Bijlage profielschets - Programmabegroting 2024 Maasdriel
Tekst van het document
5. Financieringsrisico Als gevolg van enkele mondiale oorzaken is de
We hebben een
We rekenen in de begroting
inflatie o.a. in Nederland binnen een kort
treasurycommissie ingesteld
met (toekomstige) externe
tijdsbestek extreem gestegen en momenteel nog
die minimaal 4 keer per jaar
financieringen tegen een
aan het stijgen. De rente is sinds februari 2022 hard een overleg heeft. Hierbij
€ 500
rentepercentage van 3%.
gestegen doordat de Europese Centrale Bank (ECB) wordt de liquiditeitsbegroting Risico is dat de langlopende en de Amerikaanse tegenhanger (Federal Reserve
geactualiseerd en
rente gemiddeld met 1% (van
System, FED) via renteverhogingen de inflatie
geanalyseerd. Ook proberen
3 naar 4%) zal stijgen. Met
proberen te drukken. Voor toekomstige
we zo veel mogelijk rekening
een begroot
investeringen die op de planning staan is geen
houden met temporisering van investeringsvolume van
rekening gehouden met de verhoogde
projecten.
€ 10 miljoen per jaar betekent
financieringslast. Hierdoor lopen we als gemeente
dit vanaf 2024 wellicht
de komende jaren risico.
€ 100.000 meer uitgaven
Programmabegroting 2024-2027 - 75
Risico
Beheers-maatregelen
Benodigde weerstandscapaciteit
Maximale risico en kans kunnen verwachten, in 2025 €200.000, in 2026 €300.000 en in 2027 €400.000. We achten de kans groot dat dit risico optreedt bij alle investeringen. We nemen 50% mee als risico omdat we verwachten een bijdrage van het Rijk te krijgen via de circulaires om een gedeelte van de prijsstijgingen te dekken.
6. Afdekken voormalige stortplaatsen Vlagheide en AVRI Het grootste onvoorziene risico betreft het
Aandacht voor berekening
Op basis van de
€ 114
voornemen tot aanpassing van de rekenrente door toekomstige lasten en het t.z.t. geprognogtiseerde resultaten de provincie. De provincie voert elke vij jaar
vormen van een voorziening.
2020 t/m 2026 van de
periodiek onderzoek uit, een zogeheten Asset
stortplaatsen is het maximale
Liability Management (ALM) studie. Daarbij wordt
risico € 228.000. We achten
vastgesteld of de gehanteerde rekenrente
de kans gemiddeld (50%).
(momenteel 5,06%) en daarmee het gehanteerde doelvermogen passend is om aan haar eeuwigdurende nazorgverplichtingen te voldoen. Daarnaast hebben provincie en vergunninghouders een overeenkomst gesloten om onderzoek te doen naar duurzaam stortbeheer en/of technische ontwikkelingen/innovaties mogelijk kunnen leiden tot een beperking van de kosten van de nazorg. Onderdeel van deze overeenkomst is dat, zo lang dit onderzoek loopt, de vergunninghouders de stortplaatsen nog niet voor eeuwigdurende nazorg overdragen aan de provincie en dus zelf risicodrager blijven. Tegelijkertij handhaaft de provincie de rekenrente op het bestaande niveau. Zolang het doelvermogen niet definitef is vastgesteld lopen wij het risico dat het reeds in het nazorgfonds gestorte vermogen ontoereikend is. 8. Adequaat personeelsbestand Veel openstaande vacatures bij de gemeente en
Door continue een goede
Risico is dat we circa € 250.000
de bedrijfsvoeringsorganisatie kunnen niet
werkgever te zijn en door
meer budget per jaar nodig
ingevuld worden. Reden hiervan is dat geschikte
goede inzet van het
hebben voor de komende 4 jaar
kandidaten zeer schaars zijn. Ook hebben we
recruitmentteam proberen we voor o.a. inhuur om voldoende
€ 500
vastgesteld dat inhuur nu ook moeilijk te krijgen is zoveel mogelijk vacatures in te capaciteit te hebben om onze en vaak veel duurder is dan de middelen die
vullen door vast personeel aan taken uit te voeren. We achten
beschikbaar zijn om personeel te werven.
te nemen.
de kans 50% gemiddeld dat dit risico optreedt.
