Document · PDF

bt5 Vervolgonderzoek bodem 2025-06-05

Gemeenteraad 5 juni 2025, gemeente MaasdrielBij agendapunt: Bijlagen21.598 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

5 alinea's met “omgevingsplan”: 113 556 697 718 719

Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden

Status van het document:

Definitief Datum:

10-03-2025

Sweco Nederland B.V. Onderwerp Projectnummer Klant Auteur Gecontroleerd door Datum Versie Documentreferentie

Handelsregister 30129769 Verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden 5102649-001 Rho Adviseurs B.V. Stef Heijink Midas Zandvliet 10-03-2025 D1 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

2/23

Inhoudsopgave 1 2 3

Inleiding ......................................................................................................................... 4 Afbakening onderzoekslocatie ...................................................................................... 5 Milieuhygiënisch vooronderzoek bodem ....................................................................... 5 3.1 Aanleiding............................................................................................................ 5 3.2 Geraadpleegde bronnen ..................................................................................... 6 3.3 Historisch en huidig gebruik onderzoekslocatie .................................................. 7 3.4 Toekomstige situatie ........................................................................................... 7 3.5 Calamiteiten ........................................................................................................ 7 3.6 Uitgevoerd(e) bodemonderzoek(en) op de onderzoekslocatie ........................... 8 3.7 Aangrenzende terreindelen/percelen .................................................................. 8 3.8 Terreininspectie ................................................................................................... 8 3.9 Informatie lokale of regionale achtergrondgehalten ............................................

9 3.10 Bodemopbouw en geohydrologie .......................................................... 9 3.11 Conclusie vooronderzoek ...................................................................... 9

Veldwerk ...................................................................................................................... 10 4.1 Onderzoeksopzet en uitgevoerde werkzaamheden ......................................... 10 4.2 Zintuiglijke waarnemingen ................................................................................. 12 4.3 Bemonstering grondwater ................................................................................. 15

Laboratoriumonderzoek .............................................................................................. 15 5.1 Uitvoering analyses ........................................................................................... 15 5.2 Toetsingskader .................................................................................................. 17 5.3 Resultaten grond- en grondwatermonsters verkennend bodemonderzoek ...... 19 5.4 Resultaten verkennend onderzoek asbest ........................................................ 20

Samenvatting, conclusies en advies ........................................................................... 21

BIJLAGEN

1. 2a. 2b. 3a. 3b. 4a. 4b.

- Topografische ligging van de locatie - Locatieschets - Foto's onderzoekslocatie - Boorprofielen - Foto's asbestinspectiegaten, opgegraven en opgeboorde materiaal - Analysecertificaten - Getoetste analyseresultaten

3/23

Inleiding

Sweco heeft van Rho Adviseurs B.V. opdracht gekregen voor het uitvoeren van een verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest ter plaatse van de Onderwaard 17 en 17a te Ammerzoden.

Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de aanvraag omgevingsvergunning, de voorgenomen bouwactiviteit op een bodemgevoelige locatie en de bodembedreigende milieubelastende activiteit graven op de locatie.

Het onderzoek heeft tot doel met een relatief geringe onderzoeksinspanning vast te stellen of op de onderzoekslocatie een grondverontreiniging aanwezig is. Tevens heeft het onderzoek tot doel na te gaan of de verdenking van verontreiniging met asbest van het terrein terecht is en (zo nodig) een indicatieve uitspraak te doen over het asbestgehalte in de bodem en het puin. Op basis van de resultaten wordt bepaald of er milieuhygiënische belemmeringen zijn voor de voorgenomen ontwikkeling van de onderzoekslocatie.

Het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem is verricht conform de NEN 5725 "Bodem - Landbodem Strategie voor het uitvoeren van milieuhygiënisch vooronderzoek". Het bodemonderzoek is uitgevoerd conform de NEN 5740 "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond". Het verkennend onderzoek asbest in bodem en puin is uitgevoerd conform de NEN 5707 "Bodem - Inspectie en monsterneming van asbest in bodem en partijen grond" en/of conform de NEN 5897 "Inspectie en monsterneming van asbest in bouw- en sloopafval en recyclinggranulaat".

Het veldwerk en de bemonstering zijn uitgevoerd onder certificaat op grond van de BRL SIKB 2000 "Veldwerk bij milieuhygiënisch bodem- en waterbodemonderzoek", protocollen 2001, 2002 en 2018. Voor het veldwerk en bemonstering van asbest in puin is geen certificering van toepassing. De visuele inspectie is uitgevoerd door medewerkers, die gekwalificeerd zijn voor het protocol 2018 van de BRL SIKB 2000.

De analyseresultaten zijn getoetst aan de Interventiewaarden bodemkwaliteit uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bijlage IIa), aan de kwaliteitseisen voor bodem, grond en baggerspecie uit de Regeling bodemkwaliteit 2022 (bijlage B, tabel 1) en de signaleringsparameters voor grondwater uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl, bijlage Vd). De resultaten met betrekking tot het puin zijn getoetst aan de helft van de maximale concentratiewaarde uit de Regeling Bodemkwaliteit 2022 (bijlage A, tabel 2). Voor de specifieke toetsing wordt verwezen naar paragraaf 5.2.

Sweco is onder meer gecertificeerd voor de protocollen 2001, 2002 en 2018 van de BRL SIKB 2000. In het kader van de BRL SIKB 2000 verklaart Sweco geen eigenaar van de onderzoekslocatie te zijn of te worden.

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

Afbakening onderzoekslocatie

Het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem omvat de onderzoekslocatie en de direct hieraan grenzende percelen en/of terreindelen binnen een afstand van 25 meter.

De onderzoekslocatie (± 7.385 m²) is gelegen aan de Onderwaard 17 en 17a te Ammerzoden (zie bijlage 1).

De onderzoekslocatie is kadastraal bekend gemeente Ammerzoden, sectie M, nummers 1609, 1911 en 1912 (geheel) en 1610 (gedeeltelijk).

Volgens het Actueel Hoogtebestand Nederland bevindt het maaiveld zich op een hoogte van circa 4,5 m +NAP en zijn de coördinaten van het midden van de onderzoekslocatie X = 265.445, Y = 401.890.

Milieuhygiënisch vooronderzoek bodem

3.1

Aanleiding

Voorafgaand aan de uitvoering van de veldwerkzaamheden is een milieuhygiënisch vooronderzoek bodem uitgevoerd op basis van de NEN 5725. Afhankelijk van de aanleiding voor het bodemonderzoek dienen een aantal onderzoeksvragen beantwoord te worden. Voor de huidige locatie zijn de volgende aanleiding en onderzoeksvragen van toepassing:

Aanleiding A: uitvoeren van bodemonderzoek, saneren van een milieubelastende activiteit en/of bouwen op een bodemgevoelige locatie.

Aanleiding G: tijdelijk uitnemen van grond en het inschatten van arbeidshygiënische risico’s.

Aanleiding H: uitvoeren van de (milieubelastende) activiteit graven en inschatten van de arbeidshygiënische risico’s.

Onderzoeksvragen: 1. Zijn er potentiële bronnen van bodembelasting (verdachte (deel)locatie(s)), zowel uit het verleden als het heden? 2. Welke kwaliteitsklasse is toegekend aan de bodem in de bodemkwaliteitskaart en welk lagen zijn daarbij onderscheiden? 3. Is de bodem asbestverdacht? 4. Wat is de bodemopbouw en geohydrologie? 5. Wordt de bodemkwaliteit of de kwaliteit van het grondwater beïnvloed door de omgeving?

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

6. Wordt op de locatie een geval van ernstige bodemverontreiniging of een sterke verontreiniging vermoed? 7. Welke hypothese over de bodemkwaliteit en welke strategie is van toepassing bij de uitvoering van bodemonderzoek? In onderstaande paragrafen worden de onderzoeksvragen beantwoord en een hypothese opgesteld over de te verwachten bodemkwaliteit.

3.2

Geraadpleegde bronnen

In tabel 3.1 zijn de in het kader van het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem geraadpleegde bronnen weergegeven. Op de locatie is in 2022 een milieuhygiënisch vooronderzoek uitgevoerd (Econsultancy, projectnummer 16933.003, d.d. 8 december 2022). Van de locatie en de directe omgeving zijn uit verschillende (aanvullende) informatiebronnen gegevens verzameld over het historische, huidige en toekomstige gebruik, eventuele calamiteiten, eventueel eerder uitgevoerde bodemonderzoeken, de bodemopbouw en geohydrologie, verhardingen, kabels en leidingen.

