Concept programmabegroting 2025 GGD Gelderland-Zuid
Tekst van het document
Gezondheidsbevordering Het productenboek Gezondheidsbevordering beschrijft de taken die worden uitgevoerd door de gezondheidsmakelaars School en Jeugd en de gezondheidsmakelaars Volwassenen.
Programmabegroting 2025
pagina 26 van 113
Gezondheidsmakelaars agenderen en adviseren: ze zijn adviseurs en procesregisseurs voor het aanpakken van complexe volksgezondheidsproblemen en het vertalen van beleid naar lokale praktijk. Het gaat hierbij om het vormgeven van collectieve gezondheidsbevordering ter preventie van volksgezondheidsproblemen zoals roken, alcohol, overgewicht, depressie en eenzaamheid. Ze richten zich met name op inwoners in kwetsbare situaties zoals, jeugd, ouderen, laaggeletterden, vluchtelingen, migranten en/of mensen in armoede/lage SES. Op basis van (in samenspraak met de gemeente-geprioriteerde) thema’s richt de makelaar netwerken in en werkt samen met relevante ketenpartners. Door gezondheidscijfers (samen met team Gezonde kennis) te duiden en te combineren met lokale kennis en het lokale netwerk komen de gezondheidsmakelaars tot een advies op maat. Zo adviseren ze over passende en effectieve, integrale en programmatische aanpakken. Ze versterken het lokale netwerk door het te verbinden en coalities te vormen met andere relevante belanghebbenden om samen een gezonde (fysieke en sociale) leefomgeving voor inwoners te realiseren. Gezondheidsmakelaars faciliteren en organiseren: ze zijn gewaardeerde partners omdat ze niet alleen meedenken maar ook meedoen. Ze organiseren netwerkvorming, ondersteunen bij uitvoering van campagnes en voorlichtingsactiviteiten.
Daarnaast organiseren zij bijeenkomsten om samen met inwoners, huisartsen, sociale wijkteams en andere wijkprofessionals te komen tot een gezamenlijke, gedragen en gedegen aanpak van prioriteiten op basis van wijkanalyses. Desgewenst zijn zij als projectleider kartrekker van gezondheidsbevorderende samenwerkingsprojecten. Ze ondersteunen bij evaluatie en monitoring. Op deze manier verstevigen ze de lokale preventieve infrastructuur. Gemeenten hebben goede ervaringen met gezondheidsmakelaars van de GGD om daadwerkelijk in samenwerking met bewoners en professionals concreet, effectief en efficiënt aan de slag te gaan met gezondheidsbevordering en preventie in de wijk en/of gemeente. Omdat de vragen en vraagstukken in iedere gemeente/wijk anders zijn, zal ook de inhoudelijke inzet van de lokale gezondheidsmakelaars op maat zijn. Daarom gaan wij ieder jaar met de gemeente in gesprek om samen de focus van onze lokale inzet te bepalen. Deze inzet is gericht op lokaal maatwerk, aansluitend bij lokale netwerken en gericht op het realiseren van een gezonde(re) leefomgeving. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 Vanuit de Wet Publieke Gezondheid (Wpg) heeft de GGD de wettelijke verplichting tot het beschermen, bewaken en bevorderen van gezondheid.
Zoals in de meerjarenstrategie staat beschreven, heeft de GGD meerdere taken en rollen welke samenkomen in wijk, buurten, dorpskernen en gemeenten. Dit product sluit naadloos aan op de meerjarenstrategie waarbij zorg en ondersteuning dicht bij de burger worden georganiseerd. Hierbij gaat extra aandacht naar kwetsbare groepen. Gezond Leven werkt volgens de leidende principes uit de meerjarenstrategie: Gezond Leven sluit aan bij (behoeften en vragen vanuit) gemeenten en werkt nauw samen met netwerkpartners (netwerkaanpak). Daarnaast vult Gezond Leven grotendeels het strategisch thema ‘Adviseren over preventie en vormgeven van collectieve preventie’ in. Om preventie zo te organiseren dat het daadwerkelijk effect heeft, werkt de GGD aan een preventieve infrastructuur. Hieronder verstaan we de structuur waarin partijen in een gemeente of wijk samenwerken aan het voorkomen van gezondheidsproblemen en waar iedereen een bijdrage levert om dit op te lossen.
Programmabegroting 2025
pagina 27 van 113
Ontwikkelingen Gezond en Actief Leven Akkoord Met het Gezond en Actief leven Akkoord (GALA) bouwen gemeenten, GGD’en, zorgverzekeraars en VWS aan het fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Dit door schotten te doorbreken en domein overstijgend te werken vanuit samenhang om zo bij te dragen aan de beweging naar ‘de voorkant’ waarin een gezonde samenleving centraal staat. De gezondheidsmakelaars ondersteunen gemeenten bij deze ontwikkelingen. Integraal Zorg Akkoord Onderdeel van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) is dat de samenwerking tussen het sociaal en het medisch domein versterkt wordt om zodoende zorg te voorkomen. Daarbij wordt ingezet op preventie en demedicalisering. Hiertoe worden regiobeelden en -plannen en regionale samenwerkingsafspraken gemaakt op basis van de bestaande werkstructuur tussen zorgverzekeraars en gemeenten. De GGD zet zich in om een positieve bijdrage te leveren aan de totstandkoming en uitvoering van deze verschillende regiobeelden en -plannen en regionale samenwerkingsafspraken. Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Strategisch doel
Operationeel doel
Prestatie / Resultaat 2025
Het bevorderen van de gezondheid van inwoners van het werkgebied door het versterken van een preventieve infrastructuur in gemeenten en de regio (Wpg).
De aanpak en het beleid van volksgezondheidsproblemen wordt verstrekt.
Per gemeente: (uitvoering en evaluatie van) een uitvoeringsprogramma op maat.
Het verkrijgen van gegevens en inzichten in de gezondheid van de inwoners van 0-100 jaar per gemeente en per wijk/dorp/school (Wpg).
Het krijgen van inzicht in de gezondheid van kinderen, jongvolwassenen en 18+.
Per gemeente: een verantwoordingsverslag ter evaluatie, waarin wordt beschreven welke doelen in het uitvoeringsplan zijn behaald en op welke punten gezondheidsaanpakken zijn versterkt. Dataverzameling van de kindermonitor. Analyse, rapportage over en presentatie van de resultaten van de jongvolwassenenmonitor en de 18+monitor aan alle gemeenten in het werkgebied.
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Gezond Leven
Realisatie 2023
Gewijzigde begroting 2024
Begroting
Raming
Raming
Raming
2025
2026
2027
2028
Lasten
1.538
2.144
2.124
2.124
2.124
2.124
Baten
-1.819
-2.144
-2.124
-2.124
-2.124
-2.124
Resultaat na belasting
-282
0
0
0
0
0
Programmabegroting 2025
pagina 28 van 113
3.2.4
Jeugdgezondheidszorg (JGZ) • •
JGZ voor -9 mnd-18 jaar JGZ voor 4-18 jaar
Wat houdt het in? Met de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) levert de GGD een bijdrage aan het lichamelijk, psychisch en sociaal gezond en veilig opgroeien van de jeugd. De JGZ zet in op een gezonde, kansrijke start en ontwikkeling voor de jeugd van Gelderland-Zuid, de ondersteuning bij het gezond en veilig opgroeien, het bieden van ondersteuning aan ouders bij de opvoeding en het stimuleren van een gezonde omgeving voor de jeugd. De doelgroep Jeugd De JGZ monitort de gezondheid van alle kinderen in Gelderland-Zuid. Dit doet zij door alle kinderen op gezette leeftijden te screenen op risico’s en aandoeningen en uit te nodigen bij de logopedist, de doktersassistente, de jeugdverpleegkundige dan wel de jeugdarts. Deze professionals zijn bekwaam in het normaliseren; ze stellen gerust, geven informatie, bieden ondersteuning of verwijzen indien nodig door. De doelgroep Jeugd valt in te delen in drie categorieën: • Veerkrachtige kinderen. • Kwetsbare kinderen. • Beschadigde kinderen. Veerkrachtige kinderen De veerkrachtige kinderen omvatten 80% van het totaal; zij hebben beperkt ondersteuning nodig. Het is met name van belang om ervoor te zorgen dat het met de 80% jeugd waarmee het goed gaat, ook goed blijft gaan. De JGZ verliest dan ook geen enkel kind uit beeld, wel zet zij lichtere monitoringsvormen in bij veerkrachtige kinderen dan bij de overige twee categorieën.
