Concept Programmabegroting gemeente Maasdriel 2023-2026

Programmabegroting 2023-2026 - 92

Doelstelling Het beheren en onderhouden van gemeentelijk vastgoed.

Financiële consequenties en vertaling in de begroting De bedragen voor het onderhoud zijn voor het jaar 2023 gepresenteerd zoals deze in de begroting zijn opgenomen. Het nieuw vast te stellen gebouwenbeheerplan geeft de uiteindelijke cijfers aan voor deze begrotingsperiode (2023-2026). Onderhoudslasten ten laste van voorziening(en) (Bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Onderhoud gemeentewerf

10

10

24

-

17

11

Onderhoud kerktorens

2

49

2

Onderhoud molen

7

30

7

7

21

21

-

2

9

1

3

4

59

47

46

12

8

10

40

13

22

28

13

23

14

8

12

-

3

4

1

4

7

-

36

35

181

264

237

Werkelijk 2021

Begroting 2022

De Kreek

11

Gemeentehuis Totaal

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

82

82

82

82

82

39

37

66

66

66

66

50

119

148

148

148

148

Onderhoud gemeentegebouwen algemeen

Onderhoud overige gemeentegebouwen Onderhoud gemeentewoning Alem Onderhoud bergingen begraafplaatsen Onderhoud dorpshuizen niet in eigen exploitatie Onderhoud Hooge Wal Hedel Onderhoud De Treffer Ammerzoden Onderhoud De Bogerd Rossum Onderhoud De Muggenheuvel Velddriel Onderhoud het Knuffelhuske, Kerkdriel Onderhoud MFC De Steen Onderhoud brede scholen/ kinderopvang Totaal

Onderhoudslasten De Kreek/Gemeentehuis (Bedragen x € 1.000)

Kwaliteit en risico’s De gebouwen worden bouwkundig en installatietechnisch onderhouden op basis van de meerjarige onderhoudsplanning.

Programmabegroting 2023-2026 - 93

Paragrafen Financiering In de paragraaf Financiering geven wij inzicht en leggen wij verantwoording af over de activiteiten die zich richten op het besturen en beheersen van: • De financiële vermogensvoorwaarden; • De financiële stromen; • De financiële positie en de hieraan verbonden risico’s. In het kort noemen we de bovengenoemde drie punten ook wel treasury.

Beleidskader Afhankelijk van de hoogte en de verwachte duur van het liquiditeitstekort of –overschot, wordt vermogen tijdelijk of langdurig aangetrokken of uitgezet (vnl. Schatkist). Het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen is dat de kasgeldlimiet optimaal benut wordt en zoveel mogelijk kort vermogen wordt aangetrokken. De centrale doelstelling van ons treasurybeleid is het beheren van de financiële geldstromen en het beperken van de financiële risico’s voor onze gemeente. De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido) regelt de uitvoering van treasury. Deze wet regelt dat de uitvoering van de treasuryfunctie binnen de gemeente uitsluitend de publieke taak dient en geschiedt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Om inzicht te geven in de wijze waarop wij dit doen en om een beeld te geven van de stand van zaken gaan wij in deze paragraaf in op het risicobeheer (met name rente- en kredietrisico), de financierings- en schuldpositie, het kasbeheer en de informatievoorziening.

Recente ontwikkelingen De rente op de geld- en kapitaalmarkten begint te stijgen. We verwachten een stijging in 2023 voor de kasgeldleningen. De rente voor de langlopende lening is relatief fors beweeglijk. De marktverwachting is dat de rente voor de langlopende leningen het komend jaar zich zal bewegen rond de 2 %.

Risicobeheer financieringsportefeuille Voor het beheersen van het renterisico maken we gebruik van de financieringsstrategieën: • De kasgeldlimiet wordt niet overschreden conform Wet Fido ; • De renterisiconorm wordt niet overschreden conform Wet Fido; • Nieuwe leningen stemmen wij af op de bestaande financiële positie en de liquiditeitsplanning; • De rentetypische looptijd en het renteniveau van de desbetreffende lening stemmen wij zoveel mogelijk af op de actuele rentestanden en rentevisie.

Programmabegroting 2023-2026 - 94

Renterisico Dit is het risico dat wij lopen op sterke rentestijgingen voor bestaande geldleningen. In zijn algemeenheid blijft dit risico beperkt door het afsluiten van leningen met een lange looptijd en een vast rentepercentage. Renterisico’s kunnen vanuit Wet Fido-optiek worden bezien op de korte en op de langere termijn.

Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten. Juist voor kortere financiering geldt dat het renterisico aanzienlijk kan zijn, aangezien fluctuaties in de rente bij korte financiering direct invloed hebben op de rentelasten. Om een grens te stellen aan de korte financiering is in de Wet Fido een kasgeldlimiet opgenomen. Deze kasgeldlimiet wordt berekend als een vast percentage (8,5%) van de jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het begrotingsjaar. Voor het jaar 2023 bedraagt de kasgeldlimiet € 5,4 miljoen. Ons uitgangspunt is dat we het financieringstekort binnen de wettelijke grenzen zoveel mogelijk met kort geld financieren en dat het rentepercentage voor kort geld lager is dan het percentage voor leningen met een lange looptijd.

Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is het beperken van de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de organisatie. Dit is te bereiken door een limiet te stellen aan een deel van de vaste schuld. Het rentepercentage moet op een bepaald moment worden aangepast aan de op dat moment geldende markttarieven. De bedoelde aanpassingen van rentepercentages doen zich voor bij herfinanciering en renteherziening: • Herfinanciering is het afsluiten van nieuwe leningen en vervanging van bestaande leningen; • Renteherziening doet zich voor wanneer de geldgever het percentage van een lening gedurende de looptijd herziet. De (wettelijke) formulering van de renterisiconorm nieuwe norm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen voor gemeenten niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. De omvang van de renterisiconorm voor het komende begrotingsjaar geven wij als volgt weer:

Programmabegroting 2023-2026 - 95

Renterisiconorm (bedragen x € 1.000) 1a Renteherziening op vaste schuld o/g

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

840

-

-

-

840

-

-

-

9.226

2.226

2.101

2.101

1b Renteherziening op vaste schuld u/g 1 Netto renteherziening op vaste schuld (1a-1b) 2a Te betalen aflossingen schuld o/g 2b Te ontvangen aflossingen schuld u/g

1

1

1

1

2 Netto te betalen aflossingen (2a-2b)

9.224

2.224

2.099

2.099

3 Renterisico (1+2)

10.064

2.224

2.099

2.099

4a Begrotingstotaal

61.476

66.925

67.837

67.156

20%

20%

20%

20%

4 Renterisiconorm (4a x % van 4b)

4b Renterisiconorm % cfm regelgeving

12.295

13.385

13.567

13.431

5a Ruimte onder renterisiconorm (4>3)

2.231

11.161

11.468

11.332

5b Overschrijding renterisiconorm (4<3)

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat onze gemeente ruim binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert Kredietrisico Dit is het risico dat wij lopen wanneer rechtspersonen aan wie een lening is verstrekt in financiële problemen komen. Onderstaand een overzicht (gesplitst naar risicogroep) van door ons verstrekte leningen en gerealiseerde beleggingen. Saldo 1-1-2023

%

Gemeenten / provincies

-

-

Overheidsbanken

-

-

Risicogroep (bedragen x €1.000)

Woningcorporaties met garantie Wsw

-

-

Semi overheidsinstellingen

-

-

Financiële instelling (A en hoger)

-

-

170

6%

Overige toegestane instellingen, volgens treasurystatuut Niet toegestane instellingen, volgens treasurystatuut

-

-

Starters/duurzaamheidsleningen/enz.

2.723

94%

Totaal

2.893

100%

Leningenportefeuille In totaal staan er in 2023 gemiddeld € 22,9 miljoen aan leningen uit. Het gemiddelde percentage van de geldleningen is 2%.

Financieringsbehoefte De financieringspositie wordt bepaald door diverse factoren, zoals de ontwikkelingen in de investeringen en grondexploitaties en de mutaties in de geldleningenportefeuille. Met een liquiditeitenplanning brengen we structuur aan in de verwachte inkomsten en uitgaven. Hierdoor hebben we een beter inzicht in onze financieringsbehoefte.