Tabel 3.1

Geraadpleegde bronnen.

Onderdeel

Bron

Historisch, huidig en toekomstig gebruik

Opdrachtgever d.d. 28 oktober 2022

Bouw-/milieudossier, ondergrondse tanks, calamiteiten, eerder uitgevoerd bodemonderzoek

Omgevingsdienst Rivierenland, d.d. 15 november 2022

Locatiegegevens van internet: - historisch topografisch kaartmateriaal - basisregistratie grootschalige topografie - kadastrale gegevens - hoogtekaart - luchtfoto's - Google streetview - provinciale bodeminformatie - bodemopbouw - geo(hydro)logie - kabels en leidingen - Lokale regelgeving (o.a. lokale waarden) - provinciale omgevingsverordening - waterschapsverordening

www.topotijdreis.nl www.pdok.nl www.kadaster.nl www.ahn.nl webservices.gbo-provincies.nl/lufo/services/wms maps.google.nl www.bodemloket.nl maps.bodemdata.nl www.dinoloket.nl www.kadaster.nl/klic-wion www.omgevingswet.overheid.nl/regels-op-de-kaart/ website van betreffende provincie website van betreffende waterschap

Terreininspectie

Uitgevoerd door medewerker Sweco, d.d. 21 oktober 2024

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

3.3

Historisch en huidig gebruik onderzoekslocatie

Uit historisch kaartmateriaal blijkt dat het overgrote deel van het onderzoeksgebied altijd heeft bestaan uit weilanden. Aan de zuidwestelijke zijde is rond de jaren ‘70 bebouwing gerealiseerd. Uit BAG-viewer blijkt dat de huidige bebouwing stamt uit 1967. Ten oosten van deze bebouwing is rond de jaren ‘60 een kolk gedempt. Deze kolk is tevens in gebruik geweest als stortplaats.

De stortplaats ten westen van de locatie loopt mogelijk door op de huidige onderzoekslocatie. Om dat vast te stellen zullen een aantal boringen worden gezet om te bepalen of ook op onderhavige onderzoekslocatie sprake is van stortmateriaal in de ondergrond.

Volgens de asbestdakenkaart van de provincie Gelderland zijn de schuren op het terrein voorzien van asbestverdachte golfplaten. Er is derhalve aanleiding om een asbestverontreiniging op de locatie te verwachten. De daken zijn voorzien van dakgoten en er is sprake van een verharding onder de eventuele druppelzones. Druppelzone-onderzoek is derhalve niet noodzakelijk.

Uit de bodeminformatieviewer van de Omgevingsdienst Rivierenland blijkt dat er ter plaatse van de bebouwing aan de zuidzijde van het onderzoeksgebied vanaf 1989 een bovengrondse tank aanwezig is.

Uit de bodeminformatieviewer van de Omgevingsdienst Rivierenland blijkt dat er aan de zuidwest zijde van het onderzoeksgebied vanaf 1989 opslag van alifatische koolwaterstoffen en bestrijdingsmiddelen heeft plaatsgevonden op de onderzoekslocatie. Vanaf 1998 heeft hier ook opslag van aromatische koolwaterstoffen plaatsgevonden.

Tijdens de terreininspectie is gebleken dat deze tanks niet op het terrein aanwezig zijn. De bewoner is niets bekend omtrent de aanwezigheid van de opslag van dergelijke stoffen op het terrein.

In bijlage 2a is de huidige situatie op een locatieschets weergegeven. Bijlage 2b bevat enkele foto's van de onderzoekslocatie.

3.4

Toekomstige situatie

De initiatiefnemer is voornemens woningen op de locatie te ontwikkelen.

3.5

Calamiteiten

Voor zover bij de opdrachtgever bekend hebben zich op de onderzoekslocatie in het verleden geen calamiteiten met een bodembedreigend karakter voorgedaan. Ook uit informatie van de Omgevingsdienst Rivierenland blijkt niet, dat er zich in het verleden bodembedreigende calamiteiten hebben voorgedaan.

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

3.6

Uitgevoerd(e) bodemonderzoek(en) op de onderzoekslocatie

Op de onderzoekslocatie zijn, voor zover bekend, geen bodemonderzoeken uitgevoerd.

3.7

Aangrenzende terreindelen/percelen

In westelijke richting grenst de onderzoekslocatie aan een openbare weg met daaraan een agrarisch bedrijf gelegen. In zuidelijke richting bevindt zich eveneens een boerderij. In overige richtingen grenst de onderzoekslocatie aan weilanden.

In 2011 is een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd in opdracht van de gemeente (Envita, projectnummer 200507-10/R01, d.d. 13 april 2011). Hieruit blijkt dat in de bovengrond ten noorden van de onderzoekslocatie ten hoogste lichte verontreinigingen met zware metalen zijn aangetoond. In de ondergrond zijn geen verontreinigingen aangetoond. In het grondwater is een lichte verontreiniging met kwik en barium aangetoond. In 2011 is door Envita (projectnummer 200507-10/R02, d.d. 14 april 2011) een nader onderzoek uitgevoerd voor de gemeente, ter plaatse van de voormalige stortplaats ten westen van de huidige onderzoekslocatie. Hieruit blijkt dat er een afdeklaag aanwezig is met een dikte variërend tussen 0,4 en 1,1 meter. In de afdeklaag zijn ten hoogste lichte verontreinigingen met cadmium, koper, kwik, lood en zink aangetoond. Onder de afdeklaag bevindt zich de voormalig stortplaats van huisvuil en puin. Deze bodemlaag is zwak tot sterk puinhoudend, zwak tot matig kolenhoudend en zwak glashoudend. Het stortmateriaal bleek sterk verontreinigd met koper, nikkel en zink. Daarnaast is er in deze bodemlaag een matige verontreiniging met lood en een lichte verontreiniging met cadmium, kobalt, kwik, molybdeen, minerale olie, PAK en PCB aangetoond. In het grondwater is een matige verontreiniging met barium en een lichte verontreiniging met kwik aangetoond.

De contouren van de stortplaats zijn in de richting van de bebouwing aan de westzijde niet geheel afgeperkt. Aan de overige zijden is de stortplaats voldoende afgeperkt. De dikte van de stortlaag varieert van 0,6-2,0 meter met een gemiddelde dikte van 1,2 meter.

Uit de verzamelde informatie blijkt, dat er vanuit de omliggende percelen mogelijk enige (perceels)grensoverschrijdende verontreinigingen zijn te verwachten. Dit betreft het doorlopen van de stortplaats onder het erf.

3.8

Terreininspectie

Voorafgaand aan het bodemonderzoek is er een terreininspectie uitgevoerd. Deze is gericht op de identificatie van bronnen, die mogelijk hebben geleid of kunnen leiden tot een grond- en/of grondwaterverontreiniging.

De tijdens de terreininspectie aangetroffen situatie komt overeen met de locatiegegevens, zoals deze zijn opgenomen in paragraaf 3.2. Op de onderzoekslocatie zijn geen mogelijke bronnen voor een grond- en/of

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

grondwaterverontreiniging aangetroffen. Op de onderzoekslocatie zijn eveneens geen specifieke mogelijke bronnen voor een asbestverontreiniging aangetroffen.

3.9

Informatie lokale of regionale achtergrondgehalten

De gemeente Maasdriel heeft, in samenwerking met andere gemeenten in de Regio Rivierenland de achtergrondwaarden van een aantal metalen, PAK, PCB, minerale olie en PFAS voor grond vastgesteld (Nota bodembeheer, Lievense Milieu B.V., kenmerk SOB011523, d.d. januari 2021). De onderzoekslocatie ligt in de zone met bodemfunctieklasse "achtergrondwaarde". De ontgravingsklasse van de boven- en ondergrond is “achtergrondwaarde”.

Voor het gebied waarin onderhavige onderzoekslocatie is gelegen, is géén asbestkansenkaart vastgesteld.

3.10 Bodemopbouw en geohydrologie De originele bodem bestaat volgens de bodemkaart van Nederland uit overslaggronden. Deze bestaat voornamelijk uit klei, grof zand en grind. De afzettingen, waarin deze bodem is ontstaan, behoren geologisch gezien tot Formatie van Echteld.

