Informatiebrief Transformatie Sociaal Domein 24 juni 2025

Geachte leden van de gemeenteraad,

Tijdens de commissie Samenleving en Financiën van 18 juni 2025 heeft u vragen gesteld over de Transformatie Sociaal Domein. Wethouder Sørensen heeft aangegeven dat er een informatieavond wordt gepland, waarin de Transformatie Sociaal Domein nader zal worden toegelicht. Deze informatieavond kan echter niet meer plaatsvinden vóór de behandeling van de kadernota in de gemeenteraad van 3 juli 2025. Gezien de grote informatiebehoefte willen wij u door middel van deze informatiebrief alvast extra informatie geven over de Transformatie Sociaal Domein ter ondersteuning van de behandeling van de kadernota. Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd bevat een omvangrijk pakket afspraken met als doel de jeugdzorg te verbeteren en financieel gezond te maken. De Hervormingsagenda Jeugd is voorbereid door de zogeheten Vijfhoek; cliëntorganisaties en jongerenvertegenwoordigers, professionals, aanbieders, gemeenten en het Rijk. Zij verbinden zich aan deze grote opgave en zijn van mening dat de maatregelen uit het Hervormingsagenda Jeugd leiden tot een verbeterde jeugdzorg en een financieel gezond stelsel. Dit vraagt wel een grote inzet van alle gemeenten in Nederland. Zonder het uitvoeren van deze maatregelen zullen naar alle waarschijnlijkheid de uitgaven van de jeugdzorg blijven stijgen en de kwaliteit van de jeugdzorg verslechteren, ook in gemeente Maasdriel.

De maatregelen zijn als volgt: 1. Reikwijdte: jeugdhulpplicht voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen a. Jeugdigen en ouders kunnen met opvoed- en opgroeivragen op een laagdrempelige manier terecht. Dichtbij, in de wijk; b. De jeugdhulpplicht ziet toe op jeugdigen en gezinnen in de meest kwetsbare situaties. Hiervoor is passende jeugdhulp beschikbaar. c. Jeugdigen en ouders in de meest kwetsbare situaties zijn in beeld en kunnen rekenen op een meer integrale aanpak voor hun (vaak complexe) problematiek. 2. Jeugdhulp steviger verbinden aan aanpalende domeinen zoals het onderwijs, volwassenen-ggz en bestaanszekerheid. 3. Stevige lokale teams en toegang. 4. Terugdringen residentiële jeugdhulp: zo thuis mogelijk. 5. Kwaliteitsverbetering en blijvend leren. 6. Verbeteren van de organisatie en inkoop van specialistische jeugdzorg. 7. Eenvoudigere uitvoering en inkoop, minder administratieve lasten en aanpak negatieve effecten marktwerking. 8. Verbeteren inzicht in het functioneren van het jeugdstelsel met data en monitoring. Transformatie Sociaal Domein De acht maatregelen van de Hervormingsagenda Jeugd zijn in onze gemeente vertaald naar vijf projecten met als overkoepelende naam ‘Transformatie Sociaal Domein’.

Bij de inrichting van de projecten binnen de Transformatie Sociaal Domein zijn ook de lokale visie op het sociaal domein (de beleidsnota Samenleven) en de huidige situatie van het sociaal domein (bijvoorbeeld de wachtlijsten en de uitkomsten van het cliëntervaringsonderzoek) meegenomen. In onderstaande tabel geven we de inrichting schematisch weer. Project Transformatie Sociaal Domein Stevige lokale teams Steunende leefomgeving Integrale aanpak Datagestuurd werken Goede randvoorwaarden

Maatregel Hervormingsagenda Jeugd 3 1a 1c + 2 8 1b + 5 + 6 + 7

Maatregel 4 (terugdringen residentiële jeugdhulp: zo thuis mogelijk) wordt op het niveau van de zeven Gelderse jeugdzorgregio’s (G7) opgepakt. Eventuele lokale uitwerkingen daarvan worden ook binnen de Transformatie Sociaal Domein opgepakt. Financiën In de Hervormingsagenda Jeugd staat ook een hoofdstuk over de financiële afspraken. In de landelijke Hervormingsagenda Jeugd is vanaf 2027 een bedrag van €1 miljard als structurele besparing opgenomen. De maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd zijn zo goed mogelijk kwantitatief gevalideerd. Voor een deel van de maatregelen (ongeveer 2/3) is overeenstemming over de mogelijke haalbaarheid van deze maatregelen. Het overige deel is met meer onzekerheden omgeven. Er is afgesproken dat zowel de gemeenten als het Rijk zich volledig en gezamenlijk inspannen om de afgesproken maatregelen in gang te zetten en uit te voeren. Er is afgesproken dat een commissie van deskundigen, de commissie Van Ark, een zwaarwegend advies zal geven aan het bestuurlijk overleg ten aanzien van de uitvoering van de maatregelen en de gepleegde inspanningen, mede in relatie tot de uitgavenontwikkeling. Het eerste advies van deze commissie is in januari 2025 uitgebracht. Het kabinet heeft het advies serieus genomen en verwerkt in de Voorjaarsnota 2025. Dit heeft onder andere geresulteerd in een aanvullend budget voor in ieder geval de jaren 2026 en 2027.

Zij zien dat de financiële druk niet positief bijdraagt aan de uitvoering van de maatregelen en dat het gesprek over de financiële beheersbaarheid onder alle betrokkenen domineert. De commissie roept gemeenten dan ook op om het aanvullende budget te benutten ter uitvoering van de maatregelen. In gemeente Maasdriel gebruiken we dit budget niet alleen ten behoeve van de jeugdzorg, maar voor het gehele Sociaal Domein. Proces Wij geloven erin dat de Transformatie Sociaal Domein in de gemeente Maasdriel leiden tot een beter Sociaal Domein en een houdbaar financieel stelsel. Over de koers die wij als gemeente Maasdriel beogen in het kader van de Transformatie Sociaal Domein zorgvuldig nagedacht, evenals de inrichting van de projecten en het proces. Wij kunnen u het volgende daarin toezeggen: -

-

-

Er komt z.s.m. een programmamanager Sociaal Domein die zich fulltime met de Transformatie Sociaal Domein gaat bezighouden. De beoogde programmamanager is al in dienst van de gemeente, zo borgen we ook de al beschikbare kennis. In het najaar van 2025 organiseren wij een informatieavond over de Transformatie Sociaal Domein. Uiteraard zullen wij gedurende de gehele looptijd van de Transformatie Sociaal Domein dit onderwerp tijdens informatieavonden terug laten komen. In Q3 en Q4 wordt een concreet programmaplan opgesteld met een concreet projectplan per project. In dit projectplan staat onder andere een concrete planning, een duidelijk resultaat en de beoogde inzet van financiële middelen. Eind 2025 informeren wij u over dit programmaplan. Elk kwartaal informeren wij u schriftelijk over de voortgang van de Transformatie Sociaal Domein.

Met vriendelijke groet,

Wethouder Sørensen