Evaluatie programma Krachtige Kernen definitief

Evaluatie programma Krachtige Kernen Gemeente Maasdriel 2021

Voorwoord De gemeente Maasdriel wil graag in directe verbinding staan met haar inwoners om de kracht uit de samenleving zo goed mogelijk te benutten. We willen onze inwoners ruimte en vertrouwen geven om zelf in actie te komen als het gaat om de leefbaarheid en sociale cohesie in de verschillende kernen. Dat betekent niet dat wij als gemeente geen verantwoordelijkheid voelen of nemen. Het is aan ons om onze inwoners te inspireren en te motiveren om zelf initiatief te nemen en daarbij te ondersteunen en te adviseren waar nodig. Wij noemen dit kerngericht werken. Voor de ambtelijke organisatie bevordert het kerngericht werken het integraal werken. Daarnaast stelt het ons in staat om beter maatwerk te leveren en de kansen in de samenleving zo goed mogelijk te benutten. Kerngericht werken zorgt ervoor dat we als gemeente naast onze inwoners komen te staan. Het programma Krachtige Kernen startte in 2016 en kreeg als doel de leefbaarheid en sociale cohesie in de kernen in stand te houden en te verbeteren. De gemeenteraad gaf ons mee dit nadrukkelijk ‘samen’ te doen. Samen met inwoners, ondernemers, dorpsraden en maatschappelijke organisaties. Deze samenwerking werd in 2020 en 2021 bemoeilijkt door het coronavirus, waardoor we onze ambities en doelstellingen slechts gedeeltelijk konden waar maken.

Bewoners konden vanwege de maatregelen letterlijk minder voorstellen doen voor initiatieven. Tegelijkertijd is er, ondanks deze lastige periode, ook heel veel moois gebeurd in onze kernen dat heeft bijgedragen aan het doel van leefbare kernen en sociale cohesie. Het is goed om te zien hoe divers de initiatieven zijn die door inwoners worden ontplooid. Van de aanschaf van een AED of het organiseren van ontmoetingsactiviteiten, tot het plaatsen van bankjes of de aanschaf van een duofiets. De gemeenteraad heeft ervoor gekozen een programma Krachtige Kernen op te zetten. Een programma is, anders dan een project, een tijdelijk geheel van samenhangende projecten en activiteiten gericht op het bereiken van een strategisch doel. Streven van het programma was dat kerngericht werken als ‘way of working’ ingebed is in de organisatie. Eind 2020 hebben we met de gemeenteraad afgesproken het programma te verlengen tot 1-1-2022 en in het laatste kwartaal de balans op te maken. Die evaluatie ligt nu voor u. Wij zijn trots op wat we de afgelopen jaren in dit programma met elkaar hebben bereikt. Wij achten het nu goed om het programma Krachtige Kernen af te ronden. Immers, doel is altijd geweest om de goede dingen uit het programma te borgen in onze kernen en in onze ambtelijke organisatie. Erik van Hoften Wethouder

Inleiding In de afgelopen jaren heeft de gemeente Maasdriel nadrukkelijk geïnvesteerd in kerngericht werken. Daarmee bedoelen we dat we zo goed mogelijk willen aansluiten bij onze inwoners en bij hun behoeften en wensen. Het is voor ons als gemeente de uitdaging om enerzijds zo goed mogelijk aan te sluiten bij wat er in de samenleving speelt en anderzijds zoveel mogelijk ruimte te maken voor bewonersinitiatieven. Dat vraagt van onze inwoners, verenigingen en ondernemers een actieve rol. En het vraagt van ons als gemeente een verandering in houding en gedrag. En dat gaat niet vanzelf. Het programma Krachtige Kernen (sinds 2016) heeft in de afgelopen jaren gefungeerd als een ‘kapstok’ voor onze inzet ten aanzien van kerngericht werken. Centraal stond de wens om de leefbaarheid en sociale cohesie in alle kernen in onze gemeente in stand te houden en te verbeteren, samen met onze inwoners, ondernemers, dorpsraden en maatschappelijke partners. Het programma Krachtige Kernen kent een aantal (impliciete) doelstellingen: 1. Kracht uit de samenleving benutten We geven inwoners (meer) ruimte en vertrouwen om zelf in actie te komen om de leefbaarheid en voorzieningen in hun kern in stand te houden of te verbeteren.