De gemiddelde stand van het freatisch grondwater bedraagt ± 3,70 m +NAP, waardoor het grondwater zich op ± 1,0 m -mv zou bevinden. Het water van het eerste watervoerend pakket stroomt volgens de isohypsenkaart van de Dienst Grondwaterverkenning van TNO in zuidoostelijke richting.

Er liggen geen pompstations in de buurt van de onderzoekslocatie die van invloed zouden kunnen zijn op de grondwaterstroming ter plaatse van de onderzoekslocatie.

De onderzoekslocatie ligt niet in een grondwaterbeschermings- en/of grondwaterwingebied.

3.11 Conclusie vooronderzoek Op de onderzoekslocatie zijn bronnen van bodembelasting aangetoond. De locatie is mogelijk asbestverdacht en wordt mogelijk beïnvloed door de omgeving of de geohydrologie. Er zijn geen aanvullende eisen waaraan de bodemkwaliteit dient de voldoen vanuit het omgevingsplan van de gemeente, waterschap of provincie, anders dan de landelijk gestelde eisen uit de Omgevingswet.

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

Hypothese Ten behoeve van het bodemonderzoek zijn, op basis van het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem, een aantal deellocaties geïdentificeerd. In tabel 3.2 zijn de onderzoeksstrategieën, die van toepassing zijn op de betreffende deellocaties, weergegeven. Tabel 3.2

Onderzoeksstrategie

Deellocatie

Oppervlakte

Verwachte stoffen

Onderzoeksstrategie

grenzen stortplaats

ca. 600 m2

metalen, minerale olie, PAK, PCB

maatwerk

erf Onderwaard 17-17a

ca. 7.385 m2

metalen, minerale olie, PAK, PCB, asbest

VED-HE(-NL)

Onderzoeksstrategieën volgens NEN 5740 / NEN 5707: maatwerk : Maatwerkstrategie VED-HE(-NL): Verdacht, diffuse bodembelasting, heterogene verontreiniging, niet lijnvormig

Op basis van het “Handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie” blijkt, dat vooralsnog heel Nederland (voornamelijk de bovengrond) als “verdacht” wordt aangemerkt met betrekking tot de parametergroep PFAS. Dit betekent echter niet, dat alle locaties per definitie verdacht zijn op PFAS bóven de toetsnorm. Verwacht wordt, dat er verspreid over de onderzoekslocatie gelijke gehalten aan PFAS voorkomen.

Op basis van de resultaten van het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem concludeert Sweco, dat atmosferische depositie naar verwachting de enige (beperkte) bron van PFAS-verontreiniging op de onderzoekslocatie is. Atmosferische depositie kan leiden tot beperkt verhoogde PFAS-gehalten in bodem en water.

Indien bij het ontgraven of saneren sprake is van afvoer van de grond naar elders, is het voor de toepassing elders of de acceptatie bij een grondbank, verwerker of stortplaats noodzakelijk om onderzoek te doen naar PFAS. PFAS maakt geen deel uit van het onderhavig onderzoek.

Veldwerk

4.1

Onderzoeksopzet en uitgevoerde werkzaamheden

Tijdens het opstellen van het boorplan is rekening gehouden met de doelstellingen en de richtlijnen, die geformuleerd zijn in de inleiding. Daarnaast is rekening gehouden met de gegevens voortvloeiend uit het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem en de ligging van kabels en leidingen. De veldwerkzaamheden en de te analyseren grond- en grondwatermonsters zijn vastgesteld op basis van de totale oppervlakte van de onderzoekslocatie en zijn weergegeven in tabel 4.1. Bijlage 2a bevat de locatieschets met daarop aangegeven de situering van de boorpunten/gaten en de peilbuizen. In bijlage 3a zijn de bodemprofielen van de asbestinspectiegaten en de boringen opgenomen. Bijlage 3b bevat enkele foto’s van de asbestinspectiegaten en het opgegraven en opgeboorde bodemmateriaal.

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

Tabel 4.1

Uitgevoerde werkzaamheden

Deellocatie

Veldwerk

Analyses

Boringen/gaten/peilbuizen Verharding

Grond

Grondwater

grenzen stortplaats

9 (2,0 m -mv) 1 (peilbuis)

klinkers/onverhard

bovengrond: standaardpakket (6x) ondergrond: standaardpakket (4x)

standaardpakket (1x)

erf Onderwaard 17-17a

18 (1,0 m -mv) 3 (2,0 m -mv) 2 (peilbuis) 21 (gaten) (*A)

klinkers/onverhard

bovengrond: standaardpakket (4x) ondergrond: standaardpakket (2x)

standaardpakket (2x)

(*A)

De gaten hebben een afmeting van 0,3 x 0,3 x 0,5 m en zijn gecombineerd uitgevoerd met de boringen.

Het veldwerk (en de grondwaterbemonstering) is op 3 september 2024, 21 oktober 2024, 5 februari 2025 en 25 februari 2025 uitgevoerd onder kwaliteitsverantwoordelijkheid van de heer R.J.H. Denissen, de heer D. Salden, de heer A. Bruil en de heer F. Sloetjes. Deze medewerkers van Sweco Nederland B.V. met certificaatnummer VB-082/7 staan geregistreerd als ervaren veldwerkers voor de protocollen 2001, 2002 en 2018 van de BRL SIKB 2000 "Veldwerk bij milieuhygiënisch bodem- en waterbodemonderzoek".

Het veldwerk is uitgevoerd conform de onderzoeksopzet in tabel 4.1. Van het opgeboorde materiaal is een boorbeschrijving conform protocol 2001 gemaakt en zijn er grondmonsters genomen over trajecten van ten hoogste 0,5 m, waarbij bodemlagen met verontreinigingskenmerken of een afwijkende textuur separaat bemonsterd zijn.

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

4.2

Zintuiglijke waarnemingen

Visuele inspectie toplaag/maaiveld op asbest Er zijn op het maaiveld geen asbestverdachte materialen aangetroffen. In tabel 4.2 zijn enkele algemene gegevens met betrekking tot de visuele inspectie van de toplaag en het maaiveld opgenomen.

Tabel 4.2

Visuele inspectie toplaag.

Aandachtsgebied

Opmerking

Oppervlakte van geïnspecteerde locatie

7.385 m²

Conditie toplaag

Droog

Beperkingen van de inspectie

Geen

Weersomstandigheden

Neerslag < 10 mm/dag Zicht > 50 m

Zand, klei/leem en/of veen

Zand

Los of (deels) vastgereden

Los

Geen/matige vegetatie

Geen

Geschatte inspectie-efficiëntie (tabel 2 NEN 5707)

90-100 %

Asbestverdacht materiaal op maaiveld aangetroffen?

Nee

Algemene bodemopbouw De bodem bestaat uit afwisselende lagen zwak tot sterk siltig, zeer fijn tot matig grof zand en zwak tot sterk zandig of siltige klei. Door het gehele profiel worden grindige lagen waargenomen. De bovengrond is over het algemeen zwak humeus. De bodem lijkt sterk vergraven en de locatie is waarschijnlijk meerdere malen opgehoogd. De ondergrond is plaatselijk zwak gleyhoudend.

Door het gehele profiel van vrijwel de gehele locatie worden in verschillende mate bijmengingen met puin, slakken, baksteen, beton, leisteen, glas, metaal, plastic, kolengruis en aardewerk aangetroffen. Aan de zijde van de stortplaats wordt ook zeer plaatselijk nog huisvuil waargenomen. Er is geen asbestverdacht (plaat)materiaal aangetoond.

Tabel 4.3 geeft een overzicht van de zintuiglijk waargenomen bijmengingen en bijzonderheden, die in het opgegraven en opgeboorde materiaal zijn aangetroffen.

