Concept Programmabegroting gemeente Maasdriel 2023-2026
Tekst van het document
Programmabegroting 2023-2026 - 66
Kostendekkendheid afval
2023
Lasten per taakveld exclusief mutatie voorziening
2.644.714
Baten per taakveld exclusief mutatie voorziening
-
Netto kosten taakveld 7.3 Afval
2.644.714
Toegerekende overhead
36.050
Toegerekende BTW
545.886
Totaal toegerekende overhead en BTW
581.936
Totaal kosten toe te rekenen aan afval
3.226.650
Totaal begrote heffingen
2.903.350
Percentage kostendekkendheid
90,0%
Rioolheffing Via rioolheffing brengen we de kosten in rekening voor de “inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater, alsmede de zuivering van huishoudelijk afvalwater en de inzameling van afvloeiend hemelwater en de verwerking van het ingezamelde hemelwater, alsmede het treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken.” Hieronder valt ook de afzonderlijke riolering voor de Glastuinbouw die we via de rioolheffing in rekening brengen. 2023
Kostendekkendheid riolering Lasten per taakveld
3.071.083
Baten per taakveld (niet-heffingen)
-
Netto kosten taakveld 7.2 Riolering
3.071.083
Toegerekende overhead
260.450
Toegerekende BTW
324.116
Andere taakvelden: Taakveld 2.1: Straatreiniging vast bedrag
63.275
Taakveld 5.7: onderhoud watergangen, duikers, maaien bermen en sloten etc
228.000
Totaal toegerekende overhead, BTW en overige kosten
875.841
Totaal kosten toe te rekenen aan riolering
3.946.924
Totaal begrote heffingen
3.423.462
Percentage kostendekkendheid
86,7%
Begraafrechten We hebben besloten dat de begraafplaatsen niet volledig kostendekkend geëxploiteerd hoeven te worden, aangezien er bij de begraafplaatsen ook sprake is van een stuk algemeen belang.
Programmabegroting 2023-2026 - 67
Kostendekkendheid begraafplaatsen
2023
Lasten per taakveld exclusief mutatie voorziening
263.374
Baten per taakveld exclusief mutatie voorziening
-
Netto kosten taakveld 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
263.374
Toegerekende overhead
42.000
Toegerekende BTW
12.087
Totaal toegerekende overhead en BTW
54.087
Totaal kosten toe te rekenen aan begraafplaatsen
317.461
Totaal begrote heffingen
63.255
Percentage kostendekkendheid
19,9%
Legesverordening ↵ De Legesverordening bestaat uit drie titels, met daaronder diverse hoofdstukken. De toets op kostendekkendheid vindt plaats per titel. Bij het vaststellen van de legesverordening presenteren we de kostendekkendheid van 2023 op titelniveau conform onderstaand overzicht. Titel 1: Algemene dienstverlening Titel 2: Dientsverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunningen Titel 3: Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn Titel 1
Titel 2
Titel 3
Totaal
Lasten (inclusief toegerekende btw)
340.324
1.344.639
25.606
1.710.569
Overhead
232.998
109.821
31.707
374.526
Totale lasten
573.322
1.454.460
57.313
2.085.095
Baten
474.760
658.522
19.243
1.152.525
Percentage kostendekkendheid
82,8%
45,3%
33,6%
55,3%
Kostendekkendheid
Toelichting De lastenkant is opgebouwd uit directe kosten. Hiertoe behoren de salariskosten, kapitaallasten en materiële kosten die in direct verband staan met de specifieke dienstverlening, inclusief bijbehorende BTW (BCF) en overheadkosten. De kosten die niet rechtstreeks samenhangen met, of veroorzaakt worden door de dienstverlening, verhalen wij niet bij de inwoner. Dit betekent dat wij de kosten van beleidsvoorbereiding, handhaving en algemene inspraak-, bezwaren beroepsprocedures niet meenemen bij de berekening van de kostendekkendheid. De kostendekkendheid voor 2023 is 55,3%. Hiermee voldoen we aan de wet- en regelgeving dat de kostendekkendheid op basis van de begroting niet hoger mag zijn dan 100%. De totale kostendekkendheid is voornamelijk afhankelijk van de kostendekkendheid in Titel 2 omdat hier het meeste geld in omgaat. De kostendekkendheid van Titel 2 is echter behoorlijk omlaag gegaan. Dit komt doordat de leges omgevingsvergunningen (baten) in 2023 niet zijn verhoogd. Terwijl we bij de Bestuursrapportage 2022
Programmabegroting 2023-2026 - 68
de leges omgevingsvergunningen nog incidenteel fors hebben opgehoogd van € 650.000 naar € 900.000. Er is simpelweg nog te veel onzekerheid wat de impact van Omgevingswet en de Wkb is op deze leges. Afhankelijk van de datum inwerkingtreding Omgevingswet komen we met een actualisatie bij de vaststelling van de legesverordening in de raad van december 2022. Overhead De overhead rekenen wij toe via een vaste opslag op de salariskosten. Hierbij zijn de totale personele en materiële overheadkosten berekend. Deze verdeelden wij over het aantal productieve uren bij de taakvelden. De uren van de gemeentelijke medewerkers belasten wij in 2022 door tegen de basissalariskosten per salarisschaal, uitgaande van 1.471 productieve uren per jaar. Bovenop deze salariskosten belasten wij een opslag voor de overheadkosten door. Deze overhead is opgebouwd uit personele en materiële overhead. De overhead bevat de kosten van management, afdelingssecretariaat en OR. Maar ook de ondersteunende onderdelen van de gemeentelijke organisatie, zoals Juridische zaken, HRM, Informatievoorziening, Financiën, Facilitaire zaken en huisvesting, Informatie Dienstverlening, Communicatie, KCC en Bestuurssecretariaat vallen hieronder. Een deel hiervan brachten wij in 2017 onder in de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB).
De verdeling over de diverse producten is gebaseerd op de personele verdeling per taakveld. 6. Kwijtscheldingsbeleid De gemeente is op grond van de Gemeentewet bevoegd om kwijtschelding van gemeentelijke heffingen te verlenen. De Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) voert een deel van de belastingen en heffingen voor de gemeente uit. Ook het kwijtscheldingsbeleid wordt uitegevoerd door BSR. In Maasdriel kan er voor de volgende belastingen kwijtschelding worden aangevraagd: • Onroerende zaakbelasting eigenaren • Rioolheffing • Hondenbelasting • Afvalstoffenheffing • Waterschapsbelastingen De kwijtscheldingen zijn uitsluitend voor particuliere belastingplichtigen.
Programmabegroting 2023-2026 - 69
Paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen vormt een belangrijk onderdeel van risicomanagement en wordt gedefinieerd als de mate waarin de gemeente in staat is onvoorziene tegenvallers op te vangen. Risicomanagement Op basis van risicomanagement wil de gemeente inzicht krijgen in de risico’s die zij loopt en daarmee eventuele risico’s afdekken. Risicomanagement wordt omschreven als het identificeren en kwantificeren van risico’s en het bepalen van activiteiten die de kans van optreden en/of de gevolgen van risico’s beheersbaar houdt. Om de risico’s inzichtelijk te krijgen, is het van belang dat er periodiek inzicht bestaat in de omvang, aard en ontwikkeling van de belangrijkste risico’s en de risicogebieden. Dit inzicht vormt de eerste aanzet om concrete beheersmaatregelen te treffen. Bewustwording van risico’s is een belangrijke stap in het beheersen van deze risico’s. Als gevolg van enkele mondiale oorzaken zijn de kosten in Nederland binnen een kort tijdsbestek extreem gestegen en momenteel nog aan het stijgen. Prijsstijgingen van enkele tientallen procenten binnen een tijdsbestek van één of enkele weken zijn geen uitzondering meer.