Kwetsbare en beschadigde kinderen 20% van de jeugd vergt meer aandacht van met name de jeugdhulpverlening (15%) en zeer intensieve hulpverlening (5%). Bij deze categorieën zet de JGZ zwaardere monitoringsvormen in en blijft zij actiever in beeld om ervoor te zorgen dat de juiste, effectieve ondersteuning geboden wordt. Bij alle drie de categorieën bezien we samen met de gemeente of er extra aandacht besteed dient te worden aan specifieke kwetsbare doelgroepen. Veelal worden dan collectieve oplossingen gevonden op school. Tevens wordt op wijkniveau samengewerkt met netwerkpartners uit bijvoorbeeld het welzijnswerk. Preventie Zowel bij veerkrachtige kinderen als kwetsbare kinderen als bij beschadigde kinderen dient oog te zijn voor preventie. Per categorie verschilt echter de toepassing. Bij de veerkrachtige kinderen ken je enkel preventie ter voorkoming van zorg; hulpverlening vindt daar nog niet plaats. Bij kwetsbare kinderen en beschadigde kinderen is hulpverlening veelal al aanwezig en dient preventie gericht te zijn op het voorkomen van een verergering van de klachten. De GGD zet zich in om hardnekkige maatschappelijke problemen (zoals schoolverzuim, kindermishandeling en (gezondheidsklachten door) armoede) te lijf te gaan. Ze volgt hierin de landelijke preventieagenda, zoals onderstreept door ActiZ Jeugd, GGD GHOR Nederland en het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ).
De landelijke preventieagenda bestaat uit vier pijlers: 1. Verstevigen ouderschap Elk kind verdient de best mogelijke start van zijn leven en een optimale kans op een gezonde en veilige ontwikkeling. Dit vraagt krachtig ouderschap waarin interactie tussen ouder en kind en tussen ouders onderling centraal staat.
Programmabegroting 2025
pagina 29 van 113
2. Veilige hechting ondersteunen Een veilige hechtingsrelatie is van wezenlijk belang voor een gezonde ontwikkeling van een kind. Wanneer een kind een veilige hechtingsrelatie opbouwt met zijn ouders vergroot dat de kans op een ongestoorde, met name sociale en emotionele, ontwikkeling. 3. Bekrachtigen goede gezondheid Alle kinderen worden gescreend op de grootste gezondheidsrisico’s en interventies worden gericht ingezet, waarbij de eerste focus is om te normaliseren. Hierbij wordt, naast fysieke en mentale aspecten van gezondheid, ook gelet op kwaliteit van leven, participeren in de samenleving, goed dagelijks functioneren en zingeving. 4. Versterken weerbaarheid De weerbaarheid van kinderen en jongeren wordt vergroot door een gezonde leefstijl te stimuleren. Om dit te bereiken is het zichtbaar en aanwezig zijn op scholen een fundamentele voorwaarde. De GGD draagt zo bij aan de preventieve basis van de gezondheid van kinderen. Bij de inzet van preventie beoordeelt de GGD steeds wat de meest effectieve wijze is om de gezondheidswinst te bereiken. Sommige preventiedoelstellingen lenen zich uitstekend om via collectieve interventies te bereiken en bij andere onderwerpen is individuele aandacht of een combinatie vereist. Op deze manier wordt gezondheidswinst bereikt waardoor burgers beter kunnen participeren in de maatschappij en meer zelfredzaam zijn.
Vormgeven aan preventie doet de GGD vanzelfsprekend niet alleen; we werken onder meer samen met het lokale jeugdnetwerk, de gemeente, de 1e en 2e lijnszorg en de jeugdhulpverlening.
Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 Jeugdgezondheidszorg (JGZ) werkt vanuit de leidende principes genoemd in de Meerjarenstrategie 2024-2027. En de JGZ is een belangrijke partner bij de invulling van de strategische thema’s ‘Adviseren over preventie en vormgeven van groepsgerichte preventie’ en ‘gezondheidsbescherming en-bevordering in het sociale en fysieke domein’. Daarnaast is JGZ actief betrokken bij meerdere onderwerpen, die in de Meerjarenstrategie 2024-2027 genoemd staan. Zo werkt de JGZ steevast aan Kansrijke Start, een landelijk actieprogramma, waarin gemeenten en het Rijk samen met medewerkers van wijkteams, welzijnswerk, volwassen-ggz, geboortezorg en GGD’en werken aan een kansrijke start voor zoveel mogelijk kinderen. Ook voor de nieuwkomers doet de JGZ veel, kinderen van nieuwkomers worden gescreend en voorzien van publieke gezondheidszorg. JGZ werkt en denkt actief mee in de IZA- en GALA-activiteiten, zoals mentale gezondheid en kansgelijkheid. En als laatste is de JGZ, als uitvoerder van het landelijk Rijksvaccinatieprogramma, vanzelfsprekend betrokken bij het ontstaan van een GGD-brede vaccinatievoorziening. Ontwikkelingen In het speelveld van de JGZ is een aantal relevante ontwikkelingen en trends waarneembaar.
Uitbreiding Rijksvaccinatieprogramma (RVP) Om infectieziekten en de gevolgen hiervan terug te dringen, worden regelmatig nieuwe vaccinaties aan het RVP toegevoegd. Voor de uitvoering en de monitoring wordt extra geld gestort in het gemeentefonds. De vaccinaties zelf worden bekostigd door het RIVM. Er staan meerdere wijzigingen in 2025 voor het RVP op de rol om, mede n.a.v. het advies van de Gezondheidsraad, het Nederlandse RVP meer in lijn te brengen met het vaccinatieprogramma van de World Health Organisation. Het implementeren van de wijzigingen gebeurt over een periode van 5 jaar. Per 2023 zal het nieuwe RVP-schema volledig in werking zijn getreden. Het landelijk professioneel kader Jeugdgezondheidszorg De kern van het basispakket Jeugdgezondheidszorg bestaat uit het: • systematisch volgen en beoordelen van de ontwikkeling van jeugdigen
Programmabegroting 2025
pagina 30 van 113
• • •
tijdig signaleren van problemen en vroegtijdig opsporen van specifieke stoornissen geven van preventieve voorlichting, advies, instructie en begeleiding; ontzorgen en normaliseren beoordelen of extra ondersteuning, hulp of zorg nodig is en direct de juiste zorg of hulp erbij halen, samenwerken en adviseren.
Binnen het basispakket JGZ beschrijft het landelijk professioneel kader (LPK) de JGZ-contacten voor de verschillende ontwikkelingsfasen van een jeugdige, zoals die het beste aangeboden kunnen worden. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) toetst op een correcte uitvoering van het LPK. We weten dat de huidige invulling van JGZ Gelderland-Zuid niet geheel voldoet aan het LPK en zijn in overleg met de gemeenten van Gelderland Zuid om te bezien hoe we dit kunnen oplossen. De geactualiseerde versie van het LPK uit september 2022 legt vooral de nadruk op het bieden van passende zorg: aansluiten bij waar behoefte aan is en doen wat nodig is. Zorg op maat wordt geboden door per kind de juiste afweging te maken op basis van beschikbare (wetenschappelijke) kennis en praktijkervaringen van de professionals, gecombineerd met de ervaringen/wensen/behoeften van de jeugdige en de ouder zelf. Zo wordt er samen beslist en wordt er gedaan wat werkt. Stijgend Jeugdzorggebruik en de bijdrage van JGZ om dit terug te dringen In 2000 maakte 1 op de 27 kinderen gebruik van jeugdzorg, in 2021 was dat 1 op de 7. De JGZ maakt zich zorgen om dit hoge zorggebruik door jongeren en vindt 1 op de 7 kinderen te hoog.
Het Algemeen Bestuur van de GGD heeft de GGD verzocht om, naast uitvoering van de JGZ-taken uit de Wet publieke gezondheid (Wpg), een bijdrage te leveren aan het terugdringen van het hoge jeugdzorggebruik. De JGZ heeft zich ten doel gesteld om sterker af te stemmen met en deel te nemen aan de relevante netwerken met als doel het normaliserend en preventief denken en handelen te versterken. Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Strategisch doel
Operationeel doel
Prestatie / Resultaat 2025
Zorgdragen dat kinderen en jongeren lichamelijk, psychisch en sociaal gezond en veilig opgroeien (Wpg).
Systematisch volgen, beoordelen van de ontwikkeling, tijdig signaleren, ontzorgen en normaliseren.
•
Preventieve voorlichting, advies, instructie en begeleiding.
•
• •
•
•
Samenwerken.