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

Tabel 4.3 Gat/boring

Zintuiglijk waargenomen bodemvreemde bijmengingen en bijzonderheden. Einddiepte (m -mv)

Traject (m -mv)

Waargenomen verontreinigingen

0,00 - 0,50

zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend

0,50 - 1,00

zwak betonhoudend, sterk baksteenhoudend, zwak aardewerkhoudend, gestaakt op puin

0,15 - 0,50

sterk baksteenhoudend, matig betonhoudend

0,50 - 0,80

sterk baksteenhoudend, matig betonhoudend, zwak plastichoudend, gestuit op harde laag

Deellocatie A: grenzen stortplaats A01

A02

1,00

0,80

A03

3,85

0,00 - 0,50

zwak baksteenhoudend

A04

1,90

0,00 - 0,50

matig baksteenhoudend, zwak leisteenhoudend

0,50 - 1,00

zwak metaalhoudend, matig baksteenhoudend

1,00 - 1,50

matig baksteenhoudend, matig plastichoudend, matig aardewerkhoudend, zwak glashoudend, stortmatriaal

1,50 - 1,90

zwak aardewerkhoudend, zwak baksteenhoudend, niks meer omhoog te krijgen

0,00 - 1,00

zwak puinhoudend

1,00 - 1,50

sterk huisvuilhoudend, gestuit

0,00 - 0,50

zwak puinhoudend

0,50 - 1,50

matig puinhoudend

A05

A06

1,50

2,20

1,50 - 2,20

sterk huisvuilhoudend, gestuit

A07

2,30

0,00 - 0,50

zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend

A08

1,50

0,20 - 0,70

sterk baksteenhoudend, matig betonhoudend, zwak kolengruishoudend, zwak plastichoudend

0,70 - 1,20

zwak baksteenhoudend, zwak glashoudend

1,20 - 1,50

matig baksteenhoudend, matig aardewerkhoudend, zwak kolengruishoudend, gestaakt op mogelijk puin

0,00 - 0,50

zwak baksteenhoudend, zwak glashoudend, zwak betonhoudend

0,50 - 1,50

zwak baksteenhoudend, zwak glashoudend, zwak betonhoudend, gestaakt op massief puin waarschijnlijk

0,00 - 0,50

zwak baksteenhoudend

1,40 - 2,00

zwak gleyhoudend

A09

A10

1,50

2,00

Deellocatie D: erf Onderwaard 17-17a D01

1,00

0,00 - 0,50

zwak baksteenhoudend

D02

1,00

0,00 - 0,50

zwak baksteenhoudend, zwak glashoudend

D03

1,00

0,00 - 0,50

zwak baksteenhoudend

D04

0,90

0,00 - 0,50

zwak baksteenhoudend

0,50 - 0,90

zwak baksteenhoudend, zwak kolengruishoudend, gestaakt op harde laag

D05

1,00

0,50 - 0,60

zwak baksteenhoudend

D06

1,00

0,00 - 0,50

zwak baksteenhoudend, zwak plastichoudend

D08

1,00

0,20 - 0,50

matig baksteenhoudend

D10

0,50

0,20 - 0,50

volledig huisvuil, gestuit

D12

1,00

0,00 - 0,50

zwak metaalhoudend

D13

2,00

0,07 - 0,20

zwak betonhoudend, zwak metaalhoudend

D14

1,00

0,07 - 0,30

zwak baksteenhoudend

0,30 - 0,50

zwak slakhoudend

D15

2,00

0,00 - 0,40

sterk baksteenhoudend, sterk zandhoudend

D16

1,00

0,00 - 0,20

sterk baksteenhoudend, matig betonhoudend, matig zandhoudend

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

Gat/boring

Einddiepte (m -mv)

Traject (m -mv)

Waargenomen verontreinigingen

D16

1,00

0,20 - 0,40

sterk baksteenhoudend, zwak betonhoudend, sterk zandhoudend

D17

1,00

0,00 - 0,05

sterk baksteenhoudend, volledig beton, matig zandhoudend

0,05 - 0,40

sterk baksteenhoudend, matig betonhoudend, sterk zandhoudend

D18

2,00

0,30 - 0,60

sterk baksteenhoudend, zwak betonhoudend

D19

0,50

0,07 - 0,40

zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend

0,40 - 0,50

zwak baksteenhoudend, matig betonhoudend, zwak slakhoudend, gestaakt op harde laag

D20

0,60

0,40 - 0,60

matig baksteenhoudend, zwak betonhoudend, gestaakt op harde laag

D21

1,00

0,20 - 0,50

matig baksteenhoudend, zwak betonhoudend

D22

0,60

0,07 - 0,50

zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend

0,50 - 0,60

zwak baksteenhoudend, gestaakt op harde laag

D23

1,00

0,00 - 0,50

zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend

Tabel 4.4 geeft een overzicht van de in het veld samengestelde (meng)monsters.

Tabel 4.4 (Meng)monster

Overzicht van de samenstelling van de (meng)monsters. Monsters (in m -mv)

Bijzonderheden

Deellocatie D: erf Onderwaard 17-17a ASB-MMD1

D01 (0,00-0,50) D02 (0,00-0,50) D03 (0,00-0,50) D04 (0,00-0,50) D05 (0,00-0,50) D06 (0,00-0,50)

bovengrond (zwak baksteen- en betonhoudend)

ASB-MMD2

D08 (0,20-0,50) D13 (0,07-0,20) D14 (0,03-0,50)

bovengrond (matig tot sterk baksteen-, beton- en aardewerkhoudend)

ASB-MMD3

D18 (0,30-0,60) D19 (0,07-0,50) D20 (0,40-0,60) D21 (0,20-0,50) D22 (0,07-0,60) D23 (0,00-0,50)

bovengrond (matig tot sterk baksteen-, beton- en aardewerkhoudend)

ASB-MMD4

D15 (0,00-0,40) D16 (0,00-0,40) D17 (0,00-0,40)

puinlaag (volledig puin, kiezelhoudend)

ASB-MMD5

D08 (0,07-0,20) D09 (0,07-0,50) D10a (0,07-0,50) D12 (0,00-0,50) D13 (0,20-0,50)

bovengrond (zintuiglijk schoon; monster niet geanalyseerd)

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

4.3

Bemonstering grondwater

De bemonstering is uitgevoerd conform protocol 2002. Tabel 4.5 geeft een overzicht van de peilbuisgegevens en de resultaten van de veldmetingen.

Tabel 4.5

Overzicht gegevens peilbuizen en veldmetingen grondwater.

Peilbuisnummer Situering peilbuis

Filterstelling (m -mv)

Grondwaterstand (m -mv)

Elektrisch Troebelheid Geleidingsvermogen (NTU) (µS/cm)

Zuurgraad (pH)

2,85-3,85

1,55

690

211

6,9

Deellocatie A: grenzen stortplaats A03

centraal op deellocatie

Deellocatie D: erf Onderwaard 17-17a D07

centraal oostelijk op de locatie

2,40-3,40

1,45

650

85,3

7,2

D11

centraal westelijk op de locatie

2,00-3,00

1,38

574

77,2

7,5

Laboratoriumonderzoek

5.1

Uitvoering analyses

Verkennend bodemonderzoek NEN 5740 Alle grond- en grondwatermonsters zijn aangeboden aan een laboratorium dat is erkend door de Raad voor Accreditatie en AS3000-geaccrediteerd is voor milieuhygiënisch bodemonderzoek. De zintuiglijk meest verontreinigde grondmonsters zijn gebruikt bij de samenstelling van de grondmengmonsters. De grondmengmonsters en de grondwatermonsters zijn geanalyseerd op de volgende pakketten:

standaardpakket grond: droge stof, lutum, organische stof, metalen (barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink), polychloorbifenylen (PCB), polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK) en minerale olie;

standaardpakket grondwater: metalen (barium, cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel en zink), vluchtige aromaten (BTEX), styreen, naftaleen, gehalogeneerde koolwaterstoffen (VOX) en minerale olie.

Tabel 5.1 geeft een overzicht van de samenstelling van de grondmengmonsters en de analysepakketten.

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

Tabel 5.1

Overzicht van de samenstelling van de grondmengmonsters en de analysepakketten.

