 1%-5% antropogene bijmenging.
4.5
Analyseresultaten
Besluit bodemkwaliteit (Bbk) Met behulp van BoToVa zijn de resultaten getoetst aan de huidige normen en rekenregels van het Besluit Bodemkwaliteit. De waterbeheerder kan in het kader van de Waterwet op basis van de toetsingsresultaten op basis van de Handreiking “beoordelen waterbodems” een afweging maken of een aanvullend waterbodemonderzoek noodzakelijk is. De analyseresultaten zijn getoetst aan de volgende kwaliteitsklassen: - T1 (beoordeling kwaliteit van grond en bagger bij toepassing op of in de bodem); - T3 (beoordeling kwaliteit van bagger en ontvangende bodem bij toepassing in een oppervlaktewaterlichaam); De toetsing en analysecertificaten zijn weergegeven in bijlagen 4 en 5. Een samenvatting van de toetsingsresultaten is in tabel 11 weergegeven. In het slib monster zijn licht verhoogde gehaltes aan PCB, nikkel, koper, cadmium, kwik, lood, DDE(som), DDD(som) en minerale olie gemeten. Hiermee is de waterbodem beoordeeld als klasse industrie voor het toepassen op landbodem en klasse A voor toepassing in oppervlaktewater. Tabel 11: Toetsing van de analyseresultaten (indeling kwaliteitsklasse) Mengmonster
MMWB
Monstertraject
0,46 - 1,10
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Toepassen op landbodem (T1)
Industrie
Toepassen in oppervlaktewater (T3)
Klasse A
Pagina 20 van 22
5
Samenvatting en conclusies
Door MILON bv te Veghel is in opdracht van de heer drs. ing. C. den Hertog, namens De Roever Omgevingsadvies te Schijndel, een verkennend bodem- en waterbodemonderzoek verricht volgens de onderzoeksprotocollen NEN 5717, NEN 5720, NEN 5725 en NEN 5740. De onderzoekslocatie betreft diverse percelen aan Hoorzik, Kloosterstraat en Veersteeg te Maasdriel. Het onderzoek is uitgevoerd in verband met de voorgenomen herontwikkelingen op de locatie. Vooronderzoek Tijdens de inspecties van de locaties is ter plaatse van locatie 1 een kas waargenomen. Ter plaatse van de overige geïnspecteerde locaties zijn geen bijzonderheden waargenomen. Opgemerkt wordt dat geen inspectie van de locaties 3 en 5 hebben plaatsgevonden in overeenstemming met de opdrachtgever. Derhalve kan niet geheel worden uitgesloten dat er hier nog andere verdachte locaties aanwezig zijn. Op basis van de verkregen informatie is een gedeelte van locatie 1 verdacht op het voorkomen van verontreiniging met asbest en bestrijdingsmiddelen. Voor locatie 2 is in het vooronderzoek geen informatie bekend geworden over verdachte activiteiten of mogelijke bodemverontreiniging. Op basis van de verkregen informatie is een gedeelte van locatie 3 verdacht op het voorkomen van verontreiniging met asbest en bestrijdingsmiddelen. Tevens is geen inspectie van de locatie uitgevoerd.
