Document · PDF

Bijlage VIII - Visie Zon en Wind Maasdriel

Gemeenteraad 18 december 2025, gemeente MaasdrielBij agendapunt: Principeverzoek uitbreiding windpark A2 Bommelerwaard15.258 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Opstellingen niet hoger dan 0,5 meter

Geen in het oog springende opstellingen

Achterzijde van het erf

Niet aan voorzijde woning

▪

streef naar dubbel ruimtegebruik van de zonnevelden, zoals het overkappen van parkeerterreinen, het combineren met glastuinbouw of uitloopgebied; niet in of grenzend aan beschermd dorpsgezicht;

▪

geef ruimte aan innovaties, mits deze voldoen aan voorgaande spelregels voor kleinschaligee opstellingen binnen het dorp; wanneer in bovengenoemde specifieke gevallen niet kan worden voldaan aan de spelregels is maatwerk op zijn plaats.

Zonnepanelen boven parkeerplaatsen

Panelen niet zichtbaar vanuit het landschap

Kleinschalig zonnepark gecombineerd met recreatie en waterberging (de Kwekerij, Hengelo)

52/72

Visie Zon En Wind Maasdriel

5.5 Rivier en uiterwaarden Beperkt geschikt: ▪ ▪ ▪

▪

waardevol natuur- en recreatiegebied; maar ook voldoende ruimte; op korte termijn (tot 2030) zijn de kansen voor windturbines en zon in de uiterwaarden erg gering door de huidige wet- en regelgeving; tot 2030 niet mogelijk, tenzij lokaal geïnitieerd en/of innovatief project met een duidelijke meerwaarde voor het landschap, natuur- of cultuurhistorische waarden.

De uiterwaarden

Mogelijkheden duurzame energie in de uiterwaarden

53/72

Visie Zon En Wind Maasdriel

Spelregels wind

▪

Nieuwe initiatieven voor wind moeten aansluiten bij of voldoende afstand houden tot de (geplande) windparken. Wanneer voldoende afstand kan worden gehouden tot de (geplande) windparken behoort de lijnopstelling en de zwerm tot de mogelijkheden. Bij havens, steenfabrieken en andere bedrijvigheid in de uiterwaarden is eventueel ook ruimte voor een enkele (dorps)molen (zie spelregels oeverwallen).

Lijn

Zwerm

Dorpsmolen

54/72

Visie Zon En Wind Maasdriel

Spelregels zon

Drijvende zonnepanelen

▪

▪ ▪ ▪

er zijn beperkte opties voor drijvende zonnepanelen op de plassen in de uiterwaarden. Niet alle plassen zijn hiervoor geschikt in verband met Natura 2000 of vanwege de recreatieve betekenis, zoals de Zandmeren; de drijvende panelen mogen in totaal niet meer dan 10% van de plas beslaan; de panelen blijven laag, zodat recreanten vrij uitzicht over de plassen hebben; houd rekening met de aquatische ecologie en watervogels door bijvoorbeeld eilanden of kunstmatige onderwaterstructuren toe te voegen.

Voorbeelden van drijvende zonneparken

Visie Zon En Wind Maasdriel

De Zandmeren bij Kerkdriel, niet geschikt voor drijvende zonnepanelen.

55/72

56/72

Visie Zon En Wind Maasdriel

5.6 Oeverwallen Kansen zeer klein door: ▪

▪

dichte bebouwing en kleinschaligheid landschap. Hierdoor zijn windturbines vrijwel uitgesloten en is beperkt ruimte voor zon; buiten het kansrijke zoekgebied langs A2 en spoor tot 2030 niet mogelijk, tenzij lokaal geïnitieerd en/of innovatief project met een duidelijke meerwaarde voor het landschap, natuur- of cultuurhistorische waarden.

De oeverwallen

Mogelijkheden duurzame energie op de oeverwal

57/72

Visie Zon En Wind Maasdriel

Spelregels wind

▪

De mogelijkheden voor wind zijn zeer beperkt. Er is geen ruimte voor (dubbele) lijnen of zwermen. Een dorpsmolen aan de rand van het dorp, waarbij de opbrengsten direct gerelateerd zijn aan het dorp kan echter wel. Ook bij een enkele turbine moet voldoende afstand (minimaal 2 kilometer) worden bewaard ten opzichte van andere turbines en windparken.

Dorpsmolen

58/72

Visie Zon En Wind Maasdriel

Spelregels zon

▪

Zonnevelden op de oeverwallen hebben een minder grote impact door de beslotenheid van het landschap. Bovendien is de ruimte vaak beperkt en worden de velden omzoomd met groen. Om die reden is het laadvermogen van het landschap hier minder relevant dan in het komgebied. Wel is de totale oppervlakte van een zonnepark op de oeverwal maximaal 5 ha, passend bij de maat en de schaal van het landschap.

Grootschalige opstelling (max. 5 ha) in het besloten landschap: ▪

▪

Inpassingsprincipes zonneveld oeverwal

max. 70% van het totale park (besluitgebied) mag bebouwd worden met zonnepanelen. De overige 30% moet worden ingezet voor landschaps- en natuurontwikkeling, zoals een houtwal of haag; de panelen zijn niet hoger dan 2,0 meter, gemeten vanaf maaiveld zonneveld tot bovenzijde paneel, mits het park aansluit bij de reeds aaanwezige bebouwing. Daarbuiten geldt een maximale hoogte van 1,5 meter; een zonneveld wordt omgeven door een houtwal met gebiedseigen beplanting (hazelaar, wilg, els, eik) of een haag zoals bij de fruitteelt in dit gebied wordt toegepast;

Kleinschalige opstellingen (< 2ha binnen woonbestemming of agrarisch bouwperceel): ▪ ▪

▪ ▪

benut eerst de geschikte daken van de aanwezige bebouwing; plaats het zonneveld aan de achterzijde van het erf, zodat er duidelijk onderscheid is tussen de formele voorkant en de bedrijvige achterkant; de panelen worden uitgelijnd op de kavelrichting en de oriëntatie van de huidige bebouwing; opstellingen op de oeverwal worden omsloten door erfbeplanting zodat ze niet zichtbaar zijn vanuit het landschap.