De gemeente speelt daarbij een faciliterende rol, biedt ondersteuning waar nodig, maar zet ook in op het inspireren, stimuleren en motiveren van inwoners om zelf een initiatief te ontplooien of te organiseren. 2. De gemeente wil in directe verbinding staan met de inwoners We willen een gemeente zijn die dichtbij haar inwoners staat. De gemeente faciliteert, ondersteunt en adviseert haar inwoners waar nodig. De inwoners zorgen zelf voor draagvlak voor het initiatief in hun kern. We gaan directer communiceren met onze inwoners: we nemen ze serieus en maken gebruik van het moment of initiatief dat zich voordoet. We treden rechtstreeks in contact, doen dat met een open blik, vanuit intrinsieke motivatie en met oog voor wat wél kan. 3. De leefbaarheid en cohesie van (de kernen in) onze gemeente vergroten We investeren in kerngericht werken vanuit het vertrouwen dat dit integraal werken bevordert, maakt dat er beter maatwerk geleverd kan worden en dat kansen in de samenleving beter benut worden. 4. Een verandering in eigen houding en gedrag bewerkstelligen, vanuit het gedachtegoed van Krachtige Kernen De gemeente wil een lerende organisatie zijn, die van buiten naar binnen werkt en meer integraliteit brengt binnen de verschillende afdelingen. Inwoners en initiatieven vragen daarom. We willen af van het beeld van de logge overheid, we willen flexibel meebewegen en maatwerk leveren.

Dat vraagt om lef en om out-of-the-box denken. En daarvoor is een (cultuur)verandering nodig, een nieuwe manier van werken. Dat lukt niet van de ene op de andere dag, maar we zetten ons er blijvend voor in. Onder de paraplu van het programma Krachtige Kernen zijn verschillende deelprojecten en experimenten uitgevoerd. Sommige onderdelen zijn een blijvend succes aan het worden, andere onderdelen hebben ons nog niet overtuigd. We hebben tijd en ruimte genomen om te onderzoeken en te ervaren wat werkt in Maasdriel. Het programma Krachtige Kernen is gestart in 2016 en in 2018 voor de eerste keer geëvalueerd. Op dat moment is besloten het programma voort te zetten tot 2021 en zorg te dragen voor doorontwikkeling van dat wat succesvol was in de eerste fase en daar de accenten uit het Bestuursakkoord aan toe te voegen. Concreet betekende dat voor de periode van 2018-2021 een focus op drie belangrijke bouwstenen: participatie, inwonersinitiatieven en kerngericht werken. Eind 2020 hebben we opnieuw geëvalueerd. In november 2020 is een presentatie verzorgd voor de commissie Samenleving & Financiën en er is een uitvoeringsagenda opgesteld. We moeten helaas constateren dat Corona – en eigenlijk nog meer: de bijbehorende maatregelen – een remmende werking heeft gehad op de samenwerking met onze inwoners in het algemeen, maar in het bijzonder op het ontstaan van inwonersinitiatieven.

In afwachting van versoepelingen en betere tijden zijn een aantal zaken in tijd vooruitgeschoven of niet van de grond gekomen. Aan de andere kant heeft coronacrisis ook juist gezorgd voor meer saamhorigheid tussen inwoners en nieuwe initiatieven om samen zo goed mogelijk door de crisis te komen.

De (eind)evaluatie van het programma Krachtige Kernen bestaat uit twee delen:  Deel 1 Evaluatie van programma krachtige kernen Hierin blikken we terug op wat de verschillende onderdelen van het programma Krachtige Kernen hebben opgeleverd.  Deel 2 Kerngericht werken in de toekomst Hierin kijken we vooruit, bepalen we welke lessen we meenemen richting de toekomst en hoe we het gedachtengoed van Krachtige Kernen verder inbedden binnen de gemeentelijke organisatie.

Deel 1 Evaluatie van programma Krachtige Kernen Voor een programma als Krachtige Kernen is de verwachting dat het geheel meer is dan de som der delen. Dat rechtvaardigt ook de investering in een dergelijk programma. Dat neemt niet weg dat het goed is om per onderdeel stil te staan bij de ervaring die we hebben opgedaan. Het geeft een beeld van wat er (niet) is gebeurd en welke zaken van belang zijn voor het borgen van het gedachtegoed van Krachtige Kernen in onze organisatie. We beperken ons tot de belangrijkste onderdelen van het programma. De Programmaregisseur In de periode mei 2019 – mei 2021 hebben we een Programmaregisseur aangesteld als eerste aanspreekpunt en als eindverantwoordelijke voor het totale programma Krachtige Kernen. Deze Programmaregisseur had al het aandachtsgebied Leefbaarheid binnen Team Maatschappelijke Ontwikkeling en dit programma betekende een plus op haar taken en verantwoordelijkheden. Zij heeft met name in 2019 veel pionierswerk gedaan. Dat heeft ons veel gebracht en het heeft de Programmaregisseur een gewaardeerde positie opgeleverd. Wat goed heeft gewerkt was dat de Programmaregisseur al een bekend gezicht was, omdat ze al functioneerde als contactpersoon voor de dorpsraden. Gebleken is dat inwoners makkelijk(er) contact zoeken als zij een vast aanspreekpunt hebben, een bekend gezicht verlaagt de drempel aanzienlijk.