Grond(meng)monster

Traject (m -mv)

Analysepakket

Bijzonderheden

Deellocatie A: grenzen stortplaats MA05-01

A05 (0,00 - 0,50)

standaardpakket

bovengrond (zwak puinhoudend)

MA05-02

A05 (0,50 - 1,00)

standaardpakket

ondergrond (zwak puinhoudend)

MA06-01

A06 (0,00 - 0,50)

standaardpakket

bovengrond (zwak puinhoudend)

MA06-03

A06 (1,00 - 1,50)

standaardpakket

ondergrond (matig puinhoudend)

MA07-01

A07 (0,00 - 0,50)

standaardpakket

bovengrond (zwak baksteen- en betonhoudend)

MA07-03

A07 (1,00 - 1,50)

standaardpakket

ondergrond (zintuiglijk schoon)

MMA1

A04 (0,00 - 0,50) A09 (0,00 - 0,50)

standaardpakket

bovengrond (zwak tot matig baksteen-, lei-, glas- en/of betonhoudend)

MA2

A01 (0,00 - 0,50)

standaardpakket

bovengrond (zwak baksteen- en betonhoudend)

MMA3

A04 (0,50 - 1,00) A04 (1,50 - 1,90) A09 (0,50 - 1,00) A09 (1,00 - 1,50)

standaardpakket

ondergrond (zwak tot matig baksteen-, plastic-, aardewerk-, glas-, beton- en metaalhoudend

MA4

A08 (0,20 - 0,70)

standaardpakket

bovengrond (sterk baksteen-, matig beton- en zwak kolengruis- en plastichoudend)

Deellocatie D: erf Onderwaard 17-17a MMD1

D02 (0,00 - 0,50) D03 (0,00 - 0,50) D04 (0,00 - 0,50) D06 (0,00 - 0,50)

standaardpakket

bovengrond (zwak baksteen-, glas en/of plastichoudend)

MMD2

D13 (0,07 - 0,20) D19 (0,07 - 0,40) D22 (0,07 - 0,50)

standaardpakket

bovengrond (zwak baksteen-, beton- en/of metaalhoudend)

MD3

D19 (0,40 - 0,50)

standaardpakket

bovengrond (zwak baksteen- en slakhoudend, matig betonhoudend)

MMD4

D20 (0,40 - 0,60) D21 (0,20 - 0,50) D23 (0,00 - 0,50)

standaardpakket

bovengrond (zwak tot matig baksteenhoudend, matig tot sterk dakpanhoudend, zwak betonhoudend)

MMD5

D09 (0,50 - 1,00) D10. (0,50 - 1,00) D13 (1,00 - 1,50) D13 (1,50 - 2,00) D15 (0,40 - 0,90) D16 (0,50 - 1,00)

standaardpakket

ondergrond (zintuiglijk schoon)

MMD6

D05 (0,60 - 1,00) D08 (0,50 - 1,00) D13 (0,50 - 1,00) D15 (1,00 - 1,50) D15 (1,50 - 2,00) D18 (1,20 - 1,50) D18 (1,50 - 2,00)

standaardpakket

ondergrond (zintuiglijk schoon)

Verkennend onderzoek asbest in bodem/puin NEN 5707/NEN 5897 Ten aanzien van de parameter asbest zijn in het laboratorium asbestverdachte (meng)monsters geanalyseerd op het volgende analysepakket:

asbest in grond/puin: droge stof, serpentijn asbest (chrysotiel), amfibool asbest (amosiet, crocidoliet, anthophylliet, tremoliet en actinoliet).

Tabel 5.2 geeft een overzicht van de samenstelling de (meng)monsters en het analysepakket.

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

Tabel 5.2

Overzicht van de samenstelling van de (meng)monsters en het analysepakket.

(Meng)monster

Monsters (in m -mv)

Analysepakket

Bijzonderheden

ASB-MMD1

D01 (0,00-0,50) D02 (0,00-0,50) D03 (0,00-0,50) D04 (0,00-0,50) D05 (0,00-0,50) D06 (0,00-0,50)

asbest in grond

bovengrond (zwak baksteen- en betonhoudend)

ASB-MMD2

D08 (0,20-0,50) D13 (0,07-0,20) D14 (0,03-0,50)

asbest in grond

bovengrond (matig tot sterk baksteen-, beton- en aardewerkhoudend)

ASB-MMD3

D18 (0,30-0,60) D19 (0,07-0,50) D20 (0,40-0,60) D21 (0,20-0,50) D22 (0,07-0,60) D23 (0,00-0,50)

asbest in grond

bovengrond (matig tot sterk baksteen-, beton- en aardewerkhoudend)

ASB-MMD4

D15 (0,00-0,40) D16 (0,00-0,40) D17 (0,00-0,40)

asbest in puin

puinlaag (volledig puin, kiezelhoudend)

ASB-MMD5

D08 (0,07-0,20) D09 (0,07-0,50) D10. (0,07-0,50) D12 (0,00-0,50) D13 (0,20-0,50)

niet geanalyseerd

bovengrond (zintuiglijk schoon)

5.2

Toetsingskader

Verkennend bodemonderzoek NEN 5740 De analyseresultaten zijn getoetst aan de Interventiewaarden bodemkwaliteit uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bijlage IIa) en aan de kwaliteitseisen voor bodem, grond en baggerspecie uit de Regeling bodemkwaliteit 2022 (bijlage B, tabel 1). Voor landbodem en grond gelden er vijf verschillende niveaus:

Figuur 5.1 Kwaliteitsklassen voor landbodem en grond

Landbouw/natuur, wonen en industrie Grond welke voldoet aan deze kwaliteitseisen is herbruikbaar/toepasbaar. De verschillende kwaliteitsklassen bepalen de toepassingsmogelijkheden;

Matig verontreinigd Deze grond is niet herbruikbaar/toepasbaar, maar niet sterk verontreinigd. In geval van afvoer van grond zijn, vanwege de mate van verontreiniging, hogere afvoer-/verwerkingskosten aan de orde;

Sterk verontreinigd Indien de Interventiewaarde bodemkwaliteit wordt overschreden spreekt men van sterk verontreinigd en zijn er mogelijk sanerende maatregelen noodzakelijk, afhankelijk van de voorgenomen milieubelastende activiteit.

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

De gemeten gehalten zijn door middel van een BoToVa-toetsing, met behulp van de door het laboratorium bepaalde waarden voor het organische stof- en lutumgehalte, omgerekend naar gehalten in een standaardbodem en vervolgens getoetst aan de maximale waarden voor de kwaliteitsklassen.

De analyseresultaten voor grondwater zijn getoetst aan de signaleringsparameters uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (bijlage Vd). De signaleringsparameters voor de grondwaterkwaliteit dienen als signaal voor het beoordelen van risico’s van de verspreiding van een (historische) verontreiniging in het grondwater, van de noodzaak van curatieve maatregelen (saneren) en van het type maatregel. De signaleringsparameters voor grondwaterkwaliteit zijn primair gericht op de bescherming van de functionele eigenschappen die de bodem voor mens, plant of dier heeft (waaronder ten behoeve van de drinkwaterwinning). De provincie kan deze regels verbijzonderen in de omgevingsverordening en het waterschap in een waterschapsverordening.

Omgevingsplan De toelaatbare bodemkwaliteit voor het oprichten van een bodemgevoelig gebouw op een bodemgevoelige locatie zoals is vastgelegd in het omgevingsplan van de gemeente Maasdriel is de interventiewaarde bodemkwaliteit (en een omvang van < 25 m3), bedoeld in bijlage IIa bij het Besluit activiteiten leefomgeving.

Waterschapsverordening Voor de gemeente Maasdriel zijn ter plaatse van de onderzoekslocatie in de waterschapsverordening en provinciale omgevingsverordening geen aangepaste signaleringsparameters vastgesteld.

Verkennend bodemonderzoek asbest in bodem NEN 5707 en puin NEN 5897 De analyseresultaten met betrekking tot de bodem zijn getoetst aan de interventiewaarden bodemkwaliteit uit het Besluit activiteiten leefomgeving (bijlage IIa) en aan de kwaliteitseisen voor bodem, grond en baggerspecie uit de Regeling bodemkwaliteit 2022 (bijlage B, tabel 1). De resultaten met betrekking tot het puin zijn getoetst aan de kwaliteitseisen voor bouwstoffen uit de Regeling Bodemkwaliteit (bijlage A, tabel 2). Het toetsingskader voor de beoordeling met betrekking tot asbest is als volgt omschreven. De interventiewaarde bodemkwaliteit voor asbest is gelijk aan de maximale hergebruikswaarde op 100 mg/kg d.s. Indien deze waarde, onafhankelijk van het bodemvolume waarin deze asbestgehalten zijn aangetoond, wordt overschreden spreekt men van sterk verontreinigd en zijn er mogelijk (sanerende) maatregelen noodzakelijk, afhankelijk van de voorgenomen milieubelastende activiteit. Indien sprake is van een overschrijding van de kwaliteitseisen voor asbest in puin (eveneens 100 mg/kg d.s) is sprake van een verontreiniging met asbest in puin en is mogelijk het Besluit asbestwegen Wms van toepassing. Afhankelijk van de situatie zijn mogelijk (sanerende) maatregelen noodzakelijk.

