inspraak Dhr. Van Heel

Technische beschouwing rapportages gebiedsontwikkeling Alem , sept. 2023 Geachte commissieleden Dorpsgenoten uit Alem met rivier- en grondwaterkundige kennis, waaronder ikzelf, hebben gekeken naar het voorliggend raadsvoorstel en de bijbehorende bijlagen (in totaal 49 stuks excl. nagekomen stukken) . We hebben ons daarbij met name gericht op de maatregel ontzanding. Ons uitgangspunt is de feitelijke informatie uit de inhoudelijke rapporten, op basis waarvan wij sterke inhoudelijke twijfels hebben bij het ontzanden van de Marensche Waard. Deze inhoudelijke analyse heeft geleidt tot een aantal vragen die ons terugbrengen naar de nut en noodzaak van de maatregelen welke horen bij de Gebiedsontwikkeling Alem, en meer specifiek de ontzanding. In het raadsvoorstel staat opgenomen dat de ontzanding enkel verder uitgewerkt wordt als deze van substantiële maatschappelijke meerwaarde is en juist over die substantiële maatschappelijke meerwaarde stellen wij de volgende vragen: 1. Wat is het doel van de maatregel ontzanding? Op basis van de Rivierkundige Systeembeschouwing door Royal Haskoning DHV, blijkt dat de Hoogwatergeul bij de Jan Klingenweg een groot positief effect heeft op verlaging van de rivierwaterstanden. In datzelfde rapport valt te lezen dat de maatregel ontzanding niet of nauwelijks een bijdrage levert aan waterstandsverlaging op de rivier.

Volgens het Natuuronderzoek (Arcadis) blijkt dat ook vanuit natuurbelangen er nauwelijks sprake is van een positieve bijdrage. 2. Passen de nu voorgestelde (grootschalige) maatregelen in het Masterplan Maas, de gestelde natuurdoelen en de mogelijke kansen die er zijn? Met de middelen die beschikbaar komen als gevolg van het ontzanden van de Marensche Waard wordt grootschalig geïnvesteerd in met name toerisme en recreatie op het Eiland van Alem (in totaal hebben we het over ca. 45M excl. plankosten). In de door u vastgestelde visie Masterplan Maas, heeft u voor het Eiland van Alem doelen vastgesteld die passen bij kleinschalige, extensieve recreatie. Vanuit natuurbelangen wordt dat onderstreept in de rapportage van het Natuuronderzoek door Arcadis. Een dergelijke investering lijkt niet verenigbaar met de doelstelling kleinschalige, extensieve recreatie . 3. Waar is dan die substantiële maatschappelijke meerwaarde van ontzanding ten opzichte van de huidige situatie? In het raadsvoorstel valt te lezen dat ontzanding alleen gebeurd wanneer er een substantiële maatschappelijke meerwaarde valt te behalen. Vanuit het oogpunt van waterstandsverlaging op de rivier en verhoging van de natuurwaarden lijkt die meerwaarde er in ieder geval niet te zijn

Daarnaast plaatsen wij vanuit de inhoud sterke vraagtekens bij het Geohydrologisch Onderzoek wat is uitgevoerd door Sweco. In het dit onderzoek is gebruik gemaakt van een regionaal grondwatermodel dat ontwikkeld is door waterschap Rivierenland. Een dergelijk model schematiseert een groot gebied en bevat informatie op regionale schaal. Denk hierbij aan informatie inzake de bodemopbouw, het waterbeheer en weerstand in de ondergrond. Voor het beantwoorden van vragen op lokale schaal dient bekeken te worden of het model in detail en voor de betreffende locatie voldoende goed presteert. Vaak is het noodzakelijk om extra verfijning in het model aan te brengen door het toevoegen van lokale informatie en data. Er blijken echter nauwelijks geschikte peilbuizen en overige meetpunten in de omgeving aanwezig om de werking van het model te controleren. Twee van de drie gebruikte peilbuizen liggen tegen de rivier aan en zijn feitelijk onbruikbaar omdat deze de fluctuatie van het rivierpeil volgen. Dan blijft er nog maar één geschikte peilbuis over in de kern van Alem en dit is absoluut onvoldoende om een detailmodel voor die locatie te ijken en te kalibreren. Hetzelfde geldt voor informatie rond de lokale bodemopbouw, hiervoor zijn slechts enkele representatieve boringen gebruikt en de overige informatie is afkomstig uit modellen en interpolatie over relatief grote afstanden.

Er is gekeken hoe goed dit regionale model de werkelijke situatie beschrijft. Op bladzijde 51 van het onderzoek is te lezen dat het model niet in staat is om pieken en dalen in gemeten grondwaterstanden te reproduceren. De gemeten pieken en dalen zijn extremer dan de door het model gesimuleerde pieken en dalen. Juist om het risico op schade aan bebouwing als gevolg van grondwaterstandsverandering in beeld te hebben, is inzicht in die pieken en dalen essentieel . Op pagina 8 van het raadsvoorstel wordt schade en zettingen als gevolg van de zandwinning nadrukkelijk uitgesloten, het is met het huidige onderzoek onmogelijk om dergelijke harde uitspraken te doen. Om de effecten van de ontzanding op de omgeving helder te maken, is het noodzakelijk om meer inzicht te verkrijgen in de ondiepe hydrologische situaties zodat de geotechnische risico’s goed worden begrepen. Er is meer inzicht nodig in de lokale bodemopbouw, de situering van de aanwezige kleilagen en de grondwaterfluctuatie. Voor het doen van een uitspraak over eventuele risico’s op zettingen en schade aan gebouwen, is het noodzakelijk om een beeld te krijgen van de fundatiewijze van de bebouwing. Ter beantwoording van deze vragen moet een grondwatermeetnet worden geïnstalleerd en een geotechnische inventarisatie (nulmeting) uitgevoerd.

Dit is in lijn met de bevindingen van Roelof Stuurman (grondwaterexpert van onderzoeksinstituut Deltares), welke zijn opgenomen in een artikel in de Bommelerwaardgids van 16 november 2022. In het betreffende artikel wordt aangegeven dat Deltares de bezorgdheid van de Alemse bevolking begrijpt. In deze inspraakreactie zijn slechts enkele van onze vragen en zorgen benoemd, het is in deze korte tijd ook onmogelijk om volledig kunnen zijn. Enerzijds stellen we de substantiële maatschappelijke meerwaarde van ontzanding ter discussie. Anderzijds hebben we, los van emoties omdat wij nu eenmaal in het gebied wonen, sterke twijfels bij de feitelijke informatie die ten grondslag ligt aan dit plan. Er zijn meer punten in het voorstel waar wij inhoudelijk vraagtekens bij plaatsen en we staan er dan ook voor open om deze nader toe te lichten. Ik doe een beroep op u om dit in overweging mee te nemen wanneer u een besluit neemt over dit onderwerp.