9. Prijsstijgingen grondstoffen Als gevolg van enkele mondiale oorzaken zijn de
Risico is dat we met een
bouwkosten in Nederland binnen een kort
begroot investeringsvolume
tijdsbestek extreem gestegen en momenteel nog
van € 10 miljoen per jaar te
aan het stijgen. Prijsstijgingen van enkele
maken krijgen dat de prijzen
€ 250
Programmabegroting 2024-2027 - 76
Risico
Beheers-maatregelen
Benodigde weerstandscapaciteit
Maximale risico en kans
tientallen procenten binnen een tijdsbestek van
gemiddeld met 5% meer
één of enkele weken zijn geen uitzondering meer.
stijgen in 2024 dan het
Omstandigheden díe daartoe bijdragen zijn onder
inflatiepercenage waar we nu
meer de (nasleep van de) Coronacrisis, de stijgende
rekening mee houden in de
energieprijzen en de schaarste en prijsstijgingen
begroting. Dit betekent dat we
door de oorlog in Oekraïne en bijbehorende
vanaf 2024 wellicht €500.000
sancties tegen Rusland. Onduidelijk is of en
meer uitgaven kunnen
wanneer de bouwkosten weer naar het niveau
verwachten dan we vooraf
zakken. Dit brengt risico's en onzekerheid met zich
begroot hebben. We achten
voor zowel bestaande overeenkomsten als ook voor
de kans groot 50% dat dit
nieuw te sluiten overeenkomsten.
risico optreedt bij alle investeringen. We verwachten een bijdrage van het Rijk om een gedeelte van de prijsstijgingen te dekken.
10. Algemene juridische bijstand De polisvoorwaarden van de aansprakelijkheids-
- Aandacht voor preventie en
We blijven juridische risico
verzekering sluiten een aantal zaken uit. Onder
het voorkomen van schade;
lopen de komende jaren.
€ 200
andere claims ten gevolge van:
- Verzekeringsportefeuille
Voornaamste reden hiervan is
- Toezeggingen en gewekte verwachtingen;
periodiek doorlichten;
dat we niet alles en/of willen
- Termijnoverschrijding;
- Vanaf 2024 hebben we
verzekeren. Over de jaren heen
- Niet nakomen van contracten;
structureel een budget van
lopen we op basis van
- Aanbestedingen;
ruim € 230.000 opgenomen
ervaringen uit het verleden
- Nadeelcompensatie;
voor juridische kosten,
(zowel financieel als
- Oneerlijke concurrentie;
benodigd voor bijstand van
inhoudelijk) een risico van
- Wet Markt en Overheid. Daarnaast is de gemeente advocaten in sommige
gemiddeld € 100.000 per jaar.
in een aantal juridische procedures verwikkeld
We achten de kans gemiddeld
juridische procedures.
waarvoor kosten worden gemaakt voor juridische
(50%) dat het risico dan zich
bijstand van een advocaat.
voordoet. Het blijft mogelijk dat de gemeente de komende jaren betrokken wordt in procedures waarbij de inschakeling van een adocaat nodig. Daarnaast zullen een aantal procedures die nu lopen afgerond worden waardoor de inzet van juridische bijstand van advocaten kan afnemen.