• • • •
Adviseren van gemeenten en scholen. Monitoren.
Programmabegroting 2025
•
Uitvoering Basispakket -9 maanden tot 18 jaar. Risicosignalering -9 maanden tot 18 jaar. Uitvoering RVP. Ouderbegeleiding bij kwetsbare zwangeren. Ondersteuning bij opvoeding en ouderschap -9 maanden tot 18 jaar. Gezondheidsbevordering / het versterken van een gezonde leefstijl 4-18. Interne GGD-brede samenwerking. Netwerkversterking met ketenpartners 0-4. Netwerkversterking op en rond scholen. Samenwerking met en binnen gemeenten op het terrein jeugd. Monitoring en oplevering bruikbare gegevens t.b.v. advisering en
pagina 31 van 113
Wat willen we bereiken? Strategisch doel
Wat gaan we ervoor doen? Operationeel doel
Prestatie / Resultaat 2025 •
verantwoording. Advisering.
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,-
Jeugdgezondheidszorg
Wettelijke taken opgedragen aan de GGD Gewijzigde Realisatie Begroting begroting 2023 2024 2025
Raming
Raming
Raming
2026
2027
2028
Lasten
13.808
14.631
15.413
15.413
15.413
15.413
Baten
-13.863
-14.631
-15.413
-15.413
-15.413
-15.413
Reserve
-40
0
0
0
0
0
Resultaat na belasting
-95
0
0
0
0
0
Programmabegroting 2025
pagina 32 van 113
3.3
Wettelijke taken beleidsmatig belegd bij de GGD
3.3.1
Algemene gezondheidszorg
3.3.1.1 Forensische geneeskunde Wat houdt het in? De gemeenten hebben de rol in het kader van de Wet op de lijkbezorging beleidsmatig bij de GGD belegd. Met de invulling van deze rol ondersteunt de GGD gemeenten, Rijk en netwerkpartners bij het borgen van de kwaliteit van de forensische geneeskunde. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-20272020-2023 Gemeenten worden geholpen om te borgen dat de (kwetsbare) gebruikers van de betreffende voorzieningen erop kunnen vertrouwen dat de geboden diensten en zorg van goede kwaliteit zijn. Ontwikkelingen Belangrijke ontwikkelingen: • Er is een grote schaarste aan forensisch geneeskundigen. Het lukt de GGD nog maar moeizaam om dienstroosters voor forensische geneeskunde rond te krijgen. De IGJ, OM en Politie zijn in eerdere jaren gewaarschuwd dat dit op enig moment niet meer lukt (‘code zwart’). Ook in 2025 blijft dit risico aanwezig. • De samenwerking op forensisch gebied wordt in 2024 en 2025 verder vormgegeven. De samenwerking (in een SLA vastgelegd) met Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) is geïntensiveerd en onderzocht zal worden hoe deze verder te optimaliseren. Daarnaast zal er worden gewerkt aan een intensieve bestuurlijke samenwerking binnen de regio OostNederland.
Dit zal moeten leiden tot een uniforme aanpak van onze dienstverlening aan gemeenten met als doel het ondervangen van kwetsbaarheden in de beschikbaarheid van deskundig personeel. Aan het uitwerken van deze (bestuurlijke) samenwerking zijn incidentele kosten verbonden. • De schaarste aan forensisch artsen zorgt net als in 2023 en 2024 voor een aanzienlijk financieel risico. Vooral de opdrijvende werking die deze schaarste op de tarieven voor ZZP’ers heeft, speelt hierin een grote rol. Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Bijdragen aan Bieden van continue kwaliteitsborging foren- beschikbaarheid en sische opsporing. inzet van forensisch geneeskundige expertise voor lijkschouw (Wet op de lijkbezorging).
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2025
• Uitvoering van lijkschouwen bij vermoeden van niet-natuurlijk overlijden en euthanasie. • Samenwerking binnen werkgebied 1, met VGGM, versterken, met als doel de kwetsbaarheid van personeel te ondervangen en ‘code zwart’ te voorkomen. • Samenwerking in de KON-regio versterken met als doel werkwijzen op elkaar af te stemmen om te komen tot een integrale aanpak op gebied van forensische geneeskunde.
Programmabegroting 2025
pagina 33 van 113
3.3.1.2 WMO Wat houdt het in? De gemeenten zijn sinds 2015 verantwoordelijk voor de kwaliteit van de geboden ondersteuning in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo). Voor de uitvoering van het toezicht hierop hebben de gemeenten van de regio Gelderland-Zuid (inclusief Mook en Middelaar) GGD Gelderland-Zuid aangewezen. Wmo-toezicht is daarmee een onderdeel in een bredere keten gericht op kwaliteit, rechtmatigheid en handhaving.
Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 Mensen met een kwetsbaarheid krijgen onze extra aandacht. Het goed uitvoeren van Wmo-toezicht heeft daarin een belangrijke rol. Iedere inwoner die afhankelijk is van Wmo-ondersteuning, heeft het recht op veilige en kwalitatief goede ondersteuning. Wij zien erop toe dat zorgaanbieders de kwaliteitsnormen die in de Wmo en door de gemeenten zijn gesteld, naleven zodat kwetsbare inwoners de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. Daarnaast stimuleren we aanbieders om optimaal te leren van calamiteiten en geweldsincidenten. Hiermee draagt Wmo-toezicht bij aan het versterken van samenwerking zorg en veiligheid ten behoeve van een betere inwonersondersteuning. Door de ontwikkeling van een monitor sluit Wmo-toezicht aan bij het strategische thema ‘Informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering'. Op basis van de informatie in de monitor kan Wmo-toezicht een stevigere signalerende rol richting de gemeenten innemen en kan gericht advies worden geven over gemeentelijk beleid en preventieactiviteiten.
Ontwikkelingen •
Centrumgemeente Nijmegen heeft van 2022 tot en met 2024 extra subsidie verleend om de achterstanden in het signaalgestuurd toezicht in te lopen en knelpunten - door te beperkte capaciteit - op te lossen. Door deze uitbreiding heeft Wmo-toezicht meer zicht gekregen op de ontvangen signalen, voor welke signalen nog onderzoek moet plaatsvinden en wat er structureel nodig is om het Wmo-toezicht op een kwalitatief goede manier te kunnen uitvoeren vanaf 2025. In 2024 is een notitie met verschillende scenario’s voor de uitvoering van het Wmo-toezicht vanaf 2025 met gemeenten besproken. Het minimale scenario is opgenomen in voorliggende begroting.
•
Op 8 mei 2023 heeft staatsecretaris van Ooijen de Voortgangsbrief Wmo 2015 naar de Tweede Kamer gestuurd met onder meer het beleidskader Wmo-toezicht met verschillende verbetermaatregelen. Het belangrijkste ontwikkelpunt uit het landelijke beleidskader voor de regio Gelderland-Zuid is dat gemeenten in het (lokale) Wmo-beleidsplan moeten aangeven hoe zij proactief toezicht houden. Wmo-toezicht Gelderland-Zuid voert momenteel alleen reactief calamiteitentoezicht en signaal gestuurd toezicht uit. In de notitie met scenario’s voor de uitvoering van het Wmo-toezicht vanaf 2025 (zie hierboven) is ook een scenario voor de uitvoering van proactief toezicht opgenomen.
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Strategisch doel
Operationeel doel
Prestatie/ Resultaat 2025
Bijdragen aan veilige en kwalitatieve ondersteuning in het kader van de Wet
Erop toezien dat zorgaanbieders de kwaliteitsnormen die in de Wmo en door de
• •
Toezicht naar aanleiding van meldingen van calamiteiten en geweldsincidenten. Signaalgestuurd toezicht.
Programmabegroting 2025
pagina 34 van 113
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we ervoor doen?
Strategisch doel
Operationeel doel
Prestatie/ Resultaat 2025
maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015).
gemeenten zijn gesteld naleven, zodat kwetsbare inwoners de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben.
