Bijlage XI - memo milieutechnische toets op hoofdlijnen windpark Bommelerwaard en Lage Rooijen

Titel

Analyse afstanden principeverzoeken wind Maasdriel

Datum Auteur

14-10-2025 Berber Koopmans en Stijn Schouten

Inleiding Gemeente Maasdriel heeft twee verschillende principeverzoeken ontvangen voor uitbreiding van bestaande windparken met één en/of twee turbines. Het gaat om de volgende initiatieven: •

•

Uitbreiding windpark Bommelerwaard in het gebied ten zuiden van windpark A2 Bommelerwaard (bij benadering kadastrale percelen MDL01-M1681 (noordelijke turbine) en MDL01-M-2516 (zuidelijke turbine). Het bestaande windpark staat in de gemeente Zaltbommel. Uitbreiding windpark Lage Rooijen, ten westen van de A2 langs de Maasdijk (bij benadering kadastraal perceel HDL01-L-942 & HDL01-L-951).

Het doel van deze memo is om inzicht te geven in de verschillen tussen de twee voorstellen. Hiervoor wordt de ruimtelijke impact en van een aantal effecten van de windturbines op woningen in kaart gebracht. Dit is gedaan met behulp van GIS-analyses en de informatie uit de principeverzoeken. Dit levert kaarten op die inzichtgeven in: ➢ Afstand van twee keer tip hoogte tot woningen; ➢ Geluidsbelasting op de woningen; ➢ Aantal woningen binnen een straal van 1 km; ➢ Impact op voorgenomen toekomstige ontwikkelingen. Het gaat hierbij om een analyse op basis van generieke uitgangspunten. In de volgende paragrafen wordt ingegaan op de gehanteerde uitgangspunten en worden de resultaten van de hiervoor genoemde onderzoeken besproken.

Uitgangspunten Positie Om impact van de verzoeken te analyseren, is het noodzakelijk om posities in te tekenen. Hierbij is aangesloten bij de voorgestelde posities van initiatiefnemers (zie Tabel 1). De turbineposities uit de principeverzoeken zijn nog indicatief. Nader onderzoek kan tot verschuiving van enkele meters van de posities van de turbines leiden. Dit is in een later stadium aan initiatiefnemers. Tabel 1

Tiphoogtes principeverzoeken

Bestaand tip Verzoek

Windpark Bommelerwaard 179 m 180-250 m

Windpark Lage Rooijen 220 m 200-220 m

De schaal van de kaarten die die in de volgende paragrafen getoond worden, zorgt dat de analyse niet heel nauwkeurig is af te lezen. Dat is voor dit stadium

en de vergelijking ook niet nodig. De stip van de voet van de windturbine is in werkelijkheid veel kleiner dan de zwarte stip op deze kaarten. De dikte van de lijnen en de stip van de windturbine positie zijn zo aangehouden om de kaart leesbaar te houden. Zo is de voet van de zuidelijke turbine voor uitbreiding van Windpark Bommelerwaard op 10 meter ten zuiden van de kant van de watergang ingetekend. Bij de analyse of een pand binnen de contour valt, is uitgegaan of er delen van gevels binnen de contour liggen. Ontwerp Windturbine bepalingen De regering voornemens om nieuwe landelijke windturbine bepalingen vast te stellen. In de ontwerpbepalingen, van 11 oktober 2023, is een vaste afstandsnorm van 2 x tiphoogte opgenomen. Provincie Gelderland heeft op 2 juli 2025 besloten om, vooruitlopend op de nieuwe winturbinebepalingen, 2 x tip aan te gaan houden. Voor de afstand van twee keer tip is de minimale en maximale hoogte van de aangevraagde turbines in de principeverzoeken gehanteerd. Het is nog niet zeker of de vaste afstandsnorm ook in de windturbinenormen komen. De normen moeten nog worden vastgesteld. Inmiddels hebben IPO en VNG gezamenlijk aan de regering verzocht van deze norm af te zien1. Geluid Daarnaast is in de Ontwerp Windturbinebepalingen een maximale geluidsnorm van 47 dB Lden (grenswaarde) en een standaardnorm van 45 dB Lden geluidbelasting op woningen bepaald.

Daarbij komt 47 dB Lden overeen met de huidige norm, zoals deze nu voor het plaatsen van maximaal 2 turbines geldt (zie artikel 4.430c Besluit activiteiten leefomgeving). Voor windparken met 3 of meer turbines moeten lokale normen vastgesteld worden. De bestaande windparken Bommelerwaard en Lage Rooijen hebben elk een maximale geluidsnorm van 47 dB Lden.2 Voor het in kaart brengen van de geluidsbelasting op geluidgevoelige gebouwen is daarom uitgegaan van twee standaardafstanden: de huidige waarde van 47 dB Lden (vuistregel: 300 m) en de voorgestelde waarde van 45 dB Lden uit de Ontwerp Windturbinebepalingen (vuistregel: 400 m). Dat komt ongeveer overeen met de stillere turbines die op dit moment op de markt beschikbaar zijn. De keuze voor het type windturbine maakt groot verschil in de geluidproductie van de turbines. De hoogte van de turbine zorgt er niet per se voor dat hogere turbines meer geluid veroorzaken. Door de standaardwaarden te gebruiken kan worden bepaald of het principeverzoek ook daadwerkelijk haalbaar is. Hierbij is geen rekening gehouden met de cumulatieve effecten van de windturbines met elkaar en andere geluidbronnen. In de analyse voor het aantal geluidgevoelige gebouwen is aangesloten bij het juridische begrip uit de Omgevingswet voor een geluidgevoelig gebouw. Bij het

