Jaarstukken 2022 Maasdriel RAAD
Tekst van het document
Zorg verlenen aan onze
• Onvoldoende budget om benodigde
inwoners is en blijft een
zorgaanbod te realiseren. Benodigde
wettelijke verplichting. In 2019
zorginnovatie – met behoud van kwaliteit en
tm 2021 hebben we grote
voldoende aanbod – die nodig is om
tekorten bij jeugd. Risico is dat
efficiencykorting van het Rijk te halen, wordt
deze tekorten structureel van
niet gerealiseerd of blijkt niet mogelijk;
aard zijn. In de
• Grotere zorgvraag dan waarmee rekening is
meerjarenbegroting houden we
gehouden;
nu rekening een hogere kosten
• Herverdeeleffect objectief verdeelmodel;
voor Jeugd. De budgetten zijn
• Invoering Wmo- abonnementstarief;
berekend op basis van
• Crisisplaatsingen jeugd;
ervaringcijfers. Daarnaast
• Invoering Wet wijziging woonplaatsbeginsel.
hebben we naast een
€ 400
structureel budget ook een bestemmingsreserve gevormd voor jeugdcasuïstieken. Ondanks deze voorzichtige
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 78
Risico
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
Benodigde weerstandscapaciteit
ramingen blijven we als gemeente risico lopen. We houden daarom rekening met een extra risico van €200.000 euro per jaar. Voor deze meerjarenbegroting betekent het in totaal €800.000 over de periode van 4 jaar. De kans dat het optreedt gezien de interne beheersingsmaatregelen die we hebben getroffen wordt geacht als gemiddeld. 4. Volumegroei Wmo Door de invoering van het abonnementstarief
We gaan onderzoeken of er
Zorg verlenen aan onze
zien we een stijging van het aantal aanvragen. In mogelijkheden zijn de
inwoners is en blijft een
2019 is de stijging begonnen en de afgelopen
wettelijke verplichting. In 2019
kostenstijging te beperken/
jaren zet de stijging zich door voor de aanvragen verminderen. Verder worden er
tot en met 2021 hebben we grote
huishoudelijke verzorging, Wmo voorzieningen
landelijk vraagtekens gesteld
tekorten bij Wmo. De budgetten
en regiovervoer.
bij de houdbaarheid van het
vanaf 2023 zijn begroot op basis
abonnementstarief.
van ervaringcijfers. Ondanks
Waarschijnlijk gaat het nieuwe
deze voorzichtige ramingen
kabinet hier een uitspraak over
blijven we als gemeente risico
doen. Hierdoor worden
lopen omdat ze geen grip
beschikkingen rechtmatig en
kunnen hebben op de
doelmatig afgegeven.
aanzuigende werkingen van
€ 200
bijvoorbeeld het abonnementstarief en de woningaanpassingen. We houden daarom rekening met een extra risico van €100.000 euro per jaar. Voor deze meerjarenbegroting betekent het in totaal €400.000 over de periode van 4 jaar. De kans dat het optreedt gezien de interne beheersingsmaatregelen die we hebben getroffen wordt geacht als gemiddeld. 5. Financieringsrisico Als gevolg van enkele mondiale oorzaken is de
Een financieringsplan opstellen Risico is dat we met een begroot
inflatie o.a. in Nederland binnen een kort
waarbij we zo veel mogelijk
tijdsbestek extreem gestegen en momenteel nog rekening houden met
€ 2.520
investeringsvolume van € 7 miljoen per jaar te maken
aan het stijgen. De rente is sinds februari 2022
temporisering van projecten.
krijgen dat de prijzen gemiddeld
hard gestegen doordat de Europese Centrale
Ook is hierbij een vereiste om
met 4% stijgen. Dit betekent dat
Bank (ECB) en de Amerikaanse tegenhanger
de ontwikkelingen van rente
we vanaf 2023 wellicht
(Federal Reserve System, FED) via
(rentevisie) periodiek bij te
€280.000 meer uitgaven
renteverhogingen de inflatie proberen te
werken in de bestaande P&C
kunnen verwachten, in 2024
drukken. Voor toekomstige investeringen die op producten.
€560.000, in 2025 €840.000 en
de planning staan is geen rekening gehouden
in 2026 €1.120.000. We achten de kans groot 90% dat dit risico
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 79
Risico
Beheers-maatregelen
met de verhoogde financieringslast. Hierdoor
Maximale risico en kans
Benodigde weerstandscapaciteit
optreedt bij alle investeringen.
lopen we als gemeente de komende jaren risico.
We verwachten een bijdrage van het Rijk om een gedeelte van de prijsstijgingen te dekken.
6. Afdekken voormalige stortplaatsen Vlagheide en AVRI Het grootste onvoorziene risico betreft het
Aandacht voor berekening
Op basis van de
voornemen tot aanpassing van de rekenrente
toekomstige lasten en het t.z.t.
geprognogtiseerde resultaten
door de provincie. De provincie voert elke vijf jaar vormen van een voorziening.
2020 t/m 2026 van de
periodiek onderzoek uit, een zogeheten Asset
stortplaatsen is het maximale
Liability Management (ALM) studie. Daarbij
risico € 228.000. We achten de
wordt vastgesteld of de gehanteerde rekenrente
kans gemiddeld (50%).
€ 114
(momenteel 5,06%) en daarmee het gehanteerde doelvermogen passend is om aan haar eeuwigdurende nazorgverplichtingen te voldoen. Daarnaast hebben provincie en vergunninghouders een overeenkomst gesloten om onderzoek te doen naar duurzaam stortbeheer en/of technische ontwikkelingen/ innovaties mogelijk kunnen leiden tot een beperking van de kosten van de nazorg. Onderdeel van deze overeenkomst is dat, zo lang dit onderzoek loopt, de vergunninghouders de stortplaatsen nog niet voor eeuwigdurende nazorg overdragen aan de provincie en dus zelf risicodrager blijven. Tegelijkertij handhaaft de provincie de rekenrente op het bestaande niveau. Zolang het doelvermogen niet definitef is vastgesteld lopen wij het risico dat het reeds in het nazorgfonds gestorte vermogen ontoereikend is. 7. Energiekosten Energie-experts stellen dat de energieprijzen
In de begroting 2023 houden we We blijven risico lopen over de
zeker nog tot eind 2023 relatief hoog zullen
rekening met extra incidentele
blijven. Mogelijk kan er in de loop van van 2024 energiekosten van € 400.000
€ 50
jaren 2025 en 2026 voor circa € 100.000 per jaar. We achten
een significante daling van de prijzen
voor de jaren 2023 en 2024 (ten de kans klein (25%) dat het
plaatsvinden. Verder stelde de Wereldbank
opzichte van 2021) en
risico dan zich voordoet.
eerder dit jaar in een rapport dat de voedsel- en structurele extra kosten van energieprijzen zelfs tot eind 2024 op historisch
€ 100.000 vanaf 2023. De
hoge niveaus zullen blijven. Wel denkt dat de
gemiddelde energiekosten t/m
Wereldbank dat de prijzen in de loop van 2023 en 2021 waren circa € 90.000 per 2024 geleidelijk zullen dalen. Gemeente
jaar.
