Inspraak dhr. Van Kessel

Inspraakreactie Erfgoedvereniging Alem bij MIRT-onderzoek Alem-Sint-Andries – commissie Ruimte d.d. 13-09-2023.

Beste Wethouder, Commissieleden en toehoorders, Het voorliggende MIRT vraagt om een andere kijk naar de ontzanding in Alem. Als bestuurslid van de Erfgoedvereniging Alem en als inwoner wil ik u hierin meenemen. In 2012 zeiden uw voorgangers al “neen” tegen een slechts kleine uitbreiding van de ontzanding. Daarna hoorden we, dat met het afketsen van het Plan Maas-oever in 2019 de damverlaging in de Jan Klingenweg definitief van de baan was. Het Masterplan Maas en de Omgevingsvisie hadden het daarna vooral over gebiedsontwikkeling. Nu brengt het MIRT ons: ruimere ontzanding is haalbaar en heel suggestief: miljoenen voor Alem. Achteraf is het teleurstellend om te moeten vaststellen, dat maximale ontzanding altijd voorop heeft gestaan. Goed willen luisteren in de Klankbordgroep was daardoor een heikel punt. Daarom vanavond nu rechtstreeks aan u mijn andere kijk in 4 punten:

Punt. 1. Vanuit het Rijk is binnen het Maasproject de hoogwaterbescherming al jaren een hot item. Onlangs is door Waterschap Aa en de Maas de verkenning voor het traject Bokhoven/Lith opgestart met te verwachten conclusies in 2026. Daarop nu voor Alem vooruitlopen is prematuur en uiterst risicovol. Er wordt nu een pallet aan maatregelen genoemd en een snelle afweging gemaakt tussen wat wel en niet haalbaar is. En weer is de damverlaging in de Jan Klingenweg in beeld, echter zonder de brede afweging in Maasverband. Wellicht ligt het straks weer anders. De indruk is ook, dat met de weergave van de haalbare maatregelen het boek voor Alem nog niet is gesloten, terwijl een plas op zich nauwelijks iets bijdraagt aan waterstandsdaling. Met de zandwinning is de duidelijkheid rond de hoogwaterveiligheid er dus nog steeds niet. En het helpt in ieder geval ook niet. Ga daarom met een snel 1

besluit niet voorbij aan de meer logische benadering vanuit een breder Maasplan.

Punt 2. In de Klankbordgroep is vooral bepleit, dat de huidige natuurwaarden in het Alemse gebied behouden moeten blijven. De natuur is immers al heel mooi en wordt door vele wandelaars en fietsers bijzonder gewaardeerd. Ook hoor je dit van woningzoekers van buiten Alem. Uitbouwen met mate is belangrijker dan grootschalige gebiedsvervorming door b.v. zonnepanelen op het water, een onnodige fietsbrug van Kerkdriel naar Alem en opoffering van bijzondere gebieden als de “Alemse Kil” en de “Snel”. Een doorontwikkeling naar een meer natuur- en recreatie-vriendelijke landbouw zou beter recht doen aan het gebied en beter sporen met het Masterplan Maas, en dan past geen ontzanding. Alem moet zijn kenmerkende charme kunnen blijven behouden. Kortom: Versterk de natuur- en recreatieelementen, maar kies voor behoud van de uiterwaard.

Punt 3. In de Klankbordgroep is meerdere malen ingebracht, dat de bijzondere cultuur-historische waarden van de Marensche Waarden uiteindelijk het kind van de rekening worden. De ophef over de opslagschuur in Dreumel is het levende bewijs. Het MIRT onderschat de archeologische waarden en wat komt kijken bij het opgraven. Waar je trots op zou moeten zijn, wordt zomaar een bijzaak. Breng daarom de erfgoed-verhalen achter de Marensche Waarden voor bezoekers in beeld op de uiterwaard zelf en leg een verbinding met overeenkomstige plannen op het Ei-land van Heerewaarden. En ook dan is er geen plaats voor ontzanding.

Punt 4. Heel stellig wordt in de Raadsnotitie gezegd, dat de rapporten geen relatie laten zien tussen zandwinning en schade aan woningen en verminderde waterveiligheid. De twijfels op dit punt worden hiermede niet weggenomen en de ervaringen met de eerdere zandwinning op de kop van de Marensche Waarden weerleggen dit ook. Cruciaal is of gaande de tijd de Veerweg als beschermingsdijk en de binnenpolder met de woningen in de ondergrond wel voldoen-de stabiel zullen blijven? En hoe werken periodes van extreme droogte uitein-delijk uit? Al die onzekerheden zitten heel diep bij de inwoners. 2

Een goede schadebenadering vraagt dus veel meer dan wordt gezegd: o.a. een nulmeting bij alle woonhuizen in Alem, afwikkeling van oude schade, een langere termijn dan 2 jaar, omkering van de bewijslast, een loket bij de gemeente zelf en geldreservering. Maar hoe goed ook, het kiezen voor ontzanding zal het vertrouwen in de gemeente geen goed doen. Afrondend: Het MIRT is een nogal suggestief en eenzijdig rapport. Wees daarom als raadsleden niet wijzer dan je voorgangers. Hun uitspraken van 2012 gelden nog steeds. Nu doorgaan met een Verkenning is als een vis, die een fuik in zwemt. Er is geen weg terug. De inwoners van Alem rekenen op U.

Alem, 13 september 2023,

Jan van Kessel, Bestuurslid Erfgoedvereniging Alem, lid Klankbordgroep en inwoner Alem.

3