Het nieuwe Verhaal van Maasdriel. Thuis tussen Maas en Waal

Thuis tussen Maas en Waal Het nieuwe Verhaal van Maasdriel

Versie: definitief, 16 december 2025

74767-Vertrouwelijk

Beste lezer, Ik heb het voorrecht burgemeester te zijn van Maasdriel. Een gemeenschap met elf prachtige dorpen, waarvan er tien aan het water liggen. Gelegen tussen de krachtig stromende Maas en Waal, en in een schitterend landschap. Hier wonen mensen die hard werken, die betrokken zijn en die vaak ook een tikje eigenzinnig durven zijn. Ook zie ik een gemeentebestuur dat vastbesloten is om hun gemeente in bloei te houden, ondanks de uitdagingen van deze tijd. In 2025 hebben inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, bestuurders en ambtenaren nagedacht over de toekomst. Dat heeft geleid tot een toekomstvisie tot 2035: het nieuwe Verhaal van Maasdriel. Een verhaal van én voor onze gemeenschap. Drie ambities staan hierin centraal: voldoende passende woningen, goede voorzieningen en een krachtig mkb. Samen vormen die drie de richting voor de komende jaren. Als we elke dag met elkaar aan deze ambities werken, komen we stap voor stap dichter bij de toekomst die we willen. Dat doen we met de luiken open, de schouders eronder en samen met de gemeenschap. In Maasdriel kan dat, want de kracht van onze dorpen is al eeuwenlang de drijvende motor achter hun levendigheid. Maasdriel, thuis tussen Maas en Waal. Ik wens u veel leesplezier toe. Antoine Walraven Burgemeester van Maasdriel

74767-Vertrouwelijk

2

Inleiding: een nieuw Verhaal voor Maasdriel De aanleiding: • Maasdriel staat op het punt om grote maatschappelijke uitdagingen aan te gaan, die invloed hebben op de hele gemeenschap.

• Hoe kan Maasdriel zich hierop voorbereiden? Wat is de gezamenlijke toekomstvisie? En wat maakt Maasdriel bijzonder? Hiervoor is een lonkend perspectief nodig. De opdracht: • Maasdriel heeft behoefte aan een toekomstvisie die richting geeft tot 2035 (en verder): het nieuwe Verhaal van Maasdriel. • Daarbij is ook behoefte aan een duidelijke profielkeuze als strategisch uitgangspunt voor de gemeentelijke branding en positionering. • Berenschot en De Verbeeldende Factor zijn gevraagd om deze opdracht samen uit te voeren. Dit rapport bevat het resultaat. Leeswijzer: • Eerst vindt u een korte toelichting van onze aanpak;

• Daarna volgt het nieuwe Verhaal van Maasdriel, in tekst en beeld; • Vervolgens leest u het opgavenprofiel, dat centraal staat tot 2035; • Tot slot bevat de bijlage de tussentijdse producten.

74767-Vertrouwelijk

In drie stappen zijn we tot het nieuwe verhaal gekomen 1. Eerst hebben we samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de gemeente vier toekomstrichtingen verkend (juni tot augustus 2025) • We hebben input opgehaald voor de mogelijke toekomstrichtingen uit interne documenten van de gemeente Maasdriel, feiten en cijfers uit openbare bronnen en een trendstudie. • Ook hielden we gesprekken met inwoners, ondernemers, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, bestuurders en ambtenaren van de gemeente en experts.

• Op basis hiervan hebben we vier verschillende toekomstrichtingen opgesteld en getoetst in een werksessie met een ambtelijke projectgroep. 2. Vervolgens hebben we samen met alle betrokkenen verdieping aangebracht en een toekomstbestendige voorkeursrichting gekozen (september en oktober 2025) • De vier toekomstrichtingen zijn in drie bijeenkomsten besproken met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties en parallel daaraan via een digitale vragenlijst.

• In zowel de bijeenkomsten als de digitale vragenlijst deelden mensen hun ideeën en verwachtingen over de toekomst van Maasdriel, en spraken zij een voorkeur uit voor een toekomstrichting. • Daarna zijn de toekomstrichtingen ook in een werksessie met de raad en het college besproken. Daarin is door de raad en het college een voorkeursrichting uitgesproken. 3. Tot slot hebben we die voorkeursrichting uitgewerkt in tekst en beeld, de voorliggende rapportage bevat het resultaat (november tot december 2025)

•

De voorkeursrichting is uitgewerkt in tekst en beeld tot het nieuwe Verhaal van Maasdriel.

•

Een conceptversie is gedeeld met een leesgroep van inwoners, ondernemers, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en ambtenaren. Hun feedback is verwerkt.

•

Hierna hebben we de definitieve versie van het nieuwe Verhaal van Maasdriel opgeleverd (de voorliggende rapportage).

74767-Vertrouwelijk

4

Maasdriel, thuis tussen Maas en Waal Tussen Maas en Waal, die nergens zo dichtbij elkaar stromen als hier, ligt Maasdriel. Dit is het groenblauwe hart van Nederland, met uitgestrekte uiterwaarden en weidse vergezichten over groene polders. In onze elf dorpen zie je Gelderse en Brabantse invloeden terug in cultuur, dialect en tradities. Al eeuwenlang bouwen mensen hier een eigen bestaan. Hier vind je harde werkers, trots op wie we zijn: ondernemend, betrokken en een tikje eigenwijs. Met de blik op de toekomst, omdat we weten dat de wereld om ons heen verandert. Onze gemeenschap staat voor grote uitdagingen. Hoe zorgen we voor voldoende passende woningen voor jong en oud? Hoe kunnen onze ondernemers blijven groeien? En hoe behouden we onze bruisende dorpen? Die uitdagingen pakken we samen aan in de geest die ons al eeuwen kenmerkt: met de mouwen opgestroopt en de schouders eronder. Niet alles kan op elke plek, maar als gemeente hebben we hier vrijwel alles in huis. We kiezen ervoor voort te bouwen op wat ons sterk maakt: een hechte, levendige gemeenschap waarin tradities en vernieuwing hand in hand gaan. Ons toekomstbeeld? Een gemeente waar je goed kunt wonen, ondernemen en samenleven. De mensen maken de gemeenschap. Daarom krijgt wonen prioriteit. In 2035 vindt jong en oud hier een passende woning. En daardoor ontstaat een gezonde aanwas voor ons dorpsleven.

Zo houden we onze verenigingen, tradities en feesten in stand. In 2035 blijft ons ondernemerschap de drijvende kracht achter onze welvaart. Maasdriel is dé hotspot voor het mkb.