Op basis van de verkregen informatie is een gedeelte van locatie 4 verdacht op het voorkomen van verontreiniging met bestrijdingsmiddelen. Voor locatie 5 en 6 is in het vooronderzoek geen informatie bekend geworden over verdachte activiteiten of mogelijke bodemverontreiniging. Op aangeven van de opdrachtgever worden alleen locaties 2 en 4 onderzocht. Locatie 2 wordt conform NEN 5720 middels de onderzoeksstrategie voor overig water, lintvormig, normale onderzoeksinspanning (OLN) onderzocht. Binnen de onderzoekslocatie worden geen andere stoffen verwacht dan de parameters uit het C1 pakket voor waterbodem. Locatie 4 wordt onderzocht conform NEN 5740 middels de onderzoeksstrategie voor een onverdachte locatie niet lijnvormig (ONV-NL). Binnen de onderzoekslocatie worden, met uitzondering van OCB in de bovengrond, geen andere stoffen verwacht dan de parameters uit het standaardpakket grond en het standaardpakket grondwater. Verkennend bodemonderzoek Tijdens de veldwerkzaamheden zijn in de boven- en ondergrond geen bijzonderheden waargenomen die duiden op een mogelijke verontreiniging van de bodem. In tabel 12 zijn de analyseresultaten samengevat. Tabel 12: Onderzoeksresultaten grond en grondwater Bodemlaag
Parameter*
Toetsing
bovengrond
-
niet verhoogd
ondergrond
nikkel
licht verhoogd
grondwater
barium en naftaleen
licht verhoogd
*: uitsluitend de verhoogde parameters zijn weergeven
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 21 van 22
Verkennend waterbodemonderzoek Ter plaatse is een sloot aangetroffen met een laag water variërend van 0,50 tot 0,60 meter water. De waterbodem bestaat overwegend zwak slibhoudend, zwak zandige klei. Tijdens de terreininspectie en de veldwerkzaamheden zijn geen bijmengingen waargenomen of waarnemingen gedaan die kunnen duiden op een verontreiniging. Specifiek wordt vermeld dat er geen asbestverdacht materiaal is aangetroffen. Uit de analyseresultaten blijkt dat de kwaliteit van de sliblaag klasse beoordeeld is als klasse industrie voor het toepassen op landbodem en klasse A voor toepassing in oppervlaktewater. Conclusies en aanbevelingen Het bodemonderzoek heeft geleid tot een goed beeld van de grond- en grondwaterkwaliteit ter plaatse van locatie 4 en de kwaliteit van de sliblaag ter plaatse van locatie 2. Vervolgonderzoek wordt voor deze locaties niet zinvol geacht. Op basis van de vastgestelde milieuhygiënische bodemkwaliteit wordt geacht dat geen belemmeringen aanwezig zijn voor het huidige en toekomstige gebruik van deze locaties. Algemeen wordt opgemerkt dat dit verkennend bodemonderzoek geen bewijsmiddel is zoals bedoeld in het Besluit bodemkwaliteit. Afhankelijk van de bestemming en toepassing bij afvoer van de grond kan een partijkeuring (AP04) noodzakelijk zijn.
Op basis van het uitgevoerde onderzoek wordt ter plaatse van locaties 5 en 6 geen verontreiniging van de bodem verwacht. Derhalve is de locatie is geschikt voor de beoogde functie wonen. Op basis van het uitgevoerde onderzoek zijn locaties 1 en 3 beoordeeld als verdacht op het voorkomen van verontreiniging met asbest en bestrijdingsmiddelen. Geadviseerd wordt deze locaties te onderzoeken conform NEN 5740.
Projectnummer: 20191845 Datum: 28 oktober 2019
Pagina 22 van 22
Bijlagen
Bijlage 1
Topografische overzichtskaart met ligging onderzoekslocatie Deze kaart is noordgericht