59/72

Visie Zon En Wind Maasdriel

Spelregels zon

Combinaties met zon: ▪

▪

streef naar dubbel ruimtegebruik van de zonnevelden, zoals het combineren van panelen met teeltondersteunende voorzieningen; geef ruimte aan innovaties, mits deze voldoen aan voorgaande spelregels over groot- dan wel kleinschalige opstellingen in dit landschap; wanneer in bovengenoemde specifieke gevallen niet kan worden voldaan aan de spelregels is maatwerk op zijn plaats.

Klein zonnepark op de oeverwal met gecombineerd landgebruik

Zonnepanelen boven zacht fruit

60/72

Visie Zon En Wind Maasdriel

BRONNEN ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Gemeente Maasdriel (2011), structuurvisie en Plan-Mer Maasdriel Provincie Gelderland (2013), structuurvisie Waalweelde West Provincie Gelderland (2019) ZonneWijzer, Gelderse gebiedsgids voor zonnevelden Provincie Gelderland (2019) Beleidslijn windenergie Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (2017) Panorama Landschap Bommelerwaard RVO (2014) Handboek Risicozonering Windturbines, versie 3.1 STOWA (2018) Handreiking voor vergunningverlening drijvende zonneparken op water; Rapport 2018.73 Stuurgroep RES FruitDelta Rivierenland (2020) Concept Regionale Energiestrategie Fruitdelta Rivierenland, Tiel De constructieve zonneladder: in vijf stappen naar lokaal beleid voor een goede inpassing van zonne-energie: https://www.natuurenmilieufederaties.nl/friksbeheer/wp-content/uploads/2019/01/De-constructieve-zonneladder_NMFs.pdf Gedragscode zon op het land: https://www.natuurenmilieu.nl/wp-content/uploads/2019/11/Gedragscode-zon-op-land-Holland-Solar-171019definitief.pdf Checklist Natuurbelangen Grondgebonden Zonneparken: https://www.natuurenmilieufederaties.nl/wp-content/uploads/2019/06/190516-NMFNM-Checklist-Natuurbelangen-Grondgebonden-Zonneparken-DIGITAAL.pdf https://windparklagerooijen.nl https://www.klimaatakkoord.nl/participatie/handreiking-participatie-duurzame-energie/participatie-in-beleidsfase https://energiesamen.nu/media/uploads/Contouren%20Energiewet%2017%20juli%202020.pdf

https://www.geldersenergieakkoord.nl https://www.bommelerwaar.nl https://www.regionale-energiestrategie.nl/ondersteuning/analysekaarten+np+res/default.aspx en vervolgens de link naar de viewer) https://www.resrivierenland.nl/ https://www.resrivierenland.nl/wp-content/uploads/Concept-RES-20200331.pdf https://www.natuurmonumenten.nl/natuurgebieden/maasuiterwaarden/monument/fort-de-voorn https://www.ruimtelijkeplannen.nl

61/72

62/72

BIJLAGEN Bijlage 1 Publieke raadpleging

Visie Zon En Wind Maasdriel

63/72

Bijlage 2: Potentiekaarten zon en wind NP-RES, momentopname Deze kaart geeft aan welke ruimtes potentieel geschikt zijn voor het plaatsen van windturbines, uitgaand van een referentieturbine van 5,6MW. Deze ruimtes zijn volgens berekeningen vrij van beperkingszones. Beperkingszones voor windenergie worden bepaald aan de hand van een veiligheidsafstand ten opzichte van een bron (woning, (spoor)weg, kanaal, buisleiding, hoogspanningsleiding, primaire waterkering, woonkern, laagvlieggebieden) zodat de veiligheid of geluidsnorm worden gegarandeerd. De ruimte die overblijft buiten de beperkingen (groene vlekken) geldt als potentiële ruimte voor windturbines. Naast deze beperkingen zijn ook Natura 2000 gebieden, weidevogelgebieden en GGN gebieden uitgesloten. Dit is een eerste scan op basis van GIS data. In overleg is er vaak meer mogelijk. Deze kaarten vormen mede daarom geen uitgangspunt voor de visie, maar geven wel een grof beeld van de mogelijkheden voor zon op wind op korte termijn. (Analysekaarten NP RES: zie www. regionale-energiestrategie.nl/ondersteuning/analysekaarten+np+res/default.aspx en vervolgens de link naar de viewer). Potentiekaart wind voor gemeente Maasdriel (op basis van NPRES kaarten december 2020). De groene vlekken op kaart zijn vrij van harde beperkingen en dus potentiële ruimte voor het plaatsen van windturbines. Let op: de kansenkaart op p.

28 is in eerste instantie leidend.

64/72

Visie Zon En Wind Maasdriel

Deze kaart geeft aan welke ruimtes (groene vlekken) potentieel geschikt zijn voor het plaatsen van zonnepanelen. Voor zonnepanelen gelden weinig harde beperkingen, met uitzondering van weidevogelgebieden en Natura 2000 (Analysekaarten NP RES: zie www. regionale-energiestrategie.nl/ondersteuning/analysekaarten+np+res/default.aspx en vervolgens de link naar de viewer).

Potentiekaart zon voor gemeente Maasdriel (op basis van NPRES kaarten december 2020). De groene vlekken op kaart zijn vrij van harde beperkingen en dus potentiële ruimte voor het plaatsen van zonnepanelen. Let op: de kansenkaart op p. 28 is in eerste instantie leidend.

