Informatie aan de raad inzake de gebiedsontwikkeling Alem

Stand van zaken van het project Gebiedsontwikkeling Alem – Sint-Andries Op 28 september 2023 heeft u besloten een vervolgonderzoek naar de Gebiedsontwikkeling Alem – St. Andries uit te voeren in de vorm van een MIRT-verkenning (Raadsbesluit, Zaaknummer: 823483). Basis voor dit besluit was het MIRT-onderzoek, waarin vastgesteld is dat een gebiedsontwikkeling haalbaar en mogelijk is: • •

Er is een integrale aanpak mogelijk waarbij opgaven en kansen van partners elkaar versterken. Er is zicht op financiering, met als kanttekening dat de rijksmiddelen voor de ontwikkeling van natuurontwikkeling, de zogenaamde PAGW-middelen, op dat moment nog niet toegekend waren.

In een motie (motie M2023-22) heeft uw raad het college op tal van onderwerpen aandachtspunten meegegeven voor de uitvoering van de MIRT-verkenning. Wat een belangrijke rol bij de behandeling speelde was uw zorg over het (ontbreken van) draagvlak in Alem. Portefeuillehouder Claassen heeft vervolgens met de partners in de stuurgroep gebiedsontwikkeling Alem-St. Andries de voorbereiding van een MIRT-verkenning opgepakt. Omdat op dat moment nog geen zicht was op definitieve toekenning van de noodzakelijke PAGW-middelen kon nog geen MIRTstartbeslissing worden genomen en derhalve ook nog geen definitief startdocument MIRT-verkenning worden gemaakt. De Stuurgroep heeft op 21 februari 2024 besloten om in afwachting van een PAGW besluit slechts op onderdelen voorbereidende werkzaamheden voor een startdocument op te pakken. Tot op heden is er nog steeds geen duidelijkheid over toekenning van deze PAGW-middelen. De MIRTverkenning is daarom nog niet gestart. Er heeft sinds 21 februari 2024 géén stuurgroep-overleg meer plaatsgevonden. Stand van zaken ten aanzien van de specifieke onderdelen van de motie M2023-22 Portefeuillehouder Claassen heeft in de periode na 21 februari verkennende gesprekken gevoerd met partners in de gebiedsontwikkeling, zijnde Rijkswaterstaat, provincie Gelderland, waterschap Aa en Maas, waterschap Rivierenland en Dekker Groep.

In deze gesprekken is verkend hoe bij de uitvoering van de nog op te starten MIRT-verkenning invulling gegeven kan worden aan de door uw raad vastgestelde motie. Daarnaast zijn op 1 juli 2024 en 23 september 2024 gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van gemeenschap van Alem. Onderstaand is ten aanzien van de punten uit de motie de stand van zaken weergegeven: Punt 1. van de motie: “Aanvullende voorwaarden en kaders op te nemen in het nog op te stellen MIRTStartdocument voor de uitvoering van de verkenningsfase: A. Duurzame grondstoffenwinning is in de verkenning geen leidende doelstelling, maar moet worden beschouwd in relatie tot de andere doelen en is daarvan ook afhankelijk. B. In de verkenningsfase in ieder geval één alternatief uitwerken waarin het onderdeel grondstoffenwinning wordt beperkt tot een omvang die niet groter is dan noodzakelijk voor de haalbaarheid van de integrale gebiedsdoelen. C. Gedetailleerd onderzoek naar grondwatereffecten met voldoende grondboringen en peilbuizen in en rond de kern Alem. D. Een 0-meting voor ieder pand in Alem. E. Een ruimhartige en transparante schaderegeling waarbij er minimaal sprake is van een schadetermijn van 20 jaar, een omgekeerde bewijslast en reservering van middelen door de ontwikkelaar.

F. Borging van de relevante uitvoeringsaspecten zoals: maximale diepte, oppervlakte, winningswijze en afvoerwijze van ontzanding. G. Een gemeentelijk loket op kosten van de ontwikkelaar voor het melden en afwikkelen van schades. H. Werken met gebiedseigen grond en er mag geen materiaal van buiten het plangebied worden aangevoerd. I. In de verkenningsfase tenminste één alternatief uit te werken dat het behoud van landbouwperspectief, al dan niet in gewijzigde vorm, als uitgangspunt heeft en dat te motiveren aan de hand van het areaal landbouw, het functioneren van agrarische bedrijven en nieuwe vormen voor (agrarisch) grondgebruik waaronder natuurinclusieve landbouw. J. Aankoop van gronden welke niet in bezit zijn van projectpartners gebeurt in goed overleg met de eigenaar(en). Gedwongen onteigening wordt zoveel mogelijk vermeden. K. In de verkenningsfase het cultuurhistorisch erfgoed in met name de Marensche Waarden in beeld te brengen en inzichtelijk te maken hoe daarmee wordt omgegaan bij het definiëren van uitgangspunten, alternatieven en het afwegen daarvan. L. Bij de uitkomst van de verkenningsfase gericht en concreet opgave te gaan doen over de investeringen, opbrengsten en afspraken over de financiële opbrengst. M. Nadrukkelijk aandacht te besteden aan de noodzakelijkheden van waterstandsverlaging. N.