Omstandigheden die daartoe bijdragen zijn onder meer de (nasleep van de) Coronacrisis, de stijgende energieprijzen en de schaarste en prijsstijgingen door de oorlog in Oekraïne en bijbehorende sancties tegen Rusland. Onduidelijk is of en wanneer de kosten weer zakken. Dit brengt risico's en onzekerheid met zich voor zowel bestaande overeenkomsten als ook voor nieuw te sluiten overeenkomsten. Via het gemeentefonds wordt de gemeente gedeeltelijk gecompenseerd voor de prijsinflatie. In een aantal situaties zal de compensatie van het Rijk niet voldoende zijn om de prijsstijgingen op te vangen. De spanning op de arbeidsmarkt loopt fors op. Vanaf het begin van 2021 herstelde de arbeidsmarkt zich van de coronaperiode, waardoor het aantal vacatures toenam en veel werkzoekenden werk vonden. In 2022 behaalt het spanningsniveau voor het eerst in de geschiedenis de typering zeer krap. Dit betekent dat er nu nog meer vacatures zijn dan werkzoekenden die deze kunnen vervullen. Personeelstekort op diverse functiegebieden zoals ruimtelijke ordening/milieu, realisatie en beheer en het sociaal domein, belemmeren de gemeente in de uitvoering van het werk. De verwachting is dat dit ook de komende jaren lastig blijft. Ook aannemers en leveranciers die gemeentelijke opdrachten uitvoeren hebben te maken met krapte op de arbeidsmarkt.
Hierdoor lopen we uit de pas bij diverse projecten voor wat betreft geld en tijd. We streven naar een zo adequaat mogelijke uitvoering van de landelijke en lokale maatregelen en naar zoveel mogelijk continuïteit van de reguliere werkzaamheden en van noodzakelijke (digitale) besluitvorming. Daarvoor hebben wij de nodige interne maatregelen genomen.
Programmabegroting 2023-2026 - 70
Risico-inventarisatie Ter voorbereiding op de begroting 2023 is een risico-inventarisatie uitgevoerd. Hierin zijn de risico’s van de gemeente in kaart gebracht en beoordeeld. In deze analyse analyse houden we tevens rekening met de kans dat een risico zich voor kan doen. Hierdoor wordt beter geanticipeerd op het implementeren van eventuele beheersingsmaatregelen. Een deel van de risico’s wordt afgedekt door specifieke maatregelen zoals het afsluiten van verzekeringen en het inrichten van de interne controle. Naast de afgedekte risico’s, loopt de gemeente ook altijd risico’s die niet (kunnen) worden afgedekt. Om te voorkomen dat er ingrijpende beleidswijzigingen moeten worden doorgevoerd bij het voordoen van niet afgedekte risico’s, moet de gemeente over een financiële buffer (de beschikbare weerstandscapaciteit1) beschikken. De niet afgedekte risico’s worden meegenomen bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit. Bij de risico-inventarisatie wordt onderscheid gemaakt tussen algemene risico’s en specifieke risico’s. Weging risico's De risico’s worden in klassen ingedeeld naar kans dat een risico zich voor kan doen.
Kans
Weging
Zeer klein
10%
Klein
25%
Gemiddeld
50%
Groot
70%
Zeer groot
90%
• Zeer klein: voor risico’s waarvan het onwaarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar voordoen. Het zijn bijvoorbeeld risico’s die zich 1x per 20 jaar voordoen. • Klein: dit zijn risico’s die zich gemiddeld genomen 1x per 4 jaar voordoen of waarvan de kans op optreden laag is. • Gemiddeld: voor risico’s die nog beide kanten op kunnen. Het kan zijn dat ze zich komend jaar voordoen of niet. Risico’s die 1x per 2 jaar voorkomen. • Groot: voor risico’s waarvan het waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar voordoen of waarvan de kans op optreden groot is. • Zeer groot: voor risico’s waarvan het zeer waarschijnlijk is dat ze zich komend jaar voordoen of waarvan de kans op optreden zeer groot is. Ratio weerstandsvermogen Het uitgangspunt is om de impact van de risico’s te minimaliseren. Dit betekent dat het weerstandsvermogen ten minste voldoende moet zijn. De gemeenteraad heeft besloten in de vergadering van 4 september 2008 een ratio weerstandsvermogen van 1,5 keer het totaal van de geïnventariseerde financiële gevolgen van risico's aan te houden, met een marge van 10% naar boven en beneden. Dit komt overeen met het waarderingscijfer B = ruim voldoende (zie de volgende tabel uit nota risicomanagement).
1
De weerstandscapaciteit is opgebouwd uit de posten onvoorzien, de vrij aanwendbare reserves en de stille reserves.
Programmabegroting 2023-2026 - 71
Waardering
Ratio
Kostendekking
A
> 1,65
Uitstekend
B
1,35 – 1,65
Ruim voldoende
C
1,0 – 1,35
Voldoende
D
0,8 – 1,0
Matig
E
0,6 – 0,8
Onvoldoende
F
< 0,6
Ruim onvoldoende
Risico’s De gemeente Maasdriel hanteert voor de risico-inventarisatie de volgende twee categorieën: • Algemene risico’s; • Specifieke gemeente risico’s. De algemene risico’s zijn als volgt: Risico
Beheersmaatregelen
Algemene risico’s
•
Benodigde weerstands capaciteit
Voor elk risico wordt een keuze gemaakt uit de
Geen
volgende beheersmaatregelen: Dit betreft de risico’s die samenhangen met onze activiteiten, die aan weinig verandering onderhevig zijn.
•
Vermijden
Om deze risico’s te signaleren en te beperken zijn
•
Verminderen
beheersmaatregelen genomen in de processen.
•
Overdragen
•
Accepteren
Rekening houdend met de vastgestelde nota reserves en voorzieningen worden de algemene risico's gedekt door de stille reserves. De omvang van de stille reserves (bestaande uit gronden zonder boekwaarde ad circa 2,9 miljoen) is voldoende om de algemene risico’s die in het verleden becijferd waren op 2,0 miljoen op te vangen.
De specifieke risico’s zijn als volgt:
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
De resultaten van de grondexploitaties zijn
Via herijking bestaande en
Het maximale risico op basis
gebaseerd op uitgangspunten en parameters die,
nieuwe plangebieden
van de interne analyse
Risico
Benodigde weerstandscapaciteit
1. Grondexploitaties € 97
gelet op de huidige markt en de huidige inzichten, optimaliseren. In de herijking
bedraagt € 388.000. De kans is
het meest reëel lijken voor de looptijd van het
van de grondexploitaties
klein dat de maximale risico
project. Deze inschattingen resulteren in één
worden kosten, opbrengsten
optreedt en hierbij hoort de
projectresultaat. Het is en blijft echter altijd een
en fasering jaarlijks herzien
weging 25%.
inschatting van de toekomst. Kansen en risico’s binnen een project kunnen er voor zorgen dat het projectresultaat in de toekomst afwijkt. Als risico worden de volgende elementen meegenomen:
Programmabegroting 2023-2026 - 72
Risico
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
PFAS heeft consequenties
PFAS heeft consequenties
Benodigde weerstandscapaciteit
- Een vertraging van drie jaar in de lopende grondexploitatie 'Paddenstoelenbuurt'. Deze BGE loopt door t/m 2027. De overige grondexploitaties worden op korte termijn afgerond. - Prijsstijgingen bouwkosten 2. PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) PFAS heeft Nederland in haar greep. Met nieuwe
landelijke normen hoopt Nederland projecten weer voor de af te voeren grond en
voor de af te voeren grond en
op gang te brengen. Hiermee bevorderen we het
stikstof voor het al dan niet
stikstof voor het al dan niet
grondverzet op een veilige manier voor onze
kunnen realiseren van
kunnen realiseren van
gezondheid en het milieu. Toch betekent dit dat we woningen.
woningen. Binnen onze
meer dan vroeger geconfronteerd worden met
De effecten blijken in de
grondexploitaties is het
meerkosten voor onderzoekskosten naar PFAS en
praktijk mee te vallen.
maximale risico op de
€ 130
toenemende kosten voor afvoeren van gronden die Eventuele tegenvallers blijven gemeentelijke projecten is vervuild zijn met PFAS. De extra onderzoekskosten we als een 3O-ontwikkeling
becijferd op 1,3 miljoen
kunnen we berekenen, echter de meerkosten van
melden. Op basis van
projecten zijn te sterk afhankelijk van diverse
ervaringen in het najaar 2021
factoren (o.a. locatie, aanbesteding, concentratie
beoordelen we of het risico kan en daarbij hoort de weging van
PFAS, hergebruik). Uit een eerste analyse blijkt dat vervallen en dat we eventuele
We achten de kans zeer klein 10% kans optreden. Of dit zo
het aantal projecten, die met meerkosten worden
tegenvallers alleen nog als 3O- is, wordt uiteraard pas
geconfronteerd, beperkt zal blijven. Veelal kan de
ontwikkelingen melden.