Indien het asbestgehalte kleiner is dan de helft van de interventiewaarde bodemkwaliteit / maximale hergebruikswaarde (50 mg/kg d.s.) is het statistisch aannemelijk dat ook in een nader onderzoekstraject de hergebruikswaarde niet zal worden overschreden. In deze gevallen geldt er geen noodzaak tot het uitvoeren van een nader onderzoek asbest. Bij een asbestgehalte groter dan de helft van de interventiewaarde bodemkwaliteit / maximale hergebruikswaarde is een nader onderzoek asbest verplicht. De hoogste bepaalde waarde binnen een (deel)locatie is hiervoor bepalend.

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

5.3

Resultaten grond- en grondwatermonsters verkennend bodemonderzoek

Tabel 5.3 geeft een overzicht van de parameters in de grond die zijn aangetoond en welke kwaliteitsklasse van toepassing is. Tabel 5.3 Grond(meng)monster

Toetsingsresultaten grond (met indexwaarde) Traject (m -mv)

Gehalte > kwaliteitsklasse Landbouw/natuur

Gehalte > Interventiewaarde bodemkwaliteit

Kwaliteitsklasse

Deellocatie A: grenzen stortplaats MA05-01

A05 (0,00 - 0,50)

kobalt, koper, kwik, lood, nikkel, zink, PCB

Industrie

MA05-02

A05 (0,50 - 1,00)

cadmium, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel, zink, PAK, PCB

Industrie

MA06-01

A06 (0,00 - 0,50)

kobalt, nikkel, zink, PAK, PCB

Industrie

MA06-03

A06 (1,00 - 1,50)

cadmium, kobalt, koper, kwik, lood, molybdeen, nikkel, zink, PAK, minerale olie

Industrie

MA07-01

A07 (0,00 - 0,50)

zink, PCB

Industrie

MA07-03

A07 (1,00 - 1,50)

Landbouw/natuur

MMA1

A04 (0,00 - 0,50) A09 (0,00 - 0,50)

cadmium, lood, nikkel, zink

Industrie

MA2

A01 (0,00 - 0,50)

kwik, lood, zink

Wonen

MMA3

A04 (0,50 - 1,00) A04 (1,50 - 1,90) A09 (0,50 - 1,00) A09 (1,00 - 1,50)

cadmium, kwik, lood, zink, PAK

Industrie

MA4

A08 (0,20 - 0,70)

cadmium, kwik, lood, nikkel, zink

Industrie

Deellocatie D: erf Onderwaard 17-17a MMD1

D02 (0,00 - 0,50) D03 (0,00 - 0,50) D04 (0,00 - 0,50) D06 (0,00 - 0,50)

cadmium, zink

Landbouw/natuur

MMD2

D13 (0,07 - 0,20) D19 (0,07 - 0,40) D22 (0,07 - 0,50)

lood, molybdeen, nikkel, minerale olie

Industrie

MD3

D19 (0,40 - 0,50)

PAK, PCB, minerale olie

Industrie

MMD4

D20 (0,40 - 0,60) D21 (0,20 - 0,50) D23 (0,00 - 0,50)

zink, minerale olie

Industrie

MMD5

D09 (0,50 - 1,00) D10. (0,50 - 1,00) D13 (1,00 - 1,50) D13 (1,50 - 2,00) D15 (0,40 - 0,90) D16 (0,50 - 1,00)

Landbouw/natuur

MMD6

D05 (0,60 - 1,00) D08 (0,50 - 1,00) D13 (0,50 - 1,00) D15 (1,00 - 1,50) D15 (1,50 - 2,00) D18 (1,20 - 1,50) D18 (1,50 - 2,00)

Landbouw/natuur

Tabel 5.4 geeft een overzicht van de parameter(s) in het grondwater die zijn aangetroffen in een concentratie boven de signaleringsparameter (voormalige interventiewaarde).

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

Tabel 5.4

Toetsingsresultaten grondwater

Grondwatermonster

Situering peilbuis

Parameter(s) > signaleringsparameter

Deellocatie A: grenzen stortplaats A03

centraal op deellocatie

Deellocatie D: erf Onderwaard 17-17a D07

centraal oostelijk op de locatie

D11

centraal westelijk op de locatie

Bijlage 4a bevat de door het laboratorium aangeleverde analysecertificaten. Bijlage 4b bevat de getoetste analyseresultaten.

5.4

Resultaten verkennend onderzoek asbest

Tabel 5.5 geeft een overzicht van de analytisch vastgestelde asbestgehalten (fractie < 20 mm).

Tabel 5.5

Vastgestelde asbestgehalten fijne fractie (< 20 mm).

(Meng)monster

Traject (m -mv)

Asbestgehalte (< 20 mm)

ASB-MMD1

D01 (0,00-0,50) D02 (0,00-0,50) D03 (0,00-0,50) D04 (0,00-0,50) D05 (0,00-0,50) D06 (0,00-0,50)

<2 mg/kg d.s.

ASB-MMD2

D08 (0,20-0,50) D13 (0,07-0,20) D14 (0,03-0,50)

10,5 mg/kg d.s.

ASB-MMD3

D18 (0,30-0,60) D19 (0,07-0,50) D20 (0,40-0,60) D21 (0,20-0,50) D22 (0,07-0,60) D23 (0,00-0,50)

<0,1 mg/kg d.s.

ASB-MMD4

D15 (0,00-0,40) D16 (0,00-0,40) D17 (0,00-0,40)

<2 mg/kg d.s.

Bijlage 4a bevat de door het laboratorium aangeleverde analysecertificaten.

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

Samenvatting, conclusies en advies

Sweco heeft in opdracht van Rho Adviseurs B.V. een verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest uitgevoerd aan de Onderwaard 17 en 17a te Ammerzoden.

Op de onderzoekslocatie zijn bronnen van bodembelasting aangetoond. De locatie is mogelijk asbestverdacht en wordt mogelijk beïnvloed door de omgeving of de geohydrologie. Er zijn geen aanvullende eisen waaraan de bodemkwaliteit dient de voldoen vanuit het omgevingsplan van de gemeente, waterschap of provincie, anders dan de landelijk gestelde eisen uit de Omgevingswet.

Verkennend bodemonderzoek NEN 5740 Op de onderzoekslocatie zijn de volgende deellocaties onderzocht:

Deellocatie A: grenzen stortplaats Op basis van het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem is geconcludeerd dat deze deellocatie onderzocht dient te worden volgens een maatwerkstrategie. Er is mogelijk sprake van het doorlopen van de stortplaats binnen de huidige onderzoekslocatie.

De bodem bestaat uit afwisselende lagen zwak tot sterk siltig, zeer fijn tot matig grof zand en zwak tot sterk zandig of siltige klei. Door het gehele profiel worden grindige lagen waargenomen. De bovengrond is over het algemeen zwak humeus. De bodem lijkt sterk vergraven en de locatie is waarschijnlijk meerdere malen opgehoogd. De ondergrond is plaatselijk zwak gleyhoudend.

In de bovengrond zijn diverse metalen, PAK en/of PCB in een verhoogd gehalte aangetroffen. Daarmee valt de milieuhygiënische bodemkwaliteit van de bovengrond op de onderzoekslocatie in de kwaliteitsklasse industrie. In de ondergrond zijn diverse metalen, PAK, PCB en/of minerale olie in een verhoogd gehalte aangetroffen. Daarmee valt de milieuhygiënische bodemkwaliteit van de ondergrond op de onderzoekslocatie in de kwaliteitsklasse industrie. In het grondwater zijn geen verhoogde concentraties boven de signaleringsparameter aangetoond.

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

Deellocatie D: Erf Onderwaard 17-17a Op basis van het milieuhygiënisch vooronderzoek bodem is geconcludeerd dat deze deellocatie onderzocht dient te worden volgens de strategie "heterogeen verdacht, niet lijnvormig" (VED-HE-NL).

In de bovengrond zijn verhoogde gehaltes diverse metalen, PAK, PCB en/of minerale olie aangetoond. Daarmee varieert de milieuhygiënische bodemkwaliteit van de bovengrond op de onderzoekslocatie tussen de kwaliteitsklassen landbouw/natuur en industrie. In de ondergrond zijn geen verhoogde gehaltes aangetoond. Daarmee valt de milieuhygiënische bodemkwaliteit van de ondergrond op de onderzoekslocatie in de kwaliteitsklasse landbouw/natuur. In het grondwater zijn geen verhoogde gehaltes boven de siganaleringsparameter aangetoond.