Zie de position-paper-afstandsnormen-ipo-vng-30-09-2025.pdf Deze norm was voor windpark Bommelerwaard gebaseerd op de destijds geldende landelijke milieunormen. Voor windpark Lage Rooijen geldt dat hiervoor lokale normen zijn vastgesteld door de raad van Maasdriel. Pagina 2 van 8 1 2

intekenen van de geluidgevoelige gebouwen (meestal woningen) is gebruikgemaakt van gegevens uit de Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG). Deze informatie blijkt in de praktijk soms af te wijken van het daadwerkelijke gebruik of toegestane gebruik. Als geluidgevoelige gebouwen zijn logiesfuncties en recreatiewoningen niet meegenomen. Scholen, zieken- en verzorgingstehuizen zijn wel meegenomen. We spreken hierna voor het gemak van woningen. Bij vervolgonderzoek moet voor sommige panden nader worden beoordeeld wat de feitelijke status is. 1 km cirkel windturbines Woningen rondom de windturbines ontvangen onder andere geluid en slagschaduw. Binnen een straal van 1 km vinden de grootste milieueffecten van de windturbines plaats. Daarom is ook onderzocht hoeveel woningen er binnen een straal van 1 km liggen. Dit betekent overigens niet dat er op grotere afstand geen milieueffecten zijn. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen Maasdriel heeft op twee locaties in de omgeving van de windparken ontwikkelingen gepland. Het gaat om het ontwikkelgebied voor tuinbouw Bommelerwaard tussen de Hoevenseweg/ Veilingweg en Sassertweg en om het bedrijfs-ontwikkelgebied Poort van Maasdriel. Deze ontwikkelingen en de effecten van windturbines zijn ook in kaart gebracht.

Pagina 3 van 8

Afstandsnorm 2 x tip Figuur 1

Afstandsnorm 2 x tip van verzoek uitbreiding Windparken Bommelerwaard en Lage Rooijen

In de Figuur 1 is voor de minimale en maximale tiphoogte van de beoogde turbines de afstandsnorm van 2x tiphoogte ingetekend. Dit levert de volgende aantal woningen binnen deze cirkels op (zie Tabel 2). Tabel 2

Aantal geluidgevoelige gebouwen binnen 2 x tiphoogte Windpark Bommelerwaard Windpark Lage Rooijen tip hoogte gebouwen tiphoogte gebouwen 180 m 3 200 m 0 250 m 6 220 m 1-2

Voor tiphoogte 180 m geldt voor Bommelerwaard dat er nabij de zuidelijke turbine 3 woningen liggen binnen een straal van 360 m. Op het ingezoomde deel in Figuur 1 is te zien dat de gevel van de derde woning aan de Sassertweg binnen de ingetekende 2 x tip-contour valt en daarom is meegerekend. Vanwege de watergang ten noorden van deze turbine is de schuifruimte op deze locatie minimaal. Bij de maximale tiphoogte van 220 m geldt dat er 6 woningen binnen een straal van 500 m staan voor de zuidelijke turbine van Bommelerwaard. De zuidelijke turbines is op basis van het criterium geen woningen binnen een straal van 2 x tip hoogte niet haalbaar. Voor Lage Rooijen geldt dat bij een tiphoogte van 200 m er geen woningen binnen een afstand van 2 x tip staan. Deze variant is dus mogelijk. Voor de hogere variant van 220 m tip geldt ook dat er 1-2 woningen binnen 2 x de tiphoogte staan. Ook hier lijkt schuifruimte klein te zijn. Pagina 4 van 8

Geluidbelasting Figuur 2

Standaardwaarde voor 47 dB contour en 45 dB contour

Voor de geplande turbines is in kaart gebracht wat de contouren van 45 dB L den en 47 dB Lden zijn (zie Figuur 2 en Tabel 3). Tabel 3

Aantal geluidgevoelige gebouwen binnen de 45 dB Lden en 47 dB Lden contour

Alternatief Bommelerwaard Lage Rooijen

Aantal gevoelige gebouwen binnen 45 dB 4 0

Aantal gevoelige gebouwen binnen 47 dB 0 0

Voor de voorgenomen toevoeging van de turbines bij Lage Rooijen blijkt dat binnen beide geluidcontouren geen woningen staan. Voor Bommelerwaard liggen 4 woningen binnen de contour van 45 dB Lden van de zuidelijke turbine. Het is de vraag of de zuidelijke turbine daarmee haalbaar is, gezien de op handen zijnde nieuwe windturbine bepalingen. Nader onderzoek moet uitwijzen of mitigerende maatregelen mogelijk zijn. Voor de vergunningaanvraag zal specifiek geluidonderzoek gedaan moeten worden door initiatiefnemer, waarbij ook rekening wordt gehouden met draaiuren, gekozen turbine en het type oppervlak van de bodem. Daarnaast moet ook cumulatie van geluid onderzocht worden. Dit maakt dat de geluidbelasting op woningen nog hoger kan uitpakken, dan de ingetekende contour.