11. Omgevingswet De kosten voor het ontwikkelen van het
Onderzoek doen naar
gebiedsdekkend Omgevingsplan Maasdriel (in de
structurele financiële effecten op dit moment op financieel
periode t/m 2030), dat volledig voldoet aan de
van de Omgevingswet op
gebied. Hoe groot het risico
nieuwe juridische spelregels van de
eventuele meerkosten te
precies is kunnen we op dit
Omgevingswet, laten zich moeilijk ramen. De
kunnen compenseren op
moment nog niet
impact van de nieuwe juridische spelregels van de andere terreinen. Aangezien
De grootste risico's lopen we
PM
kwantificeren in onze
wet en het nieuwe digitale stelsel waarmee we
het onderzoek is gebaseerd op risicoparagraaf.
omgevingsplanwijzigingen ontwikkelen en
aannames kan het zijn dat de
publiceren wordt pas echt duidelijk als de wet in
structurele effecten hoger of
werking is getreden en we er (landelijk) mee gaan
lager uitvallen dan geraamd.
werken. Daardoor weten we niet of het gevraagde
Het rapport met de
structurele en incidentele budgetten toereikend
onderbouwde ramingen (o.a.
zijn en lopen we hier een risico.
op grond van verwachte
Programmabegroting 2024-2027 - 77
Risico
Beheers-maatregelen
Benodigde weerstandscapaciteit
Maximale risico en kans
ureninzet of verwachte kosten/baten van de stelselwijziging) gebruiken we de komende jaren om financieel gezien de vinger aan de pols te houden. Aanvullend op de structurele financiële effecten va de Omgevingswet moeten er ook nog een aantal incidentele uitgaven worden gedaan in de transitieperiode t/m 2030. Ten aanzien van de ontwikkeling van het Omgevingsplan Maasdriel is het nog onzeker of we uitkomen met de budgetten voor de invoering van de Omgevingswet. In lijn met het Transitieplan Omgevingsplan Maasdriel gaan we in stapjes starten met het bouwen aan het Omgevingsplan Maasdriel. Dat zal een deel van de bestaande onzekerheden wegnemen. 12. Wet Kwaliteitsborging (Wkb) Voor het bevoegd gezag betekent de verandering
- Onderzoek doen naar
met betrekking tot het toetsen en toezicht op de
structurele financiële effecten bedraagt circa € 97.000 euro
Het totaal financieel risico
€ 68
bouwtechnische kwaliteit, dat kosten kunnen dalen van de Wkb op eventuele
over de periode 2024 t/m 2027.
als gevolg van veranderende taken en in het
meerkosten te kunnen
We achten de kans groot 70%
verlengde daarvan verminderde legesinkomsten.
compenseren op andere
dat dit risico optreedt.
De gevolgen verschillen per gemeente en hangen
terreinen. Het rapport met de
veelal samen met de huidige kostendekkendheid en onderbouwde ramingen (o.a. werkwijze. Voor de gemeente Maasdriel is
op grond van verwachte
uitgegaan van de aangeleverde gegevens vanuit
ureninzet of verwachte
de ODR, ten aanzien van de Wkb en de wegvallende kosten/baten van de taken en leges. Hierbij is op basis van een extern
stelselwijziging) gebruiken we
onderzoek vastgesteld dat we een nadelig
de komende jaren om
financieel risico lopen bij de intreding van de wet.
financieel gezien de vinger aan de pols te houden.
13. Datalek / informatiebeveiliging We maken gebruik van een
In een cyber calculatie hebben
maken krijgen met een (poging tot ) cyber hack en reeks beheersmaatregelen
Als overheid hebben we een reëel risico dat we te
we begroot dat een schade van
in het verlengde daarvan dat data van ons
€ 1,7 miljoen bij een maximale
welke ‘de kans op’ en de
gecompromitteerd raakt dan wel verloren zal gaan. ‘impact van’ moet reduceren.