Visie Zon En Wind Maasdriel

Bijlage 3 verslag reacties op concept visie zon en wind Maasdriel en ambtelijke wijzigingen

65/72

66/72

Bijlage 4 Kansenkaart visie zon en wind Maasdriel

Visie Zon En Wind Maasdriel

Bijlage 5 Gewijzigd Raadsbesluit

67/72

68/72

Bijlage 6 Amendement A2021-02, gewijzigd, aangenomen

Visie Zon En Wind Maasdriel

Bijlage 7 Advies Brandweer Gelderland Zuid

69/72

70/72

Visie Zon En Wind Maasdriel

C olofon De rapportage ‘Visie zon en wind Maasdriel’ is in opdracht van gemeente Maasdriel opgesteld door Feddes/Olthof Landschapsarchitecten.

Werkteam Astrid Zweerus (beleidsadviseur duurzaamheid, gemeente Maasdriel) Antoon van Liempt (beleidsadviseur ruimte, gemeente Maasdriel) Roëlle Venema (projectleider Transitievisie Warmte, gemeente Maasdriel) Lisanne Struckman (landschapsarchitect, Feddes/Olthof) Femke Visser (landschapsarchitect en stedenbouwkundige, Feddes/Olthof) Hannah van den Broeck (stagiaire, Feddes/Olthof) Joris Benninga (adviseur duurzame energie)

Projectnummer 442

Feddes/Olthof Landschapsarchitecten Doelenstraat 32 3512 XJ Utrecht info@feddes-olthof.nl www.feddes-olthof.nl

status datum

Vastegsteld juni 2021

72/72

Visie Zon En Wind Maasdriel

VISIE ZON EN WIND MAASDRIEL

Publieke raadpleging onder de inwoners van Maasdriel over duurzaamheid

12-11-2020

Inhoudsopgave Leeswijzer ................................................................................................................................................ 2 1. Samenvatting....................................................................................................................................... 3 2. Onderzoeksverantwoording ................................................................................................................ 6 2.1 Aanleiding en doelstelling onderzoek ........................................................................................... 6 2.2 Onderzoeksverantwoording .......................................................................................................... 6 2.3 Methode ........................................................................................................................................ 6 2.4 Betrouwbaarheid........................................................................................................................... 7 2.5 Vergelijking van respons met populatie ........................................................................................ 7 3. Resultaten............................................................................................................................................

9 3.1 Duurzaamheid – gemeente Maasdriel ........................................................................................ 10 3.2 Condities ...................................................................................................................................... 16 3.3 Locatie ......................................................................................................................................... 21 3.4 Participatie .................................................................................................................................. 29 4. Bijlagen .............................................................................................................................................. 31 4.1 Bijlage I: toelichtingen ................................................................................................................. 32 4.2 Bijlage II: vragenlijst................................................................................................................... 135 Toponderzoek...................................................................................................................................... 145

Leeswijzer “Publieke raadpleging onder de inwoners van Maasdriel over duurzaamheid” Voor u ligt de rapportage over het onderwerp duurzaamheid in de gemeente Maasdriel. Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de gemeente Maasdriel. De resultaten worden gebruikt bij het opstellen van een visie op zonne- en windenergie. De rapportage is opgebouwd in verschillende hoofdstukken: 1. Samenvatting: Resultaten op hoofdniveau uit het onderzoek opgesomd in een samenvatting van drie pagina’s; 2. Onderzoeksverantwoording: Weergave van de aanleiding, doelstelling, onderzoeksverantwoording, methode, betrouwbaarheidsniveau en de vergelijking van de response met de populatie; 3. Resultaten: Resultaten uitgewerkt in grafieken, gebaseerd op de resultaten van de vragenlijst; 4. Bijlagen: Weergave van twee bijlagen: - Bijlage I: alle toelichtingen die gegeven zijn door de respondenten in het onderzoek; - Bijlage II: vragenlijst die ingevuld door de respondenten van het onderzoek;

1. Samenvatting Leeswijzer hoofdstuk 1. Samenvatting In dit hoofdstuk zijn de resultaten op hoofdniveau uit het onderzoek opgesomd in een samenvatting van drie pagina’s. Voor de gemeente Maasdriel is een onderzoek uitgezet over het onderzoek duurzaamheid in de gemeente Maasdriel. Voor dit onderzoek zijn, op basis van een steekproef, 4.000 huishoudens benaderd om deel te nemen aan het onderzoek. Daarnaast is een openbare hyperlink uitgezet en hebben deelnemers van TipBommelerwaard, woonachtig in Maasdriel, een mailing ontvangen. Hier hebben 538 inwoners uit de gemeente Maasdriel op gereageerd, waar de volgende resultaten uit voortkomen: 79% van de respondenten vindt het (zeer) belangrijk dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie; 6% van de respondenten vindt dit (zeer) onbelangrijk. Zie pagina 10. De meeste genoemde redenen waarom respondenten het (zeer) belangrijk vinden dat de gemeente bewust bezig is met duurzame energie zijn: 1. Voor de toekomst; 2. Voor het milieu; 3. Fossiele brandstoffen raken op/ verduurzaming. Zie pagina 11. De meest genoemde redenen waarom respondenten het (zeer) onbelangrijk vinden dat de gemeente bewust bezig is met duurzame energie zijn: 1. Dit is niet de taak van een lokale overheid; 2. Er is geen probleem; 3. Financiële redenen. Zie pagina 11.

67% van de respondenten is zelf actief bezig met duurzame energie en/ of energiebesparing; 10% is zelf niet actief bezig met duurzame energie en/ of energiebesparing. Zie pagina 12. De respondenten die actief bezig zijn met duurzame energie en/ of energiebesparing doen dit voornamelijk met zonnepanelen, het isoleren van het huis of door bewust te leven. Zie pagina 13. De respondenten die zelf niet actief bezig zijn met duurzame energie en/ of energiebesparing doen dit voornamelijk om de redenen (1) te duur/ te hoge kosten of (2) het huis is oud, gehuurd of door een andere reden ongeschikt om duurzaam in te investeren. Zie pagina 13.