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD Algemene Gezondheidszorg
Realisatie 2023
Gewijzigde begroting 2024
Begroting
Raming
Raming
Raming
2025
2026
2027
2028
Lasten
1.098
955
1.347
1.347
1.347
1.347
Baten
-913
-955
-1.347
-1.347
-1.347
-1.347
Resultaat na belasting
185
0
0
0
0
0
3.3.2
Bijzondere Zorg
Wat houdt het in? De afdeling Bijzondere Zorg bestaat uit twee onderdelen: 1. Het Meldpunt Bijzondere Zorg (MBZ), inclusief het Interventieteam. Dit biedt ondersteuning aan sociaal kwetsbare mensen, die niet direct om zorg vragen, maar deze wel nodig hebben: De zogenaamde Oggz-doelgroep (Openbare geestelijke gezondheidszorg). Het werkgebied is de regio Gelderland-Zuid en de gemeente Mook en Middelaar, behalve de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel. Dit betreft een uniforme taak van de GGD. MBZ heeft daarnaast meerdere facultatieve taken. Deze facultatieve taken worden beschreven in het hoofdstuk ‘Werkveld specifiek (facultatief)’. 2. De Centrale toegang voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang (BW/MO). Dit betreft een facultatieve taak voor alle gemeenten in Gelderland-Zuid en de gemeenten Mook en Middelaar en Gennep (Gennep: alleen maatschappelijke opvang), behalve de gemeenten Zaltbommel en Maasdriel. Deze taak wordt beschreven in het hoofdstuk ‘Werkveld specifiek (facultatief)’. De wettelijke grondslag voor de taken van Bijzondere Zorg is de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en voor een klein deel de Wet verplichte GGZ (Wvggz). In het productenboek Bijzondere Zorg wordt nader toegelicht wat de werkzaamheden inhouden.
Samenhang met Meerjarenstrategie 2024-2027 De afdeling Bijzondere Zorg werkt (conform GGD-breed beleid) voor de uitvoering van de taken vanuit de twee leidende principes uit de meerjarenstrategie: aansluiting bij de gemeenten en de netwerkaanpak. Daarnaast geeft de afdeling Bijzondere Zorg uitvoering aan de strategische thema’s: 1. Versterken samenwerking zorg en veiligheid ten behoeve van een betere inwonerondersteuning en; 2. Informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering.
Programmabegroting 2025
pagina 35 van 113
Voor MBZ en Centrale toegang BW/MO betekent dat het volgende: • MBZ en de Centrale toegang BW/MO hebben per gemeente of wijk (voor gemeente Nijmegen) een aandachtsfunctionaris die de verbinding maakt met het lokale netwerk. • MBZ opereert op het snijvlak van zorg en openbare orde en veiligheid: ➢ Extern door samenwerking met lokale netwerken en zorg- en veiligheidspartners kunnen sociale veiligheidsproblemen van inwoners vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt. ➢ Intern door de samenwerking tussen MBZ en Veilig Thuis te intensiveren. We noemen Bijzondere Zorg en Veilig Thuis ‘geëscaleerde zorg’ binnen de GGD. Het uitgangspunt is dat elke aanmelding, traject of onderzoek bij deze afdelingen één traject te veel is. Onveilige en geëscaleerde situaties willen we te allen tijde zien te voorkomen. • MBZ investeert in een goede aansluiting tussen de geestelijke gezondheidszorg en het sociaal domein, waaronder de openbare geestelijke gezondheidszorg. • De monitors van MBZ en de Centrale toegang BW/MO bieden informatie over de doelgroep en de trajecten van de afdeling Bijzondere Zorg (zie ook het Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA)). Op basis van de informatie in de monitors heeft Bijzondere Zorg een signalerende rol richting de gemeenten en kan gericht advies worden geven over gemeentelijk beleid en preventieactiviteiten.
Ontwikkelingen Stijging aantal trajecten bij Meldpunt Bijzondere Zorg In de periode 2018 tot en met 2022 is het aantal trajecten dat door MBZ wordt uitgevoerd, gestegen. De toename van de trajecten is onder te verdelen in twee categorieën: a. Een deel van de stijging is een gevolg van maatschappelijke ontwikkelingen en ingezet beleid, waaronder ‘Sluitende aanpak voor mensen met een psychische kwetsbaarheid’, Meldpunt nietacuut en politiemeldingen, die ervoor zorgen dat er meer kwetsbare mensen in beeld komen. Deze trajecten passen binnen de taakuitvoering van MBZ, namelijk de geëscaleerde zorg. b. Een ander deel betreft de (lichtere) meldingen, die bij MBZ binnenkomen, maar die na een korte triage door MBZ snel moeten worden overgedragen aan het lokale veld of een betrokken zorgaanbieder. Dit betreft de toename van de trajecten 'Consultatie en advies' en een deel van de Bijzondere zorg-trajecten. Gemeenten en MBZ hebben m.b.t. dit onderdeel samenwerkingsafspraken gemaakt, met als doel dat: de minder complexe meldingen sneller kunnen worden overgedragen van MBZ naar het lokale veld. MBZ eerder wordt ingeschakeld door het lokale veld om te voorkomen dat een situatie escaleert. de cliënt daardoor sneller de juiste hulp krijgt. en het aantal trajecten en de doorlooptijd bij MBZ op termijn verminderen. Het effect van deze samenwerkingsafspraken wordt in de komende jaren gemonitord.
De verwachting is dat de oplossingsrichtingen op termijn leiden tot een afname van trajecten. In 2022 tot en met 2024 hebben de gemeenten het tekort bij MBZ vanwege de stijging van het aantal meldingen gedekt door middel van een incidentele extra bijdrage. Het risico kan niet volledig bij de GGD blijven liggen. Daarom is in de uniforme begroting 2025 een structurele ophoging van de inwonerbijdrage opgenomen. Doordecentralisatie beschermd wonen Onderdeel van de doordecentralisatie van beschermd wonen van centrumgemeenten naar alle gemeenten is de invoering van het woonplaatsbeginsel. Deze ontwikkeling heeft een flinke impact op de werkwijze van de Centrale Toegang BW/MO. Momenteel is het niet duidelijk of het woonplaatsbeginsel ingaat op 1 januari 2025. Een ander onderdeel van de doordecentralisatie beschermd wonen is dat de gemeenten voornemens zijn om het onderdeel ‘beschermd thuis’ op termijn lokaal in plaats van regionaal te organiseren. Afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt, kan dit gevolgen hebben voor de Centrale toegang BW/MO.
Programmabegroting 2025
pagina 36 van 113
Aanbesteding beschermd thuis en beschermd wonen De aanbesteding beschermd thuis en beschermd wonen voor de regio Gelderland-Zuid gaat in per 1 januari 2025. Afhankelijk van de keuzes die worden gemaakt (bijvoorbeeld over de producten), kan dit leiden tot wijzigingen in het werkproces van de Centrale toegang BW/MO en het aantal aanmeldingen. ETHOS telling dak- en thuisloosheid De regio Gelderland-Zuid doet in 2024 mee aan de landelijke ETHOS telling (European Typology of Homelessness and Housing Exclusion) om dakloosheid te meten. De afdeling Bijzondere Zorg neemt deel aan deze telling. De resultaten worden eind 2024 verwacht. Afhankelijk van de uitkomsten en het vervolg dat de gemeenten hieraan geven, kan deze ontwikkeling van invloed zijn op de uitvoering door Bijzondere Zorg. Beperken instroom Wet langdurige zorg Sinds 2021 is de Wet langdurige zorg (Wlz) opengesteld voor mensen met een psychische problematiek. Dit heeft geresulteerd in een aanhoudend hoge instroom in de Wlz. De houdbaarheid van de zorg komt daardoor onder druk te staan. In 2024 moeten per zorgkantoorregio regioplannen worden opgesteld met afspraken om de instroom in de Wlz te beperken. Daardoor kan er een verschuiving ontstaan van Wlz naar Wmo, die invloed heeft op het aantal meldingen en de uitvoering van de Centrale toegang BW/MO.
Wijk GGD Sinds april 2022 voeren Ixta Noa en MBZ de Wijk GGD uit in de gemeenten Berg en Dal, Heumen en Mook en Middelaar. Door de Wijk GGD sluit MBZ intensiever en laagdrempeliger aan op de vragen en zorgen van inwoners en het lokale netwerk. De dienstverlening gebeurt nog op basis van een jaarlijkse overeenkomst en is daarmee nog niet geborgd voor 2025. Daarom is dit onderdeel niet in deze begroting verwerkt. Momenteel wordt met gemeenten en netwerkpartners onderzocht of uitbreiding van de Wijk GGD in een aantal andere gemeenten in de regio kansen biedt in aanvulling op de Wijk GGZ. Protocol winteropvang MBZ coördineert het protocol winteropvang en voert een aantal afspraken van het protocol uit. In de laatste jaren is er onduidelijkheid ontstaan over de taakinvulling en verantwoordelijkheden van MBZ en de netwerkpartners. Centrumgemeente Nijmegen werkt daarom, in afstemming met de regiogemeenten, een opdracht uit voor MBZ. Netwerk Sluitende Aanpak In het najaar 2023 is de Samenwerkplaats Sluitende Aanpak gestart. Het betreft een leerprogramma van 4 jaar voor heel Gelderland-Zuid over thema’s in de netwerksamenwerking tussen de GGZ, de eerste lijn en het sociaal domein. Er wordt o.a. een transformatieplan opgesteld voor de inrichting van een mentaal gezondheidsnetwerk om de toegang tot de GGZ goed te organiseren.