Maasdriel loopt het risico dat de energieprijzen, conform 2022, tussentijds naar boven bijgesteld worden als toch blijkt dat we niet voldoende alternatieven hebben voor Russisch gas. 8. Adequaat personeelsbestand Veel openstaande vacatures bij de gemeente en Door continue een goede de bedrijfsvoeringsorganisatie kunnen niet
Risico is dat we circa € 500.000
€ 500
werkgever te zijn en door goede meer budget nodig hebben de
ingevuld worden. Reden hiervan is dat geschikte inzet van het recruitmentteam
komende 4 jaar voor o.a. inhuur
kandidaten zeer schaars zijn. Ook hebben we
om voldoende capaciteit te
proberen we zoveel mogelijk
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 80
Risico
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
vastgesteld dat inhuur nu ook moeilijk te krijgen vacatures in te vullen door vast
hebben om onze taken uit te
is en vaak veel duurder is dan de middelen die
voeren. We achten de kans 50%
personeel aan te nemen.
beschikbaar zijn om personeel te werven.
Benodigde weerstandscapaciteit
gemiddeld dat dit risico optreedt.
9. Prijsstijgingen grondstoffen Als gevolg van enkele mondiale oorzaken zijn
Risico is dat we met een begroot
de bouwkosten in Nederland binnen een kort
investeringsvolume van
tijdsbestek extreem gestegen en momenteel nog
€ 7 miljoen per jaar te maken
aan het stijgen. Prijsstijgingen van enkele
krijgen dat de prijzen gemiddeld
tientallen procenten binnen een tijdsbestek van
met 10% stijgen en in 2024
één of enkele weken zijn geen uitzondering meer.
houden we rekening met 5%. Dit
Omstandigheden díe daartoe bijdragen zijn
betekent dat we vanaf 2023
onder meer de (nasleep van de) coronacrisis, de
wellicht €700.000 meer
stijgende energieprijzen en de schaarste en
uitgaven kunnen verwachten en
prijsstijgingen door de oorlog in Oekraïne en
in 2024 €350.000 dan we vooraf
bijbehorende sancties tegen Rusland.
begroot hebben. We achten de
Onduidelijk is of en wanneer de bouwkosten
kans groot 50% dat dit risico
weer naar het oude niveau zakken. Dit brengt
optreedt bij alle investeringen.
risico's en onzekerheid met zich mee voor zowel
We verwachten een bijdrage van
bestaande overeenkomsten als ook voor nieuw
het Rijk om een gedeelte van
te sluiten overeenkomsten.
de prijsstijgingen te dekken.
€ 525
10. Algemene juridische bijstand De polisvoorwaarden van de aansprakelijkheids-
We blijven juridische risico
verzekering sluiten een aantal zaken uit. Onder
lopen de komende jaren.
andere claims ten gevolge van:
Voornaamste reden hiervan is
• Toezeggingen en gewekte verwachtingen;
dat we niet alles en/of willen
• Termijnoverschrijding;
verzekeren. Over de jaren heen
• Niet nakomen van contracten;
lopen we op basis van
• Aanbestedingen;
ervaringen uit het verleden
• Nadeelcompensatie;
(zowel financieel als
• Oneerlijke concurrentie;
inhoudelijk) een risico van
• Wet Markt en Overheid.
€ 400
gemiddeld € 200.000 per jaar. We achten de kans gemiddeld (50%) dat het risico zich voordoet.
11. Omgevingswet De kosten voor het ontwikkelen van het
Onderzoek doen naar
De grootste risico's lopen we op
gebiedsdekkend Omgevingsplan Maasdriel (in
structurele financiële effecten
dit moment op financieel
de periode t/m 2029), dat volledig voldoet aan
van de Omgevingswet op
gebied. Hoe groot het risico
de nieuwe juridische spelregels van de
eventuele meerkosten te
precies is kunnen we op dit
Omgevingswet, laten zich moeilijk ramen. De
kunnen compenseren op andere moment nog niet kwantificeren
impact van de nieuwe juridische spelregels van
terreinen. Aangezien het
de wet en het nieuwe digitale stelsel waarmee
onderzoek is gebaseerd op
we omgevingsplanwijzigingen ontwikkelen en
aannames kan het zijn dat de
PM
in onze risicoparagraaf.
publiceren wordt pas echt duidelijk als de wet in structurele effecten hoger of werking is getreden en we er (landelijk) mee
lager uitvallen dan geraamd.
gaan werken. Daardoor weten we niet of
Het rapport met de
gevraagde structurele en incidentele budgetten onderbouwde ramingen (o.a. op toereikend zijn en lopen we hier een risico.
grond van verwachte ureninzet of verwachte kosten/baten van de stelselwijziging) gebruiken we de komende jaren om
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 81
Risico
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
Benodigde weerstandscapaciteit
financieel gezien de vinger aan de pols te houden. Aanvullend op de structurele financiële effecten van de Omgevingswet moeten er ook nog een aantal incidentele uitgaven worden gedaan in de transitieperiode t/m 2029. Ten aanzien van de ontwikkeling van het Omgevingsplan Maasdriel is het nog onzeker of we uitkomen met de budgetten voor de invoering van de Omgevingswet. In lijn met het Transitieplan Omgevingsplan Maasdriel gaan we in stapjes starten met het bouwen aan het Omgevingsplan Maasdriel. Dat zal een deel van de bestaande onzekerheden wegnemen. 12. Wet Kwaliteitsborging (Wkb) Voor het bevoegd gezag betekent de verandering Onderzoek doen naar
Het totaal financieel risico
met betrekking tot het toetsen en toezicht op
bedraagt circa € 97.000 euro
structurele financiële effecten
de bouwtechnische kwaliteit, dat kosten kunnen van de Wkb op eventuele
over de periode 2023 t/m 2026.