Hoe lokaler de klimaatafspraken, hoe minder de respondenten op de hoogte zijn van de afspraken. Kijkende naar de wereldwijde afspraken, dan is 8% van de respondenten volledig op de hoogte en 47% is op hoofdlijnen op de hoogte. Als we kijken naar de Nederlandse klimaatafspraken, dan is 7% volledig op de hoogte en 46% op hoofdlijnen op de hoogte. En ten slotte de regionale klimaatafspraken (RES) die momenteel worden uitgewerkt, dan is 5% volledig op de hoogte en 12% op hoofdlijnen op de hoogte. Zie pagina 14. 60% van de respondenten geeft aan dat het klimaatprobleem erg belangrijk is. We moeten vandaag starten met bewezen technieken (windenergie, zonne-energie, waterkracht en aardwarmte). 15% van de respondenten vindt het klimaatprobleem niet belangrijk, dat er gewacht moet worden tot nieuwe technieken beschikbaar zijn. Zie pagina 15. Condities Kijkende naar het gemiddelde vinden respondenten de volgende randvoorwaarden de belangrijkste randvoorwaarden bij het opwekken van duurzame energie, naast de wettelijke eisen: 1. Het beschikbaar stellen van goedkope lokale stroom; 2. Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap; 3. Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen. Zie pagina 16. Er zijn verschillende manieren om invulling te geven aan de Regionale Energie Strategie (RES) en de lokale opgave.

Het begint natuurlijk met het besparen van energie en het optimaal benutten van alle daken voor zonne-energie. Maar de gemeente Maasdriel moet meer duurzame energie opwekken. Om uit te gaan van beproefde technieken richt de gemeente zich de komende jaren op windmolens en zonneparken. Zie pagina 18. Om de voorkeuren inzichtelijk te krijgen omtrent zonne- en windenergie is gevraagd naar verschillende voorbeelden. Kijkende naar windenergie, dan ziet 42% van de respondenten liever 3 windmolens in het landschap. Wordt er gekeken naar zonne-energie, dan zien de meeste respondenten (38%) meerdere kleine zonneparken ter grootte van 8 voetbalvelden liever in het landschap. Daarnaast ziet 53% van de respondenten liever windmolens met zonneparken eronder in het landschap. Zie pagina 19.

Locatie Op basis van het gemiddelde hebben respondenten de volgende locaties als voorkeur voor het opwekken van windenergie. Deze locaties zijn aangevuld met mogelijke (algemene) plekken die vaker zijn genoemd door respondenten waar windenergie opgewekt zou kunnen worden: 1. Langs de A2 en het spoor: bij bedrijventerreinen en de A2 en het spoor in het algemeen; 2. Bij bedrijventerreinen: bedrijventerrein de Geerden, bij Zaltbommel, bedrijventerrein Hedel en bedrijventerreinen in het algemeen; 3. Langs andere wegen: langs de provinciale weg en de Heemstraweg; 4. In de weilanden en open velden: in de polder; 5. Langs dijken en rivieren: in de uiterwaarden; 6. In natuurgebieden: liever niet in een natuurgebied. Zie pagina 21. Op basis van het gemiddelde hebben respondenten de volgende locaties als voorkeur voor het opwekken van zonne-energie. Deze locaties zijn aangevuld met mogelijke (algemene) plekken die vaker zijn genoemd door respondenten waar zonne-energie opgewekt zou kunnen worden: 1. Langs de A2 en het spoor: bij de A2 en het spoor in het algemeen; 2. Bij bedrijventerreinen: bedrijventerrein de Geerden, bij Zaltbommel, bedrijventerrein Hedel en bedrijventerreinen en daken in het algemeen; 3. In de weilanden en open velden: in de polder; 4. Op water (drijvend zonnepark) : oude delen van de Maas en bij zandmeren, zandgaten en zandafgravingen in het algemeen; 5.

Langs andere wegen: langs de provinciale weg en de Heemstraweg; 6. Langs dijken en rivieren: de (rivier)dijken in het algemeen; 7. In of nabij woongebieden: daken in het algemeen en op daken van openbare gebouwen; 8. In natuurgebieden: liever niet in een natuurgebied. Zie pagina 25. Participatie 57% van de respondenten wil het liefst geïnformeerd worden via de gemeentepagina in het Carillon. Zie pagina 29. Dit en meer blijkt uit dit onderzoek van Toponderzoek, waarbij 538 deelnemers zijn geraadpleegd.

2. Onderzoeksverantwoording Leeswijzer hoofdstuk 2. Onderzoeksverantwoording In dit hoofdstuk wordt de aanleiding en doelstelling van het onderzoek naar het onderwerp duurzaamheid in de gemeente Maasdriel geformuleerd. Vervolgens zijn de onderzoeksverantwoording, de methode, de betrouwbaarheid en de vergelijking van de response met de populatie verwerkt.

2.1 Aanleiding en doelstelling onderzoek De gemeente Maasdriel wil overschakelen op duurzame energie. Duurzame energiebronnen als zon, wind en aardwarmte veroorzaken geen luchtvervuiling en weinig CO2-uitstoot. Het voordeel is dat duurzame energie nooit opraakt. Dit in tegenstelling tot kolen, olie en gas. De verbranding van deze fossiele brandstoffen draagt sterk bij aan klimaatverandering. Maasdriel wil de uitstoot van CO2 in 2030 met 55% verminderen ten opzichte van 1990. In 2050 is het de bedoeling om nagenoeg geen CO2 meer uit te stoten. Om dit waar te maken werkt de gemeente Maasdriel, in regionaal verband, aan een Regionale Energie Strategie (RES). Niet alleen in regionaal verband wordt er aan een energiestrategie gewerkt. Ook in Maasdriel zelf moet invulling gegeven worden aan deze opgave. De gemeente Maasdriel wil kaders opstellen waarbinnen duurzame energie in onze gemeente mag worden opgewekt. De gemeente Maasdriel wil van de inwoners weten hoe ze aankijken tegen de energieopgave en wil weten wat de mening is over het opwekken van energie door middel van zonneparken en windmolens. De gemeente Maasdriel vindt het belangrijk dat participatie invulling krijgt binnen het proces en gebruikt de resultaten bij het opstellen van een visie op zonne- en windenergie. De gemeente Maasdriel wil niet over de inwoners praten, maar met de inwoners.