74767-Vertrouwelijk

We zijn een kleine gemeente, maar ons krachtige ondernemerschap reikt over de hele wereld. En in 2035 is in ieder dorp het voorzieningenniveau op peil, passend bij het karakter van het dorp. Inwoners dragen actief bij aan dit toekomstbeeld. Zij weten goed wat ze wel en niet willen. De gemeente faciliteert en ondersteunt dit met goede dienstverlening, en werkt nauw samen met dorpsraden en ondernemersverenigingen. Samen schrijven we verder aan het volgende hoofdstuk van ons verhaal. De toekomst laat zich niet voorspellen, maar we kunnen wel elke dag werken aan ons droombeeld. Dus steken we, zoals we altijd hebben gedaan, de handen uit de mouwen. Elf hechte dorpen, gemaakt door trotse mensen. Verbonden door water, geschiedenis en een mentaliteit die je nergens anders vindt. Maasdriel, waar dorpskracht draagt. 5

Het toekomstbeeld van Maasdriel

74767-Vertrouwelijk

6

Rode draad van het verhaal Titel: Maasdriel, thuis tussen Maas en Waal. Opgavenprofiel met ambities voor 2035 (het wat): •

Thuis voor jong en oud: in 2035 vinden alle inwoners een passende woning in Maasdriel.

•

Bloeiende gemeenschap: in 2035 is in ieder dorp het voorzieningenniveau op peil.

•

Krachtig mkb: in 2035 is Maasdriel dé hotspot voor mkb.

Wijze waarop we dat doen (het hoe): • Tradities en vernieuwing gaan samen. • Met de mouwen opgestroopt en de schouders eronder. • De luiken open, de blik naar buiten. • Initiatief vanuit gemeenschap en gemeente. • De gemeente faciliteert en ondersteunt.

74767-Vertrouwelijk

7

74767-Vertrouwelijk

Lange versie van het nieuwe Verhaal van Maasdriel Thuis tussen Maas en Waal

Elf dorpen, geconfronteerd met dezelfde uitdagingen

Tussen Maas en Waal, die nergens zo dichtbij elkaar stromen als hier, ligt Maasdriel. Gelegen in het zuiden van Gelderland, grenzend aan Noord-Brabant en geworteld in de Bommelerwaard. In onze elf dorpen vind je de invloeden van beide provincies terug in cultuur, dialect en tradities. Onze rijke geschiedenis zie je in de kastelen en forten, zoals kasteel Ammersoyen en Fort Sint Andries. Hier geniet je van de natuur die altijd dichtbij is. Van de uitgestrekte uiterwaarden tot de weidse vergezichten over onze groene polders. Het water tekent hier het land, met de dijken als eeuwenoude beschermers.

Onze gemeenschap staat voor uitdagingen die een grote invloed hebben op het wonen, werken en samenleven in onze gemeente. Jongeren verlaten noodgedwongen de gemeente, omdat zij geen geschikte woning kunnen vinden. Ouderen kunnen niet doorstromen naar een woning die bij hen past. Hoe zorgen we voor voldoende woningen voor jong en oud? Ondernemers zitten vast op hun plek en hebben geen ruimte om door te groeien. Verrommeling ligt op de loer. Hoe zorgen we dat zij blijven groeien en bloeien? In de afgelopen jaren is het aantal voorzieningen flink teruggelopen. Hoe houden we voorzieningen en gemeenschapszin op peil? We beseffen dat niet alles overal kan: ons landschap kent grenzen, maar binnen die grenzen liggen ook kansen.

Onze kracht zit in wat we samen bereiken Met die mentaliteit bouwen wij aan de toekomst. Want wat we vandaag doen, bepaalt wie we morgen zijn. We bouwen voort op wat generaties vóór ons hebben gedaan. Door hard te werken hebben onze voorouders gezorgd voor een beter leven van generaties na hen. Van landbouw en ambachten, zoals de visserij en mandenvlechterij, tot de opkomst van innovatieve agrotechnologie in de champignonteelt. Wij nemen die verantwoordelijkheid over. Dat doen we stevig geworteld in het heden, omdat we trots zijn op wie we zijn: ondernemend, betrokken en een tikje eigenwijs. Maar ook met onze blik op de toekomst, omdat we weten dat de wereld om ons heen verandert.

74767-Vertrouwelijk

We pakken die uitdagingen samen aan, in de geest die ons al eeuwen kenmerkt: met de mouwen opgestroopt en de schouders eronder. We benutten de kracht van onze gemeenschap én de gemeente. We kiezen ervoor verder te bouwen op wat ons sterk maakt: een hechte, levendige gemeenschap waarin tradities en vernieuwing hand in hand gaan. De gemeenschap heeft duidelijke keuzes gemaakt op weg naar 2035. Geen allesomvattende koers, maar drie ambities die passen bij Maasdriel. Zo werken we aan oplossingen voor onze grootste uitdagingen, in goede verbinding met onze buren. Richting een Maasdriel waar we ons thuis voelen, met ruimte voor ontmoeting en vernieuwing waar nodig.

9

Een thuis voor jong en oud: in 2035 kunnen alle inwoners een passende woning vinden

In 2035 is Maasdriel de gemeente waar inwoners wél in hun eigen gemeente een passende woning kunnen vinden. Een fijn thuis, zodat onze dorpen kunnen bloeien. We zijn erin geslaagd om woningen te bouwen voor jong en oud, voor gezinnen en alleenstaanden. Hier vinden jongeren hun eerste huis, en stromen ouderen door naar comfortabele woningen die passen bij hun woonzorgbehoeften. Zo woont jong en oud hier betaalbaar en toekomstbesteding. We hebben woningen gebouwd waar het landschap ons de ruimte gaf, maar ook creatief en innovatief waar de ruimte schaars was. Dat leverde slimme oplossingen op: er zijn woningen op woningen gebouwd en oude panden kregen een nieuw leven. In de luwte, omringd door groen, bieden woningen rust en uitzicht over de polders en uiterwaarden. In onze dorpen vind je de levendigheid van winkels, terrassen en ontmoetingsplekken. Hier komt alles samen: van een kop koffie op het dorpsplein, tot een spontane ontmoeting met je buren.

De dorpen zijn verbonden, met elkaar en met de regio. Kinderen fietsen veilig naar school via snelfietsroutes. Jong en oud stapt in het openbaar vervoer naar familie, vrienden of voorzieningen, zoals de winkel, dokter of stageplek. Wie buiten Maasdriel werkt, heeft via goede ontsluitingswegen snel toegang tot de A2. Krachtig mkb: in 2035 is Maasdriel de hotspot voor MKB Ondernemen zit in ons bloed. We zijn een kleine gemeente, maar ons krachtige mkb reikt wereldwijd. Van innovatieve land- en tuinbouw tot familiebedrijven in de logistiek en transport. In 2035 blijft ons mkb de drijvende kracht achter onze welvaart: Maasdriel is dé hotspot voor het mkb. We zetten de traditie van hard werken voort. Dat doen we met onze blik vooruit. We kiezen voor bedrijven met betekenisvol werk en banen voor onze gemeenschap. Nieuwe plannen en initiatieven worden gestimuleerd, zonder dat regels onnodig in de weg staan. Voor onze toekomstbestendige economie zetten we in op innovatie en we versterken de samenwerking met kennis- en onderwijsinstellingen in de regio. Onze lokale ondernemers zijn van toegevoegde waarde voor onze gemeenschap en hun bedrijven passen in het aanzicht van het landschap. Voor ‘blokkendozen’ is in Maasdriel geen plek. Onze lokale ondernemers krijgen hier de ruimte om te starten, door te groeien en te bloeien.