MBZ is partner in het netwerk Sluitende Aanpak en neemt actief deel aan verschillende leeractiviteiten in de Samenwerkplaats. Financiering van de samenwerkplaats is geborgd met ZonMw-gelden, cofinanciering door gemeenten en zorgverzekeraars en door inkind-deelname van de I-GGZ partners.
Wat willen we bereiken? Strategisch doel Het doelmatig en doeltreffend uitvoeren van de Oggz-taken (Wmo).
Operationeel doel Het voorkomen en verminderen van sociale uitsluiting van kwetsbare mensen, die vaak meervoudige problemen hebben (Oggz), door vroegtijdig signaleren en
Programmabegroting 2025
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2025 • Aanname van meldingen (meldpunt). • Consultatie en Advies. • Triage van de melding: beoordelen van de gezondheids-, zorg- en
pagina 37 van 113
beïnvloeden van risicofactoren en beschermende factoren (Wmo).
Sluitend netwerk organiseren voor kwetsbare mensen.
overlastsituatie.
•
Uitvoering van trajecten en toeleiding naar reguliere zorg.
•
Coördinatie Interventieteams (IVT). Deelname medewerkers Bijzondere Zorg aan IVT.
•
Dakloze mensen gedurende de winterperiode op een verantwoorde wijze opvangen.
•
•
•
Systematisch volgen van kwetsbare groepen, beoordelen van de ontwikkeling, tijdig signaleren en bijstellen.
•
•
Het in kaart brengen van de omvang van kwetsbare groepen.
Monitoring van de gevoelstemperatuur in de periode van 1 november tot 1 mei. Start en beëindiging van de winteropvang op basis van de gevoels-temperatuur en communicatie met ketenpartners hierover. Coördinatie, evaluatie en bijstelling van de samenwerkingsafspraken in het regionale protocol winteropvang met ketenpartners. Bijdrage aan de uitvoering en doorontwikkeling van de BZ-monitor. Informatie en advies over kwetsbare groepen aan de gemeenten.
Het verstevigen van de signalerende en adviserende rol van MBZ aan gemeenten zodat gemeenten meer/beter kunnen inzetten op preventie. Het doelmatig en doeltreffend uitvoeren van de taken in het kader van de Wvggz
Het bieden van een hoorfunctie voor personen bij wie het voornemen is om een crisismaatregel te nemen.
•
24/7 bereikbaarheid t.b.v. het horen.
Gemeenten met een Verkennend Onderzoek adviseren over het al dan niet aanvragen van de zorgmachtiging.
•
Aanname en triage van meldingen Wvggz. Uitvoering van Verkennende Onderzoeken en advisering gemeenten binnen de wettelijke termijn.
Programmabegroting 2025
•
pagina 38 van 113
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD Bijzondere Zorg
Realisatie 2023
Gewijzigde begroting 2024
Begroting
Raming
Raming
Raming
2025
2026
2027
2028
Lasten
2.262
2.781
2.941
2.941
2.941
2.941
Baten
-2.276
-2.781
-2.941
-2.941
-2.941
-2.941
-14
0
0
0
0
0
Resultaat na belasting
3.3.3
Veilig Thuis
Wat houdt het in? Veilig Thuis Gelderland-Zuid is het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling en Huiselijk geweld, zoals beschreven in hoofdstuk 4 van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Als er sprake is van (vermoedens van) kindermishandeling of huiselijk geweld, dan is Veilig Thuis er 24/7 om meldingen aan te nemen of adviezen te geven. Dit kan via het landelijk telefoonnummer (0800-2000) overdag, dan wel buiten kantoortijden via een bereikbaarheidsdienst die op Gelders niveau is vormgegeven door de drie Veilig Thuis-organisaties. Veilig Thuis richt zich op het snel stoppen van het huiselijk geweld, de kindermishandeling of ouderenmishandeling en het bijdragen aan duurzame oplossingen. Veilig Thuis biedt zelf geen hulp. Veilig Thuis neemt de melding aan, beoordeelt deze en organiseert vervolgens de hulp die nodig is. Soms is snel duidelijk welke problemen er zijn en welke hulp nodig is. Dan wordt advies gegeven aan de melder over te nemen stappen of er wordt geadviseerd om de situatie bij het wijkteam onder de aandacht te brengen. Samenhang met Meerjarenstrategie 2024-2027 Veilig Thuis werkt vanuit het inspirerend kader en de twee leidende principes van de GGD, zoals genoemd in de Meerjarenstrategie 2024-2027.
Daarnaast vult Veilig Thuis, samen met Bijzondere Zorg, voor een groot deel het strategisch thema ‘Versterken samenwerking zorg en veiligheid ten behoeve van een betere inwonersondersteuning’ in. Bij Veilig Thuis en Bijzondere Zorg komen de politiemeldingen van de regio Gelderland-Zuid binnen. Veilig Thuis zal zich de komende jaren richten op verdere samenwerking tussen het zorg en veiligheids-domein binnen de GGD. We geloven dat dit verbeteringen oplevert voor de inwoners van onze gemeenten. Om structurele onveiligheid zoveel mogelijk te voorkomen is blijvende investering nodig in de samenwerking en afspraken met netwerkpartners in de zorg-straf keten, met politie, justitie, jeugdzorg, veiligheidshuis, reclassering en gemeentelijke sociale wijkteams. Via ons dashboard, beschikbaar gesteld voor alle gemeenten in Gelderland-Zuid, dragen we bij aan het strategisch thema ‘Informatiegestuurde aanpak als basis voor betrouwbare advisering’. Ontwikkelingen Toekomstscenario voor de Gezins- en Jeugdbeschermingsketen Landelijk wordt gewerkt aan een toekomstscenario voor de Gezins- en Jeugdbeschermingsketen.
Het plan is dat over vijf tot tien jaar: a) het Lokaal Team hulp verleent aan kind en gezin, b) functies van de Gecertificeerde Instellingen, Veilig Thuis en de Raad voor de Kinderbescherming zijn samengebracht in het Regionaal Veiligheidsteam en c) dat er één vaste vertrouwde professional is die de gezinnen helpt. Het scenario betekent een grote innovatie en verandering in de jeugdbeschermingsketen, waarbij wordt overgestapt naar een gezinsgerichte benadering en een teammodel tussen organisaties. De uitgangspunten en realisatie van dit scenario kunnen grote
Programmabegroting 2025
pagina 39 van 113
organisatorische consequenties hebben voor de lokale sociale wijkteams, Raad voor de Kinderbescherming, Gecertificeerde Instellingen en ook voor (de organisatorische inbedding van) Veilig Thuis binnen de GGD. In Gelderland wordt vanaf 2023 ervaring opgedaan met het werken volgens het toekomstscenario in twee proeftuinen in Nijmegen Dukenburg en Zaltbommel. Eind 2024 vindt de evaluatie plaats. De invloed van het toekomstscenario op de Programmabegroting GGD 2025 is op dit moment niet bekend. Toekomstperspectief Voor Veilig Thuis Gelderland-Zuid Eind 2023 is dit toekomstperspectief voor VT voor de komende jaren opgesteld en besproken met het Algemeen Bestuur en de gemeenten. Het Toekomstperspectief richt zich vooral op de langere termijn, zodat fundamentele en duurzame veranderingen kunnen worden gerealiseerd binnen Veilig Thuis. Naast het verkleinen van de wachtlijsten zijn deze veranderingen vooral gericht op het creëren van toegevoegde waarde voor inwoners: “Het voorkomen van onveiligheid en het zo snel mogelijk wegnemen van onveiligheid” (de maatschappelijke opgave). Dat kan Veilig Thuis niet alleen en dus is het versterken van de samenwerking met ketenpartners en gemeenten een essentieel aandachtpunt. Zowel voor het creëren van interne veranderingen bij Veilig Thuis als voor het versterken van de samenwerking met ketenpartners en gemeenten geldt dat dit tijd zal kosten.