Dat hebben we nadrukkelijk ook ervaren in de eerste maanden van de coronacrisis, waarin de Programmaregisseur de verbinder was tussen de gemeente en alle corona initiatieven die in de dorpen ontstonden. Wat ook goed heeft gewerkt is het feit dat de Programmaregisseur goed was ingevoerd in de organisatie: ze kende veel collega’s, daarmee was een vraag snel op de juiste plaats. Van belangrijke meerwaarde is dat de Programmaregisseur toezicht hield op de opvolging en de (volledige) beantwoording van de vraag. De Programmaregisseur was het aanspreekpunt voor het MT en de kernwethouder(s), coördineerde het interne team Krachtige Kernen (Programmaregisseur + Kernmakelaars) en zette daarmee de lijnen uit. Dat was in het begin nodig om focus en voortgang te realiseren, maar heeft ook geresulteerd in een (te) afwachtende houding bij andere collega’s. De pro activiteit en het eigenaarschap van de Programmaregisseur stonden een verandering in houding en gedrag bij anderen mogelijk weleens in de weg. Een aparte Programmaregisseur was zeer waardevol in de eerste fase, maar is nu niet langer nodig. Kernmakelaars Begin 2020 zijn er in onze gemeente twee Kernmakelaars gestart, ieder voor 16 uur per week. De kernmakelaars zijn de spin in het web tussen de inwoners en de gemeente: enerzijds zijn zij de ‘ogen en de oren’ van de gemeente en anderzijds het bekende gezicht vanuit de gemeente.

De kernmakelaars adviseren inwoners, dorpsraden en andere overlegplatformen en moedigen hen aan tot het nemen van initiatieven. Ze zorgen voor verbindingen tussen inwoners, de dorpsraad, andere overlegplatformen, (maatschappelijke) organisaties en gemeente. Ze signaleren, inventariseren en maken knelpunten in en suggesties uit kern of wijk bespreekbaar en zoeken samen met inwoners naar oplossingen. Er is een bewuste keuze gemaakt om te werken met twee Kernmakelaars naast elkaar, één voor het fysieke domein en vraagstukken ten aanzien van de openbare ruimte en één voor het sociaal domein en sociaal maatschappelijke vraagstukken. Achteraf bezien kunnen we concluderen dat de fysieke component in vrijwel alle gevallen bepalend was. Dat zorgde ervoor dat er in het kader van Krachtige Kernen nooit een evenredige werkverdeling was over de teams Realisatie & Beheer en Maatschappelijke Ontwikkeling. Dit wordt mede veroorzaakt doordat problemen in de fysieke leefomgeving voor inwoners vaak zichtbaarder zijn dan sociale problemen. Het valt bijvoorbeeld veel meer op dat er zwerfafval op straat ligt dan dat er mensen eenzaam zijn in de buurt. Van de dorpsraden hebben we gehoord dat de Kernmakelaars bij verschillende inwonersinitiatieven van belangrijke betekenis zijn geweest. Zij laten zien wat het betekent om te werken vanuit het gedachtegoed van Krachtige Kernen.

Andere collega’s kunnen hier een voorbeeld aan nemen. Nog voor verbetering vatbaar zijn zaken als zichtbaarheid, bereikbaarheid en rolvastheid.

Kernconciërge Er is binnen de gemeente onderzoek gedaan naar het aanstellen van één of meer Kernconciërges. Elders in het land, zo ook in Zaltbommel, ook wel Gebiedsconciërge genoemd. Deze Kernconciërge is het “visitekaartje” van de gemeente en het centrale aanspreekpunt met name ten aanzien van initiatieven die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. De Kernconciërge fungeert letterlijk ‘op straat’ als intermediair tussen inwoners en de gemeente en draagt bij aan het verbeteren van de omstandigheden in de kernen. Er is gekeken naar een invulling van de functie van kernconciërge die past bij de gemeente Maasdriel. Een duidelijk beeld wat hiermee wordt bedoeld was niet vanaf het begin voorhanden. Het kost tijd om dit uit te werken en te zorgen voor draagvlak voor een bepaalde manier van werken binnen de organisatie. Een discussiepunt hierin is hoe de kernconciërge gepositioneerd wordt in de organisatie. Krijgen de huidige medewerkers van bijvoorbeeld de buitendienst extra taken of moet de rol van kernconciërge worden ingevuld buiten de huidige functies? Vooralsnog zijn we er nog niet in geslaagd om de functie van Kernconciërge in te vullen maar de gesprekken hiervoor zijn nog gaande. Kernwethouders Sinds het eerste kwartaal van 2020 heeft iedere kern een Kernwethouder. De verdeling van de kernen is als volgt: Wethouder Erik van Hoften