dalen als gevolg van veranderende taken en in
meerkosten te kunnen
We achten de kans 70% dat dit
het verlengde daarvan verminderde
compenseren op andere
risico optreedt.
legesinkomsten. De gevolgen verschillen per
terreinen. Het rapport met de
gemeente en hangen veelal samen met de
onderbouwde ramingen (o.a. op
huidige kostendekkendheid en werkwijze. Voor
grond van verwachte ureninzet
de gemeente Maasdriel is uitgegaan van de
of verwachte kosten/baten van
aangeleverde gegevens vanuit de ODR, ten
de stelselwijziging) gebruiken
€ 68
aanzien van de Wkb en de wegvallende taken en we de komende jaren om leges. Hierbij is op basis van een extern
financieel gezien de vinger aan
onderzoek vastgesteld dat we een nadelig
de pols te houden.
financieel risico lopen bij de intreding van de wet. 13. Datalek / informatiebeveiliging Als overheid lopen we een reëel risico dat we te We maken gebruik van een reeks In een cyber calculatie hebben maken krijgen met een (poging tot ) cyber hack
beheersmaatregelen die ‘de
€ 890
we begroot dat een schade van
en in het verlengde daarvan dat data van ons
kans op’ en de ‘impact van’ moet € 1,7 miljoen bij een maximale
gecompromitteerd raakt dan wel verloren gaat.
reduceren.
impact te verwachten is. Door
Als je kijkt naar Risico = Kans x Impact dan
‘De kans op’ wordt aangepakt
onze vergevorderde
hebben we met onze Heatmap
door de mogelijkheden van een maatregelen wordt de kans dat
informatiebeveiliging ingezet op reductie van
hacker om over internet een
we met dit maximale bedrag
de kans dat het optreedt en als het optreedt dat aanval uit te voeren zo klein
geconfronteerd worden zeer
dan de impact zo klein mogelijk is. Waardering
mogelijk te maken. Daar heeft al klein. Echter kan bij een
van het risico dat een poging tot hack
veel aan verbeteringen plaats
plaatsvindt: Als gemeente zijn we uitgebreid
gevonden. De ‘impact van’ wordt van een impact die te
online aanwezig. Het risico dat we
ook door diverse maatregelen
kwalificeren is als gemiddeld.
aangepakt. Hier zijn stappen
Deze calculatie is exclusief
datalek/hack alsnog sprake zijn
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 82
Risico
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
geconfronteerd worden met een hack (poging) is gemaakt maar daar zijn nog
kosten die voort kunnen vloeien
dan ook substantieel en niet aflatend.
verdere verbeteringen door te
uit een bestuurlijke boete of
voeren. Opgemerkt moet
schadeclaims van betrokkenen
worden dat we hier t.o.v. twee
in het kader van
jaar terug significante
privacywetgeving of overige
verbetering hebben
wetgeving. Als er bijvoorbeeld
gerealiseerd. Hiermee kunnen
sprake is van onvoldoende
wij niet uitsluiten dat wij
passende
kwetsbaar zijn voor een hack
beveiligingsmaatregelen dan
maar wel dat we de impact en
kan in de praktijk afhankelijk
het herstel daarvan veel beter
van de constateringen een
kunnen managen en de schade
bestuurlijke boete van >
een stuk beperkter kunnen
€400.000 worden opgelegd. De
houden t.o.v. twee jaar terug.
kans dat dit voorkomt in
Benodigde weerstandscapaciteit
Nederland wordt door experts als zeer klein (10%) beschouwd. 14. Zuidelijke ontsluitingsroute Het project ZOR is een groot project voor
Om grip te kunnen houden op
De grootste risico's lopen we op
Maasdrielse begrippen en wijkt af van de
de projectrisico’s maken we
dit moment op financieel
dagelijkse activiteiten van de organisatie.
gebruik van een extern bureau
gebied. Hoe groot het risico
Hierdoor kent het project een verhoogd
dat veel dat veel kennis heeft
precies is kunnen we op dit
risicoprofiel. Risicobeheersing is een steeds
van vergelijkbare projecten. We moment nog niet kwantificeren
belangrijker wordend aspect van onze
maken nu gebruikt van het
in onze risicoparagraaf. Het
projectmanagement.
risicomanagementtool Rislog.
project is in de opstartfase en in
PM
Met Rislog zijn we in staat om op 2023 wordt een goede een eenvoudige wijze risico’s in financiële begroting en een kaart te brengen, bij te houden, liquiditeitsbegroting voor de te bewerken, analyses te maken ZOR opgesteld waarbij meer en te rapporteren over de
duidelijk moet zijn welke
risico’s aangaande de ZOR. We
risico's we lopen die wel niet of
hebben nu de risico’s en
maar gedeeltelijk kunnen
oorzaken geïnventariseerd en
mitigeren door de interne
conform de Risman-brillen.
beheersingsmaatregelen.
Hierbij hebben we de risico's
Daarna zal een kans x impact
aangevuld met de kans van
analyse gemaakt worden. Op dit
optreden en de gevolgen voor
moment is het risico PM.
de planning en voor de kosten, alsmede andere relevante gevolgen bij het optreden van de risico’s voor ons als opdrachtgever. De eerste risicoinventarisatie hebben we compleet gemaakt met het benoemen van de beheersmaatregelen en actiehouders. 15. Integraal Huisvestingsplan Het IHP biedt de gemeente, schoolbesturen en
In het politiek-bestuurlijke
De grootste risico's die we
opvangorganisaties een dynamisch
besluitvormingsproces rond
kunnen lopen zijn op financieel
beleidsperspectief, geborgd in een gedragen en het IHP moet blijken in welk
gebied. Hoe groot het risico
transparant uit te voeren Meerjaren
tempo de gemeente Maasdriel
precies is kunnen we op dit
Huisvestingsplan. Het plan geeft houvast aan
in staat is de benodigde
moment nog niet kwantificeren
PM
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 83
Risico
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
hoe om te gaan met investeringen in gebouwen
investeringen te plegen.
in onze risicoparagraaf. De
voor onderwijs en opvang zodat er in de
Voor het genoemde
komende jaren moeten we bij
gemeente Maasdriel een duurzame en gezonde
investeringsbedrag geldt vanuit de eventuele voorstellen op
onderwijs- en opvangomgeving kan worden
de gemeente het volgende:
basis van risicomangement
voortgezet.