Er zijn op het maaiveld geen asbestverdachte materialen aangetroffen.

In de bodem zijn zintuiglijk in de fractie > 20 mm geen asbestverdachte materialen aangetroffen. In een tweetal monsters (ASB-MMD2 en ASB-MMD3) is in de fijne fractie asbest aangetoond. De gehaltes asbest bevinden zich echter ruim onder de helft van de interventiewaarde (100 mg/kg d.s.). Derhalve is een nader onderzoek asbest niet noodzakelijk.

In het opgeboorde materiaal van de zintuiglijk schone ondergrond zijn geen hechtgebonden en niethechtgebonden asbestverdachte materialen waargenomen. Op basis van de onderzoeksresultaten wordt gesteld dat er geen aanleiding bestaat tot het uitvoeren van een nader onderzoek asbest in bodem/puin. In geval van grondwerkzaamheden op de locatie behoeven er ten aanzien van asbest geen specifieke maatregelen te worden getroffen.

De vooraf gestelde hypothese dat de onderzoekslocatie als “heterogeen verdacht” dient te worden beschouwd, wordt aanvaard.

Conclusie en advies Op basis van de onderzoeksresultaten wordt geconcludeerd dat er op het erf van Onderwaard 17-17a geen sterke verontreinigingen voorkomen. Derhalve kan worden geconcludeerd dat de locatie geschikt is voor het beoogde gebruik (het oprichten van een bodemgevoelig gebouw op een bodemgevoelige locatie).

Het doorlopen van de stortplaats tot onder het erf van Onderwaard 17-17a lijkt in beperkte mate bevestigd. In een paar boringen (A05, A06 en D10) wordt nog huisvuil aangetroffen, terwijl in een aantal boringen tussen de perceelsgrens en boring D10 geen huisvuil aanwezig is (boringen/gaten D08, D13, D14 en peilbuis D07). Wel zijn een aantal boringen aan de perceelsgrens gestaakt op harde lagen. Dit betreft de boringen A01, A02, A08 en A09. Het is niet bekend wat de aard van deze laag is (stortmateriaal of mogelijk

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

oude verharding). Bij sanering van de stortplaats wordt geadviseerd ook eventueel aangetroffen stortmateriaal onder het erf te verwijderen. Waarschijnlijk zal de stort niet verder doorlopen dan de bebouwing en bevindt zich dus een betrekkelijk kleine hoeveelheid stortmateriaal zich binnen het erf.

Conform het omgevingsplan van de gemeente Maasdriel geldt de Interventiewaarde bodemkwaliteit (en een omvang van > 25 m3 ) als toetsingswaarde om vast te stellen of sprake is van een toelaatbare bodemkwaliteit voor het oprichten van bodemgevoelige bouwwerken op een bodemgevoelige locatie. Deze eis wordt niet overschreden. Er zijn derhalve geen belemmeringen voor de voorgenomen nieuwbouw.

Algemeen Indien er bij werkzaamheden grond vrijkomt zijn de regels van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), het “Handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie” en/of het Omgevingsplan van de gemeente van toepassing. Verschillende soorten en kwaliteitsklasses grond dienen zoveel als mogelijk gescheiden ontgraven, opgeslagen en afgevoerd te worden. Grond die elders wordt toegepast dient voorzien te zijn van een milieuverklaring bodemkwaliteit.

Sweco | Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard 17 en 17a Ammerzoden Projectnummer 5102649-001 Datum 10-03-2025

Versie D1

Documentreferentie 51026494-001 Rapport verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest Onderwaard Ammerzoden

Bijlage 2a Locatieschets

Bijlage 2b Foto’s onderzoekslocatie

Foto 1.

Foto 2.

Bijlage 2b Foto’s onderzoekslocatie

Foto 3.

Foto 4.

Bijlage 2b Foto’s onderzoekslocatie

Foto 5.

Foto 6.

Bijlage 2b Foto’s onderzoekslocatie

Foto 7.

Foto 8.

Bijlage 2b Foto’s onderzoekslocatie

Foto 9.

Foto 10.

Bijlage 3a

Boorprofielen

Pagina 1 van 1

Profielen asbestinspectiegaten en boringen Legenda (conform NEN 5104)

grind

klei Grind, siltig

geur Klei, zwak siltig

geen geur zwakke geur

Grind, zwak zandig

matige geur

Klei, matig siltig

sterke geur Grind, matig zandig

Klei, sterk siltig

Grind, sterk zandig

Klei, uiterst siltig

uiterste geur

olie geen olie-water reactie zwakke olie-water reactie Grind, uiterst zandig

Klei, zwak zandig

matige olie-water reactie sterke olie-water reactie

Klei, matig zandig

Klei, sterk zandig

zand

uiterste olie-water reactie

p.i.d.-waarde >0

Zand, kleiïg

>1 >10

Zand, zwak siltig

>100

leem

>1000 Zand, matig siltig

Leem, zwak zandig

Zand, sterk siltig

Leem, sterk zandig

Zand, uiterst siltig

>10000

monsters

geroerd monster

overige toevoegingen

ongeroerd monster

zwak humeus volumering

veen Veen, mineraalarm

matig humeus

Veen, zwak kleiïg

sterk humeus

Veen, sterk kleiïg

zwak grindig

Veen, zwak zandig

matig grindig

Veen, sterk zandig

sterk grindig

overig bijzonder bestanddeel Gemiddeld hoogste grondwaterstand grondwaterstand Gemiddeld laagste grondwaterstand slib

water

peilbuis

blinde buis

casing

hoogste grondwaterstand gemiddelde grondwaterstand laagste grondwaterstand zand afdichting bentoniet/mikoliet/klei afdichting

grind afdichting filter

Projectcode: 16933.009

Pagina 1 van 5

Profielen asbestinspectiegaten en boringen

Inspectiegat/Boring: A01 Datum veldwerk:

21-10-2024

braak

Klei, zwak zandig, zwak humeus, zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend, grijsbruin, Edelmanboor

1 50 2 100

100

Inspectiegat/Boring: A02

21-10-2024

erf

Zand matig fijn, sterk siltig, zwak humeus, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, zwak kleihoudend, neutraalbruin, Edelmanboor

100

3 80

Datum veldwerk:

Zand matig fijn, matig siltig, zwak grindig, neutraalbeige, Edelmanboor Zand matig fijn, sterk siltig, zwak humeus, zwak grindig, sterk baksteenhoudend, matig betonhoudend, neutraal roodbruin, Edelmanboor

21-10-2024 0

0 1

50 2

100

3 150

150 Zand matig grof, zwak siltig, neutraalbeige, Veenboor

klinker

Leem, sterk zandig, sterk baksteenhoudend, matig betonhoudend, zwak plastichoudend, neutraal roodbruin, Edelmanboor, gestuit op harde laag

100

150

Zand matig fijn, sterk siltig, zwak humeus, zwak grindig, lichtbruin, Edelmanboor

0 7 15

Zand matig fijn, sterk siltig, zwak humeus, zwak grindig, neutraalbruin, Edelmanboor

2 100

Inspectiegat/Boring: A04

21-10-2024

Klei, matig zandig, zwak grindig, zwak betonhoudend, sterk baksteenhoudend, zwak aardewerkhoudend, bruingrijs, Edelmanboor, gestaakt op puin

Inspectiegat/Boring: A03 Datum veldwerk:

Datum veldwerk:

Zand matig fijn, matig siltig, matig baksteenhoudend, zwak leisteenhoudend, grijsbruin, Edelmanboor Klei, matig zandig, zwak metaalhoudend, matig baksteenhoudend, grijsbruin, Edelmanboor Zand matig fijn, matig siltig, matig baksteenhoudend, matig plastichoudend, matig aardewerkhoudend, zwak glashoudend, bruingrijs, Edelmanboor, stortmatriaal

190

Klei, matig zandig, zwak aardewerkhoudend, zwak baksteenhoudend, Edelmanboor, niks meer omhoog te krijgen

200

250

300

350

385

Inspectiegat/Boring: A05 Datum veldwerk:

3-9-2024 0

Inspectiegat/Boring: A06 braak

Datum veldwerk:

1 50

3-9-2024 0

Klei, matig zandig, zwak puinhoudend, licht grijsbeige, Edelmanboor

100 Klei, matig zandig, sterk huisvuilhoudend, licht grijsbeige, Edelmanboor, gestuit

3 150

Zand zeer fijn, matig siltig, matig puinhoudend, grijsbeige, Edelmanboor

2 100

100

Zand zeer fijn, matig siltig, zwak puinhoudend, neutraalbeige, Edelmanboor

150

3 150

150

Zand zeer fijn, matig siltig, sterk huisvuilhoudend, neutraalzwart, Edelmanboor, gestuit

4 200 5

Projectcode: 16933.009

braak

220

Pagina 2 van 5

Profielen asbestinspectiegaten en boringen

Inspectiegat/Boring: A07 Datum veldwerk:

3-9-2024

braak

Zand zeer fijn, matig siltig, zwak baksteenhoudend, zwak betonhoudend, neutraalbruin, Edelmanboor

1 50

Inspectiegat/Boring: A08

3-2-2025 0 6

0 1

100

3 120

4 150

150

150 4 200

200 5

230

Datum veldwerk:

3-2-2025 0

0 1

50 2

Zand matig fijn, matig siltig, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, zwak glashoudend, zwak betonhoudend, neutraalbruin, Edelmanboor

150

Datum veldwerk:

3-2-2025 0

0 1

50 2 100

3-2-2025 0

Zand matig grof, zwak siltig, zwak grindig, zwak gleyhoudend, beigegrijs, Edelmanboor 200

Inspectiegat/Boring: D02 groenstrook

100

5-2-2025 0

Klei, matig zandig, grijsbruin, Edelmanboor

Inspectiegat/Boring: D04 groenstrook

Datum veldwerk:

3-9-2024 0

2 90

100

Projectcode: 16933.009

100

klinker Zand zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak baksteenhoudend, grijsbruin, Edelmanboor

1 50

Klei, zwak zandig, zwak humeus, grijsbruin, Edelmanboor

Zand zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak baksteenhoudend, zwak glashoudend, donker grijsbruin, Schep

100

groenstrook

Zand zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak baksteenhoudend, grijsbruin, Schep

1 50

Inspectiegat/Boring: D03 Datum veldwerk:

5-2-2025

Klei, matig zandig, zwak humeus, grijsbruin, Edelmanboor

2 100

Datum veldwerk:

Zand matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, grijsbeige, Schep

Zand matig fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, zwak wortelhoudend, donker grijsbruin, Edelmanboor

140

150

Inspectiegat/Boring: D01

groenstrook

200

Zand matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, zwak glashoudend, matig houthoudend, donkerbruin, Edelmanboor

Zand matig fijn, matig siltig, zwak grindig, zwak wortelhoudend, grijsbruin, Edelmanboor

Datum veldwerk:

Klei, matig zandig, sterk baksteenhoudend, matig betonhoudend, zwak kolengruishoudend, zwak plastichoudend, grijsbruin, Edelmanboor

Inspectiegat/Boring: A10 erf

Klei, matig zandig, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, zwak glashoudend, zwak betonhoudend, zwak wortelhoudend, neutraal grijsbruin, Edelmanboor, gestaakt op massief puin waarschijnlijk

100

Edelmanboor

Zand matig fijn, matig siltig, zwak grindig, matig baksteenhoudend, matig aardewerkhoudend, zwak kolengruishoudend, donker grijsbruin, Edelmanboor, gestaakt op mogelijk puin

Zand zeer fijn, matig siltig, neutraalbruin, Edelmanboor

Inspectiegat/Boring: A09

tegel

Zand matig grof, zwak siltig, zwak grindig, grijsbeige, Edelmanboor 70

Zand zeer fijn, matig siltig, zwak grindig, lichtbeige, Edelmanboor

Zand zeer fijn, matig siltig, bruinbeige, Edelmanboor

2 100

Datum veldwerk:

Klei, matig siltig, zwak baksteenhoudend, zwak kolengruishoudend, grijsbruin, Edelmanboor, gestaakt op harde laag

Pagina 3 van 5

Profielen asbestinspectiegaten en boringen

Inspectiegat/Boring: D05 Datum veldwerk:

5-2-2025 0 5

0 1

2 50

50 60

4 100

100

Inspectiegat/Boring: D06 klinker

Datum veldwerk:

Zand zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, grijsbruin, Schep Zand matig fijn, matig siltig, zwak grindig, grijsbeige, Schep Klei, matig siltig, zwak baksteenhoudend, zwak kalkhoudend, donkergrijs, Edelmanboor

5-2-2025

groenstrook

Zand zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak baksteenhoudend, zwak kiezelhoudend, zwak plastichoudend, grijsbruin, Schep

1 50

Klei, sterk zandig, zwak humeus, zwak wortelhoudend, donkerbruin, Edelmanboor

2 100

100

Klei, zwak zandig, lichtgrijs, Edelmanboor

Inspectiegat/Boring: D07 Datum veldwerk:

3-2-2025

Inspectiegat/Boring: D08 Datum veldwerk:

3-2-2025

erf

Zand matig grof, zwak siltig, zwak grindig, grijsbeige, Edelmanboor

Klei, matig zandig, zwak grindig, bruingrijs, Edelmanboor

1 2 50

0 7

Zand matig fijn, matig siltig, zwak roesthoudend, licht beigebruin, Schep

Zand zeer fijn, matig siltig, zwak humeus, matig baksteenhoudend, matig dakpanhoudend, zwak kiezelhoudend, donkergrijs, Schep

100

Klei, sterk zandig, neutraalgrijs, Edelmanboor

100

tegel

4 150 5 200

200

Zand matig grof, zwak siltig, zwak grindig, neutraalgrijs, Edelmanboor 250

300

340

Inspectiegat/Boring: D09 Datum veldwerk:

5-2-2025 0 7

0 1

Inspectiegat/Boring: D10 tegel

3 100

Projectcode: 16933.009

100

3-9-2024 0 5

0 1

Zand matig fijn, matig siltig, zwak roesthoudend, licht roestbruin, Schep Zand zeer fijn, matig siltig, neutraalgrijs, Edelmanboor

Datum veldwerk:

Zand matig fijn, matig siltig, lichtbeige, Edelmanboor

Volledig huisvuil, River, gestuit

2 50

klinker

Pagina 4 van 5

Profielen asbestinspectiegaten en boringen

Inspectiegat/Boring: D10. Datum veldwerk:

25-2-2025 0 7

Inspectiegat/Boring: D11 tegel

gras Zand matig fijn, matig siltig, zwak humeus, zwak grindig, donker grijsbruin, Edelmanboor

100

Zand matig fijn, matig siltig, grijsbruin, Edelmanboor

3-2-2025

Zand matig fijn, matig siltig, grijsbruin, Schep

1 50

Datum veldwerk:

Zand zeer fijn, zwak siltig, beigegrijs, Edelmanboor

2 100

100

Zand zeer fijn, matig siltig, beigegrijs, Edelmanboor

3 150

150

Klei, zwak siltig, grijsbruin, Edelmanboor

4 200

200

Klei, zwak siltig, donkergrijs, Veenboor 250

300

Inspectiegat/Boring: D12 Datum veldwerk:

5-2-2025 0

Inspectiegat/Boring: D13 gras

1 50

5-2-2025 0 7

0 1

100

Zand matig fijn, zwak siltig, zwak kiezelhoudend, beigebruin, Edelmanboor

2 100

Datum veldwerk:

Zand zeer fijn, matig siltig, zwak kiezelhoudend, zwak metaalhoudend, licht beigebruin, Schep

Zand matig fijn, matig siltig, zwak betonhoudend, zwak metaalhoudend, zwak kiezelhoudend, bruingrijs, Schep Klei, sterk zandig, bruingrijs, Schep

3 100

100

klinker

Klei, sterk zandig, bruinbeige, Edelmanboor Zand matig fijn, zwak siltig, grijsbeige, Edelmanboor

4 150 5 200

200

Inspectiegat/Boring: D14 Datum veldwerk:

5-2-2025 0 7

0 1 2 50

30 50

100

Datum veldwerk:

Zand zeer fijn, matig siltig, beigebruin, Edelmanboor

5-2-2025

Zand matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, zwak baksteenhoudend, bruinbeige, Schep Zand zeer fijn, sterk siltig, zwak humeus, zwak dakpanhoudend, zwak slakhoudend, donkergrijs, Schep

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15604697/1