Ligging onderzoekslocatie
Bijlage 2
6a 2849 144
eg
Veerste
19 12a
548 8
2401
1902
17
312 2
2261 313 2398
12 1901
550
eg
Veerste
2400
322
2399
1405
3
15
19 3234
3235
1
1900
3242
551
13 3475 3236 2586
11
23
552
4
3447
486
27 3591 321 3238
3463
1771
3446
Wijnkersstra
320
at
5
9
16 3565
2067
3293
3383
3462
3643
12 3385 10 1365
20
14
16
18
22
24
2350 3914 3981 3916 at Noordkriekstra
3915 6
3240
3982
207
2349
226
3547
3338
3
15
40
3983 3339
38
3548 13
3340
Kloosters
36
3239 3237
traat
34
Karinastra
3661
3341
11 3546
4
Reginastra
at
32 3342
at
3662 3549
212
9
3241
4326 4325
3588
4324
25
4323 3663
30
23
7
3542
4322
21
4321
19
4320 28
17
4319
3583
4312
3665
15
4318 13
4317
5
11
4316
3544
4315
9 7
5
3585 4314 26
3
3545
f
nho
pele Em
1
3666
3
3587 24
4313
4327
3584 1 22
3543
3586
26
20
4341
1407 24 22
4340
20 4339
18 164336
12 4334
8 6 3575
3607
4 4329
8e 4328
4300
at
Octaviast
2a
raat
1522
4256 4352 4257
4350
3569 4349
3611
13 10a
1408
3362 14
1
11 3573
3363
10c
25 m
1524
12
10
10b
4348
3608
3434
8f
3361 16
3432
2
Cordiastra
15
3613
4343
4330 4342
3574 3612
4333 4332
3570
18
3605
4338
4331
2
17
4337
4335 14
10
1523 4351
4302
3364
10
3571 9
3659 3606
12 3577 7
3365 3657
8 2613 3609
3737
3578 5
3658
686 3273
3366 6 3572 3
3660
3367 3614
3736
4 1 3576
3655 2
3368
3656 3610
220
219
218
1184
9
14
11
3654 225 3274 2612
1526
straat
Koningskers
13 492
685 16
1
493
18 24
26
51 494
1527 1
zik Hoor
22
3205
499 498
1409 3206
30
15 3197 495
12
497
7 1411
3499
216
3157 197
14
LEGENDA
1525
17
3729
onderzoekslocatie
1b
perceelsgrens
N
bestaande bebouwing
794 196
3160
38
voormalige bebouwing
5 36
3113
Verkennend bodemonderzoek
Locatie
Hoorzik, Kloosterstraat en Veersteeg Kerkdriel (gemeente Maasdriel)
5m
Plaats
496
Dille
16
2358
Figuur
3038 3a
32
Betreft
3204
3 1410
3716
10
3203
795
591
Overzicht ligging onderzoekslocatie met deelgebieden 502
afstand
19
1a
vast punt 5a
0
10
20
30
40
50 meter
7 47
3733
schaal 1:1000
Bestand
P:\PROJECTEN\Kerkdriel\Kloosterstraat eo\Bodem\Kloosterstraat eo
Bijlage
2
Versie
1
Formaat
A2
Project
20191845
Datum
29-08-2019
Schaal
1:1000 593
Getekend
TvE
Gewijzigd
zuiver in advies & onderzoek
21
592
18 Rembrandtlaan 4, 5462 CH Veghel
T 073-5477253 - E info@milon.nl AAN DEZE TEKENING KUNNEN GEEN RECHTEN WORDEN ONTLEEND
Bijlage 3
Legenda (conform NEN 5104) grind
klei
geur
Grind, siltig
Klei, zwak siltig
Grind, zwak zandig
Klei, matig siltig
geen geur zwakke geur matige geur sterke geur
Grind, matig zandig
Klei, sterk siltig
Grind, sterk zandig
Klei, uiterst siltig
Grind, uiterst zandig
Klei, zwak zandig
uiterste geur
olie geen olie-water reactie zwakke olie-water reactie matige olie-water reactie sterke olie-water reactie Klei, matig zandig
Klei, sterk zandig
zand
uiterste olie-water reactie
p.i.d.-waarde >0
Zand, kleiïg
>1 >10 Zand, zwak siltig
>100
leem
>1000
Zand, matig siltig
Leem, zwak zandig
>10000
Zand, sterk siltig
Leem, sterk zandig
monsters geroerd monster
Zand, uiterst siltig
overige toevoegingen zwak humeus
veen Veen, mineraalarm
matig humeus
ongeroerd monster volumering
overig bijzonder bestanddeel
Veen, zwak kleiïg
sterk humeus
Gemiddeld hoogste grondwaterstand grondwaterstand
Veen, sterk kleiïg
zwak grindig
Veen, zwak zandig
matig grindig
Veen, sterk zandig
sterk grindig
Gemiddeld laagste grondwaterstand slib
water
peilbuis blinde buis
casing