Dit IHP is in overleg tussen
vaststellen welke risico's we
gemeente, schoolbesturen en
lopen die wel niet of maar
kinderopvangorganisaties tot
gedeeltelijk kunnen mitigeren
Het IHP is een planningsdocument voor de
komende 15 jaar. Het toekomstbestendig maken stand gekomen. De partijen
door de interne
van onze schoolgebouwen is kostbaar. Op basis
hebben een akkoord gegeven
beheersingsmaatregelen. Op
van de scenario’s, zoals deze in het IHP staan
over de visie en ambitie op
dit moment is het risico PM.
beschreven, bedraagt de investering voor de
onderwijshuisvesting. Het
Benodigde weerstandscapaciteit
periode 2022-2037 € 18,5 miljoen (op basis van vormt daarnaast een het indicatieve bedrag 2021 en exclusief
perspectief om alle besluiten
indexeringen).
rond investeringen in huisvesting de komende jaren langs te leggen en kan iedere vier jaar worden geactualiseerd. Het IHP is als het ware een koersdocument en geen blauwdruk. Op deze manier blijft flexibiliteit (beargumenteerd) behouden. Het is aan alle partijen om te waarborgen dat projecten en daaraan gekoppelde investeringen mogelijk zijn. Het plan krijgt status met een vaststellingsbesluit vanuit de gemeenteraad. Hiermee staan de investeringen in de eerste vier jaar vast en weet de gemeenteraad welke investering vanaf jaar vijf en verder verwacht worden. Over investering na de eerste periode van vier jaar dient de gemeenteraad aparte besluiten te nemen. In de komende vier jaar staan geen investeringen gepland. Voor de jaren erna zullen we een risico-inventarisatie maken voor de investeringen die we mogelijk gaan doen. Dit komt terug in in de voorstellen die aan de raad worden gepresenteerd.
Totaal
€ 5.938
Beschikbare weerstandscapaciteit Rekening houdend met de vastgestelde nota reserves en voorzieningen is de beschikbare weerstandscapaciteit van Maasdriel als volgt opgebouwd:
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 84
• Algemene reserve De algemene reserve wordt gebruikt voor het opvangen van risico’s in algemene zin. De algemene reserve is vrij aanwendbaar; • Algemene reserve bouwgrondexploitatie De reserve bouwgrondexploitatie is een vrij aanwendbare bestemmingsreserve die tot de weerstandscapaciteit wordt geteld; • Jaarrekeningresultaat Het jaarrekeningresultaat is vrij aanwendbaar en wordt tot de weerstandscapaciteit geteld; • Onvoorzien De post onvoorzien is vrij aanwendbaar en wordt tot de weerstandscapaciteit geteld.
Reserves (x 1.000)
Stand per 31-12-2022
Algemene reserve
12.154
Algemene reserve grondexploitatie
-
Resultaat jaarrekening 2022
4.801
Beschikbare weerstandscapaciteit
16.955
Weerstandsvermogen Het is van belang te weten of sprake is van een toereikend weerstandsvermogen. Als het risicoprofiel bekend is, kan een relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De berekeningswijze van de ratio weerstandsvermogen op basis van een gegeven zekerheidspercentage is als volgt: Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit / Benodigde weerstandscapaciteit
Jaarrekening 2022
Jaarrekening 2021
Beschikbare weerstandscapaciteit
16.955
12.919
Minimaal benodigde weerstandscapaciteit conform ratio 1,65
9.798
3.500
Saldo vrije deel weerstandscapaciteit
7.157
9.419
Weerstandsvermogen
2,86
6,09
(x 1.000)
De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risico-inventarisatie voortvloeit, zetten we af tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. De ratio weerstandsvermogen is groter dan 1,65. Financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft voor dat gemeenten vijf financiële kengetallen opnemen in de begroting en jaarrekening. In een ministeriële regeling is een uniforme berekening van deze kengetallen voor alle gemeenten opgenomen. De invoering van de kengetallen is bedoeld om de gemeenteraad meer inzicht te geven in de financiële positie van de gemeente en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. De kengetallen
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 85
worden geanalyseerd ten opzichte van de door de provincie Gelderland vastgestelde normenwaarden, waaraan een categorisering is gekoppeld. Meerjarenperspectief De jaarrekening 2022 en de meerjarenbegroting 2023-2026 leveren de volgende kengetallen op. Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
52,9%
84,2%
95,0%
94,4%
96,6%
leningen
53,0%
81,0%
91,8%
91,1%
93,3%
Solvabiliteitsratio
31,5%
25,0%
23,9%
24,5%
24,5%
Grondexploitatie
8,5%
12,6%
11,0%
11,5%
8,0%
Structurele exploitatieruimte
0,0%
1,1%
1,2%
1,1%
1,0%
100,9%
101,9%
101,9%
101,9%
101,9%
Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle
Belastingcapaciteit
Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote wordt berekend inclusief en exclusief uitgezette leningen aan derden. Hierdoor wordt duidelijk wat het aandeel is van de verstrekte leningen in de exploitatie. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio is de verhouding van het eigen vermogen ten opzichte van het totale balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat volgens artikel 42 van het BBV uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserve) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten.
De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves te delen door de totale baten en uit te drukken in een percentage. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grondexploitaties zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting en uitgedrukt in een percentage.
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 86
Belastingcapaciteit Het kengetal belastingcapaciteit is de verhouding tussen de woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t (het begrotingsjaar) ten opzichte van het landelijk gemiddelde in jaar t-1 (het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar) uitgedrukt in een percentage. In de woonlasten worden de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing meegenomen.