Leerbijeenkomsten De leerbijeenkomsten worden ook in 2025 georganiseerd, bedoeld voor de professionals van Veilig Thuis, de lokale sociale wijkteams en ook andere ketenpartners. Deze bijeenkomsten zijn heel helpend om de samenwerking te verbeteren. Ieder wijkteam heeft een vaste contactpersoon bij Veilig Thuis. Ook dit bevordert de korte lijnen. Ontwikkelagenda 'Veiligheid Voorop' In 2025 gaat Veilig Thuis door met het ‘Actie-overleg’; samen met politie en Openbaar Ministerie (OM) wordt complexe casuïstiek afgestemd. Tevens wordt op regio Oost Nederland-niveau samen gewerkt in het Regionale Netwerk Zorg en Straf rondom de thema’s ouderenmishandeling, stalking, eergerelateerd geweld en 'samen op in acuut’. Werken met generalisten bij Veilig Thuis In 2023 is de organisatie van Veilig Thuis doorontwikkeld. Sindsdien wordt gewerkt met ‘Team generalisten’. Zij pakken een melding op en gaan er verder mee aan de slag als dit nodig is. Dit betekent voor de direct betrokkenen dat zij met één contactpersoon te maken hebben vanuit Veilig Thuis. Bovendien leidt dit intern tot meer flexibiliteit, om zo te kunnen anticiperen op fluctuaties in de instroom. ‘Team Toegang’ pakt alle binnenkomende telefoontjes en chatgesprekken op. Uitgangspunten begroting 2025 Vanaf 2024 werkt Veilig Thuis met een formatie-begroting.
Dat is besloten door het Algemeen Bestuur op 15 maart 2023, conform het advies van de ‘Werkgroep begrotingssystematiek VT’.
Wat willen we bereiken? Strategisch doel Een veilig thuis voor iedereen, jong en oud.
Operationeel doel Veilig Thuis is goed te vinden, ook op social media.
Versterken lokaal veld door meer expertise over (on)veiligheid; daardoor minder druk op Veilig Thuis.
Programmabegroting 2025
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / resultaat 2025 Up-to-date informatie op de website van Veilig Thuis Gelderland-Zuid en op de socials. Optimale samenwerking met het lokale veld, door meer in dezelfde taal de taxatie uit te voeren en veiligheidsvoorwaarden op te stellen en door zoveel mogelijk samen op te trekken en te werken met
pagina 40 van 113
vaste contactpersonen.
Kwalitatief goede en effectieve dienstverlening in samenwerking met de keten.
Verminderen handelingsverlegenheid in wijkteams en onderwijs.
Voorlichting sociale wijkteams en onderwijs.
Uitwerking van het Toekomstscenario en leren van het beproefde in de twee Toekomsttuinen: welke bestanddelen zijn helpend om echt het verschil te maken vanuit meer eenvoud en intensievere samenwerking.
Kennis hoe we problemen gezinsgericht en vanuit het teammodel met alle betrokken veiligheidspartners en wijkteams beter en efficiënter kunnen oppakken, en met herkenbare regie.
Focus op de lange termijn en duurzaamheid. Door middel van heldere doelen die periodiek geëvalueerd zullen worden.
Presentatie kernindicatoren zoals wachttijden, instroom van meldingen en adviezen, verloop en verzuim personeel en formatie.
Sturen op doorstroom en uitstroom.
Wachtlijst, bestaande uit max. 150 casussen. Uitvoering diensten 70% binnen wettelijke termijn. Ziekteverzuim 7 – 8%.
Zicht op tevredenheid van de medewerkers, direct betrokkenen en ketenpartners.
Uitvoering structureel tevredenheidsonderzoek onder medewerkers, direct betrokkenen en ketenpartners. Hieruit volgen de strategische speerpunten voor Veilig Thuis.
Verder uitbouwen van onze deskundigheid en expertisegroepen. Meer aandacht voor de vijf gezinsprofielen achter het geweld (Bron: Verwey-Jonker Instituut).
Nieuwe expertisegroep: Intieme terreur.
Programmabegroting 2025
pagina 41 van 113
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD Veilig Thuis
Realisatie 2023
Gewijzigde begroting 2024
Begroting
Raming
Raming
Raming
2025
2026
2027
2028
Lasten
7.598
8.577
8.260
8.260
8.260
8.260
Baten
-8.068
-8.577
-8.260
-8.260
-8.260
-8.260
Reserve
403
0
0
0
0
0
Resultaat na belasting
-67
0
0
0
0
0
Vanaf 2024 werkt Veilig Thuis met een formatie-begroting. Dat is besloten door het Algemeen Bestuur op 15 maart 2023, conform het advies van de ‘Werkgroep begrotingssystematiek VT’. Voor de begroting 2025 is conform de gemaakte afspraken gerekend met de gemiddelden van de afgelopen drie jaar (2021-2023 zie onderstaande tabel). Realisatie Gem. 3 jaar 2023 )obv * extrapolatie
Realisatie 2021
Realisatie 2022
Adviezen & Ondersteuning
7.230
7.523
6.939
Meldingen met veiligheidsbeoordeling
2.564
2.901
2.500
Overdracht na veiligheidsbeoordeling/ actieve betrokkenheid
2.166
2.247
Onderzoek
257
Voorwaarden en vervolg
456
Monitoren
Diensten
Normtijd per dienst
Benodigde fte
7.231
2,00
10,72
2.655
4,00
7,87
2.103
2.172
4,55
7,32
197
215
223
40,30
6,66
325
281
354
33,30
8,73
536
435
395
455
15,00
5,06
76
45
45
54
40,00
1,60
71
71
76
10,00
0,56
Bemoeienis VT
Overige diensten Huisverboden uitvoering Huisverboden screenings Voorlichting
40
40
40
40
5,00
0,15
VTO naar RVDK
23
16
16
23
6,70
0,11
VTB
58
28
28
43
13,40
0,43
Deelname aan expertise beraad op verzoek van gemeente
160
160
240
240
6,00
1,07 50,27
Programmabegroting 2025
pagina 42 van 113
Programmabegroting 2025
pagina 43 van 113
3.4
Werkveld specifiek (facultatief)
In deze paragraaf worden de facultatieve werkvelden van de GGD nader toegelicht. Deze bestaan voor een groot deel uit facultatieve taken voor gemeenten waarbij er een keuzemogelijkheid bestaat om werkvelden af te nemen. Daarnaast worden in deze paragraaf diensten aan derden nader toegelicht.
3.4.1
Algemene gezondheidszorg
Wat houdt het in?
Algemene gezondheidszorg (AGZ) heeft onder andere gezondheidsbescherming ten doel. Gezondheidsbescherming richt zich op het beschermen van de gezondheid van inwoners van Gelderland-Zuid tegen infectieziekten in binnen- en buitenland, ongunstige milieufactoren en seksuele gezondheidsrisico’s. Doel is onder andere om te voldoen aan de eisen die wet- en regelgeving stelt aan gemeenten (Wet publieke gezondheid, Wet veiligheidsregio’s en subsidieregeling publieke gezondheid). Aanvullende seksuele gezondheidszorg, Reizigersadvisering en -vaccinatie, ondersteuning bij de Omgevingswet zijn facultatieve producten die bijdragen aan gezondheidsbescherming in GelderlandZuid. Aanvullende seksuele gezondheidszorg (ASG) is een taak die op basis van een landelijke specifieke uitkering (SPUK) wordt uitgevoerd. Naar verwachting wordt deze taak met ingang van 2024 geborgd in de Wpg. De financiering loopt via een SPUK-regeling vanuit het Ministerie van VWS onder aansturing van het RIVM naar de GGD-regio’s. GGD Gelderland-Zuid blijft de coördinerende GGD voor de ASG voor Oost-Nederland. De financiering blijft in omvang gelijk. Met financiering van het Rijk en gemeenten worden in het kader van seksuele gezondheidszorg extra facultatieve taken uitgevoerd, zoals de coördinatie van het Kennisnetwerk in Sekswerk en Seksualiteit en de coördinatie van de regionale netwerkaanpak seksueel geweld.