2.2 Onderzoeksverantwoording Onderzoek Onderwerpen

Enquêteperiode Aantal vragen Aantal respondenten Foutmarge

: : : : : : : :

Duurzaamheid in Maasdriel Condities Locatie Participatie 3 september 2020 tot 15 september 2020 35 538 4,2% (bij een betrouwbaarheidsniveau van 95%)

2.3 Methode 538 respondenten spraken zich uit over het onderwerp duurzaamheid in Maasdriel in een vragenlijst. De vragenlijst voor het onderzoek is opgesteld in overleg met de gemeente Maasdriel. Op 25 augustus 2020 zijn 4.000 huishoudens in de gemeente Maasdriel huis-aan-huis benaderd door de gemeente voor het onderzoek. De deelnemers hebben tot 15 september de gelegenheid gehad om de vragenlijst digitaal in te vullen. In de brief was een unieke code opgenomen die ieder huishouden de gelegenheid gaf om eenmalig deel te nemen aan het online onderzoek. Huisgenoten konden de vragenlijst via een andere openbare hyperlink invullen. 6

Indien het voor inwoners niet mogelijk was om de vragenlijst online in te vullen, is onderzoekbureau Toponderzoek tijdens werkdagen tussen 09.00 uur en 16.30 uur bereikbaar geweest om het onderzoek telefonisch af te nemen. Daarnaast zijn de deelnemers van TipBommelerwaard, wonend in de gemeente Maasdriel, op 3 september benaderd om deel te nemen aan de vragenlijst. Op 10 september is een herinneringsmail gestuurd. Ook heeft de gemeente Maasdriel verschillende media gebruikt om alle doelgroepen te bereiken, denk hierbij aan een openbare hyperlink via Facebook en de website. Daarnaast is er op de gemeentepagina in het Carillon aandacht besteed aan het onderzoek. Het invullen van de vragenlijst duurde slechts enkele minuten. Alle respondenten hebben de vragenlijst anoniem ingevuld.

2.4 Betrouwbaarheid Kijkende naar de resultaten van de inwoners: De foutmarge geeft de precisie van een gemeten percentage aan. Hoe kleiner de foutmarge, hoe preciezer het gemeten resultaat. In dit onderzoek is de foutmarge maximaal ±4,2%. Het betrouwbaarheidsniveau geeft de verwachte kans aan, dat bij herhaling van de meting onder gelijke omstandigheden, een zelfde resultaat wordt verkregen. Dit onderzoek heeft een foutmarge van onder de 5%, waardoor het onderzoek onder de inwoners representatief wordt geacht.

2.5 Vergelijking van respons met populatie De respons wordt vergeleken met de populatie van de gemeente Maasdriel op de volgende punten: - Leeftijd; - Woonplaats De onderliggende waardes volgen hieronder, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de populatie (de verdeling rondom inwoners van Maasdriel) en de respons (de verdeling rondom de respondenten). Leeftijd In onderstaande grafiek zien we de ongewogen afspiegeling op basis van leeftijd. In de grafiek is een ondervertegenwoordiging te zien van het percentage respondenten uit de leeftijdscategorieën onder de 45 jaar en 75 jaar en ouder.

Respons en populatie naar leeftijd 1%

Onder de 25 jaar

(n respons = 432)

14% 6%

25 tot 35

13% 11%

35 tot 45

14%

45 tot 55

20% 18%

55 tot 65

18%

65 tot 75

29% 28%

14% 5%

75 jaar en ouder 0%

9% 10%

15%

Respons

20%

25%

30%

35%

Populatie

Woonplaats In onderstaande grafiek zien we de ongewogen afspiegeling op basis van woonplaats. In de grafiek is een ondervertegenwoordiging te zien in het percentage inwoners uit Kerkdriel. Er is een oververtegenwoordiging te zien in het percentage inwoners uit Rossum en Hedel.

Respons en populatie naar woonplaats (n respons = 503) 2%

Well

4% 4%

Velddriel

Rossum

13% 26%

Kerkdriel

32%

4% 5%

Hurwenen Hoenzadriel

3% 5% 6%

Heerewaarden Hedel

20%

24%

15% 15%

Ammerzoden Alem

Anders 0%

10%

15% Respons

20%

25%

30%

35%

Populatie

3. Resultaten Leeswijzer hoofdstuk 3. Resultaten In dit hoofdstuk zijn alle grafieken weergegeven, gebaseerd op de resultaten van de vragenlijst. Indien er voor de vraag een introductie is gegeven in de vragenlijst, dan wordt deze ook boven de grafiek weergegeven. Rechtsboven staan het aantal respondenten vermeld, bij de (n=..). Links daarvan staan boven de grafiek de bevindingen. Onder de bevindingen staat de vraag vermeld. In het geval van een meerkeuzevraag (meerdere antwoorden mogelijk), dan wordt dit hieronder vermeld. In het geval van een rankingvraag, dan wordt een extra uitleg gegeven van de grafiek. Op deze rankingvragen hebben respondenten een ranking aangebracht op verschillende antwoordmogelijkheden. Deze grafieken kunnen als volgt gelezen worden:

LET OP! Een laag gemiddelde betekent dat het antwoord vaak op de eerste plaats is genoemd. Het antwoord met het laagste gemiddelde is dus het antwoord dat het vaakst op ‘1’ is gezet. Bij een top 6 is het hoogst (slechtst) mogelijke gemiddelde een 7. Dit komt doordat antwoorden die niet in een top 3 worden meegenomen wel worden meegenomen in de berekening van het gemiddelde. 9

Introducerende tekst in vragenlijst: De gemeente Maasdriel wil overschakelen op duurzame energie. Duurzame energiebronnen als zon, wind en aardwarmte veroorzaken geen luchtvervuiling en weinig CO2-uitstoot. Het voordeel is dat duurzame energie nooit opraakt. Dit in tegenstelling tot kolen, olie en gas. De verbranding van deze fossiele brandstoffen draagt sterk bij aan klimaatverandering. Uiteindelijk willen we de uitstoot van CO2 in 2030 met 55% procent verminderen. In 2050 willen we nagenoeg geen uitstoot meer van CO2 ten opzichte van 1990. Om dit waar te maken werkt de gemeente Maasdriel, in regionaal verband, aan een Regionale Energie Strategie (RES). Niet alleen in regionaal verband wordt er aan een energiestrategie gewerkt. Ook in Maasdriel zelf moet invulling gegeven worden aan deze opgave. De gemeente Maasdriel wil kaders opstellen waarbinnen duurzame energie in onze gemeente mag worden opgewekt. Graag wil de gemeente Maasdriel van u weten hoe u aankijkt tegen de energieopgave. Ook willen we weten wat uw mening is over het opwekken van energie door middel van zonneparken en windmolens. Wij willen uw input gebruiken bij het opstellen van een visie op zonne- en windenergie. Aan het eind van de vragenlijst kunt u aangeven of u in oktober wilt meepraten over dit onderwerp tijdens één van de twee avonden die hiervoor worden georganiseerd.

3.1 Duurzaamheid – gemeente Maasdriel

79% vindt het (zeer) belangrijk dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie; 6% vindt dit (zeer) onbelangrijk. 1 In hoeverre vindt u het belangrijk of onbelangrijk dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie? Zeer belangrijk

(n=538)

37%

Belangrijk

42%

Neutraal

16%

Onbelangrijk

Zeer onbelangrijk

Weet niet

0% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Zie toelichtingen op pagina 31.

De meest genoemde redenen waarom respondenten het (zeer) belangrijk vinden dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie zijn: (Vraag 1.1 Kunt u toelichten om welke reden(en) u het (zeer) belangrijk vindt dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie? (n=391))

1. Voor de toekomst 2. Voor het milieu 3. Fossiele brandstoffen raken op/ verduurzaming Zie toelichtingen op pagina 34 en verder.

De meest genoemde redenen waarom respondenten het (zeer) onbelangrijk vinden dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie zijn: (Vraag 1.2 Kunt u toelichten om welke reden(en) u het (zeer) onbelangrijk vindt dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie? (n=31))

1. Dit is niet de taak van een lokale overheid 2. Er is geen probleem 3. Financiële redenen Zie toelichtingen op pagina 46 en verder.

Introducerende tekst voor de vraag in de vragenlijst: In welke mate bent u het (on)eens met onderstaande stelling?

67% is het (zeer) eens met 'Ik ben zelf actief bezig met duurzame energie en/of energiebesparing'; 10% is het (zeer) oneens. '2. Ik ben zelf actief bezig met duurzame energie en/of energiebesparing' (Denk bijvoorbeeld aan isoleren of inzetten van warmtepo (n=517) Zeer mee eens

23%

Mee eens

44%

Neutraal

21%

Mee oneens

Zeer mee oneens

Weet niet

2% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Zie toelichtingen op pagina 48.

De respondenten die actief bezig zijn met duurzame energie en/ of energiebesparing doen dit voornamelijk met: (Vraag 2.1 Op welke manier(en) bent u actief bezig met duurzame energie en/of energiebesparing? (n=428))

- zonnepanelen; - het isoleren van het huis; - het bewust leven. Zie toelichtingen op pagina 50 en verder.

De respondenten die zelf niet actief bezig zijn met duurzame energie en/ of energiebesparing doen dit voornamelijk om de redenen: (Vraag 2.2 Om welke reden(en) bent u (totaal) niet bewust bezig met duurzame energie en/of energiebesparing? (n=54))

- te duur/ te hoge kosten; - het huis is oud, gehuurd of door een andere reden ongeschikt om duurzaam in te investeren. Zie toelichtingen op pagina 62 en verder.

Hoe lokaler de klimaatafspraken, hoe minder de respondenten op de hoogte zijn van de afspraken: - Wereldwijde afspraken: 8% van de respondenten is volledig op de hoogte; 47% is op hoofdlijnen op de hoogte; - Nederlandse klimaatafspraken: 7% van de respondenten is volledig op de hoogte; 46% is op hoofdlijnen op de hoogte. - Regionale klimaatafspraken (RES) die momenteel worden uitgewerkt: 5% volledig op de hoogte; 12% op hoofdlijnen op de hoogte. 3. In hoeverre heeft u gehoord van of bent u op de hoogte van: (n=502) 3.1 Het klimaatakkoord van Parijs (wereldwijde klimaatafspraken)

47%

36%

10%

3.2 Het Nederlandse klimaatakkoord (Nederlandse klimaatafspraken)

46%

38%

33%

50%

3.3 De Regionale Energie Strategie (RES) (Regionale klimaatafspraken die momenteel 5% 12% worden uitgewerkt)

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Ik ben volledig op de hoogte

Ik ben in hoofdlijnen op de hoogte

Ik ben een beetje op de hoogte

Ik ben niet op de hoogte

Introducerende tekst voor de vraag in de vragenlijst: De gemeente Maasdriel is bezig met het opstellen van beleid voor het opwekken van duurzame energie. Dit beleid volgt uit een reeks van internationale, nationale en regionale afspraken. De gemeente Maasdriel wil inwoners betrekken bij het opstellen van dit beleid.