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 87
Paragrafen Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Een groot vermogen is geïnvesteerd in de kapitaalgoederen in onze gemeente. De kapitaalgoederen zijn van groot belang voor het zo optimaal mogelijk functioneren van onze gemeente, onder meer op het gebied van de leefbaarheid, veiligheid, verkeer en vervoer en recreatie. Onderhoud en beheer is nodig om kapitaalvernietiging te voorkomen. Met het beheer en onderhoud van wegen, straatverlichting, openbaar groen, speelvoorzieningen, water & riolering en gebouwen is een grote inzet van onze middelen (personeel en financiën) gemoeid. Deze paragraaf geeft inzicht in de mate van onderhoud en de financiële lasten van de verschillende kapitaalgoederen. In het Jaarprogramma Openbare Ruimte (JOR) worden de middelen van de diverse disciplines bij elkaar gebracht, zodat voorbereiding en realisatie van projecten waar nodig integraal vorm krijgen. Zoals bekend is de marktsituatie in de GWW- en Bouwsector het afgelopen jaar ongunstig geweest. De prijsstijgingen waren fors en aannemers waren terughoudend met het inschrijven op werken. In het najaar stelden we de handreiking compensatieregeling prijsstijgingen GWW- en Bouwsector vast.
Met gebruikmaking van deze handleiding heeft uw raad in december 2022 aanvullend krediet beschikbaar gesteld om 3 opdrachtnemers te compenseren voor de gestegen prijzen bij werken die zij binnen onze gemeente hebben uitgevoerd. Wegen en Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP)
Areaal
Betreft
Aantal circa
Verharde rijbanen
1.165.771 m2
Fietspaden
168.057 m2
Voetpaden
243.299 m2
Parkeervak
124.716 m2
Overige verharding
133.235 m2
Beleidskader
Actueel beheerplan
Door de raad ingesteld in
Looptijd tot en met
Wegenbeleidsplan 2018-2021 (in 2021 door de raad verlengd t/m 2022)
2017
2022
Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan
2019
2030
Doelstelling Wij streven naar een doelmatige ontwikkeling en instandhouding van wegen, fietspaden en trottoirs, zodat een
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 88
veilige en comfortabele bereikbaarheid van woningen, bedrijven en voorzieningen wordt gegarandeerd, die bijdraagt aan een functionele leefomgeving.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Wegen In het wegbeheerplan 2018-2021 zijn middelen opgenomen voor het dagelijks en planmatig wegonderhoud. De belangrijkste kostenposten zijn kosten voor groot onderhoud en kapitaallasten, laatstgenoemde als gevolg van investeringen. In 2021 is het wegbeheerplan verlengd met een jaar tot en met 2022 en is tevens budget beschikbaar gesteld voor het wegwerken van achterstallig onderhoud. • Een bedrag van € 644.000 is besteed aan groot onderhoud. • Een bedrag van € 7.272.000 is geïnvesteerd. Levensduurverlengend onderhoud aan de wegen, reconstructies en bermverhardingen worden geactiveerd en afgeschreven over de levensduur. Deze kosten die voortvloeien uit de investeringen gaan als kapitaallasten mee in de exploitatie.
GVVP In 2019 is het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan Maasdriel (GVVP) vastgesteld. Met de uitvoering van dit GVVP en het daaraan gekoppelde uitvoeringsprogramma kunnen de wegen in Maasdriel toekomstgericht worden verbeterd volgens het landelijke programma Duurzaam Veilig Wegverkeer. Voor uitvoering van het programma in de periode 2019-2022 is totaal € 4.885.500 beschikbaar. Daarvan wordt € 4,1 miljoen gedekt door inzet van middelen uit de reserve wegen.
(Bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Groot onderhoud
610
644
609
Overige exploitatielasten
578
488
470
Reservering
359
0
0
Totaal lasten
1.763
1.132
1.079
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 89
Investeringen in 2022 Bedrag investering in 2022
Investeringen Aanbrengen bermverharding 2020-2021
41
Aanleg fietspad en rotonde Hoorzik
300
Aanleg Maas-Waalweg
1
Achterstallig onderhoud wegen 2022
1.699
Gebied Midden 2020-2021
162
Gebied Oost 2018
124
Gebied West 2018-2019
370
GVVP 2019-2020
861
Herinrichting Teisterbandstraat
8
Herinrichting winkelcentra
700
Kasteelplein Hedel 2020
57
Komborden buurtschappen
15
Levensduur verlengend onderhoud 2018-2021
453
Paterstraat
401
Reconstructie Drielse Veldweg (investeringsbijdrage)
-9
Snelfietsroute Zaltbommel-Den Bosch
40
Wegbeheerstructureel 2022
1.909
Wordenseweg
140
Totaal
7.272
Kwaliteit en risico’s Op basis van inspecties worden de onderhoudsmaatregelen toegekend. De planning wordt integraal afgestemd met de disciplines riolering, verkeer en groen. Als gevolg van meldingen of eigen waarneming, voeren de medewerkers van de buitendienst aanvullend kleine herstelwerkzaamheden uit, zoals het herstraten van enkele tegels en het verhelpen van verzakkingen en wortelopdruk. Straatverlichting
Areaal
Betreft
Aantal circa
Lichtpunten
4.703
Armaturen
4.735
Beleidskader
Actueel beheerplan Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Maasdriel 2016-2025
Door de raad ingesteld in 2016
Looptijd tot en met 2025
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 90
Het Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Maasdriel 2016-2025 is gebaseerd op de richtlijnen Openbare Verlichting 2011 (ROVL-2011).
Doelstelling Het doelmatig (werk met werk maken en wat is waar nodig), duurzaam (ledverlichting) en kwalitatief (normen) goed in stand houden van de openbare verlichting voor een veilige (sociale veiligheid en verkeersveiligheid) en comfortabele bereikbaarheid van woningen, bedrijven en voorzieningen.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Uit het Beleidsplan openbare verlichting volgen het onderhoudsbudget en de jaarlijkse vervangingsinvesteringen voor masten en armaturen. De jaarlijkse omvang van investeringen is verhoogd naar € 371.600. Deze investeringen worden ingezet om de nodige achterstallige masten en armaturen te vervangen en op energiekosten te besparen door in de komende jaren ledverlichting toe te passen. Het doel is om in 2025 alle conventionele verlichting vervangen te hebben door duurzame ledverlichting. • De investeringen leiden tot kapitaallasten.
(Bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Onderhoud
174
132
116
Energieverbruik
95
177
95
Totaal lasten
269
309
211
Investeringen
Bedrag investering in 2022
Straatverlichting masten 2018
27
Straatverlichting masten 2019
47
Straatverlichting masten 2020
50
Straatverlichting masten 2021
122
Straatverlichting masten 2022
29
Straatverlichting armaturen 2019
64
Straatverlichting armaturen 2020
87
Straatverlichting armaturen 2021
213
Straatverlichting armaturen 2022
144
Besparingsinvestering 2017
10
Straatverlichting masten Rooijensestraat
10
Straatverlichting armaturen Rooijensestraat
7
Straatverlichting masten Maasdijk
9
Straatverlichting armaturen Maasdijk
7
Straatverlichting armaturen Teisterbandstraat
6
Straatverlichting masten Grote Inghweg
26
Straatverlichting armaturen Grote Inghweg
18
Totaal
876
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 91
Kwaliteit en risico’s Wij streven naar doelmatige, duurzame en kwalitatief goede verlichting. Lichtpunten daar waar niet noodzakelijk vervallen en lichthinder in het buitengebied wordt tegengaan. Bij vervanging wordt ledverlichting met een witte lichtkleur toegepast. Waar mogelijk en gewenst wordt de verlichting in de nachtelijke uren gedimd tot 70% van het oorspronkelijke lichtniveau. Zo wordt op energieverbruik bespaard en CO2-uitstoot gereduceerd. Vervangingen worden gecombineerd met andere werkzaamheden. Zo wordt efficiënt omgegaan met de budgetten en wordt de hinder voor omwonenden geminimaliseerd.
Kapitaallasten investeringen verkeer en vervoer We investeren in de aanleg en het onderhoud van de openbare ruimte, verkeersmaatregelen, openbare verlichting en gladheidsbestrijding. Investeringen leiden tot afschrijvings- en rentekosten. Dit noemen we kapitaallasten.
Kapitaallasten investeringen verkeer en vervoer
Werkelijk 2021
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Aanleg, reconstructie en onderhoud van verharde openbare ruimte; verkeersmaatregelen; openbare verlichting; gladheidsbestrijding
261
287
722
Groen
Areaal
Betreft
Aantal
Gras- en kruidachtigen (gazon)
310.000 m2
Ruw gras (bermen)
840.000 m2
Hagen
70.120 m2
Bodembedekkende heesters
29 000 m2
Heesters
5.700 m2
Vaste planten
2.100 m2
Struikrozen
300 m2
Bosplantsoen
65.000 m2
Loofbos
54.400 m2
Asfalt
951.580 m2
Elementenverharding
995.611 m2
Afvalbakken
294 stuks
Hondenpoepbakken/hondentoiletten
82 stuks
Boombeheer (bomen)
16.000 stuks
Beleidskader
Actueel beheerplan Deelvisie Groen en Bomen
Door de raad ingesteld in
Looptijd tot en met
2019
nvt
Doelstelling De doelstelling die is opgenomen in de Deelvisie Groen & Bomen bestaat uit vier hoofdthema’s:
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 92
• Goede groenstructuur; • Sterke lokale identiteit; • Duurzaamheid; • Duidelijke kaders en normen.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
(Bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Openbaar groen
860
668
741
Bomen/beplanting
306
303
252
Landschapsbeheer Totaal
14
16
11
1.180
987
1.004
Kwaliteit en risico’s Beheer: In 2022 is gewerkt aan het omgevingsprogramma Groen & Bomen. Afronding daarvan vindt plaats in 2023. Het omgevingsprogramma kan worden gezien als de route om de doelstellingen die zijn opgenomen in de Deelvisie Groen & Bomen te bereiken. De doelstellingen worden vertaald in praktische richtlijnen en werkwijzen. Uitvoering: Het openbaar groen wordt in alle kernen op niveau B onderhouden. Die ambitie is vertaald in het ontzorgingscontract voor groenonderhoud, het vegen van wegen, onkruidbeheersing op verhardingen en het legen van de prullenbakken. Begin 2022 is de ontzorging opnieuw aanbesteed en zijn we overgestapt op een andere aannemer. De bomen worden op een programmatische aanpak beheerd (Stategisch Boombeheer), om efficiënt en effectief het bomenbestand te kunnen beheren binnen de kaders van de beschikbare tijd, geld en middelen. Incidentele servicewerkzaamheden naar aanleiding van klachten en meldingen in de openbare ruimte worden door de buitendienst of aannemer uitgevoerd. Speelvoorzieningen
Areaal
Betreft
Aantal
Speeltoestellen
349
Speeltuinen
59
Beleidskader
Actueel beheerplan Kwaliteitseis voor spelen in de openbare ruimte 2021-2028
Door de raad ingesteld in
Looptijd tot en met
2021
2028
• Speelvoorzieningen In de Kwaliteitseis voor spelen in de openbare ruimte staat beschreven welke kwaliteit de gemeente de
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 93
komende jaren biedt voor spelen in de openbare ruimte. Hierbij gaat het onder andere over het beheer, onderhoud en vervanging. Het doel is het bieden van een veilig, gevarieerd, uitdagend en aantrekkelijk speelaanbod voor kinderen in Maasdriel. • Sportvelden Binnen de gemeente zijn acht voetbalclubs actief. In het kader van het project 'kwaliteitszorg grassportvelden' worden de sportvelden iedere drie jaar beoordeeld. Daarbij wordt - op basis van de huidige bespelingintensiteit - gekeken wanneer welk veld aan onderhoud of renovatie toe is. De laatste rapportages dateren van juni 2021.
Doelstelling • Speelvoorzieningen Het aanbieden van gevarieerde en veilige speelvoorzieningen, met als doel dat kinderen en jeugd zich sociaal en fysiek kunnen ontwikkelen en ontspannen. • Sportvelden Sport, spel en bewegen vervullen een belangrijke rol in de totale keten van gezondheid en zorg en dragen bij aan de vitaliteit en leefbaarheid binnen de kernen. Samenwerking tussen verenigingen wordt sterk gestimuleerd.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
(Bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Speeltuinen Exploitatielasten
78
54
66
Kapitaallasten
-
-
-
Exploitatielasten
-
172
155
Specifieke uitkering Rijksoverheid
-
-150
-
Sportvelden
Kapitaallasten
114
126
132
Totaal
192
202
353
Kwaliteit en risico’s • Speeltuinen Het beschikbare budget voor speelvoorzieningen wordt ingezet voor regulier onderhoud en voor vervanging speeltoestellen en valondergronden. Regulier onderhoud omvat onder andere wettelijk verplichte veiligheidsinspecties en het onderhoud als gevolg van vandalisme of slijtage. • Sportvelden Het budget voor beheer van de sportvelden is voor dagelijks beheer en groot onderhoud. Op de sportaccommodaties van v.v. D.S.C. in Kerkdriel, v.v. Hedel en v.v. Jan van Arckel in Ammerzoden (SESAM) wordt het dagelijks beheer en grootonderhoud vanaf 2017 door de verenigingen uitgevoerd.