Kernen Velddriel, Hoenzadriel, Alem, Heerewaarden

Anita Sørensen

Hurwenen, Ammerzoden

Peter de Vries

Well, Wellseind, Rossum

Jan-Hein de Vreede

Kerkdriel, Hedel

De Kernwethouder is namens het gemeentebestuur het eerste aanspreekpunt en een luisterend oor voor inwoners van de kern. De Kernwethouder is zichtbaar aanwezig in de kern en neemt bijvoorbeeld deel aan de jaarlijkse dorpsschouw. De Kernwethouder stemt de ontwikkelingen in de kern regelmatig af met de vakinhoudelijke wethouder, die verantwoordelijk blijft voor de onderwerpen in zijn of haar portefeuille. De Kernwethouders zijn geïntroduceerd op de gemeentelijke communicatiekanalen en bij de dorpsraden. We kunnen op dit moment eigenlijk nog geen uitspraak doen over in hoeverre deze aanpak werkt voor Maasdriel. Corona heeft de aanwezigheid van de Kernwethouders in de kernen in de afgelopen maanden bemoeilijkt en dat maakt dat we (nog) geen helder antwoord hebben op vragen als: voegen de Kernwethouders iets toe voor onze inwoners en dorpsraden? Zien zij de Kernwethouder daadwerkelijk als een eerste aanspreekpunt? Hoe verhoudt de Kernwethouder zich tot de vakinhoudelijke wethouder en hoe versterken zij elkaar? (zie deel 2 van deze evaluatie voor de vervolgstappen op dit thema) Dorpsraden De gemeente Maasdriel kent 11 kernen. Bij aanvang van het programma Krachtige Kernen waren er in 6 kernen dorpsraden actief. De leden van de dorpsraden zetten zich actief in om de leefbaarheid van hun kern te behouden en/of te vergroten. De gemeente ondersteunt en faciliteert waar mogelijk.

Er is veel contact tussen de gemeente en de verschillende dorpsraden. Zij geven gevraagd en ongevraagd advies over de leefomgeving. De gemeente heeft veel geïnvesteerd in het formeren van dorpsraden in de overige kernen. Dat heeft geleid tot drie nieuwe dorpsraden: Ammerzoden-Wordragen, Hedel en Kerkdriel. We zijn heel trots op dat resultaat en blij met de actieve inwoners die zitting hebben in de dorpsraden. Alleen in Hoenzadriel is er op dit moment (nog) geen dorpsraad actief.

De dorpsraden ontvangen een jaarlijkse subsidie vanuit de gemeente afhankelijk van de grote van de kern. Dorpsraad Hedel Kerkdriel Ammerzoden-Wordragen Velddriel Rossum Hurwenen Heerewaarden Well Alem

Bijdrage € 1750 € 1750 € 1750 € 1750 € 1750 € 1250 € 1250 € 1250 € 1250

Dorpsschouw In overleg met de dorpsraden is bepaald dat er in iedere kern een jaarlijkse schouw plaatsvindt, georganiseerd door de gemeente. De dorpsraad is verantwoordelijk voor het agenderen van (maximaal) 10 punten die tijdens de schouw worden bekeken. Voorwaarde is dat deze punten dringend vragen om verbetering en/of een oplossing en dat het punten zijn die voor de hele gemeenschap van belang zijn. De kernwethouder maakt samen met de dorpsraad een ronde langs de aangedragen punten/plekken in de betreffende kern. We hebben ervaren dat er onder de dorpsraden veel belangstelling is voor de jaarlijkse dorpsschouw en waardering voor de betrokkenheid van de programmaregisseur en de collega’s van R&B. Soms zijn punten uit de schouw eenvoudig op te lossen, met name wanneer het om onderhoud gaat waarvoor de gemeente een budget heeft. Uit de schouw komen ook nieuwe ideeën vanuit de inwoners naar voren, waar geen (structureel) budget voor is. Helaas hebben we een aantal schouwen moeten uitstellen vanwege de beperkingen tijdens coronacrisis maar er is inmiddels gestart met een inhaalslag om alle dorpsschouwen zo snel mogelijk alsnog te organiseren. (Voorbereidingen voor) Kernplannen Samen met de dorpsraden en inwoners is gewerkt aan de zogenoemde Kernplannen. Als eerste stap is hiervoor een inventarisatie gemaakt van wat er leeft in de verschillende kernen in onze gemeente.