grond hergebruikt worden. Wel worden flinke
duidelijk nadat we dit hebben onderzocht.
meerkosten verwacht bij een aantal specifieke locaties in Maasdriel. Dit betekent dat we voor werkzaamheden aan de openbare ruimte geen structurele meerkosten PFAS kunnen ramen maar dat we alleen op incidenten kunnen doorrekenen. Veelal is dit ook afhankelijk van herkeuringen of aanbestedingen. Op dit moment beschikken we nog niet over ervaringscijfers. Dat moet de komende tijd duidelijk worden. 3. Jeugd De belangrijkste financiële risico’s zijn:
- Integrale benadering van de
Zorg verlenen aan onze
• Onvoldoende budget om benodigde zorgaanbod
gedecentraliseerde zorg
inwoners is en blijft een
te realiseren. Benodigde zorginnovatie – met
waardoor inwoners centraal
wettelijke verplichting. In
behoud van kwaliteit en voldoende aanbod – die
komen te staan met al hun
nodig is om efficiencykorting van het Rijk te halen, vragen;
€ 400
2019 tm 2022 hebben we grote tekorten bij jeugd. Risico is dat
wordt niet gerealiseerd of blijkt niet mogelijk;
- Het inzetten op preventieve
deze tekorten structureel van
• Grotere zorgvraag dan waarmee rekening is
voorzieningen zodat
aard zijn. In de
gehouden;
individuele zorgvoorzieningen meerjarenbegroting houden
• Herverdeeleffect objectief verdeelmodel;
niet nodig blijken te zijn of
we nu rekening een hogere
• Invoering Wmo- abonnementstarief;
kunnen worden uitgesteld;
kosten voor Jeugd. De
• Crisisplaatsingen jeugd;
- Een outreachende werkwijze budgetten zijn berekend op
• Invoering Wet wijziging woonplaatsbeginsel.
voor het gebiedsteam (zelf
basis van ervaringcijfers.
hulp verlenen en zichtbaar zijn Daarnaast hebben we naast in de kernen en bij
een structureel budget ook
ketenpartners) waardoor een
een bestemmingsreserve
vloeiende overgang ontstaat
gevormd voor
tussen 0de, 1ste en 2de
jeugdcasuïstieken. Ondanks
lijnszorg;
deze voorzichtige ramingen
- Goede
blijven we als gemeente risico
netwerksamenwerking met
lopen. We houden daarom
Programmabegroting 2023-2026 - 73
Risico
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
maatschappelijke
rekening met een extra risico
Benodigde weerstandscapaciteit
organisaties op het terrein van van €200.000 euro per jaar. welzijn en leefbaarheid, met
Voor deze meerjarenbegroting
onderwijsinstellingen en
betekent het in totaal
huisartspraktijken;
€800.000 over de periode van
- Begroten op ervaringcijfers
4 jaar. De kans dat het optreedt
waarbij tevens nu gewerkt
gezien de interne
wordt met een
beheersingsmaatregelen die
bestemmingsreserve
we hebben getroffen wordt
specifieke casuïstiek jeugd.
geacht als gemiddeld.
4. Volumegroei Wmo Door de invoering van het abonnementstarief zien We gaan onderzoeken of er
Zorg verlenen aan onze
we een stijging van het aantal aanvragen. In 2019
mogelijkheden zijn de
inwoners is en blijft een
€ 200
is de stijging begonnen en de afgelopen jaren zet
kostenstijging te beperken/
wettelijke verplichting. In
de stijging zich door voor de aanvragen
verminderen. Verder worden er 2019 tot en met 2022 hebben
huishoudelijke verzorging, Wmo voorzieningen en
landelijk vraagtekens gesteld
we grote tekorten bij Wmo.
regiovervoer.
bij de houdbaarheid van het
De budgetten vanaf 2023 zijn
abonnementstarief.
begroot op basis van
Waarschijnlijk gaat het
ervaringcijfers. Ondanks deze
nieuwe kabinet hier een
voorzichtige ramingen blijven
uitspraak over doen. Hierdoor
we als gemeente risico lopen
worden beschikkingen
omdat ze geen grip kunnen
rechtmatig en doelmatig
hebben op de aanzuigende
afgegeven.
werkingen van bijvoorbeeld het abonnementstarief en de woningaanpassingen. We houden daarom rekening met een extra risico van €100.000 euro per jaar. Voor deze meerjarenbegroting betekent het in totaal €400.000 over de periode van 4 jaar. De kans dat het optreedt gezien de interne beheersingsmaatregelen die we hebben getroffen wordt geacht als gemiddeld.
5. Impact klimaatverandering voor snoeien en onderhoud bomen De warme en droge zomers hebben tot gevolg dat
De komende jaren volgen hoe
Het is op dit moment niet
PM
meer bomen dood gaan en er meer onderhoud nodig de bomenpopulatie zich door
mogelijk om een bedrag bij de
is. Als deze trend zich doorzet, zal het aantal bomen de klimaatverandering
risico te benoemen. Hierdoor
dat sterft toenemen. Door deze ontwikkeling
ontwikkelt. We brengen extra
zetten we het op PM.
worden nu al bomen vroegtijdig vervangen. Het
kosten en
kappen en snoeien kan niet in de tijd worden
keuzemogelijkheden in beeld.
uitgesteld als uit de inspectie blijkt dat dit moet gebeuren. Het verzekeren tegen (storm)schade door omgevallen bomen is erg kostbaar. 6. Afdekken voormalige stortplaatsen Vlagheide en AVRI
Programmabegroting 2023-2026 - 74
Risico
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
Het grootste onvoorziene risico betreft het
Aandacht voor berekening
Op basis van de
Benodigde weerstandscapaciteit € 114
voornemen tot aanpassing van de rekenrente door toekomstige lasten en het t.z.t. geprognogtiseerde resultaten de provincie. De provincie voert elke vij jaar
vormen van een voorziening.
2020 t/m 2026 van de
periodiek onderzoek uit, een zogeheten Asset
stortplaatsen is het maximale
Liability Management (ALM) studie. Daarbij wordt
risico € 228.000. We achten
vastgesteld of de gehanteerde rekenrente
de kans gemiddeld (50%).
(momenteel 5,06%) en daarmee het gehanteerde doelvermogen passend is om aan haar eeuwigdurende nazorgverplichtingen te voldoen. Daarnaast hebben provincie en vergunninghouders een overeenkomst gesloten om onderzoek te doen naar duurzaam stortbeheer en/of technische ontwikkelingen/innovaties mogelijk kunnen leiden tot een beperking van de kosten van de nazorg. Onderdeel van deze overeenkomst is dat, zo lang dit onderzoek loopt, de vergunninghouders de stortplaatsen nog niet voor eeuwigdurende nazorg overdragen aan de provincie en dus zelf risicodrager blijven. Tegelijkertij handhaaft de provincie de rekenrente op het bestaande niveau. Zolang het doelvermogen niet definitef is vastgesteld lopen wij het risico dat het reeds in het nazorgfonds gestorte vermogen ontoereikend is. 7. Energiekosten Energie-experts stellen dat de energieprijzen zeker In de begroting 2023 houden
We blijven risico lopen over
nog tot eind 2023 relatief hoog zullen blijven.
we rekening met extra
de jaren 2025 en 2026 voor
Mogelijk kan er in de loop van van 2024 een
incidentele energiekosten van circa € 400.000 per jaar. We
significante daling van de prijzen plaatsvinden.
€ 400.000 voor de jaren 2023
Verder stelde de Wereldbank eerder dit jaar in een en 2024 (ten opzichte van rapport dat de voedsel- en energieprijzen zelfs tot
€ 200
achten de kans klein (25%) dat het risico dan zich voordoet.