Reizigersadvisering en -vaccinatie is een markttaak. Deze taak wordt uitgevoerd in samenhang met markttaken t.a.v. beroepsvaccinaties en vaccinaties op maat. De GGD organiseert de uitvoering van deze vaccinaties in toenemende mate in samenhang met de uitvoering van de RVP-vaccinaties, zoals de vaccinatie tegen maternale kinkhoest (22-wekenprik) en HPV voor 18-26-jarigen en met de uitvoering van de coronavaccinaties. Ook ontwikkelt de GGD relevante externe netwerken in dit kader. Doelstelling is om te komen tot een GGD brede vaccinatievoorziening. Gemeenten kunnen taken ten aanzien van ‘registratie en lichte handhaving’ kinderopvang aan de GGD overdragen, in de vorm van een opdracht per gemeente. Vooralsnog hebben 6 gemeenten dit gedaan. Forensisch medisch onderzoek is een deeltaak van de Forensische geneeskunde, dat in opdracht van de politie wordt uitgevoerd. Er is een intensieve samenwerking met VGGM gestart op dit gebied. Afdeling AGZ verzorgt tevens de uitvoering van de Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (PGA) die in opdracht van het COA wordt geboden. Daarbij wordt een verbinding gemaakt met de ondersteuningsbehoefte van gemeenten op gezondheidsgebied in het kader van de nieuwe Wet Inburgering die per 1.1.2022 van kracht is geworden.
Programmabegroting 2025
pagina 44 van 113
Tenslotte is Psychosociale Hulpverlening bij incidenten (PSHi) een facultatieve taak. De regie voor de PSHi is altijd een verantwoordelijkheid van gemeenten. Indien gedurende het jaar GGD-inzet wordt gevraagd, zal deze op factuurbasis bij de betreffende gemeente(n) in rekening worden gebracht.
Wat willen we bereiken? Strategisch doel Gezondheidsbescherming van inwoners tegen infectieziekten in binnen- en buitenland, seksuele gezondheidsrisico’s en ongunstige milieufactoren.
Operationeel doel Bevorderen van de seksuele gezondheid en beschermen tegen risico’s op dit gebied.
Beperking van gezondheidsrisico’s van reizigers en specifieke groepen en infectierisico’s van inwoners in Gelderland-Zuid.
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2025 • Aanvullende seksuele gezondheidszorg (ASG) voor Gelderland-Zuid: o Preventie en bevordering seksuele gezondheid. o Voorkomen van verdere verspreiding van Soa’s gericht op risicogroepen. o Continuering van de inzet op ‘outreach’ om risicogroepen buiten de GGD te bereiken. • Coördinatie organisatie ASG voor regio Oost-Nederland. • Uitvoering PrEP-regeling: voorkomen van HIV-verspreiding gericht op risicogroepen. • Coördinatie PrEP-regeling regio Oost. • Netwerksamenwerking en deskundigheidsbevordering seksuele gezondheidszorg Gelderland-Zuid. • Ondersteuning van onderwijs met uitvoering stimuleringsregeling gezonde relaties en seksualiteit (i.s.m. GGDafdeling Gezond Leven). • Preventie-activiteiten met betrekking tot onder andere: o Keuzehulp en nazorg bij onbedoelde zwangerschap. o Kennisnetwerk in sekswerk en seksualiteit (KiSS). o Netwerkaanpak Seksueel Geweld. •
• • • •
•
•
•
Advisering en vaccinatie van reizigers ter voorkoming van infectieziekten en andere gezondheidsproblemen tijdens (verre) reizen. Het voorkomen van ‘import’ van infectieziekten. Vaccinatie van cliënten met een beroepsrisico en medisch risico. Uitvoering van vaccinaties op maat. Vaccinatie van inwoners tegen overige gezondheidsrisico’s (22-wekenprik zwangere, etc.). Ontwikkeling van een vaccinatievoorziening en netwerk voor afstemming en expertisedeling met andere GGDafdelingen en partners in de regio. Onderzoek naar de mogelijkheden om het aanbod voor mensen met prikangst te vergroten. Realisatie van een vaccinatievoorziening.
Programmabegroting 2025
pagina 45 van 113
Wat willen we bereiken? Strategisch doel
Operationeel doel
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2025
Voorkomen of beperken van gezondheidsschade ten gevolge van blootstelling aan ongunstige milieufactoren. Gezondheid is onderdeel van toepassing van de bevoegdheden van gemeenten op grond van de Omgevingswet.
•
In opdracht van (individuele) gemeenten of Omgevingsdienst, bijdrage aan de invulling van de Omgevingswet op het gebied van Gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving.
Bijdragen aan kwaliteitsborging kinderopvang.
Toezicht houden op kwaliteit kinderopvang
•
Registratie en lichte handhaving kinderopvang in opdracht van een aantal gemeenten.
Bijdragen aan forensische opsporing.
Bieden van continue beschikbaarheid en inzet van forensisch geneeskundige expertise voor forensisch medisch onderzoek.
•
Forensisch medisch onderzoek (FMO) in opdracht van de politie door GGD NOG Forensisch medische expertise voor kinderen (FMEK) door GGD NOG.
Borgen van gezonde opvang van asielzoekers in een AZC en ondersteunen bij inburgering nieuwkomers t.a.v. gezondheid.
•
Gezonde opvang van vluchtelingen, asielzoekers en nieuwkomers.
•
•
•
PSHi: voorkomen en beperken van gezondheidsschade van burgers als gevolg van ingrijpende gebeurtenissen.
Het, onder regie van gemeente(n), inzetten van hulpverlening bij ingrijpende gebeurtenissen, zodat maatschappelijke onrust zo klein mogelijk blijft en herstel wordt bevorderd.
Publieke gezondheidzorg aan vluchtelingen en arbeidsmigranten, zodat de gezondheidsrisico’s voor deze doelgroepen afnemen. Om regie, communicatie en coördinatie voor de doelgroepen wordt een GGDbreed programma geïntroduceerd. Publieke gezondheidszorg aan asielzoekers (PGA) in AZC’s in opdracht van het COA en GGD GHOR Nederland, exclusief PGA-JGZ (is vanaf 2023 apart product binnen begroting JGZ). Ondersteuning bij nieuwe taken gemeenten in het kader van de nieuwe Wet Inburgering (1.1.2022) t.a.v. gezondheid door trainingen, advies, etc.
Indien gevraagd (op factuurbasis): • Hulpverlening bij ernstige gebeurtenissen. • Consultatie en advies aan netwerkpartners met GGD-brede expertise.
Adviseren gemeenten, lokale teams, scholen en (zorg)partners bij Programmabegroting 2025
pagina 46 van 113
Wat willen we bereiken? Strategisch doel
Operationeel doel ernstige incidenten.
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2025
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,-
Werkveld specifiek (facultatief) Algemene Gezondheidszorg
Realisatie 2023
Gewijzigde begroting 2024
Begroting
Raming
Raming
Raming
2025
2026
2027
2028
Lasten
10.699
6.197
8.413
8.413
8.413
8.413
Baten
-10.633
-6.197
-8.413
-8.413
-8.413
-8.413
66
0
0
0
0
0
Resultaat na belasting
3.4.2
Bijzondere Zorg
Wat houdt het in? Het facultatieve deel van de afdeling Bijzondere Zorg bestaat uit de Centrale toegang beschermd wonen en maatschappelijke opvang (BW/MO) en een aantal specifieke producten van het Meldpunt Bijzondere Zorg. Deze facultatieve producten worden op verschillende wijzen gefinancierd. In het productenboek Bijzondere Zorg wordt nader toegelicht wat de werkzaamheden inhouden.
Wat willen we bereiken? Strategisch doel Operationeel doel Het doelmatig en Adviseren over passende doeltreffend uitvoeren ondersteuning, opvang en/of een van de taak Centrale woonvoorziening, die de cliënt met toegang beschermd psychische problematiek de hoogst wonen en haalbare vorm van maatschappelijke herstel/participatie/zelfredzaamheid opvang (Wmo) biedt.
Systematisch volgen, beoordelen van de ontwikkelingen en tijdig signaleren en adviseren.
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2025 • Consultatie en advies. • Screening ontvangen meldingen. • Uitvoering van onderzoek. • Advies. • Aanvraag beschikking. • Selectie van de kandidaten voor de zorgwoningen, Housing First en andere bijzondere woonvormen. •
•
Afstemming met aanbieders van onder andere beschermd wonen, Programmabegroting 2025
•
Advies aan gemeenten op basis van de monitor, analyses en signalen. Structureel overleg met centrumgemeente Nijmegen (Structureel) overleg met zorgaanbieders. pagina 47 van 113
Het doelmatig en doeltreffend uitvoeren van de Oggz-taak door het bieden van aanvullende dienstverlening in opdracht van gemeenten en derden (Wmo).
GGZ en maatschappelijke opvang en samenwerking met (lokale) organisaties zoals sociale (wijk)teams.
•
Afstemming met- en overdracht casuïstiek aan sociale (wijk)teams en zorgaanbieders.