Dat betekent ook dat bedrijven die groter worden, kunnen doorstromen. Langs de A2 is ruimte voor ondernemers die willen uitbreiden of logistieke mogelijkheden nodig hebben. Onze centrale ligging, tussen de Randstad en Brainport, versterkt de economische kracht en nieuwe investeringen. Ook het rivierenlandschap draagt hieraan bij, met toeristen die komen wandelen, fietsen en varen.

74767-Vertrouwelijk

10

Inwoners zetten zich actief in voor de leefbaarheid van hun dorpen; zij dragen hun steentje bij. De mondige inwoner weet goed wat hij wel en niet wil. De gemeente faciliteert en ondersteunt dit met goede dienstverlening, en in nauwe samenwerking met dorpsraden en ondernemersverenigingen. Maasdriel 2035: Trotse dorpen, eigen toekomst

Bloeiende gemeenschap: in 2035 is in ieder dorp het voorzieningenniveau op peil In 2035 is de trend van teruglopende voorzieningen gekeerd: ieder dorp heeft een gezond voorzieningenniveau, passend bij het karakter van de plek. Voorzieningen zijn verspreid over de dorpen heen. In de gemeente hebben inwoners vrijwel alles wat ze nodig hebben. En voorzieningen die niet in de gemeente aanwezig zijn, zoals een ziekenhuis, vinden inwoners in de nabije omgeving en zijn goed bereikbaar. De sociale band tussen mensen is nog steeds sterk. Buren groeten elkaar, letten op elkaar en helpen elkaar waar nodig. Inwoners ontmoeten elkaar in dorpshuizen, langs sportvelden en in ons bruisende verenigingsleven. Die plekken zijn het hart van onze gemeenschap, waar tradities leven en nieuwe herinneringen ontstaan. Het leven in Maasdriel speelt zich af tegen de achtergrond van het groenblauwe landschap. Er is ruimte om te leven, maar ook om elkaar te ontmoeten en een leven lang onderdeel te blijven van een hechte gemeenschap. 74767-Vertrouwelijk

Door voldoende passende woningen te bouwen, blijft het dorpsleven bruisend. Zo houden we voorzieningen en verenigingen in stand. Gedeelde tradities en feesten, zoals de kermis in Kerkdriel of de paardenmarkt in Hedel, blijven de verbindende factor van onze gemeenschap. De hechte dorpsidentiteit is krachtiger dan ooit. Inwoners van Maasdriel zijn trots op de plek waar ze leven. In 2035 is Maasdriel de gemeente waar je goed kunt wonen, ondernemen en samenleven. Als gemeente hebben we hier vrijwel alles in huis. Van bruisende dorpen, tot stille uiterwaarden. De toekomst laat zich niet voorspellen, maar we kunnen wel elke dag werken aan ons droombeeld. Dus steken we, zoals altijd, de handen uit de mouwen. Iedere dag schrijven we verder aan het volgende hoofdstuk van ons verhaal. Elf hechte dorpen, gemaakt door trotse mensen. Verbonden door water, geschiedenis en een mentaliteit die je nergens anders vindt. Maasdriel, thuis tussen Maas en Waal.

11

74767-Vertrouwelijk

De rationale achter het verhaal Het nieuwe Verhaal van Maasdriel geeft richting en maakt zichtbaar wat belangrijk is. Het zorgt ervoor dat alle inspanningen bijdragen aan het grotere geheel en aan de publieke waarde die de gemeente wil realiseren. Het verhaal verbindt het dagelijkse werk met de opgaven die de komende jaren het meest betekenen voor Maasdriel. Uiteraard blijft de gemeente haar basistaken uitvoeren. Zonder richting is alles belangrijk, en is focus bijna onmogelijk. Met richting ontstaat samenhang. Het geeft houvast bij het stellen van prioriteiten, het verdelen van middelen en het organiseren van samenwerking. Zo wordt het werk niet alleen doelgerichter, maar ook betekenisvoller: elke stap draagt bij aan wat voor onze gemeenschap het meest waardevol is.

Drie prioriteiten komen naar voren voor de komen de jaren. Uit documentstudie, trendstudie, gesprekken en bijeenkomsten met inwoners, ondernemers, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, ambtenaren en bestuurders komen drie prioriteiten naar voren: goed en passend wonen voor alle generaties, het versterken van leefbaarheid in alle dorpen en ruimte voor ondernemen. Deze uitdagingen hangen nauw met elkaar samen. Zonder voldoende woningen trekken jongeren weg, verdwijnen voorzieningen en verzwakt het sociale netwerk in de gemeenschap. Als de leefbaarheid afneemt, wordt het lastiger om ondernemers en talent te behouden. En zonder ruimte voor groei en doorstroom loopt Maasdriel economische kansen mis en neemt de druk op de dorpen toe. Daarom pakt Maasdriel deze opgaven in samenhang aan. Wonen, leefbaarheid en ondernemerschap worden niet los van elkaar bekeken, maar als één geheel. Door evenredig te investeren in huisvesting, vitale dorpen en een sterke economie, blijft Maasdriel een gemeente waar mensen kunnen wonen, werken en elkaar ontmoeten. Zo versterken de oplossingen voor elke uitdaging ook de andere, en ontstaat er een toekomst waarin de gemeente in balans groeit en bloeit. En dat kan juist in Maasdriel, omdat dit al eeuwenlang de mentaliteit is van de mensen. Het opgavenprofiel op de volgende bladzijde bevat een beschrijving van deze prioriteiten.

74767-Vertrouwelijk

13

Drie opgaven staan richting 2035 centraal Opgave

Ambitie

Probleem

Perspectief

Voldoende wonen als basis voor ontwikkeling

Thuis voor jong en oud: in 2035 vinden alle inwoners een passende woning in Maasdriel

Er zijn te weinig woningen. Starters hebben moeite om een betaalbare woning te vinden in Maasdriel, en senioren blijven noodgedwongen in huizen wonen die niet meer bij hun wensen of mogelijkheden passen.

• Gericht bouwen voor starters en senioren

Er zijn te weinig voorzieningen. In meerdere dorpen verdwijnen voorzieningen door vergrijzing en jongeren die wegtrekken. Dit tast de leefbaarheid en het sociale netwerk in dorpen aan.