Pagina 5 van 8

Omwonenden binnen 1 km Als direct omwonenden zijn de woningen/gevoelige gebouwen binnen de straal van 1 km staan meegenomen. In Figuur 3 is dit in kaart gebracht. Figuur 3

Straal van 1 km van verzoek uitbreiding Windparken Bommelerwaard en Lage Rooijen

Het aantal woningen binnen een straal van 1 km is: • Bommelerwaard: c.a. 49 woningen; • Lage Rooijen: c.a. 153 woningen. Het is waarschijnlijk dat de toename van het aantal gehinderden bij het windpark Lage Rooijen groter is dan bij het windpark Bommelerwaard. Ook inwoners in Hedel en Velddriel (op grotere afstand dan 1 km) kunnen effecten van de windturbines ervaren. Het werkelijk aantal geraakte woningen op basis van de milieueffecten zoals de 37 dB contour (maat voor ernstig gehinderden) en slagschaduw moeten later door initiatiefnemer in kaart worden gebracht.

Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen Maasdriel heeft op twee locaties in de omgeving van de windparken ontwikkelingen gepland. Het gaat om het ontwikkelgebied voor tuinbouw Bommelerwaard tussen de Hoevenseweg/ Veilingweg en Sassertweg. En om het bedrijfs-ontwikkelgebied Poort van Maasdriel. Tuinbouw ontwikkelgebied De voorgestelde uitbreiding van Windpark Bommelerwaard ligt deels in het tuinbouw ontwikkelgebied. De zuidelijke windturbine van Bommelerwaard staat in het ontwikkelgebied voor de glastuinbouw en champignonteelt zoals Pagina 6 van 8

vastgesteld in het Provinciaal inpassingsplan Tuinbouw Bommelerwaard (hierna Pip Tuinbouw). Bij de ontwikkeling van deze turbine is het dus zaak met voorwaarden uit het inpassingsplan rekening te houden. Bij de kaart in Figuur 2Figuur 1 staan 3 woningen aan de Sassertweg ingetekend binnen de 45 dB contour. Uit het Pip Tuinbouw blijkt dat binnen deze contour 3 woningen zijn bestemd. Voor een van deze woningen blijkt dat er in 2023 een vergunning is verleend, waarbij is afgeweken van de woonbestemming in het Pip. Dat maakt dat deze (voormalige) woning nu in het BAG als logies is aangeduid en in eerste instantie niet in het onderzoek naar voren kwam als geluidgevoelig gebouw. Dit is dus op basis van het Pip hersteld. Met de ‘Herziening inpassingsplan en reparatie inpassingsplan tuinbouw Bommelerwaard’ (vastgesteld 2023-02-08) wordt ook ten zuiden van de Hoevenseweg een paddenstoelenteelt mogelijk gemaakt. Voor deze bestemming geldt dat hier eventueel een bedrijfswoning mogelijk is. Het lijkt er vooralsnog op dat de bedrijfswoning op deze locatie is buiten de 45 dB contour valt. Omdat deze woning niet daadwerkelijk is gerealiseerd, is deze niet op de kaarten in deze memo opgenomen. Poort van Maasdriel Het ontwikkelgebied voor bedrijven van de Poort van Maasdriel ligt tussen het spoor en de A2 ten noorden van de Andelseweg.

De geplande windturbines van Lage Rooijen staan ten zuiden van de Andelseweg. Het plaatsen van windturbines op deze locatie maakt dat er langs de Andelseweg geen (bedrijfs)woningen mogelijk zijn. Wel blijft het mogelijk om (buiten de 45 dB contour) langs de Drielseweg in het lint tussen de bestaande woningen (bedrijfs)woningen te bouwen. Daarbij moet onderzoek gedaan worden naar de effecten van de mogelijke turbines op de toegestane bedrijven. De risicocontouren van een windturbine kunnen enkele honderden meters zijn, terwijl de fysieke ruimte van een windturbine minimaal de rotordiameter is en dus kleiner dan de risicocontour. Dit betekent dat de risicocontour van windturbines vaak over buurpercelen komt te liggen met bedrijfsgebouwen, kantoren, procesinstallaties en (spoor)wegen. Dit moet nader onderzocht worden.

Pagina 7 van 8

Bosch & Van Rijn Franz-Lisztplantsoen 220 3533 JG Utrecht Tel:

030 - 677 64 66

Mail: info@boschenvanrijn.nl Web: www.boschenvanrijn.nl

© Bosch & Van Rijn 2025 Behoudens hetgeen met de opdrachtgever is overeengekomen, mag in dit rapport vervatte informatie niet aan derden worden bekendgemaakt. Bosch & Van Rijn BV is niet aansprakelijk voor schade door het gebruik van deze informatie.