hoogste grondwaterstand gemiddelde grondwaterstand laagste grondwaterstand zand afdichting bentoniet/mikoliet/klei afdichting
grind afdichting filter
Projectnaam:
Hoorzik,Kloosterstraat en Veerseeg
Plaatsnaam:
Kerkdriel
Projectcode:
20191845
Projectleider:
ShanaCoomans
Pagina:
1 van 3
Boring
01
Boring
02
Datum:
16-7-2019
Datum:
16-7-2019
Veldwerker:
Ruud van Galen
Veldwerker: 0
0
gras
Ruud van Galen 0
0
Klei, sterk zandig, resten wortels, licht beigebruin, Edelmanboor
1
1
30
2 50
50
30
Klei, sterk zandig, resten wortels, licht beigebruin, Edelmanboor
2
Klei, zwak zandig, zwak humeus, neutraal grijsbruin, Edelmanboor
3
3
100
100
Zand, matig grof, kleiïg, licht beigegrijs, Edelmanboor
5
200
200
Klei, zwak zandig, sporen roest, licht beigebruin, Edelmanboor
150
150
Klei, zwak siltig, sporen roest, neutraal beigegrijs, Edelmanboor
5
Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, licht beigebruin, Edelmanboor
4
150
Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor
100
100
Klei, zwak siltig, sporen roest, neutraal beigegrijs, Edelmanboor
4
150
50
50
gras
200
200
Klei, zwak siltig, neutraal beigegrijs, Edelmanboor
250
250
Klei, zwak siltig, neutraal beigegrijs, Zuigerboor
300
350
400
400
Boring
03
Boring
04
Datum:
16-7-2019
Datum:
16-7-2019
Veldwerker:
Ruud van Galen
Veldwerker: 0
0
1 30
2 50
50
gras
0
0
Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor
Ruud van Galen
1 30
2 50
50
gras Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor
Projectnaam:
Hoorzik,Kloosterstraat en Veerseeg
Plaatsnaam:
Kerkdriel
Projectcode:
20191845
Projectleider:
ShanaCoomans
Pagina:
2 van 3
Boring
05
Boring
06
Datum:
16-7-2019
Datum:
16-7-2019
Veldwerker:
Ruud van Galen
Veldwerker: 0
0
1 30
2 50
50
gras
Ruud van Galen 0
0
Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor
1 30
2
Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor
50
50
Boring
07
Boring
08
Datum:
16-7-2019
Datum:
16-7-2019
Veldwerker:
Ruud van Galen
Veldwerker: 0
0
1 30
2 50
50
Boring
09
Datum:
16-7-2019
Veldwerker:
0
0
1 30
2
Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor
50
50
Boring
10
Datum:
16-7-2019
Veldwerker: 0
1 30
2 50
gras
Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal grijsbruin, Edelmanboor
0
1 30
2 50
Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor
gras Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal grijsbruin, Edelmanboor
Ruud van Galen
0
Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor
Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor
Ruud van Galen
Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor
Ruud van Galen
0
50
gras
gras
50
gras Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor
Projectnaam:
Hoorzik,Kloosterstraat en Veerseeg
Plaatsnaam:
Kerkdriel
Projectcode:
20191845
Projectleider:
ShanaCoomans
Pagina:
3 van 3
Boring
11
Datum:
16-7-2019
Veldwerker:
Ruud van Galen 0
0
1 30
2 50
50
3
Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, zwak humeus, resten wortels, neutraal beigebruin, Edelmanboor Klei, zwak zandig, licht beigebruin, Edelmanboor
100
100
Klei, zwak zandig, sporen roest, licht beigebruin, Edelmanboor
4
150
150
Klei, zwak siltig, neutraal beigegrijs, Edelmanboor
5
200
gras
200
Projectnaam:
Hoorzik,Kloosterstraat en Veerseeg
Plaatsnaam:
Kerkdriel
Projectcode:
20191845
Projectleider:
ShanaCoomans
Pagina:
1 van 2
Boring
101
Boring
102