Deze inventarisatie is de uitkomst van een (online) enquête die de dorpsraden in overleg met de gemeente voor de inwoners van hun kern hebben opengesteld. In de enquête is mensen gevraagd naar hun leefomgeving: wat is goed, wat is niet goed, waar bent u trots op en waar moet aandacht voor komen of blijven? Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan het bundelen van al deze inventarisaties. De subsidieregeling GIDI: Goed idee, doe er iets mee! Een belangrijk onderdeel van de eerste fase van Krachtige Kernen was de regeling Goed idee, doe er iets mee! Een subsidieregeling voor inwoners met een goed idee ten aanzien van de leefbaarheid in hun kern, dat ze zelf willen uitvoeren. Voor inwonersinitiatieven, verenigingen en stichtingen is er per aanvraag maximaal € 750, -- beschikbaar, tenzij er sprake is van een samenwerkingsinitiatief, dan draagt de gemeente per aanvraag maximaal € 1.750, -- bij. Uit de eerste (tussen)evaluatie van het Krachtige Kernen in 2018 bleek deze subsidieregeling (GIDI) zo succesvol, dat ervoor is gekozen deze vanaf 2019 structureel te maken en te borgen in de reguliere ambtelijke organisatie (dus los te maken van het programma Krachtige Kernen).

Met de subsidieregeling Goed idee, doe er iets mee! stimuleert Maasdriel initiatieven die de kwaliteit van wonen en leven in de gemeente versterken en die bijdragen aan minimaal één van de volgende doelstellingen:  Bevorderen van de kwaliteit van de openbare ruimte;  Stimuleren van de zelfredzaamheid van inwoners;  Versterken van de eigen kracht van inwoners en hun sociale netwerk;  Voorkomen van sociaal isolement;  Bevorderen van deelname aan het maatschappelijk leven;  Activering naar vrijwilligerswerk;  Versterken van sociale samenhang tussen inwoners;  Het bevorderen van de lichamelijke en geestelijke gezondheid van inwoners.

Overzicht GIDI aanvragen Jaartal 2019 2020 2021

Aantal toegekende aanvragen 15 15 17

Totaalbedrag € 18.288 € 13.573 € 19.150

In 2021 zijn er vanuit GIDI allerlei verschillende soorten initiatieven ondersteund: 

Bevorderen kwaliteit van de openbare ruimte; o Plaatsen bankjes o Opwaarderen plantsoenen o Plaatsen informatiebord o Vlaggenmasten/houders om dorp aan te kleden



Versterken sociaal element en bevorderen van lichamelijke en geestelijke gezondheid van inwoners. Bevorderen deelname aan het maatschappelijk leven. o Aanschaf Duo Fiets o Oprichting knutselclub



Stimuleren van de zelfredzaamheid van inwoners o Ondersteuning scouting Zandmeren



Versterken van sociale samenhang tussen inwoners en versterking van de eigen kracht van inwoners. o Oprichten buurtvereniging o Kennismakingsbijeenkomst buurt o Aanschaf AED

De Groencheque Jaarlijks vindt er een gezamenlijke bijeenkomst voor dorpsraden plaats waarbij ook een afvaardiging van het college aanwezig is. Tijdens de bijeenkomst in december 2020 heeft elke dorpsraad eenmalig € 2.500, -- gekregen om te besteden aan “groen” in de kern: bloembakken aan lichtmasten, stroken inzaaien, bloembollen planten et cetera. Iedere dorpsraad mocht hierin een eigen keuze maken, de gemeente heeft meegedacht in het daadwerkelijk organiseren en realiseren van de plannen. Voor sommige dorpsraden bleek het een uitdaging om de Groencheque een goede en passende bestemming te geven. We leren daarvan dat de gemeente in dit soort processen mogelijk nog meer een faciliterende en ondersteunende rol kan vervullen. Niet pas op het moment van realisatie, maar ook in de planvorming die daaraan vooraf gaat. Vanuit de dorpsraden is de wens geuit om de Groencheque de komende jaren voort te kunnen zetten. De Groencheque in cijfers Jaartal Aantal Groencheques uitgegeven 2021 9

Waarde

Totaal

€ 2.500

€ 22.500

Handboek ‘Hoe werkt de gemeente/ Doe, praat en beslis mee” Er is een handboek inwoners- en overheidsparticipatie opgesteld met de titel Doe, praat en beslis mee. Een handboek over uw invloed in de gemeente Maasdriel. In dit handboek staan de (beïnvloedings)mogelijkheden die inwoners hebben om hun stem te laten horen, om mee te doen en om zelf te beslissen. De handleiding is begin 2021 geactualiseerd en verspreid onder alle adviesraden, dorpsraden en andere geïnteresseerden. Ook is het handboek online beschikbaar via de website van de gemeente. Het handboek gaat over de formele wegen voor participatie bij gemeentelijke besluitvorming.