• Voorzieningen slimmer organiseren (combineren/delen)

Er is te weinig ruimte voor ondernemers. Bedrijven groeien uit hun jas, maar doorstroomlocaties ontbreken of kosten jaren om te realiseren door omslachtige procedures.

• Focus op het mkb

Voldoende passende woningen voor alle generaties, zodat mensen in hun eigen dorp kunnen wonen en de doorstroom op de woningmarkt wordt bevorderd. Leefbaarheid versterken door vernieuwing

Bloeiende gemeenschap: in 2035 is in ieder dorp het voorzieningenniveau op peil Een toekomstbestendige basis aan voorzieningen, zodat inwoners kunnen ontmoeten, sporten, boodschappen kunnen doen en zorg kunnen krijgen.

Ondernemen met ruimte voor groei en doorstroom

74767-Vertrouwelijk

Krachtig mkb: in 2035 is Maasdriel dé hotspot voor mkb Ruimte bieden aan ondernemers om te groeien en door te stromen naar passende locaties, met behoud van de kwaliteit van de omgeving.

• Kwaliteit boven kwantiteit: groei passend bij landschap en schaal • Locaties zorgvuldig kiezen; aansluiten op bestaande dorpen en structuren

• Infrastructuur verbeteren: veilige wegen, goede fietsroutes, heldere verbindingen • Investeren in kwaliteit van de bestaande omgeving: onderhoud van groen, water en natuur • Doorstroomlocaties aanwijzen (bijv. langs de A2) • Samenwerking stimuleren tussen ondernemers en onderwijs, zorg (en toerisme)

14

Waarom dit verhaal past bij Maasdriel Het verhaal sluit nauw aan bij wie Maasdriel is en hoe de gemeente zich in de loop van de tijd heeft ontwikkeld. De volgende kenmerken van Maasdriel komen terug in het verhaal. Maasdriel ligt in het hart van de Bommelerwaard, tussen de grote rivieren Maas en Waal. Het groenblauwe karakter met de uiterwaarden, de historische kastelen, de dijken en het open rivierland bepaalt al eeuwenlang de identiteit van het gebied. Het is een omgeving waar ruimte, water en historie nog steeds voelbaar zijn en waar elk dorp zijn eigen verhaal vertelt. Die identiteit wordt gedragen door de elf dorpen die samen de gemeente vormen. Elk dorp heeft een eigen sfeer, een eigen geschiedenis en een eigen manier van samenleven. Wat ze gemeen hebben, is de hechte gemeenschap. Familierelaties reiken vaak over generaties, verenigingen vormen het hart van het dorpsleven en mensen voelen zich verantwoordelijk voor elkaar. De mentaliteit van doeners, ooit ontstaan bij boeren, tuinders en fabrieksarbeiders, geeft de gemeente een nuchtere, praktische energie. Dit vormt ook vandaag de basis voor samenwerking, ondernemerschap en sociale samenhang. Ondernemerschap is een van de drijvende krachten van Maasdriel. De gemeente kent een hoge dichtheid aan bedrijven en ondernemers.

Logistiek, agrifood en recreatie zorgen voor werkgelegenheid en geven de lokale economie een sterke ruggengraat. De ligging van Maasdriel, precies tussen de Randstad en Brainport, biedt extra kansen. Het is een strategische plek in Nederland, waar kleine en 74767-Vertrouwelijk

middelgrote bedrijven kunnen bloeien en waar samenwerking met omliggende stedelijke regio’s vanzelfsprekend is. Maasdriel kent ook uitdagingen die vragen om een duidelijke koers. Zoals de verschillen in voorzieningen en bereikbaarheid. Het openbaar vervoer is beperkt en de infrastructuur vraagt om vernieuwing, vooral voor fietsers en lokaal verkeer. De druk op de woningmarkt is groot, vooral voor starters. En vergrijzing leidt ertoe dat inwoners niet meer in een passende woning kunnen wonen. Hierdoor komt de leefbaarheid onder druk te staan en vertrekken mensen die de gemeente juist graag wil behouden. Precies daarom past de toekomstrichting voor Maasdriel zo goed: wonen, leven en ondernemen in het groenblauwe hart van Nederland. Het is een koers waarin woningbouw niet alleen gaat over aantallen, maar vooral over het versterken van gemeenschappen en het bieden van kansen aan inwoners om te blijven. Het is een koers waarin leefbaarheid centraal staat: een goed voorzieningenniveau en veilige, logische verbindingen. Het is ook een koers waarin ondernemerschap verder kan bloeien, maar wel op een manier die past bij de schaal en het landschap.

15

Hoe nu verder? Van droombeeld naar toekomst Wie?

Korte termijn (< 4 jaar)

Lange termijn (> 4 jaar)

De gemeenschap

Start een gestructureerd gesprek met inwoners, ondernemers en verenigingen via participatievormen (bijv. jaarlijkse dorpsdialoog). Het doel: samen komen tot een concrete invulling van het perspectief.

Organiseer vaste ijkmomenten om samen met de gemeenschap te toetsen of de koers nog actueel is. Borg dit in participatiebeleid. Actiehouder: College.

Actiehouder: College. Het gemeentebestuur

Leg in de coalitieonderhandelingen na de verkiezingen in 2026 expliciet vast hoe het nieuwe Verhaal van Maasdriel wordt vertaald naar eerste uitvoerbare stappen binnen de coalitieperiode. Alloceer budget voor de realisatie van de ambities op de begroting.

Plan periodieke strategische sessies (bijv. 1× per jaar) waarin Raad en College het van Maasdriel toetsen aan bestuurlijke keuzes. Actiehouder(s): College en Raad.

Actiehouder: Raad. De ambtelijke organisatie

Veranker de toekomstvisie in de concernstrategie en kernbeleidsdocumenten (zoals: omgevingsvisie en begroting). Het verhaal is daarbij leidend.

Evalueer jaarlijks in de P&C-cyclus om voortgang te meten en waar nodig bij te sturen. Actiehouder(s): MT.

Actiehouder(s): MT.

74767-Vertrouwelijk

16

Berenschot

www.berenschot.nl linkedin.com/company/berenschot

74767-Vertrouwelijk

Bijlage A.

Aanpak om te komen tot het nieuwe verhaal

74767-Vertrouwelijk

18

De aanpak bestond uit drie stappen

74767-Vertrouwelijk

19

Bijlage B.