2021) en structurele extra
eind 2024 op historisch hoge niveaus zullen blijven. kosten van € 100.000 vanaf Wel denkt dat de Wereldbank dat de prijzen in de
2023. De gemiddelde
loop van 2023 en 2024 geleidelijk zal dalen.
energiekosten t/m 2021 waren
Gemeente Maasdriel loopt het risico dat de
circa € 90.000 per jaar.
energieprijzen, conform 2022, tussentijds naar boven bijgesteld worden als toch blijkt dat we niet voldoende alternatieven hebben voor Russisch gas. 8. Adequaat personeelsbestand Veel openstaande vacatures bij de gemeente en
Door continue een goede
Risico is dat we circa
de bedrijfsvoeringsorganisatie kunnen niet
werkgever te zijn en door
€ 1.000.000 meer budget
ingevuld worden. Reden hiervan is dat geschikte
goede inzet van het
nodig hebben de komende 4
kandidaten zeer schaars zijn. Ook hebben we
recruitmentteam proberen we jaar voor o.a. inhuur om
€ 500
vastgesteld dat inhuur nu ook moeilijk te krijgen is zoveel mogelijk vacatures in te voldoende capaciteit te en vaak veel duurder is dan de middelen die
vullen door vast personeel aan hebben om onze taken uit te
beschikbaar zijn om personeel te werven.
te nemen.
voeren. We achten de kans 50% gemiddeld dat dit risico optreedt.
9. Prijsstijgingen grondstoffen Als gevolg van enkele mondiale oorzaken zijn de
Risico is dat we met een
bouwkosten in Nederland binnen een kort
begroot investeringsvolume
€ 525
Programmabegroting 2023-2026 - 75
Risico
Beheers-maatregelen
Benodigde weerstandscapaciteit
Maximale risico en kans
tijdsbestek extreem gestegen en momenteel nog
van € 7 miljoen per jaar te
aan het stijgen. Prijsstijgingen van enkele
maken krijgen dat de prijzen
tientallen procenten binnen een tijdsbestek van
gemiddeld met 10% stijgen en
één of enkele weken zijn geen uitzondering meer.
in 2024 houden we rekening
Omstandigheden díe daartoe bijdragen zijn onder
met 5%. Dit betekent dat we
meer de (nasleep van de) Coronacrisis, de stijgende
vanaf 2023 wellicht € 700.000
energieprijzen en de schaarste en prijsstijgingen
meer uitgaven kunnen
door de oorlog in Oekraïne en bijbehorende
verwachten en in 2024
sancties tegen Rusland. Onduidelijk is of en
€350.000 dan we vooraf
wanneer de bouwkosten weer naar het niveau
begroot hebben. We achten
zakken. Dit brengt risico's en onzekerheid met zich
de kans groot 50% dat dit
voor zowel bestaande overeenkomsten als ook voor
risico optreedt bij alle
nieuw te sluiten overeenkomsten.
investeringen. We verwachten een bijdrage van het Rijk om een gedeelte van de prijsstijgingen te dekken.
10. Algemene juridische bijstand € 400
De polisvoorwaarden van de aansprakelijkheids-
- Aandacht voor preventie en
We blijven juridische risico
verzekering sluiten een aantal zaken uit. Onder
het voorkomen van schade;
lopen de komende jaren.
andere claims ten gevolge van:
- Verzekeringsportefeuille
Voornaamste reden hiervan is
- Toezeggingen en gewekte verwachtingen;
periodiek doorlichten.
dat we niet alles en/of willen
- Termijnoverschrijding;
verzekeren. Over de jaren heen
- Niet nakomen van contracten;
lopen we op basis van
- Aanbestedingen;
ervaringen uit het verleden
- Nadeelcompensatie;
(zowel financieel als
- Oneerlijke concurrentie;
inhoudelijk) een risico van
- Wet Markt en Overheid.
gemiddeld € 200.000 oer jaar. We achten de kans gemiddeld (50%) dat het risico dan zich voordoet.
11. Omgevingswet De kosten voor het ontwikkelen van het
- Onderzoek doen naar
gebiedsdekkend Omgevingsplan Maasdriel (in de
structurele financiële effecten bedraagt circa € 374.000 euro
Het totaal financieel risico
periode t/m 2029), dat volledig voldoet aan de
van de Omgevingswet op
over de periode 2023 t/m 2026.
nieuwe juridische spelregels van de
eventuele meerkosten te
We achten de kans zeer groot
Omgevingswet, laten zich moeilijk ramen. De
kunnen compenseren op
90% dat dit risico optreedt.
€ 337
impact van de nieuwe juridische spelregels van de andere terreinen. Het rapport
Reden is dat het heel
wet en het nieuwe digitale stelsel waarmee we
met de onderbouwde
waarschijlijk is dat de de
omgevingsplanwijzigingen ontwikkelen en
ramingen (o.a. op grond van
Omgevingswet per 1-1-2023 in
publiceren wordt pas echt duidelijk als de wet in
verwachte ureninzet of
werking treedt.
werking is getreden en we er (landelijk) mee gaan
verwachte kosten/baten van
werken. Aangezien de software om
de stelselwijziging) gebruiken
omgevingsplanwijzingen te maken en te publiceren we de komende jaren om het nog niet toelaat om deelwijzigingen van het
financieel gezien de vinger
plan mogelijk te maken via de nieuwe digitale
aan de pols te houden.
standaard (STOP/TPOD) zijn we bij
- We blijven ambtelijk
inwerkingtreding op 1-1-2023 (minimaal 6
meedoen aan werkplaatsen,
maanden – 1 jaar) genoodzaakt om een tijdelijk
pilots en oefeningen om beter
alternatieve maatregel in te zetten. Dat houdt in dat inzicht te krijgen in de deze plannen worden geschreven en gepubliceerd
ontwikkeling van het
met een tijdelijke digitale standaard (TAM-IMRO).
omgevingsplan. Dat neemt
Samengevat levert dat vooral dubbel/extra werk op
Programmabegroting 2023-2026 - 76
Risico
Beheers-maatregelen
voor de ambtelijke organisatie op de korte en de
langzaamaan een deel van de
lange termijn. Daardoor weten we niet of het
bestaande onzekerheden weg.
Benodigde weerstandscapaciteit
Maximale risico en kans
gevraagde budget toereikend is en lopen we hier een risico. 12. Wet Kwaliteitsborging (Wkb) Voor het bevoegd gezag betekent de verandering
- Onderzoek doen naar
met betrekking tot het toetsen en toezicht op de
structurele financiële effecten bedraagt circa € 97.000 euro
Het totaal financieel risico
€ 68
bouwtechnische kwaliteit, dat kosten kunnen dalen van de Wkb op eventuele
over de periode 2023 t/m 2026.
als gevolg van veranderende taken en in het
meerkosten te kunnen
We achten de kans groot 70%
verlengde daarvan verminderde legesinkomsten.
compenseren op andere
dat dit risico optreedt.
De gevolgen verschillen per gemeente en hangen
terreinen. Het rapport met de
veelal samen met de huidige kostendekkendheid en onderbouwde ramingen (o.a. werkwijze. Voor de gemeente Maasdriel is
op grond van verwachte
uitgegaan van de aangeleverde gegevens vanuit
ureninzet of verwachte
de ODR, ten aanzien van de Wkb en de wegvallende kosten/baten van de taken en leges. Hierbij is op basis van een extern
stelselwijziging) gebruiken we
onderzoek vastgesteld dat we een nadelig
de komende jaren om
financieel risico lopen bij de intreding van de wet.
financieel gezien de vinger aan de pols te houden.
13. Datalek / informatiebeveiliging We maken gebruik van een
In een cyber calculatie hebben
maken krijgen met een (poging tot ) cyber hack en reeks beheersmaatregelen
we begroot dat een schade van
in het verlengde daarvan dat data van ons
€ 1,7 miljoen bij een maximale
Als overheid hebben we een reëel risico dat we te
welke ‘de kans op’ en de
gecompromitteerd raakt dan wel verloren zal gaan. ‘impact van’ moet reduceren.
impact te verwachten is. Door
Als je kijkt naar Risico = Kans X Impact dan hebben ‘De kans op’ wordt aangepakt
onze vergevorderde
we met onze Heatmap informatiebeveiliging
door de mogelijkheden van
maatregelen zal de kans dat
ingezet op reductie van de kans dat het optreed en een hacker om over internet
we met dit maximale bedrag
als het optreed dat dan de impact zo klein mogelijk een aanval uit te voeren zo
geconfronteerd worden zeer
€ 890
is. Waardering van het risico dat een poging tot hack klein mogelijk te maken. Daar klein zijn. Echter kan bij een plaatsvind: Als gemeente zijn we uitgebreid online heeft al veel aan verbeteringen datalek/hack alsnog sprake aanwezig. Het risico dat we geconfronteerd worden plaats gevonden. De ‘impact
zijn van een impact die te
met een hack (poging) is dan ook substantieel en
van’ wordt ook door diverse
kwalificeren is als gemiddeld.
niet aflatend.
maatregelen aangepakt. Hier
Deze calculatie is exclusief
zijn stappen gemaakt maar
kosten die voort kunnen
daar zijn nog verdere
vloeien uit een bestuurlijke
verbeteringen door te voeren.
boete of schadeclaims van
Opgemerkt moet worden dat
betrokkenen in het kader van
we hier t.o.v. twee jaar terug
privacywetgeving of overige
significante verbetering
wetgeving. Indien er
hebben gerealiseerd. Hiermee bijvoorbeeld sprake is van kunnen wij niet uitsluiten dat
onvoldoende passende
wij kwetsbaar zijn voor een
beveiligingsmaatregelen dan
hack maar wel dat we de
kan in de praktijk afhankelijk
impact en het herstel daarvan van de constateringen een veel beter kunnen managen en bestuurlijke boete van > de schade een stuk beperkter
€400.000 worden opgelegd.
kunnen houden t.o.v. twee jaar De kans dat dit voorkomt in terug.