Programmabegroting 2023-2026 - 96

In onderstaand overzicht wordt de financieringsbehoefte weergegeven. De gemeente investeert in haar kapitaalgoederen. Er staan investeringen voor het gemeentelijk verkeers- en vervoersplan, het wegbeheerplan, de Zuidelijke Ontsluitingsroute (ZOR) en het water- en rioleringsplan gepland. De bezittingen van de gemeente nemen hierdoor toe. Deze kapitaalgoederen worden gefinancieerd. De financieringsbehoefte wordt ingevuld door het aantrekken van kasgeldleningen (kortlopende leningen korter dan een jaar met een maximum van 8,5% van het begrotingstotaal) en vaste geldleningen. De gemeente Maasdriel moet de komende jaren de kapitaalmarkt op om in haar financieringsbehoefte te voldoen als de investeringskalender conform planning loopt. Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Vaste activa

83.514

93.085

92.978

92.415

Voorraad gronden

7.971

10.373

7.284

4.900

Totaal te financieren kapitaalgoederen

91.485

103.457

100.261

97.315

Geldleningen

27.556

18.330

16.104

14.003

Reserves

26.791

27.258

29.080

27.919

Financieringstekort/overschot (bedragen x € 1.000) Boekwaarde kapitaaluitgaven (per 1-1)

Boekwaarde financieringsmiddelen (per 1-1)

Voorzieningen

11.890

11.456

11.048

10.751

Totaal financieringsmiddelen

66.237

57.044

56.232

52.674

Financieringstekort/overschot

25.248

46.413

44.029

44.641

Renteomslag Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat rente via de taakvelden wordt toegerekend aan de programma’s. Door gebruik te maken van een renteomslag wordt de manier van verantwoorden van de rente in de begroting geharmoniseerd. Met onderstaand overzicht geven we inzicht in de rentelasten voor externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rente toerekening. Het BBV schrijft voor dat de gehanteerde omslagrente niet meer dan 25 % (positief of negatief) mag afwijken van de berekende omslagrente. Conform onderstaande berekening hebben we geen afwijking meer dan 25 %. De renteomslag bedraagt 0,5%.

Programmabegroting 2023-2026 - 97

Schema rentetoerekening (bedragen x € 1.000)

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

De externe rentelasten over de korte en lange financiering

534

571

620

701

De externe rentebaten

18

18

18

18

Totaal door te rekenen externe rente

516

552

602

683

126

123

94

63

391

429

508

620

De aan taakvelden toe te rekenen rente

391

429

508

620

De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

387

431

427

423

4

-2

81

197

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Saldo door te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde)

Renteresultaat op het taakveld treasury

Programmabegroting 2023-2026 - 98

Paragrafen Bedrijfsvoering Inleiding De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens rond de gemeentelijke bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma’s te realiseren. De bedrijfsvoeringstaken op het gebied van I&A, Financiën, HRM en JZ worden sinds 2017 uitgevoerd door de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB). Voor die bedrijfsvoeringstaken verwijzen we naar de begroting 2023 van de BVEB. In deze paragraaf richten wij ons op de overige bedrijfsvoering die van toepassing is op de organisatie van de gemeente Maasdriel.

Arbeidsmarkt In toenemende mate wordt merkbaar dat de arbeidsmarkt overspannen raakt, dit geldt voor de profit als de nonprofit organisaties. Het betreft hier zowel vaste functies, als de markt voor inhuur en die twee beïnvloeden elkaar vanzelfsprekend. Als gemeente hebben we moeite om kwalitatieve en passende medewerkers aan te trekken. Deze situatie lijkt de afgelopen 3 jaar exponentieel te zijn toegenomen. Vanaf het begin van 2021 herstelde de arbeidsmarkt zich van de coronaperiode, waardoor het aantal vacatures toenam en veel werkzoekenden werk vonden. In 2022 behaalt het spanningsniveau voor het eerst in de geschiedenis de typering zeer krap. Dit betekent dat er nu meer vacatures zijn dan werkzoekenden die deze kunnen vervullen. Ook zien we dat er als gevolg van allerlei ontwikkelingen meer en andere kwaliteit wordt gevraagd van bestaande rollen dan tot voor kort. Dit sluit wellicht daardoor ook niet meteen makkelijk aan op het aanbod. Als organisatie, in samenwerking met de BVEB proberen we hier goed in te spelen door: • te werken met een eigen recruiter; • gebruik te maken van diverse bureaus; • actief te zijn via social media (zoals LinkedIn); • ons te profileren middels filmpjes. Op deze manier proberen we de juiste mensen aan te trekken die wij op dit moment nodig hebben. Dit proces zetten we dan ook door.