Het profiel van Maasdriel op basis van deskresearch

74767-Vertrouwelijk

Door Vincent van Zeijst - Eigen werk, CC BY-SA 3.0, 20 https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=25568802

Bureauonderzoek levert het volgende profiel op (1/3) Maasdriel is een bundeling van elf dorpen met een sterke lokale cultuur, verbonden door landschap, historie en een ondernemende mentaliteit. Het open rivierenlandschap en de centrale ligging bieden mogelijkheden voor wonen, werken en recreatie, maar verschillen in voorzieningen en woningaanbod maken dat de leefbaarheid per dorp varieert. De hechte gemeenschap en het rijke verenigingsleven vormen de basis voor Maasdriel, waar tradities en eigenzinnigheid hand in hand gaan met de Maasdrielse gemeenschap die haar eigen boontjes weet te doppen. Maasdriel bestaat uit 11 dorpen met een sterke gemeenschapszin • De gemeente bestaat uit elf dorpen: Alem, Ammerzoden, Hedel, Heerewaarden, Hoenzadriel, Hurwenen, Kerkdriel, Rossum, Velddriel, Well en Wellseind. Anders dan in andere gemeenten is er geen centrale stad en vormen de dorpen in Maasdriel samen het hart van de gemeente. • De cultuurverschillen tussen de dorpen zijn vaak nog geworteld in geloof en geschiedenis, maar jongere generaties zoeken elkaar steeds meer op. De gemeenschapszin is sterk. Familiebanden zijn hecht, en wie bij de gemeenschap hoort, kan rekenen op steun. Bij tradities zoals de kermis in Kerkdriel en de paardenmarkt in Hedel komen dorpen samen, net als bij derby’s tussen voetbalclubs of lokale feesten.

• De sociale samenhang in de Maasdrielse gemeenschap ligt ruim boven het landelijk gemiddelde. Dit ligt in lijn met het aanzienlijke lagere percentage personen van 18 jaar en ouder dat zich enigszins tot (zeer) sterk eenzaam voelt. • Voor nieuwkomers kan de Maasdrielse houding gesloten voelen, maar als zij bijdragen aan de gemeenschap, krijgen ook zij hun plek. Je kunt er genieten van landschap, natuur en historie • Het karakter van Maasdriel wordt grotendeels bepaald door het landschap: weidse uiterwaarden, dijken, boomgaarden en agrarische velden.

Bossen zijn schaars, het water is dichtbij. Nergens in Nederland komen twee rivieren zo dicht bij elkaar als de Maas en de Waal bij Heerewaarden. • Recreatie vindt plaats op en rond het water, zoals bij De Zandmeren en de Kil, of op wandel- en fietsroutes over de dijken en klompenpaden. • De historie is zichtbaar in monumenten als Kasteel Ammersoyen, Slot Well en Fort Sint Andries. Het cultureel erfgoed doet herinneren aan de strategische rol van het gebied in oorlogen en handel. Deze mix van natuur en erfgoed trekt bezoekers en geeft Drielenaren een gevoel van trots.

74767-Vertrouwelijk

21

Bureauonderzoek levert het volgende profiel op (2/3) Ondernemend DNA is de basis voor de economie • Maasdriel heeft van oudsher een ‘handen uit de mouwen’-mentaliteit. Boeren, tuinders en fabrieksarbeiders vormden de basis voor een sterke traditie van zelfstandig ondernemerschap. Dit is nog steeds zichtbaar in de bovengemiddelde dichtheid van bedrijven per inwoner, vooral in landbouw, industrie en handel. Logistiek en transport profiteren van de ligging aan de A2. De werkloosheid en het aantal mensen met een uitkering zijn laag en het gemiddelde besteedbaar inkomen hoog, met een bovengemiddeld aandeel huishoudens in de hoogste inkomensgroepen. Inwoners zijn bovengemiddeld vaak praktisch opgeleid. • Status wordt niet zelden verbonden aan zelfstandige ondernemingen – “Doede gij da veur oeige, of werkte gij veur unne baas?” – en kleine ondernemers spelen een belangrijke rol in lokale economie en verenigingsleven. • Tegelijkertijd is er frustratie over trage besluitvorming en vergunningstrajecten. Een aantal bedrijven groeit uit hun jas op hun huidige locatie, maar een doorstroomlocatie is niet direct voorhanden. Initiatieven lopen soms vast, waardoor kansen voor economische en ruimtelijke ontwikkeling worden gemist. Wonen en bevolkingsontwikkeling • Maasdriel telt ruim 26.000 inwoners en kent een gestage groei, maar de vergrijzing neemt toe en het aandeel jongeren daalt.

Soms vertrekken jongeren door het gebrek aan starterwoningen, al keren zij later regelmatig terug als zij passende woonruimte vinden. • De woningvoorraad bestaat vooral uit koopwoningen (ruim 70%). De gemiddeld grootte van een woning is in Maasdriel (162 m2) ruim 42 m2 groter dan landelijk gemiddeld (120 m2). De hoge WOZ-waarde in Maasdriel hangt samen met deze woninggrootte. Het aantal huizen ten opzichte

van de ruimte ligt in Maasdriel ruim vier keer lager dan het landelijk gemiddelde. Er is vraag naar betaalbare en levensloopbestendige woningen om binding met de dorpen te behouden, scholen op peil te houden en voorzieningen te beschermen. • De verschillen tussen dorpen zijn groot. In sommige dorpen blijven voorzieningen op niveau door investeringen en betrokken inwoners, in andere neemt het aanbod af, wat de leefbaarheid in de dorpen onder druk zet.

74767-Vertrouwelijk

22

Bureauonderzoek levert het volgende profiel op (3/3) Bewust omgaan met voorzieningen en een krachtig verenigingsleven • De gemeente zet zich in om in alle dorpen voorzieningen te hebben die passen bij hun grootte: scholen, sportclubs, kerken en dorpshuizen. Kerkdriel heeft het meeste aanbod, maar juist in kleine dorpen houden vrijwilligers voorzieningen overeind, zoals het dorpshuis en de voetbalclub in Alem. Toch staat het voorzieningenniveau in heel de gemeente onder druk. Ieder dorp scoort (ruim) onder het landelijk gemiddelde op de indicator ‘voorzieningen’ in de Leefbarometer van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. • Afstanden tot basisonderwijs en huisarts zijn vergelijkbaar met landelijke gemiddelden, maar voortgezet onderwijs en ziekenhuizen liggen gemiddeld genomen verder weg. Cultureel erfgoed, recreatiemogelijkheden en lokale evenementen vormen een belangrijk deel van het voorzieningenaanbod. • Het verenigingsleven is sterk, al neemt de deelname onder jongeren af. Seniorengroepen groeien, terwijl muziek- en toneelverenigingen leden verliezen.