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 94
Water en riolering
Areaal
Betreft
Aantal
Vuilwater Vrij verval riolering
116 km
Drukriolering
55 km
Persleiding
25 km
Gemalen
62 stuks
Installaties
484 stuks
Randvoorzieningen
7 stuks
Overstorten
33 stuks
IBA-systemen
67 stuks
Hemelwater Vrij verval riolering
30 km
Kolken
10.250 stuks
Hemelwateruitlaat
56 stuks
Hemelwaterberging
5 stuks
Wadi's
9 stuks
Oppervlaktewater A-watergangen
ca. 176 km
B-watergangen
ca. 151 km
C-watergangen
ca. 206 km
Beleidskader
Actueel beheerplan
Door de raad ingesteld in
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
Looptijd tot en met
2022
2026
Het beleid van dit product is bepaald in het Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026.
Doelstelling Het kapitaalgoed ‘water en riolering’ bestaat uit vier onderdelen: stedelijk afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater. • Stedelijk afvalwater Wij dragen zorg voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater, dat vrijkomt binnen het grondgebied van de gemeente, door middel van een openbaar vuilwaterriool. Riolering dient drie belangen: bescherming van de volksgezondheid en volkshygiëne, bescherming van het milieu en het in stand houden van de kwaliteit van de leefomgeving. • Hemelwater Wij zetten ons in voor terugdringing van vermenging van schoon hemelwater met stedelijk afvalwater. Wij
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 95
hebben hierbij de voorkeur voor het bovengronds ontvangen van hemelwater. Onze inwoners sporen wij aan om waterbewust om te gaan met de inrichting van hun eigen perceel. Overlast, waarbij water in woningen stroomt en materiële schade optreedt, proberen wij te voorkomen. Komt bij herhalende extreme neerslag op dezelfde locatie vaker wateroverlast voor, dan beschouwen wij dit als een trend. Wij onderzoeken dan de mogelijkheden voor het treffen van maatregelen in de openbare ruimte. • Grondwater Wij hebben de zorgplicht voor een doelmatige aanpak van structurele grondwateroverlast die het onmogelijk maakt om een perceel te gebruiken op de manier waarvoor het bedoeld is. • Oppervlaktewater Watergangen en vijvers zijn van groot belang voor het bergen en de aan- en afvoer van water. Bij hevige regenval en in situaties met veel kwel bij hoge waterstanden in de rivieren zorgen de watergangen en vijvers voor droge voeten. Door aanwezigheid van voldoende ruimte voor water in en nabij de woonkernen wordt structurele wateroverlast in de woonkernen en het buitengebied voorkomen.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting In het water- en rioleringsplan zijn de benodigde budgetten en investeringen weergegeven. Voor de mutaties in de voorziening riolering zie de specificatie van de voorzieningen en de paragraaf lokale heffingen.
(Bedragen x € 1.000) Exploitatielasten
Werkelijk 2021
Werkelijk 2022
Begroting 2023
2.304
2.175
3.071
Extracomptabele BTW
349
329
324
Extracomptabele overhead
307
301
551
Storting in voorziening riolering Totaal lasten
(Bedragen x € 1.000) Baten uit rioolheffing
-
118
-
2.960
2.923
3.946
Werkelijk 2021 Werkelijk 2022 Begroting 2023 2.783
2.875
3.423
Baatbelasting
8
9
-
Aansluitbijdragen
55
39
-
Onttrekking uit voorziening riolering
114
-
523
2.960
2.923
3.946
Totaal baten
Kwaliteit en risico’s Voor al onze zorgplichten moeten wij voldoen aan niveau Basis. De zorgplicht voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater is een resultaatsverplichting. De zorgplichten voor hemel- en het grondwater hebben het karakter van een inspanningsverplichting. Hierbij hebben wij de beleidsvrijheid de aanpak te kiezen die, gelet op de lokale omstandigheden, doelmatig is. Op onderdelen van de zorgplichten worden randvoorwaarden bepaald door wettelijke regels en verplichtingen. De zorgplicht voor oppervlaktewater is een gemeenschappelijke taak van gemeenten en waterschap.
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 96
Water en riolering gaan over gemeentegrenzen heen. In regionaal verband wordt actief afgestemd in het Netwerk Waterketen regio Rivierenland (NWrR). Deze samenwerking speelt zich vooral af binnen planvorming, kennisdeling en een gezamenlijke uitvoeringsparagraaf. Dit leidt op den duur naar de meest efficiënte onderhoudsstrategie. Via het Watersysteemnetwerk wordt er in de regio kennis uitgewisseld over het watersysteem. Gebouwen
Areaal
Betreft
Aantal
Dorpshuizen
6
Gymzalen
4
Gemeentehuis
1
Gemeentewerf
1
Molen
1
Bergingen / baarhuisjes begraafplaatsen
4
Kinderopvang
1
Kasteelruïne
1
Oorlogsmonumenten
3
Graf en keermuur
1
Keermuur
1
Kerktorens
3
Kerk
1
Muziekkiosk
1
Prieeltje
1
Klokken/uurwerk
2
Sanitaire units
3
Woning – vast
1
Woning – tijdelijk
-
Sportkantine
-
Toanhutje
1
MFC (De Kreek, De Steen)
2
Beleidskader
Actueel beheerplan Gebouwenbeheerplan 2020-2029
Door de raad ingesteld in 2020
Looptijd tot en met 2029
De gemeente heeft als taak het gemeentelijk vastgoed als goed huisvader te beheren en te onderhouden. Aan het bouwkundig en installatietechnisch onderhouden van de gebouwen ligt een meerjarig onderhoudsplan ten grondslag. Het gebouwenbeheerplan is vertaald naar een duurzaam meerjaren-onderhoudsplan en is op 20 juni 2019 vastgesteld in de raad. Onder het gemeentelijke vastgoed vallen gebouwen voor de eigen dienst, kunst en cultuur, monumenten, binnensport, molens, kerktorens, multifunctionele centra en kunstwerken. Het plan is exclusief het gemeentehuis en MFC De Kreek;
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 97
Doelstelling Het beheren en onderhouden van gemeentelijk vastgoed.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Onderhoudslasten ten laste van voorziening(en) (Bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Onderhoud gemeentewerf
23
Onderhoud gemeentegebouwen algemeen
0
Onderhoud kerktorens
96
Onderhoud molen
4
Onderhoud overige gemeentegebouwen
7
Onderhoud gemeentewoning Alem
9
Onderhoud bergingen begraafplaatsen
7
Onderhoud dorpshuizen niet in eigen exploitatie
96
Onderhoud Hooge Wal Hedel
16
Onderhoud De Treffer Ammerzoden
26
Onderhoud De Bogerd Rossum
38
Onderhoud De Muggenheuvel Velddriel
19
Onderhoud het Knuffelhuske, Kerkdriel
1
Onderhoud MFC De Steen
57
Totaal
399
Onderhoudslasten De Kreek/Gemeentehuis (Bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
De Kreek
21
Gemeentehuis
89
Totaal
110
Kwaliteit en risico’s De gebouwen worden bouwkundig en installatietechnisch onderhouden op basis van de meerjarige onderhoudsplanning.