60% vindt het klimaatprobleem erg belangrijk. We moeten vandaag starten met bewezen technieken. 4 Welke uitspraak past het best bij uw mening? Het klimaatprobleem is erg belangrijk. We moeten vandaag starten met bewezen technieken (windenergie, zonne-energie, waterkracht en aardwarmte) Het klimaatprobleem is niet erg belangrijk. We moeten wachten tot nieuwe technieken (bijvoorbeeld waterstof, kernfusie) beschikbaar zijn.

(n=498)

60%

15%

Anders

16%

Geen voorkeur

Weet niet

20%

40%

60%

80%

100%

Zie toelichtingen op pagina 65 en verder.

3.2 Condities Introducerende tekst voor de vraag in de vragenlijst: Rondom het opwekken van windenergie en zonne-energie gelden wettelijke kaders, bijvoorbeeld voor geluid, slagschaduw en veiligheid.

Belangrijkste randvoorwaarden bij het opwekken van duurzame energie naast de wettelijke eisen: 5 Wat is volgens u de belangrijkste randvoorwaarde bij het opwekken van duurzame energie naast de wettelijke eisen? Het gemiddelde van de gegeven ranking (= getal, hoe lager hoe hoger in de ranking)

Randvoorwaarde op 1e plaats (= donkerste gedeelte van balk)

Aantal keer randvoorwaarde in top 3 (= hoogte van balk) (n=448)

60% 50%

2,6 2,9

40%

2,9

30%

3,4

20%

3,5

3,7

10%

Anders

Het maximaliseren van financieel rendement voor de inwoners

Het zoveel mogelijk regionaal aanbesteden van het project

Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap

Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen

Het beschikbaar stellen van goedkope lokale stroom

Kijkende naar het gemiddelde (= getal) van de randvoorwaarden, dan vinden respondenten de volgende randvoorwaarden de belangrijkste randvoorwaarden bij het opwekken van duurzame energie, naast de wettelijke eisen: 1. Het beschikbaar stellen van goedkope lokale stroom (2,6) 2. Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap (2.9) 3. Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen (2,9) Kijkende naar de randvoorwaarden die het vaakst op de eerste plaats worden gezet (= donkerste gedeelte van balk) vinden respondenten de volgende randvoorwaarden de belangrijkste randvoorwaarden bij het opwekken van duurzame energie, naast de wettelijke eisen: 1. Het beschikbaar stellen van goedkope lokale stroom (36%) 2. Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap (19%) 3. Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen (19%) Kijkende naar de randvoorwaarden die het vaakst in de top drie voorkomen (= hoogte van balk), dan vinden respondenten de volgende randvoorwaarden de belangrijkste randvoorwaarden bij het opwekken van duurzame energie, naast de wettelijke eisen: 1. Het beschikbaar stellen van goedkope lokale stroom (55%) 2. Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap (52%) 3. Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen (50%) Zie toelichtingen op pagina 72 en verder.

Introducerende tekst voor de vraag in de vragenlijst: Er zijn verschillende manieren om invulling te geven aan de Regionale Energie Strategie (RES) en de lokale opgave. Het begint natuurlijk met het besparen van energie en het optimaal benutten van alle daken voor zonne-energie. Maar we moeten meer duurzame energie opwekken. Om uit te gaan van beproefde technieken richten we ons de komende jaren op windmolens en zonneparken. Wist u dat 1 windmolen zoals bij knooppunt Deil net zo veel opwekt als 12 hectare zonnepanelen? Dat is de oppervlakte van ongeveer 20 voetbalvelden. Zowel zonne-energie als windenergie hebben invloed op het landschap. De hoge windmolens zoals bij knooppunt Deil hebben een tiphoogte van 208 meter. Deze molens leveren 3 keer zo veel stroom op als de molen die in Den Bosch bij Treurenburg staat. De tiphoogte van de Treurenburg-windmolen is 139 meter. Het rendement van een hogere windmolen is dus hoger dan het rendement van een lagere windmolen. Om deze reden worden bijna geen lagere windmolens meer gebouwd. Onderstaande vragen zijn voorbeelden om uw voorkeuren inzichtelijk te krijgen omtrent zonne- en windenergie.

42% ziet liever 3 windmolens in het landschap. 6 Wat ziet u liever in het landschap? (In deze vraag wordt een voorbeeld geschetst om uw voorkeuren inzichtelijk te krijgen.)

3 windmolens

(n=476)

42%

2 windmolens en 12 hectare zonnepanelen (20 voetbalvelden)

12%

1 windmolen en 24 hectare zonnepanelen (40 voetbalvelden)

36 hectare zonnepanelen (60 voetbalvelden)

18%

Geen voorkeur

14%

Weet niet

7% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Zie toelichtingen op pagina 76.

38% ziet meerdere kleine zonneparkeren ter grootte van 8 voetbalvelden groot liever in het landschap. 7 Wat ziet u liever in het landschap?

(n=471)

(In deze vraag wordt een voorbeeld geschetst om uw voorkeuren inzichtelijk te krijgen.)

1 of 2 grote zonneparken ter grootte van 60 voetbalvelden groot

27%

Meerdere kleine zonneparken ter grootte van 8 voetbalvelden groot

38%

Geen voorkeur

23%

Weet niet

13%

20%

40%

60%

80%

100%

Zie toelichtingen op pagina 83.