Deel 2 kerngericht werken in de toekomst Het uitgangspunt is dat de gemeente zich blijft inzetten voor het verder ontwikkelen van kerngericht werken maar dat het programma Krachtige Kernen na 2021 stopt. We hebben projectmatig voldoende ervaring opgedaan. We zijn nu op het punt aangekomen om de spreekwoordelijke geleerde lessen van Krachtige Kernen in onze organisatie in te bedden als een “way of working”, een allesoverheersende manier van denken. Dat lukt niet van vandaag op morgen. We benutten 2022 om de gedrags- en cultuurverandering die nodig is steeds meer eigen te maken in onze organisatie. Daarvoor bouwen we voort op de fundering die is gelegd in het programma Krachtige Kernen. Kerngericht werken voor de organisatie De gemeente is er voor de inwoners van de Maasdriel en we zetten ons ervoor in om inwoners zo goed mogelijk van dienst te kunnen zijn. Het sleutelwoord bij een ‘faciliterende gemeente’ is overheidsparticipatie. Hierbij komt het initiatief vanuit inwoners en zij voeren, ondersteund door de overheid, hun idee zelf uit. De behoeften en wensen van inwoners staan centraal bij overheidsparticipatie. De gemeente sluit zo goed mogelijk aan bij wat er in de samenleving speelt en maakt zoveel mogelijk ruimte voor bewonersinitiatieven. De gemeente heeft hierin steeds een wisselende rol: van aanjager van initiatieven, ondersteuner, facilitator, adviseur tot motivator.

Inwonersinitiatieven vragen om maatwerk van de gemeente; durven ‘out of the box’ te denken en te handelen. Dit vraagt om een verandering in houding en gedrag van de medewerkers. Om de juiste manier van werken te ontdekken zijn soms andere vormen van samenwerking, communicatie, beleidsvorming, besluitvorming en financiering nodig. Een nieuwe manier van werken, gaat verder dan de doelstellingen van het programma Krachtige Kernen; deze is afdeling- en programma overstijgend. HRM ontwikkelt Strategisch Personeelsbeleid (SPP) om huidige collega’s hierbij te helpen in hun ontwikkeling en toekomstige collega’s te werven op deze manier van werken. Het is aan management en directie om dit in de praktijk uit te dragen en collega’s daarop te ontwikkelen en beoordelen. Het sluit aan op onze kernwaarden Lef, Samen en Trots. De zogeheten Bommelerwaarden.  Lef: Ik denk in mogelijkheden, sta voor mijn mening en voel me gesteund als ik die laat horen.  Samen: Ik werk met passie voor inwoners en met plezier samen met collega’s, inwoners, ondernemers, instellingen en andere overheden om de Bommelerwaard sterk te maken.  Trots: Ik ben trots op ons werk, trots op jou en trots op al het moois in de Bommelerwaard. Kerngericht werken houdt in dat we directer gaan communiceren met de inwoners.

Als een inwoner zich meldt met een goed idee, individueel of collectief meldt, nemen we zo snel mogelijk contact op en gaan we in gesprek met deze inwoners. Op deze wijze nemen we inwoners serieus en pakken we het momentum van het initiatief, daar waar veel energie zit. Dit is heel belangrijk om het soms lange proces tot uitvoering vol te houden. In onze faciliterende rol communiceren we duidelijk, denken proactief mee en geven in een vroeg stadium aan of het initiatief wenselijk is en past binnen de visie van de gemeente. Zo houden we vaart in het proces. Intern moet er sprake zijn van een actieve houding in communicatie om elkaar op de hoogte te houden. Intern vereist kerngericht werken een flexibele manier van werken. Deze manier van werken sluit ook aan bij wat de nieuwe Omgevingswet van de ambtelijke organisatie verwacht. De directie zal in haar besturingsfilosofie (wat voor een organisatie willen we zijn) deze manier van werken opnemen. Dit is dan het uitgangspunt voor de organisatie-inrichting en de werkplannen per team of project. Programmaregisseur Kerngericht werken moet onze gebruikelijke “way of working zijn”. Niet langer in een afgebakend programma, maar in de breedte van de hele organisatie. Zowel “intern” binnen de organisatie als extern “in relatie tot de maatschappij en onze inwoners”.

De interne taak van de Programmaregisseur kan worden overgenomen door het MT. De externe rol hoort bij de beleidsadviseur Leefbaarheid. Nu er 9 dorpsraden zijn is het makkelijker om contacten te onderhouden met de inwoners van de verschillende kernen. Een Programmaregisseur is niet meer nodig. De beleidsadviseur Leefbaarheid is het aanspreekpunt voor de dorpsraden, de spil in vraagstukken die betrekking hebben op de leefbaarheid van onze kernen en een ambassadeur van het gedachtegoed van Krachtige Kernen.