Duidelijkheid te geven over de inzet en toezeggingen van betrokken partners (zoals Provincie en Waterschap) O. Duidelijkheid te geven wat deze gebiedsontwikkeling brengt aan maatschappelijke meerwaarde voor Maasdriel. P. Concreet te maken welke impuls wordt gegeven aan de woonkwaliteit van Alem en in het bijzonder nieuwe woningbouw mogelijkheden.” Stand van zaken: Zoals hierboven al aangegeven is de verkenning nog niet gestart. Daarmee is er nog geen invulling gegeven aan deze inhoudelijke aandachtspunten. Uit de door portefeuillehouder Claassen gevoerde verkennende gesprekken zijn wel de volgende nieuwe inzichten gekomen: • De in de motie opgevoerde inhoudelijke aandachtspunten geven invulling aan de zorgen van de omgeving. Het college is van mening dat alleen op basis van kwalitatief goede en objectieve onderzoeken een dialoog met de omgeving mogelijk is en de raad tot objectieve besluitvorming kan komen. Vanuit de zorg voor de gemeenschap van Alem ligt hier een belangrijke sturende rol voor de gemeente bij de uitvoering van de MIRT-verkenning. De grote onderzoeksopgave en de vereiste intensieve rol van de gemeente verhouden zich geheel niet tot de beperkte middelen die uw raad op 28 september 2023 beschikbaar heeft gesteld (150.000 euro waarvan 75.000 euro door gemeente).

• Om tot objectieve onderzoeksresultaten te komen is het noodzakelijk dat de meest belanghebbende private partij, zijnde Dekker Groep, enige mate van afstand neemt bij het uitvoeren van de MIRTverkenning. Dekker Groep heeft in een gesprek met de portefeuillehouder op 11 september 2024 aangegeven dit niet te willen doen. Daarnaast heeft Dekker Groep aangegeven geen medewerking te verlenen aan het onderzoek naar een alternatief zonder grondstoffenwinning. • In het MIRT-onderzoek, dat op 28 september 2023 aan de raad voorlag, is een beeld geschetst over opgaven en kansen van partners in de gebiedsontwikkeling, met daaraan gekoppeld een inzet van financiële middelen. Uit de gesprekken die de portefeuillehouder heeft gevoerd blijkt dat er op dit moment geen opgaven voor het rijk liggen. Duidelijk was al dat er voor rivierbeheer ook geen rijksopgaven liggen. Voor de ontwikkeling van riviernatuur liggen er voor andere partijen ook geen opgaven vanuit beleid, maar is er sprake van kansen. • Een ander belangrijk aandachtspunt is de beoogde kwaliteitsverbetering voor Alem, zoals het mogelijk maken van woningbouw. Met het uitblijven van de beoogde PAGW-middelen en de beperkingen die het kabinet met de beleidsbrief bodem en water sturend van 25 november 2022

stelt aan het bouwen van nieuwe huizen en andere gebouwen in de uiterwaarden van grote rivieren, is er vooralsnog géén zicht op een substantiële meerwaarde voor Alem. Daarnaast is uit de gesprekken met vertegenwoordigers van Alem gebleken dat de in het plan opgenomen maatregelen voor een kwaliteitsimpuls aan Alem door bewoners niet als meerwaarde worden gezien. Punt 2. van de motie: “Bovenstaande kaders en randvoorwaarden worden opgenomen in het MIRTstartdocument voor de verkenningsfase. Dit startdocument wordt voordat de daadwerkelijke uitvoering van de verkenningsfase start, ter kennisgeving aan de raad aangeboden. “ Stand van zaken: Zoals aangegeven hebben vanwege het ontbreken van een positief besluit over de PAGW-middelen nog geen voorbereidingen plaatsgevonden van een startdocument. Punt 3. van de motie: “Naast het MIRT-startdocument wordt ook een ‘communicatieplan Alem‘ opgesteld en aan de gemeenteraad ter kennisneming voor te leggen. Insteek is om gedurende de verkenningsfase een zorgvuldige dialoog met de bevolking van Alem te hebben en daarmee draagvlak voor de gebiedsontwikkeling te bevorderen. Eventuele mediaton valt hierbij niet uit te sluiten. De kosten voor dit communicatieplan komen ten laste van het projectbudget.” Stand van zaken: Recente gesprekken met vertegenwoordigers van Alem d.d.

1 juli 2024 en 23 september 2024 hebben geleerd dat weerstand tegen met name de grondstoffenwinning groot is. De portefeuillehouder heeft de vertegenwoordigers uit Alem uitgenodigd om deel te nemen aan de stuurgroep zodat zij mee kunnen sturen in het proces van de MIRT-verkenning. Vertegenwoordigers hebben echter aangegeven dat het vertrouwen in het proces zodanig laag is dat zij, in tegenstelling tot voorgaande fase, bij een eventueel vervolg volledig afzien van deelname in welke vorm dan ook. Aangegeven is zelfs dat het vertrouwen in de overheid nul is als gevolg van de wijze waarop met Alem is omgegaan binnen het proces van de gebiedsontwikkeling. Samen met het feit dat Dekker Groep in de MIRT-verkenning geen stap terug doet – en er daarmee in de omgeving grote twijfels zijn over de objectiviteit van de onderzoeken – maakt dit dat het nagenoeg onmogelijk lijkt om tot een zorgvuldige dialoog met de bevolking van Alem te komen en het draagvlak voor de gebiedsontwikkeling te bevorderen. Punt 4.

van de motie: “De gemeenteraad tijdens de verkenningsfase elk half jaar op de hoogte te brengen van de ontwikkelingen met een raadsinformatiebrief en na 1 jaar de tussentijdse resultaten van het bovenstaande te presenteren aan de raad.” Stand van zaken: Vanwege het ontbreken van een positief besluit over de PAGW-middelen is de MIRTverkenning nog niet gestart en heeft derhalve ook geen tussentijdse terugkoppeling aan uw raad plaatsgevonden.