Nederland wordt door experts als zeer klein (10%) beschouwd.
14. Zuidelijke ontsluitingsroute
Programmabegroting 2023-2026 - 77
Risico
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
Het project ZOR is een groot project voor
Om grip te kunnen houden op
De grootste risico's lopen we
Maasdrielse begrippen en wijkt af van de dagelijkse de projectrisico’s maken we
Benodigde weerstandscapaciteit PM
op dit moment op financieel
activiteiten van de organisatie. Hierdoor kent het
gebruik van een extern bureau gebied. Hoe groot het risico
project een verhoogd risicoprofiel.
dat veel dat veel kennis heeft
precies is kunnen we op dit
Risicobeheersing is een steeds belangrijker
van vergelijkbare projecten.
moment nog niet
wordend aspect van onze projectmanagement.
We maken nu gebruikt van
kwantificeren in onze
het risicomanagementtool
risicoparagraaf. Het project is
Rislog. Met Rislog zijn we in
in de opstartfase en de
staat om op een eenvoudige
komende maanden wordt een
wijze risico’s in kaart te
goede financiële begroting en
brengen, bij te houden, te
een liquiditeitsbegroting voor
bewerken, analyses te maken
de ZOR opgesteld waarbij
en te rapporteren over de
meer duidelijk moet zijn welke
risico’s aangaande de ZOR. We risico's we lopen die wel niet of hebben nu de risico’s en
maar gedeeltelijk kunnen
oorzaken geïnventariseerd en
mitigeren door de interne
conform de Risman-brillen.
beheersingsmaatregelen.
Hierbij hebben we de risico's
Daarna zal een kans x impact
aangevuld met de met de kans analyse gemaakt worden. Op van optreden en de gevolgen
dit moment is het risico PM.
voor de planning en voor de kosten, alsmede andere relevante gevolgen bij het optreden van de risico’s voor ons als opdrachtgever. De eerste risico-inventarisatie hebben we compleet gemaakt met het benoemen van de beheersmaatregelen en actiehouders. 15. Integraal Huisvestingsplan Het IHP biedt de gemeente, schoolbesturen en
In het politiek-bestuurlijke
De grootste risico's die we
opvangorganisaties een dynamisch
besluitvormingsproces rond
kunnen lopen zijn op financieel gebied. Hoe groot
PM
beleidsperspectief, geborgd in een gedragen en
het IHP moet blijken in welk
transparant uit te voeren Meerjaren
tempo de gemeente Maasdriel het risico precies is kunnen we
Huisvestingsplan. Het plan geeft houvast aan hoe
in staat is de benodigde
op dit moment nog niet
om te gaan met investeringen in gebouwen voor
investeringen te plegen.
kwantificeren in onze
onderwijs en opvang opdat er in de gemeente
Voor het genoemde
risicoparagraaf. De komende
Maasdriel een duurzame en gezonde onderwijs- en investeringsbedrag geldt
jaren moeten we bij de
opvangomgeving kan worden voortgezet.
vanuit de gemeente het
eventuele voorstellen op basis
volgende:
van risicomangement
Het IHP is een planningsdocument voor de
Dit IHP is in overleg tussen
vaststellen welke risico's we
komende 15 jaar. Het toekomstbestendig maken
gemeente, schoolbesturen en
lopen die wel niet of maar
van onze schoolgebouwen is kostbaar. Op basis van kinderopvangorganisaties tot
gedeeltelijk kunnen mitigeren
de scenario’s, zoals deze in het IHP staan
stand gekomen. De partijen
door de interne
beschreven, bedraagt de investering voor de
hebben een akkoord gegeven
beheersingsmaatregelen. Op
periode 2022-2037 € 18,5 miljoen (op basis van
over de visie en ambitie op
dit moment is het risico PM.
het indicatieve bedrag 2021 en exclusief
onderwijshuisvesting. Het
indexeringen).
vormt daarnaast een perspectief om alle besluiten rond investeringen in huisvesting de komende jaren
Programmabegroting 2023-2026 - 78
Risico
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
Benodigde weerstandscapaciteit
langs te leggen en kan iedere vier jaar worden geactualiseerd. Het IHP is als het ware een koersdocument en geen blauwdruk. Op deze manier blijft flexibiliteit (beargumenteerd) gehouden. Het is aan alle partijen om te waarborgen dat projecten en daaraan gekoppelde investeringen mogelijk zijn. Het plan krijgt status met een vaststellingsbesluit vanuit de gemeenteraad. Hiermee staan de investeringen in de eerste vier jaar vast en weet de gemeenteraad welke investering vanaf jaar vijf en verder verwacht worden. Over investering na de eerste periode van 4 jaar dient de gemeenteraad aparte besluiten te nemen. In de komende vier jaar staan geen investeringen gepland. Voor de jaren erna zullen we een risico-inventarisatie maken voor de investeringen die we mogelijk gaan doen. Dit zal terugkomen in de voorstellen die aan de raad worden gepresenteerd. Totaal
€ 3.861
Beschikbare weerstandscapaciteit Rekening houdend met de vastgestelde nota reserves en voorzieningen is de beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente Maasdriel als volgt opgebouwd: • Algemene reserve De algemene reserve wordt gebruikt voor het opvangen van risico’s in algemene zin. De algemene reserve is vrij aanwendbaar; • Algemene reserve bouwgrondexploitatie De reserve bouwgrondexploitatie is een vrij aanwendbare bestemmingsreserve die tot de weerstandscapaciteit wordt geteld; • Begrotingsresultaat Het begrotingsresultaat is vrij aanwendbaar en wordt tot de weerstandscapaciteit geteld; • Onvoorzien De post onvoorzien is vrij aanwendbaar en wordt tot de weerstandscapaciteit geteld.
Programmabegroting 2023-2026 - 79
(Bedragen x € 1.000)
Stand per 31-12- 2022
Algemene reserve
11.850
Algemene reserve grondexploitatie
771
Resultaat (inclusief onvoorzien)
238
Beschikbare weerstandscapaciteit
12.859
Weerstandsvermogen Het is van belang te weten of sprake is van een toereikend weerstandsvermogen. Als het risicoprofiel bekend is, kan een relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De berekeningswijze van de ratio weerstandsvermogen op basis van een gegeven zekerheidspercentage is als volgt: Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit / Benodigde weerstandscapaciteit
(Bedragen x € 1.000) Beschikbare weerstandscapaciteit
Begroting 2023
Jaarrekening 2021
12.859
12.919
Risico's
3.861
2.121
Minimaal benodigde weerstandscapaciteit conform ratio 1,65
6.370
3.500
Saldo vrije deel weerstandscapaciteit
6.489
9.419
Weerstandsvermogen
3,33
6,09
De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risico-inventarisatie voortvloeit, zetten we af tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. De ratio weerstandsvermogen is groter dan 1,65. Financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft voor dat gemeenten vijf financiële kengetallen opnemen in de begroting en jaarrekening. In een ministeriële regeling is een uniforme berekening van deze kengetallen voor alle gemeenten opgenomen. De invoering van de kengetallen is bedoeld om de gemeenteraad meer inzicht te geven in de financiële positie van de gemeente en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. De kengetallen worden geanalyseerd ten opzichte van de door de provincie Gelderland vastgestelde normenwaarden, waaraan een categorisering is gekoppeld. Meerjarenperspectief De jaarrekening 2021 en de meerjarenbegroting 2023-2026 leveren de volgende kengetallen op.