Centrale en bereikbare gemeente • De centrale ligging aan de A2 maakt Maasdriel goed bereikbaar voor autoverkeer. Treinstations liggen buiten de gemeente, maar zijn met busverbindingen binnen 15 tot 20 minuten te bereiken. Toch bestaat onder inwoners de behoefte om de OV-verbindingen te versterken, bijvoorbeeld tussen scholen en bedrijven. • Infrastructurele projecten als de Zuidelijke Ontsluitingsroute moeten verkeersdruk in dorpen als Velddriel en Kerkdriel-Zuid verminderen, maar deze projecten krijgen soms kritiek wegens trage uitvoering.

74767-Vertrouwelijk

23

Bijlage C. De vier toekomstrichtingen op basis van gesprekken

74767-Vertrouwelijk

24

De vier toekomstrichtingen die zijn opgesteld

Richting 1. Selectieve groei met sterke profilering als woongemeente

Richting 2. Toeristische en natuurlijke profilering als ‘Waterrijk recreatiecentrum’

“Ruimte om te wonen, dicht bij de stad”

“Het groenblauwe hart tussen de Maas en de Waal”

Richting 3. Economische profilering als ondernemende werkgemeente aan de A2-as

Richting 4. Behoudend ontwikkelscenario met focus op en leefbaarheid

“Ondernemen in en vanuit centraal Nederland”

“Vereniging van ”

74767-Vertrouwelijk

25

1. Selectieve groei als woongemeente

74767-Vertrouwelijk

26

1. Selectieve groei als woongemeente “Maasdriel – Ruimte om te wonen, dichtbij de stad.” Een bereikbare en betaalbare woonplek voor mensen die werken in de stad, maar willen leven in dorpen. Maasdriel ontwikkelt zich tot een aantrekkelijke woonplek voor mensen die werken in ’s-Hertogenbosch, Utrecht of omliggende steden. De gemeente kiest voor woningbouw die past bij verschillende levensfases, zoals betaalbare woningen voor starters en gezinnen, en levensloopbestendige huizen voor ouderen. Nieuwe wijken worden opgezet met nadruk op veiligheid, duurzaamheid en voorzieningen zoals scholen, winkels en zorgcentra. Het woon-werkverkeer naar omliggende steden wordt verbeterd, onder andere door betere busverbindingen. Zo wordt Maasdriel een logische keuze als uitvalsbasis voor forenzen die rust en ruimte zoeken, zonder de stad uit het oog te verliezen. Maasdriel kiest voor: • Betaalbare woningbouw • Leefbaarheid en voorzieningen • Behoud dorps- en natuurkarakter • Mobiliteit en bereikbaarheid Dat betekent ook: • Het woningaanbod is niet alleen voor mensen uit de gemeente, maar ook voor mensen van ‘buiten’ • Staat op gespannen voet met landen tuinbouw als belangrijkste sector • Het volledige landelijke karakter en dorpscultuur blijft niet behouden • Natuur gaat niet boven woningbouw • Niet realistisch in alle , mede door spreiding bedrijventerreinen 74767-Vertrouwelijk

Opgaven gemeente: • Realiseren van nieuwe, diverse woningbouw (voor starters, gezinnen, ouderen) • Verbeteren van OV-verbindingen met steden en tussen de • Investeren in voorzieningen zoals scholen, sport en zorg • Inrichten van aantrekkelijke, leefbare woonwijken • Afstemmen met regio over woningbouwprogrammering • Stimuleren mogelijkheden langer thuis en levensloop wonen

27

2. Het groenblauwe hart tussen de Maas en de Waal

74767-Vertrouwelijk

28

2. Het groenblauwe hart tussen de Maas en de Waal “Maasdriel – Het groenblauwe hart van Nederland.” Een plek waar water, natuur en cultuur samenkomen voor ontspanning en beleving. Maasdriel benut haar ligging tussen de Maas en de Waal om zich te profileren als een groene en waterrijke recreatiegemeente. De rivieren, uiterwaarden, dijken en oevers bieden ontspanning en natuurbeleving. Er zijn plekken om te kunnen zwemmen, wandelen en om samen te komen, zoals bij een lokaal café na een bezoek aan de Zandmeren. Met investeringen in fiets- en wandelroutes, kleinschalige verblijfsaccommodaties en

recreatieve voorzieningen wordt het gebied aantrekkelijker voor bezoekers én inwoners. Kasteel Ammersoyen en Fort Sint Andries spelen een prominente rol in het verhaal.

Maasdriel kiest voor: • Toerisme en recreatie • Natuur en landschap • Vrijetijdseconomie Dat betekent ook: • Geen grootschalige woningbouw of bedrijventerreinen • Geen zware industrie of logistiek • Geen verstedelijking en intensieve mobiliteit

74767-Vertrouwelijk

Opgaven gemeente: • Ontwikkelen van recreatieve routes en verblijfsaccommodaties • Versterken van natuurwaarden en biodiversiteit • Restaureren en benutten van cultureel erfgoed • Promoten van lokale evenementen en streekproducten • Verbeteren van recreatieve infrastructuur (fietspaden, aanlegplaatsen)

29

3. Ondernemende werkgemeente aan de A2-as

74767-Vertrouwelijk

30

3. Ondernemende werkgemeente aan de A2-as “Maasdriel – Ondernemen tussen Maas en Waal.” Een gemeente waar ruimte, bereikbaarheid en ondernemerschap samenkomen. Maasdriel bouwt voort op haar sterke ondernemersklimaat en gunstige ligging aan de A2. De gemeente ontwikkelt zich tot een bedrijvige werkgemeente met ruimte voor kleinschalige maakindustrie, logistiek, ambacht en agrarisch ondernemerschap. De bedrijventerreinen worden toekomstbestendig ingericht, met oog voor bereikbaarheid, efficiëntie en hoogwaardige uitstraling. De gemeente zet in op het aantrekken van jonge talenten en ondernemers, en het versterken van het lokale MKB. Praktische verbeteringen, zoals het optimaliseren van de verkeersdoorstroming, zorgen voor een toegankelijk vestigingsklimaat. De gemeente combineert economische groei met sociale betrokkenheid door bedrijven actief te betrekken bij het versterken van de cohesie en de leefomgeving in de gemeenschap. Maasdriel kiest voor: • Economie en werkgelegenheid • Ondernemerschap • Bereikbaarheid en infrastructuur • Bedrijventerreinen Dat betekent ook: • Geen rustige woonomgeving zonder bedrijvigheid • Niet de focus op recreatie of natuurontwikkeling • Behoud van volledig landelijke identiteit is onhaalbaar • Schurende werking met wonen, natuur etc. • Tekort aan stroom voor bedrijven tot 2035 74767-Vertrouwelijk

Opgaven gemeente: • Aanwijzen en ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen • Versterken van het vestigingsklimaat voor MKB en maakindustrie • Investeren in vakonderwijs en samenwerking met ROC’s

• Verbeteren van logistieke ontsluiting (A2, Zuidelijke Ontsluitingsroute) • Stimuleren van innovatie en duurzaamheid in het bedrijfsleven • Benutten potentiële ruimte voor bedrijventerreinen • Helpen aantrekken van nieuwe talenten