Introducerende tekst voor de vraag in de vragenlijst: Om de stroom van de windmolens en zonneparken naar de gebruiker te vervoeren, is het nodig om nieuwe kabels te leggen en om nieuwe elektriciteitsstations te bouwen. De kosten voor deze kabels en elektriciteitsstations bedragen vele miljoenen. Deze kosten zullen uiteindelijk betaald moeten worden. De kosten worden vergoed door heffingen, belastingen of hogere stroomtarieven. Door zonneparken en windmolens te combineren kunnen de kosten worden beperkt omdat dezelfde infrastructuur gebruikt kan worden.

53% ziet windmolens met zonneparken eronder liever in het landschap. 8 Wat ziet u liever in het landschap?

(n=475)

(In deze vraag wordt een voorbeeld geschetst om uw voorkeuren inzichtelijk te krijgen.)

Windmolens met zonneparken eronder

53%

Zonneparken en windmolens apart

Geen voorkeur

26%

Weet niet

11%

20%

40%

60%

80%

100%

Zie toelichtingen op pagina 88.

3.3 Locatie

Voorkeur voor locatie(s) voor het opwekken van windenergie: 9 Kunt u aangeven welke locatie(s) uw voorkeur heeft/hebben voor het opwekken van windenergie? Het gemiddelde van de gegeven ranking (= getal, hoe lager hoe hoger in de ranking)

Locatie op 1e plaats (= donkerste gedeelte van balk)

Aantal keer locatie in top 6 (= hoogte van balk)

(n=440) 100% 90%

2,0

80% 70%

3,3

60% 50% 40% 30%

5,6

5,7

6,1

20%

6,1 6,7

10%

Anders

In natuurgebieden

Bij bedrijventerreinen

Langs dijken en rivieren

Langs andere wegen

Langs de A2 en het spoor

In de weilanden en open velden

Kijkende naar het gemiddelde (= getal) van de locaties, dan hebben de volgende locaties de voorkeur voor het opwekken van windenergie: 1. Langs de A2 en het spoor (2,0) 2. Bij bedrijventerreinen (3,3) 3. Langs andere wegen (5,6) 4. In de weilanden en open velden (5,7) 5. Langs dijken en rivieren (6,1) 6. In natuurgebieden (6,7) Kijkende naar de locaties die het vaakst op de eerste plaats worden gezet (= donkerste gedeelte van balk), dan hebben de volgende locaties de voorkeur voor het opwekken van windenergie: 1. Langs de A2 en het spoor (68%) 2. Bij bedrijventerreinen (14%) 3. In de weilanden en open velden (6%) 4. Langs dijken en rivieren (1%) 5. Langs andere wegen (0%) 6. In natuurgebieden (0%) Kijkende naar de locaties die het vaakst in de top zes voorkomen (= hoogte van balk), dan hebben de volgende locaties de voorkeur voor het opwekken van windenergie: 1. Langs de A2 en het spoor (87%) 2. Bij bedrijventerreinen (77%) 3. Langs andere wegen (38%) 4. In de weilanden en open velden (35%) 5. Langs dijken en rivieren (29%) 6. In natuurgebieden (19%) Zie toelichtingen op pagina 92 en verder.

De meest genoemde (algemene) plekken voor het opwekken van windenergie, gekeken naar de locatie de weilanden en open velden: (Vraag 9.1 U heeft in de weilanden en open velden genoemd in de top 6, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van windenergie? (n=143))

- in de polder. Zie toelichtingen op pagina 96 en verder.

De meest genoemde (algemene) plekken voor het opwekken van windenergie, gekeken naar de locatie langs de A2 en het spoor: (Vraag 9.2 U heeft genoemd langs de A2 en het spoor in de top 6, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van windenergie? (n=343))

- bij bedrijventerreinen; - de A2 in het algemeen; - het spoor in het algemeen. Zie toelichtingen op pagina 99 en verder.

De meest genoemde (algemene) plekken voor het opwekken van windenergie, gekeken naar de locatie langs andere wegen: (Vraag 9.3 U heeft langs andere wegen genoemd in de top 6, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van windenergie? (n=154))

- langs de provinciale weg; - de Heemstraweg. Zie toelichtingen op pagina 105 en verder.

De meest genoemde (algemene) plekken voor het opwekken van windenergie, gekeken naar de locatie langs dijken en rivieren: (Vraag 9.4 U heeft langs dijken en rivieren genoemd in de top 6, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van windenergie? (n=121))

- in de uiterwaarden. Zie toelichtingen op pagina 107 en verder.

De meest genoemde (algemene) plekken voor het opwekken van windenergie, gekeken naar de locatie bij bedrijventerreinen: (Vraag 9.5 U heeft bij bedrijventerreinen genoemd in de top 6, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van windenergie? (n=299))

- bedrijventerrein de Geerden; - bij Zaltbommel; - bedrijventerrein Hedel; - bedrijventerreinen in het algemeen. Zie toelichtingen op pagina 109 en verder.

De meest genoemde (algemene) plekken voor het opwekken van windenergie, gekeken naar de locatie in natuurgebieden: (Vraag 9.6 U heeft in natuurgebieden genoemd in de top 6, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van windenergie? (n=77))

- liever niet in een natuurgebied. Zie toelichtingen op pagina 113 en verder.

Voorkeur voor locatie(s) voor het opwekken van zonne-energie: 10 Kunt u aangeven welke locatie uw voorkeur heeft voor het opwekken van zonne-energie? Het gemiddelde van de gegeven ranking (= getal, hoe lager hoe hoger in de ranking)

Locatie op 1e plaats (= donkerste gedeelte van balk)

Aantal keer locatie in top 8 (= hoogte van balk) (n=413)

90% 80%

3,1

70%

4,1

60% 50% 40% 30%

7,1

7,4

7,5 20%

7,6

8,1

8,3

10%

8,8

Anders

In of nabij woongebieden

In natuurgebieden

Op water (drijvend zonnepark)

Bij bedrijventerreinen

Langs dijken en rivieren

Langs andere wegen

Langs de A2 en het spoor

In de weilanden en open velden

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16215967/1