Programmabegroting 2023-2026 - 80
Realisatie 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Netto-schuld quote
51,9%
84,2%
105,2%
89,8%
86,4%
79,3%
Netto-schuld quote
49,2%
81,0%
99,5%
83,9%
80,6%
73,5%
Kengetallen
gecorigeerd Solvabiliteit
33,9%
25,0%
23,1%
25,3%
24,9%
26,6%
Grondexploitatie
12,6%
12,6%
13,0%
15,5%
10,7%
7,3%
Structureel exploitatie
5,2%
1,1%
2,0%
2,8%
4,5%
2,2%
Belastingcapaciteit
108,4%
101,9%
95,4%
95,4%
95,4%
95,4%
Financiële gemiddelde kengetallen
Maasdriel 2023
Categorie A
Categorie B
Categorie C
Netto schuldquote
105,22%
<90%
90-130%
>130%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen
99,47%
<90%
90-130%
>130%
Solvabiliteitsratio
23,09%
>50%
20-50%
<20%
Grondexploitatie
12,97%
<20%
20-35%
>35%
Structurele exploitatieruimte
1,97%
>0
0
<0
Belastingcapaciteit
95,35%
<95%
95-105%
>105%
Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote wordt berekend inclusief en exclusief uitgezette leningen aan derden. Hierdoor wordt duidelijk wat het aandeel is van de verstrekte leningen in de exploitatie. De praktijk leert dat de netto schuldquote bij de jaarrekening positiever is dan bij de begroting. Reden hiervoor zijn onder meer fasering van investeringen, toevoegen van positieve jaarrekeningresultaten aan het eigen vermogen en daardoor een lagere financieringsbehoefte. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio is de verhouding van het eigen vermogen ten opzichte van het totale balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat volgens artikel 42 van het BBV uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserve) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De praktijk leert dat de solvabiliteit bij de jaarrekening positiever is dan bij de begroting.
Reden hiervoor zijn onder meer fasering van investeringen, toevoegen van positieve jaarrekeningresultaten aan het eigen vermogen en daardoor een lagere financieringsbehoefte. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves te delen door de totale baten en uit te drukken in
Programmabegroting 2023-2026 - 81
een percentage. De gemeente Maasdriel laat een positief structureel exploitatiesaldo zien, wat betekent dat structurele lasten met structurele baten worden bekostigd. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grondexploitaties zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting en uitgedrukt in een percentage. De gemeente Maasdriel heeft een viertal bouwgrondexploitaties waarvan er één doorloopt in de toekomstige jaren (Kerkdriel, Paddenstoelenbuurt). Daarmee neemt het kengetal af. Belastingcapaciteit Het kengetal belastingcapaciteit is de verhouding tussen de woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t (het begrotingsjaar) ten opzichte van het landelijk gemiddelde in jaar t-1 (het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar) uitgedrukt in een percentage. In de woonlasten worden de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing meegenomen.
Programmabegroting 2023-2026 - 82
Paragrafen Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Een groot vermogen is geïnvesteerd in de kapitaalgoederen in onze gemeente. De kapitaalgoederen zijn van groot belang voor het zo optimaal mogelijk functioneren van onze gemeente, onder meer op het gebied van de leefbaarheid, veiligheid, verkeer en vervoer en recreatie. Onderhoud en beheer is nodig om kapitaalvernietiging te voorkomen. Met het beheer en onderhoud van wegen, straatverlichting, openbaar groen, speelvoorzieningen, water & riolering en gebouwen is een grote inzet van onze middelen (personeel en financiën) gemoeid. Deze paragraaf geeft inzicht in de mate van onderhoud en de financiële lasten van de verschillende kapitaalgoederen. In het Jaarprogramma Openbare Ruimte (JOR) worden de middelen van de diverse disciplines bij elkaar gebracht, zodat voorbereiding en realisatie van projecten waar nodig integraal vorm krijgen. Wij hebben u eerder geïnformeerd over de situatie bij team R&B. Het behalen van resultaten staat daar onder druk. Er is sprake van een disbalans tussen kwantiteit en kwaliteit van aanwezige formatie enerzijds en de omvang van het takenpakket binnen het team anderzijds. BMC heeft in 2022 een formatiescan uitgevoerd, waaruit blijkt dat de huidige formatie onvoldoende is. Daarbovenop zijn er erg veel vacatures die in de huidige arbeidsmarkt moeilijk te vervullen zijn.
Om te zorgen dat de problemen structureel worden opgelost is een verandermanager aangesteld. Inmiddels is duidelijk dat de formatie niet het enige probleem is. Daarom zijn wij terughoudend met het opvoeren van nieuwe ambities. Het is noodzakelijk om werkprocessen en structuren vanaf de basis opnieuw op te bouwen. Ook worden bestaande processen en projecten doorgelicht en daar waar nodig wordt er stevig bijgestuurd. Indien daar zaken naar boven komen die wij aan de raad moeten melden dan zal dat pro-actief gebeuren. De verandering is met de start van de verandermanager ingezet. Voor sommige zaken is de raad aan zet. In de eerste helft van 2023 komen wij met een veranderplan dat wij met de raad gaan bespreken. 2023 wordt een jaar waarin hard wordt gewerkt aan het toekomstbestendig maken van team R&B. Doordat onder andere de formatie niet op orde is en we te maken hebben met een moeilijke arbeidsmarkt staat het behalen van resultaten in 2023 onder druk. Naast dit alles geldt dat de marktsituatie in de gww- en bouwsector momenteel ongunstig is. De prijsstijgingen zijn fors en soms wordt er door een beperkt aantal aannemers of helemaal niet ingeschreven op werken. Wij monitoren dit alles en passen onze werkwijzen hierop zoveel mogelijk aan. Wegen en Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP)
Areaal
Programmabegroting 2023-2026 - 83
Betreft
Aantal circa
Verharde rijbanen
1.165.771 m2
Fietspaden
168.057 m2
Voetpaden
243.299 m2
Parkeervak
124.716 m2
Overige verharding
133.235 m2
Beleidskader
Actueel beheerplan
Door de raad ingesteld in
Wegenbeleidsplan 2023-2027 (nog vast te stellen)
Looptijd tot en met
2023
2027
Doelstelling Wij streven naar een doelmatige ontwikkeling en instandhouding van wegen, fietspaden en trottoirs, zodat een veilige en comfortabele bereikbaarheid van woningen, bedrijven en voorzieningen wordt gegarandeerd, die bijdraagt aan een functionele leefomgeving. Vanaf 2023 beheren we het wegenareaal op basis van de keuzes die eind 2022 gemaakt worden over het gewenste beheerniveau en de daarbij behorende beheerkosten conform het nieuwe wegenbeleidsplan 2023-2027.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Wegen In het wegenbeheerplan zijn middelen opgenomen voor het dagelijks en planmatig wegonderhoud. De belangrijkste kostenposten zijn kosten voor groot onderhoud en de kapitaallasten die het gevolg zijn van investeringen. Levensduur verlengend onderhoud aan de wegen, reconstructies en bermverhardingen worden geactiveerd en afgeschreven over de levensduur. Deze kosten die voortvloeien uit de investeringen gaan als kapitaallasten mee in de exploitatie.
GVVP Met de uitvoering van het GVVP en het daaraan gekoppelde uitvoeringsprogramma kunnen de wegen in Maasdriel toekomstgericht worden verbeterd volgens het landelijke programma Duurzaam Veilig Wegverkeer. Vanaf 2023 tot en met 2026 gaat de tweede fase van het GVVP in uitvoering. Ook lopen er in 2023 nog projecten door vanuit de eerste fase van het uitvoeringsprogramma.
Uitvoering eerste fase uitvoeringsrogramma GVVP (2019-2023) In 2023 gaan wij verder met het implementeren van 30km/u zones in de kernen en het instellen van 60km/u zones in het buitengebied. In 2023 voeren we deze werkzaamheden uit in de kernen Ammerzoden en Rossum. Voor de kernen Hedel en Well starten we met de voorbereiding van de aanlegwerkzaamheden. De uitvoering van een aantal projecten is voor wat de planning betreft mede afhankelijk van de uitvoering/afronding van andere projecten zoals de ZOR en de Maas-Waalweg.