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 98
Paragrafen Financiering De paragraaf Financiering heeft tot doel om inzicht te verschaffen in en verantwoording af te leggen over de activiteiten die zich richten op het besturen en beheersen van: • De financiële vermogensvoorwaarden; • De financiële stromen; • De financiële positie en de hieraan verbonden risico’s. Bovengenoemde drie punten noemen we in het kort: treasury. Beleidskader In deze paragraaf evalueren we de financiële positie van onze gemeente op basis van de Financiële verordening Maasdriel 2017. Daarnaast maken we de financieringsfunctie transparant. De bedoeling van het treasurybeleid is het beheren van de financiële geldstromen en het beperken van de financiële risico’s. De uitvoering van treasury is geregeld in de Wet Financiering decentrale overheden (Fido). Deze wet regelt dat de uitvoering van de treasuryfunctie gebeurt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Recente ontwikkelingen De rente op de geld- en kapitaalmarkten stijgt. In december 2022 heeft de centrale bank de rente verhoogd met 50 basispunten. In februari en maart 2023 werd de rente weer verhoogd met in totaal 1 procent. De reden voor de opwaartse druk van de beleidsrente is dat de inflatie nog jarenlang boven de gewenste 2% zal liggen in Europa.
De rente voor eenmaands kasgeldleningen was vele jaren negatief, maar gedurende het jaar is dit opgelopen naar 2% - 3% positief. De marktverwachting is dat de rente voor de langlopende leningen zich het komende jaren beweegt tussen de 2,0 % en de 4,0%. Risicobeheer financieringsportefeuille Voor het beheersen van het renterisico maken we gebruik van de volgende financieringsstrategieën: • De kasgeldlimiet wordt conform Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) niet overschreden; • De renterisiconorm wordt niet overschreden conform Wet Fido; • Nieuwe leningen stemmen wij af op de bestaande financiële positie en de liquiditeitsplanning; • De rentetypische looptijd en het renteniveau van de desbetreffende lening stemmen wij zoveel mogelijk af op de actuele rentestanden en rentevisie. Renterisico Dit is het risico dat wij lopen op sterke rentestijgingen voor bestaande geldleningen. In zijn algemeenheid blijft dit risico beperkt door het afsluiten van leningen met een lange looptijd en een vast rentepercentage. Renterisico’s kunnen vanuit de Wet Fido worden bezien op de korte en op de langere termijn.
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 99
Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten. Juist voor kortere financiering geldt dat het renterisico aanzienlijk kan zijn, aangezien fluctuaties in de rente bij korte financiering direct invloed hebben op de rentelasten. Om een grens te stellen aan de korte financiering is in de Wet Fido een kasgeldlimiet opgenomen. Deze kasgeldlimiet wordt berekend als een vast percentage (8,5%) van de jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het begrotingsjaar. Voor het jaar 2022 bedraagt de kasgeldlimiet €5 miljoen. Ons uitgangspunt is dat we het financieringstekort binnen de wettelijke grenzen zoveel mogelijk met kort geld financieren en dat het rentepercentage voor kort geld lager is dan het percentage voor leningen met een lange looptijd. Dit jaar is dit niet gelukt. De gemeente Maasdriel had het hele jaar een kasgeldlimiet overschrijding. Hierover hebben we de raad geïnformeerd via een raadsinformatiebrief op 11 januari 2023.
Kwartaalrapportages kasgeldlimiet 2022 kwartaal
1e
2e 3e
4e
Gemiddelde vlottende schuld
9.667
12.000
11.667
11.333
Gemiddelde vlottende middelen
1.739
2.901
4.143
3.812
Gemiddeld overschot vlottende middelen
7.927
9.100
7.524
7.521
Kasgeldlimiet
5.121
5.121
5.121
5.121
Ruimte onder kredietlimiet
-2.806
-3.979
-2.403
-2.400
Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is het beperken van de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de organisatie. Dit is te bereiken door een limiet te stellen aan een deel van de vaste schuld; het rentepercentage moet op een bepaald moment worden aangepast aan de op dat moment geldende markttarieven. De bedoelde aanpassingen van rentepercentages doen zich voor bij herfinanciering en renteherziening: • Herfinanciering is het afsluiten van nieuwe leningen en vervanging van bestaande leningen; • Renteherziening doet zich voor wanneer de geldgever het percentage van een lening gedurende de looptijd herziet. De norm houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen voor gemeenten niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. De omvang van de renterisico-norm is als volgt weer te geven:
Renterisiconorm (bedragen x € 1.000) 1. Renteherziening
Begroting 2022
Rekening 2022 -
-
2. Aflossing
2.206
2.206
3. Renterisico (1+2)
2.206
2.206
4. Begrotingstotaal 2022
60.247
60.247
5. Renterisiconorm % cfm regelgeving 6. Renterisiconorm
20%
20%
12.049
12.049
Uit bovenstaand overzicht blijkt dat onze gemeente ruim binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert.
Jaarstukken 2022 Maasdriel - 100