De COVID-19-crisis en de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne hebben effect gehad op de bedrijfsvoering en de ontwikkelingen die we willen realiseren. Als organisatie hebben we veel tijd en energie gestoken om de dienstverlening richting de samenleving zo ‘normaal’ als mogelijk te laten doorgaan. We hebben onze focus op de crisis gelegd met als consequentie dat andere werkzaamheden soms vertraagd of uitgesteld zijn. Hierbij hebben we onze primaire dienstverlening aan onze inwoners zoveel mogelijk proberen te ontzien. De crisis heeft ook een structurele verandering te weeg gebracht in de wijze hoe we ons werk regisseren. Vanuit het management en HRM is er veel aandacht gegeven aan medewerkers voor een goede werk-privé balans en

Programmabegroting 2023-2026 - 99

het behoudt van de onderlinge verbinding met onze medewerkers. We werken inmiddels hybride – vanuit kantoor, thuis en elders – en passen in toenemende mate nieuwe technologieën toe. Onze medewerkers hebben aan deze ontwikkelen voor zichzelf invulling weten te geven.

Marktprijzen Als gevolg van enkele mondiale oorzaken zijn de kosten in Nederland binnen een kort tijdsbestek extreem gestegen en momenteel nog aan het stijgen. Prijsstijgingen van enkele tientallen procenten binnen een tijdsbestek van één of enkele weken zijn geen uitzondering meer. Omstandigheden die daartoe bijdragen zijn onder meer de (nasleep van de) Coronacrisis, de stijgende energieprijzen en de schaarste en prijsstijgingen door de oorlog in Oekraïne en bijbehorende sancties tegen Rusland. Onduidelijk is of en wanneer de kosten weer zakken. Dit brengt risico's en onzekerheid met zich mee voor zowel bestaande overeenkomsten als ook voor nieuw te sluiten overeenkomsten. Via het gemeentefonds wordt de gemeente gedeeltelijk gecompenseerd voor de prijsinflatie. In een aantal situaties zal de compensatie van het Rijk niet voldoende zijn om de prijsstijgingen op te vangen.

Fiscaal Beleid De gemeente hecht belang aan een goede relatie met de belastingautoriteiten. De gemeente communiceert open en constructief met de Belastingdienst over fiscale aangelegenheden, inclusief de benadering van belastingen zoals in deze strategie is vastgelegd. Zo wil de gemeente een handhavingsconvenant Doorontwikkeling Horizontaal Toezicht met de Belastingdienst af te sluiten waarmee we in 2023 en verder kunnen werken. De kerntermen daarbij zijn: wederzijds vertrouwen, begrip en transparantie. Na het tekenen van het convenant, verricht de gemeente werkzaamheden die moeten leiden tot bevindingen over de juistheid en volledigheid van de aangifte, waarbij de monitoring van het Tax Control Framework belangrijk is. De Belastingdienst en de gemeente bespreken periodiek de actuele fiscale aandachtspunten, de fiscale risicoanalyse, de uitkomsten van de fiscale monitoring en de uitoefening van het toezicht. Voor de gemeente heeft een convenant voordelen, omdat in de actualiteit kan worden gewerkt (de Belastingdienst belooft een snellere terugkoppeling over standpunten) en dat op basis van vertrouwen over de beheers- en controlemaatregelen van de gemeente minder vaak en ook minder verticaal wordt gecontroleerd. Vanzelfsprekend blijven rechten en plichten op basis van wet- en regelgeving van toepassing.

Integriteit Er wordt in Maasdriel op verschillende manieren aandacht besteed aan het thema Integriteit, zowel door college en raad als de ambtelijke organisatie. De raad heeft een aantal zaken vastgesteld die betrekking hebben op het onderwerp integriteit, maar die gaan ook over transparantie. Ook wordt tijdens de raadsperiode aandacht besteed aan integriteit via een thema-avond en in het presidium worden eventuele vraagstukken die er op dit gebied leven besproken. We hebben een geheimhoudingsprotocol, maar die is juist bedoeld om zo veel mogelijk in de openbaarheid te werken. Binnen de ambtelijke organisatie leggen de nieuwe medewerkers de ambtseed af en wordt het thema besproken in diverse overlegvormen. We stimuleren altijd om mogelijke schijn van belangenverstrengeling te benoemen, zodat we zuiver kunnen handelen. Daarnaast zal HRM in 2023 een integriteitsbeleid opstellen dat toepasbaar zal zijn voor onze totale organisatie.

Rechtmatigheidsverantwoording college De commissie Depla heeft een aantal vernieuwingen voor de financiële verantwoording door provincies en gemeenten onderzocht en voorgesteld (Rapport Vernieuwing van de begroting en verantwoording van gemeenten

Programmabegroting 2023-2026 - 100