Uitvoering tweede fase uitvoeringsprogramma GVVP (2023-2026) De aanleg van 60km/u zones in het buitengebied is verdeeld over de 3 fases van het uitvoeringsplan. Dat betekent dat er met het beschikbaar stellen van middelen voor de tweede fase budget beschikbaar komt voor het vervolg
Programmabegroting 2023-2026 - 84
van de aanleg van de 60km/u zones. Daarnaast zal vanuit de tweede fase de inrichting van de Burgemeester van Randwijckstraat te Rossum als gebiedsontsluitingsweg in uitvoering worden genomen. Eind 2022 wordt de tweede fase van het uitvoeringsprogramma en de daarvoor benodigde middelen ter besluitvorming aan u voorgelegd. Vooruitlopend daarop is in de begroting meerjarig een stelpost opgenomen voor de dekking van de kapitaallasten van de benodigde middelen. Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
610
609
609
609
609
609
256
406
696
1.033
1.124
1.191
578
470
720
728
470
470
Reservering
359
100
-
-
-
-
Totaal lasten
1.803
1.585
2.025
2.370
2.203
2.270
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Reconstructiebudget wegen 2023
1.709
-
-
-
Reconstructiebudget wegen 2024
-
1.709
-
-
Reconstructiebudget wegen 2025
-
-
1.709
-
(Bedragen x € 1.000) Groot onderhoud Kapitaallasten wegen, verkeer en openbare verlichting Overige exploitatielasten (2021 e.v. exclusief loonkosten)
Investeringen in 2023
Investeringen (Bedragen x € 1.000)
Reconstructiebudget wegen 2026 Totaal investeringen
-
-
-
1.709
1.709
1.709
1.709
1.709
Kwaliteit en risico’s Op basis van inspecties worden de onderhoudsmaatregelen toegekend. De planning wordt integraal afgestemd met de disciplines riolering, verkeer en groen. Als gevolg van meldingen of eigen waarneming, voeren de medewerkers van de buitendienst aanvullend kleine herstelwerkzaamheden uit, zoals het herstraten van enkele tegels en het verhelpen van verzakkingen en wortelopdruk. Straatverlichting
Areaal
Betreft
Aantal circa
Lichtmasten
4.703
Armaturen
4.735
Beleidskader
Programmabegroting 2023-2026 - 85
Actueel beheerplan
Door de raad ingesteld in
Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Maasdriel 2016-2025
Looptijd tot en met
2016
2025
Het Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Maasdriel 2016-2025 is gebaseerd op de richtlijnen Openbare Verlichting 2011 (ROVL-2011).
Doelstelling Het doelmatig (werk met werk maken en wat is waar nodig), duurzaam (ledverlichting) en kwalitatief (normen) goed in stand houden van de openbare verlichting voor een veilige (sociale veiligheid en verkeersveiligheid) en comfortabele bereikbaarheid van woningen, bedrijven en voorzieningen.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Uit het Beleidsplan openbare verlichting volgt het onderhoudsbudget en de jaarlijkse investeringen voor vervanging van masten en armaturen. De investeringen in de openbare verlichting worden ingezet om de nodige achterstallige masten en armaturen te vervangen en op energiekosten te besparen door in de komende jaren ledverlichting toe te passen. Hiermee is in 2025 alle conventionele verlichting vervangen door duurzame ledverlichting. De investeringen leiden tot kapitaallasten. Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Onderhoud
174
125
116
102
90
90
Energieverbruik
95
98
95
92
89
89
Totaal lasten
269
223
211
194
179
179
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Straatverlichting armaturen 2023
252
-
-
-
Straatverlichting armaturen 2024
-
252
-
-
Straatverlichting armaturen 2025
-
-
252
-
Straatverlichting armaturen 2026
-
-
-
252
Straatverlichting masten 2023
120
-
-
-
Straatverlichting masten 2024
-
120
-
-
Straatverlichting masten 2025
-
-
120
-
Straatverlichting masten 2026
-
-
-
120
372
372
372
372
(Bedragen x € 1.000)
Investeringen (Bedragen x € 1.000)
Totaal investeringen
Kwaliteit en risico’s Gestreefd wordt naar doelmatige, duurzame en kwalitatief goede verlichting. Lichtpunten daar waar niet noodzakelijk vervallen en lichthinder in het buitengebied wordt tegengaan. Bij vervanging wordt ledverlichting met een witte lichtkleur toegepast. Waar mogelijk en gewenst wordt de verlichting in de nachtelijke uren gedimd tot 70% van het oorspronkelijke lichtniveau. Zo wordt op energieverbruik bespaard en CO2-uitstoot gereduceerd. Vervangingen worden gecombineerd met andere werkzaamheden. Zo wordt efficiënt omgegaan met de budgetten en wordt de hinder voor omwonenden geminimaliseerd.
Programmabegroting 2023-2026 - 86
Groen
Areaal
Betreft
Aantal
Gras- en kruidachtigen (gazon)
310.000 m2
Ruw gras (bermen)
840.000 m2
Hagen
70.120 m2
Bodembedekkende heesters
29 000 m2
Heesters
5.700 m2
Vaste planten
2.100 m2
Struikrozen
300 m2
Bosplantsoen
65.000 m2
Loofbos
54.400 m2
Asfalt
951.580 m2
Elementenverharding
995.611 m2
Afvalbakken
294 stuks
Hondenpoepbakken/hondentoiletten
82 stuks
Boombeheer (bomen)
16.000 stuks
Beleidskader
Door de raad ingesteld in
Actueel beheerplan Deelvisie Groen en Bomen
Looptijd tot en met
2019
nvt
Doelstelling De doelstelling die is opgenomen in de Deelvisie Groen & Bomen bestaat uit vier hoofdthema’s: Goede groenstructuur; Sterke lokale identiteit; Duurzaamheid; Duidelijke kaders en normen.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Openbaar groen
860
698
741
741
741
741
Bomen/beplanting
306
252
202
202
202
202
Landschapsbeheer
14
11
11
11
11
11
1.180
961
954
954
954
954
(Bedragen x € 1.000)
Totaal
Kwaliteit en risico’s Beheer: De deelvisie wordt in 2023 uitgewerkt in het omgevingsprogramma Groen & Bomen. Het omgevingsprogramma kan worden gezien als de route om de doelstellingen die zijn opgenomen in de Deelvisie Groen & Bomen te bereiken. De doelstellingen worden vertaald in praktische richtlijnen en werkwijzen.
Programmabegroting 2023-2026 - 87
Uitvoering: Het openbaar groen wordt in alle kernen op niveau B onderhouden. Die ambitie is vertaald in het ontzorgingscontract voor groenonderhoud, het vegen van wegen, onkruidbeheersing op verhardingen en het legen van de prullenbakken. De bomen worden op een programmatische aanpak beheerd (Stategisch Boombeheer), om efficiënt en effectief het bomenbestand te kunnen beheren binnen de kaders van de beschikbare tijd, geld en middelen. Incidentele servicewerkzaamheden naar aanleiding van klachten en meldingen in de openbare ruimte worden door de buitendienst of aannemer uitgevoerd. Speelvoorzieningen
Areaal
Betreft
Aantal
Speeltoestellen
349
Speeltuinen
59
Beleidskader
Actueel beheerplan Kwaliteitseis voor spelen in de openbare ruimte 2021-2028
Door de raad ingesteld in 2021
Looptijd tot en met 2028
Speelvoorzieningen In de Kwaliteitseis voor spelen in de openbare ruimte staat beschreven welke kwaliteit de gemeente de komende jaren biedt voor spelen in de openbare ruimte. Hierbij gaat het onder andere over het beheer, onderhoud en vervanging. Het doel is het bieden van een veilig, gevarieerd, uitdagend en aantrekkelijk speelaanbod voor de kinderen in de gemeente Maasdriel. Sportvelden Binnen de gemeente zijn acht voetbalclubs actief. In het kader van het project 'kwaliteitszorg grassportvelden' worden de sportvelden iedere drie jaar beoordeeld. Daarbij wordt - op basis van de huidige bespelingintensiteit gekeken wanneer welk veld aan onderhoud of renovatie toe is. De laatste rapportages dateren van juni 2021.