Aanspreekpunt Onze inwoners willen graag een vast aanspreekpunt zowel op beleidsniveau als in de uitvoering. Per 1 januari 2022 verdwijnt de functie van Kernmakelaar binnen de gemeente. De beleidsadviseur Leefbaarheid neemt de functie van eerste aanspreekpunt voor initiatieven over. Voor het goed uitvoeren van deze taak is ondersteuning vanuit andere delen van de organisatie essentieel. We gaan onderzoeken hoe dit het beste vorm kan worden gegeven. In dit proces zou eventueel ook een Kernconciërge een rol kunnen spelen als laagdrempelig aanspreekpunt voor inwoners. Hierbij moet worden verder worden uitgezocht welke positie, rol en instrumenten een eventuele Kernconciërge tot zijn beschikking zou krijgen. Goede laagdrempelige aanspreekpunten voor inwoners realiseren we samen met onze maatschappelijke partners. Denk hierbij aan welzijnswerk, woningcorporaties en dorpshuizen. Het is belangrijk om de signalen die binnenkomen bij al deze partners integraal op te pakken. We gaan in overleg kijken hoe we elkaar hierin kunnen versterken. Dorpsraden In de afgelopen jaren zijn in bijna alle kernen van onze gemeente dorpsraden gevormd. Daartoe is ook door de gemeente veel inspanning geleverd. We zijn trots op onze dorpsraden en op de samenwerking met hen. Dit moet zeker zo blijven.

Naast de vaste financiële bijdrage voor de reguliere kosten van de dorpsraad, zouden we graag voor iedere kern een eigen werkbudget ter beschikking stellen. Dit werkbudget kan door inwoners of de dorpsraad binnen een aantal vastgestelde kaders vrij worden ingezet. Van tevoren gelabelde middelen zoals de groencheque komen hiermee te vervallen. Inwoners kunnen zelf beslissen of het geld wordt ingezet voor de vergroening van het dorp, activiteiten gericht op het verminderen van eenzaamheid of een bijdrage aan een ander relevant maatschappelijk thema dat leeft binnen een kern. Voor het bepalen van de hoogte van het budget werken we op basis van een vaste bijdrage + een bedrag op basis van het aantal inwoners in een kern. Dorpsschouw De dorpsschouw wordt erg gewaardeerd door de dorpsraden. Voor de gemeente is het een kans om inwoners te ontmoeten en te horen wat er leeft in de verschillende kernen. Ook voor de dorpsraden vormt het aanleiding om contact en afstemming te zoeken met andere inwoners. “Ontmoeting” gaat hier hand in hand met het verbeteren van de leefomgeving. Voorstel is dan ook om – in afstemming met de dorpsraden – in iedere kern 1x per jaar een dorpsschouw te doen. De thema’s van een dorpsschouw hoeven zich niet toe te spitsen op de fysieke leefomgeving het kan ook gaan over de sociale problematiek.

Bij de schouw betrekken we maatschappelijke partners zoals welzijnswerk of woningcorporaties. Kernplannen Het houden van enquêtes in de verschillende dorpen heeft geresulteerd in een inventarisatie van de belangrijkste thema’s in iedere kern. De vraag is nu natuurlijk wat we gaan doen met de informatie die is opgehaald? Samen met de dorpsraden zouden we graag de inventarisaties uitwerken tot een kernplan voor de betreffende kern. De wensen van de dorpsraden zijn hierin leidend. De gemeente faciliteert en ondersteunt wanneer gewenst. In een kernplan staan de acties die er de komende jaren nodig zijn om de leefbaarheid in een kern te verbeteren en daarnaast wie hierin welke rol pakt? Wat doen inwoners? Wat doet de gemeente? En welke acties liggen bij maatschappelijke partners? Er is jaarlijks een budget nodig voor het ondersteunen en faciliteren van deze initiatieven die van maatschappelijke meerwaarde zijn en van dusdanige omvang dat een GIDI-subsidie niet passend is. Als we daadwerkelijk willen inzetten op dergelijke initiatieven is het noodzakelijk dat we daar als gemeente ook financieel iets tegenover (kunnen) zetten. Dit budget kan mogelijk ook worden ingezet voor nieuwe initiatieven die voortkomen uit de dorpsschouwen (en niet vallen onder het onderhoudsbudget).