31

4. Vereniging van , focus op leefbaarheid

74767-Vertrouwelijk

32

4. Vereniging van , focus op leefbaarheid “Maasdriel – Waar het leven landelijk is.” Een plek voor rust, ruimte en verbondenheid, met aandacht voor jong en oud. Maasdriel versterkt haar identiteit als kleinschalige en sociale woongemeente waar leefkwaliteit, gemeenschapszin en zorg de kern vormen. De gemeente investeert in ontmoetingsplekken, betere zorgvoorzieningen en sociale initiatieven die bijdragen aan prettig ouder worden, veilig opgroeien

en verbinding tussen generaties. Dit sluit aan bij de hechte dorpsgemeenschappen en het landelijke karakter van de regio, waarbij lokale behoeften centraal staan. Evenementen zoals de kermis in Kerkdriel en de paardenmarkt in Hedel blijven belangrijke tradities, die niet alleen de lokale identiteit versterken, maar ook de gemeenschap samenbrengen. Betrokken ondernemers en verenigingen spelen een sleutelrol in het ondersteunen en organiseren van deze sociale en culturele activiteiten. Maasdriel focust op de leefkwaliteit van huidige inwoners en nieuwe generaties door ouderen te ondersteunen en jongeren te behouden met voldoende woningen en voorzieningen. Maasdriel kiest voor: • Betaalbare woningbouw • Leefbaarheid en voorzieningen • Gemeenschapszin en sociale cohesie • Groen en landschap • Hervormingsagenda Dat betekent ook: • Geen grootschalige woningbouw of bedrijvigheid • Toeristische drukte neemt niet toe • Intensieve mobiliteit of verstedelijking zijn niet passend

74767-Vertrouwelijk

Opgaven gemeente: • Realiseren van voldoende woningen voor elke levensfase • Investeren in zorgvoorzieningen en ontmoetingsplekken • Ondersteunen van vrijwilligerswerk en mantelzorg • Behouden en versterken van het groene karakter • Faciliteren van lokale initiatieven en verenigingen

33

In bijeenkomsten en survey duidden mensen de richtingen en benoemden wat past bij Maasdriel

74767-Vertrouwelijk

34

Mensen duiden de toekomstrichtingen als volgt (1/2)

Wat spreekt aan?

74767-Vertrouwelijk

Toekomstrichting 1 ‘Ruimte om te wonen, dichtbij de stad’

Toekomstrichting 2 ‘Groenblauwe hart tussen Maas en Waal’

Toekomstrichting 3 ‘Ondernemende werk-gemeente aan de A2-as’

Toekomstrichting 4 ‘Focus op dorpen en leefbaarheid’

• Deze richting voelt het meest thuis. Dit is het belangrijkste thema. • Wonen in het groenblauwe hart. Een groene omgeving. Mooi om te wonen. • De gemeenschap leeft op inwoners. Er zijn meer inwoners nodig om de leefbaar te houden. Scholen hebben leerlingen nodig, en winkels hebben klanten nodig. • Mogelijkheid van innovatieve woonvormen, circulair bouwen. • Bouwen voor de juiste doelgroepen: jongeren en ouderen. • Woningbouw en bedrijvigheid (MKB; met ruimte voor groei voor MKB) ten dienste van de gemeenschap.

• Dit thema is wat Maasdriel uniek maakt. • Het is goed profileerbaar. Op gebied van marketing blijft dit hangen. • Het groenblauwe karakter is er al. Dit maakt het laaghangend fruit. • Relatief weinig uitdagingen staan dit in de weg. • Samenwerking met ondernemers (ruimte geven aan de markt), Bommelerwaard, agrarische sector.

• Dit past bij het DNA van onze gemeenschap. • We willen er zijn voor onze lokale ondernemers en bedrijven. • Dit vraagt ook om aandacht voor leefbaarheid en voorzieningen. • Het opleidingsniveau van onze inwoners past bij het aanbod van werk. • Aandacht van gemeenten is nodig om wildgroei van bedrijven te voorkomen.

• Dit is het fundament, deze richting is de kern van ons verhaal. • Meer gemeenschapszin. • Mensen bij elkaar brengen door verenigingen, fanfare, sportverengingen etc. • Kerntaak = voorzieningen op orde. • Activiteiten voor jongeren, zodat ze niet wegtrekken.

35

Mensen duiden de toekomstrichtingen als volgt (2/2)

Wat zijn aandachtspunten?

74767-Vertrouwelijk

Toekomstrichting 1 ‘Ruimte om te wonen, dichtbij de stad’

Toekomstrichting 2 ‘Groenblauwe hart tussen Maas en Waal’

Toekomstrichting 3 ‘Ondernemende werk-gemeente aan de A2-as’

Toekomstrichting 4 ‘Focus op dorpen en leefbaarheid’

• Risico dat er andere identiteit ontstaat door nieuwe inwoners. karakter moet bewaard blijven, niet voor stadse mensen. Maasdriel is geen buitenwijk van Den Bosch. • Verstedelijking spreekt niet aan. • Het bouwen van een nieuwe kern spreekt niet aan. Selectieve groei bij bepaalde wel. • Verbetering van de infrastructuur is nodig. • Niet alleen focussen op wonen. • Lastig om veel bij te bouwen door netcongestie, landbouwgrond. Past beter bij de ene kern dan de andere kern. Groei benoemen.

• Dit is een nice to have, geen must have. Dit is niet het meest prangende thema. Het is belangrijk om te hebben naast andere dingen. • Bouwen naar behoeften en ruimte voor ondernemers is nog belangrijker. • Dit levert de gemeente onvoldoende op in financieel opzicht. • Twijfel of dit onderscheidend genoeg is voor Maasdriel.

• Druk op onze infrastructuur van wegen en elektra. Idee: locaties van bedrijven die veel samenwerken dichter bij elkaar zetten. • Het is belangrijk dat onze ondernemers kunnen doorstromen en dat ze zolang mogelijk in onze gemeente blijven. Fruit- en champignonteelt trekken arbeidsmigranten, die we goed moeten huisvesten. Voor migranten buiten de gemeente willen we geen uitvalbasis zijn. Soms gaat het goed, maar er is ook veel overlast. Mogelijk moeten we het aantal migranten verminderen.