Doelstelling Speelvoorzieningen Het aanbieden van gevarieerde en veilige speelvoorzieningen, met als doel dat kinderen en jeugd zich sociaal en fysiek kunnen ontwikkelen en ontspannen. Sportvelden Sport, spel en bewegen vervullen een belangrijke rol in de totale keten van gezondheid en zorg en dragen bij aan de vitaliteit en leefbaarheid binnen de kernen. Samenwerking tussen verenigingen wordt sterk gestimuleerd.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Programmabegroting 2023-2026 - 88
Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Exploitatielasten
78
66
66
66
66
66
Kapitaallasten
-
11
5
11
16
21
Exploitatielasten
-
155
89
89
89
89
Kapitaallasten
114
128
150
268
262
259
Totaal
192
360
310
434
433
435
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
61
61
61
61
(Bedragen x € 1.000) Speeltuinen
Sportvelden
Investeringen (Bedragen x € 1.000) Speelruimteplan
Kwaliteit en risico’s Speeltuinen Het beschikbare budget voor speelvoorzieningen wordt ingezet voor regulier onderhoud en voor vervanging speeltoestellen en valondergronden. Regulier onderhoud omvat onder andere wettelijk verplichte veiligheidsinspecties en het onderhoud als gevolg van vandalisme of slijtage. Ook is er ruimte voor suggesties voor nieuwe toestellen door de inwoners van Maasdriel. Sportvelden Het budget voor beheer van de sportvelden is voor dagelijks beheer en groot onderhoud. Op de sportaccommodaties van v.v. D.S.C. te Kerkdriel, v.v. Hedel en Jan van Arckel te Ammerzoden (SESAM) wordt het dagelijks beheer en grootonderhoud vanaf 2017 door de verenigingen uitgevoerd. Water en riolering
Areaal
Programmabegroting 2023-2026 - 89
Betreft
Aantal
Vuilwater Vrij verval riolering
116 km
Drukriolering
55 km
Persleiding
25 km
Gemalen
62 stuks
Installaties
484 stuks
Randvoorzieningen
7 stuks
Overstorten
33 stuks
IBA-systemen
67 stuks
Hemelwater Vrij verval riolering
30 km
Kolken
10.250 stuks
Hemelwateruitlaat
56 stuks
Hemelwaterberging
5 stuks
Wadi's
9 stuks
Oppervlaktewater A-watergangen
ca. 176 km
B-watergangen
ca. 151 km
C-watergangen
ca. 206 km
Beleidskader
Actueel beheerplan
Door de raad ingesteld in
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
Looptijd tot en met
2022
2026
Het beleid van dit product is bepaald in het Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026.
Doelstelling Het kapitaalgoed ‘water en riolering’ bestaat uit vier onderdelen: stedelijk afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater. Stedelijk afvalwater Wij dragen zorg voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater, dat vrijkomt binnen het grondgebied van de gemeente, door middel van een openbaar vuilwaterriool. Riolering dient drie belangen: bescherming van de volksgezondheid en volkshygiëne, bescherming van het milieu en het in stand houden van de kwaliteit van de leefomgeving. Hemelwater Wij zetten ons in voor terugdringing van vermenging van schoon hemelwater met stedelijk afvalwater. Wij hebben hierbij de voorkeur voor het bovengronds opvangen van hemelwater. Onze burgers sporen wij aan om waterbewust om te gaan met de inrichting van hun eigen perceel.
Programmabegroting 2023-2026 - 90
Overlast, waarbij water in woningen stroomt en materiële schade optreedt, proberen wij te voorkomen. Komt bij herhalende extreme neerslag op dezelfde locatie vaker wateroverlast voor, dan beschouwen wij dit als een trend. Wij onderzoeken dan de mogelijkheden voor het treffen van maatregelen in de openbare ruimte. Grondwater Wij hebben de zorgplicht voor een doelmatige aanpak van structurele grondwateroverlast die het onmogelijk maakt om een perceel te gebruiken op de manier waarvoor het bedoeld is. Oppervlaktewater Watergangen en vijvers zijn van groot belang voor het bergen en de aan- en afvoer van water. Bij hevige regenval en in situaties met veel kwel bij hoge waterstanden in de rivieren zorgen de watergangen en vijvers voor droge voeten. Door aanwezigheid van voldoende ruimte voor water in en nabij de woonkernen wordt structurele wateroverlast in de woonkernen en het buitengebied voorkomen.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Uit het WRP 2022-2026 volgen de benodigde budgetten investeringen. In de paragraaf lokale heffingen is de kostendekkendheid uiteen gezet. In het investeringsoverzicht staan de investeringen weergegeven. Werkelijk 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
2.304
2.644
3.478
656
608
468
2.960
3.252
3.946
(Bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2021
Begroting 2021
Begroting 2022
Baten uit rioolheffing
2.846
2.824
3.423
114
428
523
2.960
3.252
3.946
(Bedragen x € 1.000) Exploitatielasten Extracomptabele kosten (BTW, overhead, rente) Totaal lasten
Onttrekking uit voorziening riolering Totaal baten
Kwaliteit en risico’s Voor al onze zorgplichten moeten wij voldoen aan niveau Basis. De zorgplicht voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater is een resultaatsverplichting. De zorgplichten voor hemel- en het grondwater hebben het karakter van een inspanningsverplichting. Hierbij hebben wij de beleidsvrijheid de aanpak te kiezen die, gelet op de lokale omstandigheden, doelmatig is. Op onderdelen van de zorgplichten worden randvoorwaarden bepaald door wettelijke regels en verplichtingen. De zorgplicht voor oppervlaktewater is een gemeenschappelijke taak van gemeenten en waterschap. Water en riolering gaan over gemeentegrenzen heen. In regionaal verband wordt actief afgestemd in het Netwerk Waterketen regio Rivierenland (NWrR). Deze samenwerking speelt zich vooral af binnen planvorming, kennisdeling en een gezamenlijke uitvoeringsparagraaf. Dit leidt op den duur naar de meest efficiënte onderhoudsstrategie. Gebouwen
Areaal
Programmabegroting 2023-2026 - 91
Betreft
Aantal
Dorpshuizen
6
Gymzalen
4
Gemeentehuis
1
Gemeentewerf
1
Molen
1
Bergingen / baarhuisjes begraafplaatsen
4
Kinderopvang
1
Kasteelruïne
1
Oorlogsmonumenten
3
Graf en keermuur
1
Keermuur
1
Kerktorens
3
Kerk
1
Muziekkiosk
1
Prieeltje
1
Klokken/uurwerk
2
Sanitaire units
3
Woning – vast
1
Woning – tijdelijk
-
Sportkantine
-
Toanhutje
1
MFC (De Kreek, De Steen)
2
Beleidskader
Actueel beheerplan Gebouwenbeheerplan 2023-2032 (nog vast te stellen)
Door de raad ingesteld in
Looptijd tot en met
2023
2032
De gemeente heeft als taak het gemeentelijk vastgoed als goed huisvader te beheren en te onderhouden. Aan het bouwkundig en installatietechnisch onderhouden van de gebouwen ligt een meerjarig onderhoudsplan ten grondslag. Het gebouwenbeheerplan wordt elke 4 jaar geactualiseerd en wordt vertaald naar een duurzaam meerjarig onderhoudsplan. Het geactualiseerde duurzame Gebouwenbeheerplan 2020-2029 is in juni 2019 vastgesteld. Onder het gemeentelijke vastgoed vallen gebouwen voor de eigen dienst, kunst en cultuur, monumenten, binnensport, molens, kerktorens, multifunctionele centra en kunstwerken. In het huidige plan zijn het gemeentehuis en MFC De Kreek niet opgenomen. Onder andere de verbouwing van dorpshuis Ons Huis te Well en dorpshuis Gelre’s End te Hedel maken een eerdere actualisatie van het beheerplan noodzakelijk. Doordat het gemeentehuis meer dan 20 jaar oud is, zijn diverse installaties intussen dringend aan vervanging toe. Ook moeten, waar mogelijk, installaties verduurzaamd worden om te komen tot energiebesparing en reductie van de uitstoot van CO2. Het gemeentehuis wordt daarom weer in het beheerplan opgenomen, zodat op korte termijn noodzakelijk onderhoud kan worden gepleegd. Om de kosten daarvan te kunnen dekken is in de begroting meerjarig een stelpost opgenomen van € 100.000.