Goed idee, doe er iets mee! De subsidieregeling Goed idee, doe er iets mee! heeft inmiddels een goede naamsbekendheid in onze gemeente en de activiteiten die onder deze noemer worden uitgevoerd hebben een maatschappelijke meerwaarde voor de Maasdrielse samenleving. Al sinds 2019 is deze subsidieregeling onderdeel van onze reguliere werkzaamheden; daar gaan we ook in 2022 gewoon mee door. Participatievisie In het kader van de invoering van de omgevingswet is de gemeente bezig met het opstellen van een participatievisie. Hierin wordt beschreven hoe we inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties betrekken bij alles wat de gemeente doet. Op welke momenten en via welke instrumenten kunnen mensen meepraten en meebeslissen? In dit proces gaan we onderzoeken hoe we de participatie binnen de gemeente kunnen verbeteren. Handboek Doe, praat en beslis mee Het Handboek is beschikbaar en onlangs nog geactualiseerd. Dit handboek gaat over de formele wegen voor participatie bij gemeentelijke besluitvorming. Aan de hand van de participatievisie zullen we het handboek actualiseren en opnieuw onder de aandacht brengen bij inwoners. Daarbij kijken we ook naar trainingen op het gebied van participatie voor zowel medewerkers van de gemeente als inwoners.

Sociale kaart en buurtplatform We weten dat inwoners graag een sociale kaart willen: een plek waar informatie overzichtelijk gebundeld en makkelijk te vinden is. Dat bevordert participatie in brede zin, en dus ook de ontwikkeling van inwonersinitiatieven. Deze sociale kaart zal in de loop van 2022 gerealiseerd worden. We zien kansen om deze sociale kaart te koppelen aan een buurtplatform, waarmee we niet alleen een efficiencyslag slaan, maar ook een impuls geven aan het gedachtegoed van Krachtige Kernen, in het belang van onze inwoners. Veel andere gemeenten werken al met buurtplatforms zoals MijnBuurtje of WijkConnect. Met een buurtplatform kunnen inwoners voortdurend met elkaar vragen en mogelijkheden uitwisselen, los van de gemeente. Dit stimuleert het kennisniveau binnen een kern en biedt mogelijkheden om gezamenlijk zaken op te pakken. Ook de stimulerende rol van de gemeente is hiermee makkelijker in te zetten. De gemeente Zaltbommel is op dit moment ook een sociale kaart aan het ontwikkelen op dezelfde wijze als Maasdriel. Dat betekent dat we het aanbod aan activiteiten en ondersteuning in de gehele Bommelerwaard eenvoudig toegankelijk kunnen maken voor onze inwoners. Zaltbommel wil ook gaan werken met de buurtplatforms. Kernwethouders Ook als gevolg van corona hebben we nog onvoldoende ervaring opgedaan met het principe van Kernwethouders.

We weten niet of het iets toevoegt voor onze inwoners of Dorpsraden. Het geeft wel druk op de agenda’s van de bestuurders en roept de vraag op hoe deze Kernwethouders zich verhouden tot de vakinhoudelijke wethouders. Vanuit het gedachtegoed van Krachtige Kernen blijft het doel voor het college om zichtbaar en benaderbaar te zijn voor inwoners. In overleg met het nieuwe college kijken we hoe we dit het beste vorm kunnen geven. Hierin zouden kernwethouders opnieuw een rol kunnen spelen maar zou het ook kunnen dat het college besluit om dit anders in te vullen door bijvoorbeeld het houden van een laagdrempelig spreekuur of het laten plaatsvinden van de collegevergaderingen op verschillende locaties in de gemeente. Financiën Budget Goed idee, doe er iets mee! Huidige subsidie dorpsraden Budget krachtige kernen

Middelen € 25.300,00. (structureel) € 13.750,00 (structureel) € 214.577,80 (incidenteel)

De structurele budgetten zullen het komende jaar worden doorgezet. Op dit moment is er nog ruim € 200.000, -- beschikbaar binnen het programma Krachtige Kernen. De hierboven voorgestelde acties vormen de basis voor het opstellen van een uitvoeringsagenda kerngericht werken.

Na het opstellen van de uitvoeringsagenda kerngericht werken zal er een voorstel rond het budget om deze plannen uit te kunnen voeren worden voorgelegd aan de gemeenteraad. Uitgangspunten uitvoeringsagenda kerngericht werken:  We investeren in de ambtelijke organisatie waardoor teams in staat zijn om de vragen van inwoners sneller en effectiever te beantwoorden (zie kerngericht werken)  We reserveren jaarlijks een bedrag voor het stimuleren van de leefbaarheid in iedere kern (zie dorpsraden)  We investeren in duidelijke aanspreekpunten intern en extern (zie aanspreekpunt)  Er zal worden geïnvesteerd in het opstellen van kernplannen (zie kernplannen)  Er is een jaarlijks budget nodig voor het ondersteunen en faciliteren van initiatieven met een grotere omvang dan GIDI (zie kernplannen)  We onderzoeken de mogelijkheden voor het lanceren van buurtplatforms (zie sociale kaart en buurtplatforms) .