Het voorkomen en verminderen van sociale uitsluiting van kwetsbare mensen, die vaak meervoudige problemen hebben, door vroegtijdig signaleren en beïnvloeden van risicofactoren en beschermende factoren.
•
Housing First: Coördinatie. Praktijk Buitenzorg: consulten. Nazorg exgedetineerden: Re-integratietrajecten.
Vergroten zelfredzaamheid, verminderen van overlast en aanbieden van laagdrempelige medische zorg aan kwetsbare inwoners.
•
Begeleide Herkansing: Trajectregie.
Het mogelijk maken van een doorbraak in vastgelopen casussen.
•
Inzet doorbraakbudget.
• •
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Werkveld specifiek (facultatief) Bijzondere Zorg
Realisatie 2023
Gewijzigde begroting 2024
Begroting
Raming
Raming
Raming
2025
2026
2027
2028
Lasten
2.052
1.732
2.222
2.222
2.222
2.222
Baten
-2.052
-1.732
-2.222
-2.222
-2.222
-2.222
0
0
0
0
0
0
Resultaat na belasting
Programmabegroting 2025
pagina 48 van 113
3.4.3
Gezond Leven
Wat houdt het in? Gezond Leven voert voor de gemeenten een aantal extra taken uit boven op de uniforme taken die uit de inwonerbijdrage worden betaald. Voor ieder van deze taken is een aparte subsidieaanvraag ingediend waarin de doelen en de werkzaamheden uitgebreid zijn beschreven. Op basis daarvan hebben gemeenten een beschikking afgegeven. Voor de meeste van deze taken betreft het een uitbreiding van de werkzaamheden die vanuit de uniforme taken per gemeente worden geleverd, zoals de inzet van gezondheidsmakelaars of aandacht voor specifieke thema’s als aanvulling op de werkzaamheden in een gemeente. In het schema hieronder geven we puntsgewijs aan om welke activiteiten het gaat die door gemeenten extra gefinancierd worden.
Wat willen we bereiken? Strategisch doel Het bevorderen van de gezondheid van inwoners van het werkgebied en het versterken van een preventieve infrastructuur in gemeenten en de regio (Wpg).
Operationeel doel Extra inzet in alle gemeenten door gezondheidsmakelaars, op scholen en/of in de wijken/gemeenten.
Gemeenten Samen Gezond
Versterking kennis en adviesfunctie Versterking kennis infrastructuur.
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2025 Extra activiteiten in alle gemeenten t.b.v. versterking van de aanpak en beleid van volksgezondheidsproblemen. (Deze activiteiten maken deel uit van het uitvoeringsplan op maat (zie uniforme inzet Gezond Leven)). Verbetering van de lokale aanpak gezond gewicht in de gemeenten Wijchen, Druten, Beuningen, Buren, Neder-Betuwe door lerend monitoring (ZonMw). Borging leernetwerk en een regionale en landelijke kennisagenda (ZonMw).
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Werkveld specifiek (facultatief) Gezond Leven
Realisatie 2023
Gewijzigde begroting 2024
Begroting
Raming
Raming
Raming
2025
2026
2027
2028
Lasten
2.103
1.467
2.338
2.338
2.338
2.338
Baten
-2.032
-1.467
-2.338
-2.338
-2.338
-2.338
71
0
0
0
0
0
Resultaat na belasting
Programmabegroting 2025
pagina 49 van 113
3.4.4
Jeugdgezondheidszorg
Wat houdt het in? De Jeugdgezondheidszorg voert op verzoek voor de gemeenten een aantal extra taken uit boven op de uniforme taken die uit de inwonerbijdrage worden betaald (facultatief). Wanneer gemeenten kampen met specifieke problematieken die niet in geheel Gelderland-Zuid ervaren worden, zijn aanvullende activiteiten mogelijk. De Jeugdgezondheidszorg voert voor de gemeenten op basis van vraag/behoefte facultatieve activiteiten uit boven op het wettelijk basispakket. Hiervoor wordt een aparte subsidieaanvraag ingediend waarin de doelen en de werkzaamheden zijn beschreven. Op basis daarvan hebben diverse gemeenten een beschikking afgegeven. Veelal is het facultatieve gedeelte gericht op het versterken van de eigen kracht van ouders/kinderen en daarmee het voorkomen van inzet van zwaardere zorg. Daarnaast draagt het bij aan het versterken van de samenwerking in de keten van de jeugd. Voorbeelden zijn inzet videohometraining, stevig ouderschap, extra inzet in attentiewijken, vergroten mentale weerbaarheid voortgezet onderwijs leerlingen, Samen Starten en Preventie Schoolverzuim en Voorzorg. JGZ voor asielzoekers in opdracht van het COA en GGD GHOR Nederland GGD Gelderland-Zuid voert in opdracht van het COA en GGD GHOR Nederland de jeugdgezondheidszorg uit voor de kinderen die wonen in een asielzoekerscentrum in (een gemeente in) Gelderland-Zuid.
Wat kost het? Bedragen x € 1.000,Werkveld specifiek (facultatief) Jeugdgezondheidszorg
Realisatie 2023
Gewijzigde begroting 2024
Begroting
Raming
Raming
Raming
2025
2026
2027
2028
Lasten
1.996
1.516
1.803
1.803
1.803
1.803
Baten
-1.917
-1.516
-1.803
-1.803
-1.803
-1.803
79
0
0
0
0
0
Resultaat na belasting
3.5
Bedrijfsvoering
3.5.1
Arbo
Wat houdt het in? Voor GGD Gelderland-Zuid zijn passende arbeidsomstandigheden belangrijke voorwaarden voor gezond en veilig werken. Werkgever en werknemer zorgen samen voor het verbeteren van de arbeidsomstandigheden. De werkgever is uiteindelijk verantwoordelijk maar overleg met de werknemers is verplicht. Ieder heeft daarin zijn eigen taak. Werkgever brengt de risico's van het werk in kaart en maakt een plan van aanpak met verbeter voorstellen en evalueert het gevoerde beleid: de RI&E (risico-inventarisatie & -evaluatie). Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 Een gezonde en veilige werkomgeving stelt de medewerkers in staat de meerjarenvisie uit te voeren. Goed welzijn van de medewerkers zal het ziekteverzuim verminderen.
Programmabegroting 2025
pagina 50 van 113
Wat willen we bereiken? Strategisch doel Zorgdragen voor goede arbeidsomstandigheden en veiligheid voor alle medewerkers en derden in de organisatie.
Operationeel doel Veiligheid voor medewerkers.
Wat gaan we ervoor doen? Prestatie / Resultaat 2025 Uitvoeren RI&E nieuwbouwpand Nijmegen. Keuring elektrische apparaten middels NEN 3140.
Gezonde, fitte en vitale medewerkers.
Arbo-verantwoorde inrichting (thuis-) werkplek. Aandacht voor vitaliteit en verzuim in de organisatie.
Bevorderen van het welzijn van de medewerkers.
Inrichting nieuwbouw locatie volgens Arbowet. Implementatie Activiteit Gerelateerd Werken Aandacht voor PSA, psychosociale arbeidsbelasting.
3.5.2
Communicatie
Wat houdt het in? Communicatie heeft als strategisch doel het versterken van de communicatiekracht op organisatie en medewerkers niveau. De pijlers in onze aanpak zijn: - Implementeren Meerjarenstrategie - Zichtbaarheid GGD vergroten - Medewerkers communicatief versterken - Toegankelijke informatie en voorlichting - Pers- en crisiscommunicatie. Samenhang met de Meerjarenstrategie 2024-2027 Implementatie Meerjarenstrategie (en Inspirerend Kader) In de Meerjarenstrategie 2024-2027 zijn 2 leidende principes en 4 strategische thema’s benoemd waar de GGD in de periode 2024-2027 op inzet. Communicatie ondersteunt intern de implementatie van de Meerjarenstrategie en verbindt de uitgangspunten van de Meerjarenstrategie zoveel mogelijk in alle interne en externe communicatie-uitingen. Het online magazine Meerjarenstrategie laat met verhalen de beloofde ontwikkeling zien. De verhalen delen we binnen en buiten de GGD. Intern via ons sociale intranet en naar buiten via de website, nieuwsbrieven en onze verschillende sociale mediakanalen. Communicatiestrategie Communicatie maakt jaarlijks een beknopt strategisch communicatieframe. De strategische uitgangspunten voor communicatie zijn gebaseerd op de uitgangspunten van de Meerjarenstrategie. Vanuit het communicatieframe worden plannen van aanpak opgesteld op afdelings-, team- en projectniveau. Programmabegroting 2025