• Vraagt om minder regeldruk en wetgeving, verenigingen makkelijker maken • Behoudend en naar binnen gericht, geen ontwikkeling • Uitsterfscenario • Beweegt weinig mee met behoeften van inwoners • Focus op eigen kern = geen onderlinge verbondenheid • Economische bedrijvigheid mist

36

Bijlage D. De voorkeursrichting op basis van gesprekken, survey en een werksessie met Raad en College

74767-Vertrouwelijk

37

Algemene inzichten uit de gesprekken • Keuzes maken hoort erbij. Tijdens de bijeenkomsten valt het ons op dat de meeste deelnemers zich ervan bewust zijn dat het gezamenlijke verhaal draait om het maken van keuzes. Dat betekent dat niet iedereen alle thema’s zal terugzien die hij of zij belangrijk vindt. De meeste mensen hebben daar begrip voor. • Echt kiezen blijkt nog best lastig. In de bijeenkomsten en in de survey hebben we deelnemers en respondenten gevraagd om één toekomstrichting te kiezen als voorkeursvariant. De meeste deelnemers komen daarbij uiteindelijk tot een bundeling van elementen uit meerdere toekomstrichtingen. Daarbij wordt wel een voorkeur zichtbaar: bruisende dorpen. Het bouwen van woningen, verbeteren van voorzieningen en stimuleren van een krachtig mkb hangen daar mee samen. Het één beïnvloedt het ander. • Elf dorpen, één verhaal. Ook opvallend is dat veel inwoners hechten waarde aan hun eigen dorp. Een groot deel van hen begrijpt dan ook dat niet alles overal (meer) kan. Dit komt met name terug als het gaat om de voorzieningen in de dorpen. Maar op de schaal van de gemeente kan (nog) wel heel veel. • Geen vijfde richting. In de bijeenkomsten is ook gevraagd of deelnemers nog een (of meerdere) andere toekomstrichtingen zien, dan diegene die zijn opgesteld in fase 1. Dat is niet het geval. De deelnemers zijn niet met andere toekomstrichtingen gekomen.

Zij waren verder ook niet verrast over de gepresenteerde richtingen. Er was een hoge mate van herkenning en een mate van steun. • Voldoende passende woningen als gedeelde prioriteit. Vrijwel alle deelnemers noemen het realiseren van voldoende passende woningen het belangrijkste thema voor de komende jaren. Dit hoeft volgens hen niet te botsen met behoud van natuur, leefbaarheid en ondernemen. Het thema wonen krijgt brede steun. • Zorgen buiten de toekomstrichtingen. Los van de vier toekomstrichtingen horen wij van meerdere deelnemers zorgen over bereikbaarheid, (fiets)infrastructuur, groenonderhoud en voorzieningen voor kinderen en jongeren. Deze mensen benadrukken dat goed wonen, werken en leven in elke toekomst voor Maasdriel vraagt om verbetering op deze punten.

74767-Vertrouwelijk

38

De voorkeursrichting: Maasdriel, leven in het groenblauwe hart van Nederland (1/2) Maasdriel beweegt. De gemeente staat niet stil, maar ontwikkelt zich in een voortdurende stroom van groei, vernieuwing en behoud. In de gesprekken en uit de survey zien we een hoofdthema ontstaan voor de toekomst: Maasdriel, leven in het groenblauwe hart van Nederland. En specifieker: goed wonen, leven en ondernemen in het groenblauwe hart. Goed wonen als basis voor ontwikkeling

• Wonen is de belangrijkste drager van ontwikkeling in Maasdriel. Er is behoefte aan meer en passende woningen voor verschillende doelgroepen: van starters tot senioren. Maasdriel wil doorstroom bevorderen en inwoners de mogelijkheid te geven om in hun eigen omgeving te blijven wonen. • De woonontwikkeling richt zich op kwaliteit, niet op kwantiteit. Gebouwd wordt binnen het groenblauwe hart, waar landschap, water en natuur het uitgangspunt vormen. Er is ruimte voor groei, maar altijd in balans met behoud van het karakteristieke open landschap. Maasdriel blijft een zelfstandige, groene gemeente, en niet een voorstad van ’s-Hertogenbosch. • Ook de ruimtelijke structuur wordt verder ontwikkeld. Nieuwe locaties voor woningbouw en bedrijvigheid worden zorgvuldig gekozen en planmatig uitgewerkt. Heldere bestemmingsplannen voorkomen versnippering en zorgen voor toekomstbestendige groei. Leefbaarheid versterken door vernieuwing • Leefbaarheid is de basis van een vitale gemeente, ook in de toekomst. Het gaat om sterke dorpen met een gezonde basis aan voorzieningen, sociale samenhang en goede bereikbaarheid. Niet elke kern kan alles bieden, maar overal moet de basis op orde zijn: ruimte om elkaar te ontmoeten, te sporten, te winkelen en toegang tot zorg. • Vernieuwing speelt daarbij een belangrijke rol. Voorzieningen kunnen slimmer worden georganiseerd, gecombineerd of gedeeld.

Ook infrastructuur verdient vernieuwing: veilige wegen en goede verbindingen tussen de dorpen zorgen dat Maasdriel als geheel beter functioneert en een fijne plek is om te wonen en te ondernemen. 74767-Vertrouwelijk

39

De voorkeursrichting: Maasdriel, leven in het groenblauwe hart van Nederland (2/2) Leefbaarheid versterken door vernieuwing (vervolg) • Leven versterken betekent ook investeren in kwaliteit van de bestaande omgeving – onderhoud van het groen en de natuur, en het benutten van bestaande gebouwen en plekken. Zo groeit niet alleen de hoeveelheid voorzieningen, maar ook hun waarde voor het dagelijks leven.

Ondernemen met ruimte voor groei en doorstroom • Ondernemerschap is essentieel voor de vitaliteit van Maasdriel. De gemeente wil ruimte bieden aan bedrijven om te groeien, zonder onnodige belemmeringen. Doorstroom is daarbij het sleutelwoord: ondernemers die groter worden, moeten kunnen verplaatsen naar geschikte locaties, bijvoorbeeld richting de A2, terwijl kleinere bedrijven hun plek kunnen innemen. • Deze doorstroom zorgt voor dynamiek zonder verrommeling. Nieuwe bedrijvigheid wordt zorgvuldig gepositioneerd; wildgroei wordt voorkomen. De focus ligt op het MKB. Dat zijn bedrijven die passen bij de schaal, identiteit en leefkwaliteit van de gemeente. • Daarnaast wordt samenwerking gestimuleerd, zowel tussen ondernemers onderling als met onderwijs, zorg en toerisme. Innovatief en duurzaam ondernemerschap krijgt ruimte om te groeien, maar altijd in balans met de omgeving. Verder is gesproken over: • Kleinschalig toerisme. Meeliften met Bommelerwaard of zelfs Rivierenland. Cultuur en natuur, zoals kastelen en Zandmeren. Voordeel is dat het er allemaal is, je moet het meer in het zonnetje zetten. Faciliteren dat mensen erheen gaan.

74767-Vertrouwelijk

40

Berenschot

www.berenschot.nl linkedin.com/company/berenschot

74767-Vertrouwelijk

41