Datum:
16-7-2019
Datum:
16-7-2019
Veldwerker:
Ruud van Galen
Veldwerker: 0
0
waterspiegel
Ruud van Galen 0
0
50
50 60
60
Klei, zwak zandig, zwak slibhoudend, donker zwartgrijs, Zuigerboor
1
Klei, zwak zandig, zwak slibhoudend, donker zwartgrijs, Zuigerboor
1
100
100 110
Boring
103
Datum:
16-7-2019
Veldwerker:
110
Ruud van Galen
Boring
104
Datum:
16-7-2019
Veldwerker: 0
0
waterspiegel
0
50
100
105
Boring
105
Boring
106
Datum:
16-7-2019
Datum:
16-7-2019
Veldwerker:
Ruud van Galen
Veldwerker: 0
0
50
Klei, zwak zandig, zwak slibhoudend, donker zwartgrijs, Zuigerboor
1 100
waterspiegel
105
0
0
Klei, zwak zandig, zwak slibhoudend, donker zwartgrijs, Zuigerboor
1
Ruud van Galen
50
55
waterspiegel
55
Klei, zwak zandig, zwak slibhoudend, donker zwartgrijs, Zuigerboor
1 100
waterspiegel
55
Klei, zwak zandig, sporen slib, neutraal zwartgrijs, Zuigerboor
1
100
Ruud van Galen
0
50
50
100
waterspiegel
105
Projectnaam:
Hoorzik,Kloosterstraat en Veerseeg
Plaatsnaam:
Kerkdriel
Projectcode:
20191845
Projectleider:
ShanaCoomans
Pagina:
2 van 2
Boring
107
Boring
108
Datum:
16-7-2019
Datum:
16-7-2019
Veldwerker:
Ruud van Galen
Veldwerker: 0
0
waterspiegel
Ruud van Galen 0
0
50
waterspiegel
50 60
60
Klei, zwak zandig, zwak slibhoudend, donker zwartgrijs, Zuigerboor
1
Klei, zwak zandig, zwak slibhoudend, donker zwartgrijs, Zuigerboor
1
100
100 110
Boring
109
Datum:
16-7-2019
Veldwerker:
110
Boring
110
Datum:
16-7-2019
Ruud van Galen 0
0
waterspiegel
0
0
waterspiegel
46
50
50
Klei, zwak zandig, zwak slibhoudend, donker zwartgrijs
1
60
Klei, zwak zandig, zwak slibhoudend, donker zwartgrijs, Zuigerboor
1
95
100 110
Bijlage 4
SYNLAB Analytics & Services B.V. Correspondentieadres Steenhouwerstraat 15 · 3194 AG Rotterdam Tel.: +31 (0)10 231 47 00 · Fax: +31 (0)10 416 30 34 www.synlab.nl
Analyserapport
MILON bv Shana Coomans Rembrandtlaan 4 5462 CH VEGHEL
Uw projectnaam Uw projectnummer SYNLAB rapportnummer Rapport-verificatienummer
Blad 1 van 9
: Hoorzik,Kloosterstraat en Veerseeg : 20191845 : 13071884, versienummer: 1 : MCD2AXGP
Rotterdam, 25-07-2019
Geachte heer/mevrouw, Hierbij ontvangt u de analyse resultaten van het laboratoriumonderzoek ten behoeve van uw project 20191845. Het onderzoek werd uitgevoerd conform uw opdracht. De gerapporteerde resultaten hebben uitsluitend betrekking op de geteste monsters. De door u aangegeven omschrijvingen voor de monsters en het project zijn overgenomen in dit analyserapport. Het onderzoek is uitgevoerd door SYNLAB Analytics & Services B.V., gevestigd aan de Steenhouwerstraat 15 in Rotterdam (NL). Indien het onderzoek is uitgevoerd door derden of het SYNLAB laboratorium in Frankrijk (99-101 Avenue Louis Roche, Gennevilliers) is dit in het rapport aangegeven. Dit analyserapport bestaat inclusief bijlagen uit 9 pagina's. In geval van een versienummer van '2' of hoger vervallen de voorgaande versies. Alle bijlagen maken onlosmakelijk onderdeel uit van het rapport. Alleen vermenigvuldiging van het hele rapport is toegestaan. Mocht u vragen en/of opmerkingen hebben naar aanleiding van dit rapport, bijvoorbeeld als u nadere informatie nodig heeft over de meetonzekerheid van de analyseresultaten in dit rapport, dan verzoeken wij u vriendelijk contact op te nemen met de afdeling Customer Support. Wij vertrouwen er op u met deze informatie van dienst te zijn. Hoogachtend,