impact te verwachten is. Door
Als je kijkt naar Risico = Kans X Impact dan hebben ‘De kans op’ wordt aangepakt
onze vergevorderde
we met onze Heatmap informatiebeveiliging
door de mogelijkheden van
maatregelen zal de kans dat
ingezet op reductie van de kans dat het optreed en een hacker om over internet
we met dit maximale bedrag
als het optreed dat dan de impact zo klein mogelijk een aanval uit te voeren zo
geconfronteerd worden zeer
€ 890
is. Waardering van het risico dat een poging tot hack klein mogelijk te maken. Daar klein zijn. Echter kan bij een plaatsvind: Als gemeente zijn we uitgebreid online heeft al veel aan verbeteringen datalek/hack alsnog sprake
Programmabegroting 2024-2027 - 78
Risico
Beheers-maatregelen
Benodigde weerstandscapaciteit
Maximale risico en kans
aanwezig. Het risico dat we geconfronteerd worden plaats gevonden. De ‘impact
zijn van een impact die te
met een hack (poging) is dan ook substantieel en
van’ wordt ook door diverse
kwalificeren is als gemiddeld.
niet aflatend.
maatregelen aangepakt. Hier
Deze calculatie is exclusief
zijn stappen gemaakt maar
kosten die voort kunnen
daar zijn nog verdere
vloeien uit een bestuurlijke
verbeteringen door te voeren.
boete of schadeclaims van
Opgemerkt moet worden dat
betrokkenen in het kader van
we hier t.o.v. twee jaar terug
privacywetgeving of overige
significante verbetering
wetgeving. Indien er
hebben gerealiseerd. Hiermee bijvoorbeeld sprake is van kunnen wij niet uitsluiten dat
onvoldoende passende
wij kwetsbaar zijn voor een
beveiligingsmaatregelen dan
hack maar wel dat we de
kan in de praktijk afhankelijk
impact en het herstel daarvan van de constateringen een veel beter kunnen managen en bestuurlijke boete van > de schade een stuk beperkter
€400.000 worden opgelegd.
kunnen houden t.o.v. twee jaar De kans dat dit voorkomt in terug.
Nederland wordt door experts als zeer klein (10%) beschouwd.
14. Zuidelijke ontsluitingsroute Het project ZOR is een groot project voor
Om grip te kunnen houden op
Maasdrielse begrippen en wijkt af van de dagelijkse de projectrisico’s maken we activiteiten van de organisatie. Hierdoor kent het
De grootste risico's lopen we
PM
op dit moment op financieel
gebruik van een extern bureau gebied. Hoe groot het risico
project een verhoogd risicoprofiel.
dat veel dat veel kennis heeft
precies is kunnen we op dit
Risicobeheersing is een steeds belangrijker
van vergelijkbare projecten.
moment nog niet
wordend aspect van onze projectmanagement.
We maken nu gebruikt van
kwantificeren in onze
het risicomanagementtool
risicoparagraaf. Het project is
Rislog. Met Rislog zijn we in
in de opstartfase en in 2023
staat om op een eenvoudige
wordt een goede financiële
wijze risico’s in kaart te
begroting en een
brengen, bij te houden, te
liquiditeitsbegroting voor de
bewerken, analyses te maken
ZOR opgesteld waarbij meer
en te rapporteren over de
duidelijk moet zijn welke
risico’s aangaande de ZOR. We risico's we lopen die wel niet of hebben nu de risico’s en
maar gedeeltelijk kunnen
oorzaken geïnventariseerd en
mitigeren door de interne
conform de Risman-brillen.
beheersingsmaatregelen.
Hierbij hebben we de risico's
Daarna zal een kans x impact
aangevuld met de met de kans analyse gemaakt worden. Op van optreden en de gevolgen
dit moment is het risico PM.
voor de planning en voor de kosten, alsmede andere relevante gevolgen bij het optreden van de risico’s voor ons als opdrachtgever. De eerste risico-inventarisatie hebben we compleet gemaakt met het benoemen van de beheersmaatregelen en actiehouders. 15. Integraal Huisvestingsplan
Programmabegroting 2024-2027 - 79
Risico
Beheers-maatregelen
Maximale risico en kans
Het IHP biedt de gemeente, schoolbesturen en
In het politiek-bestuurlijke
De grootste risico's die we
opvangorganisaties een dynamisch
besluitvormingsproces rond
kunnen lopen zijn op financieel gebied. Hoe groot
Benodigde weerstandscapaciteit PM
beleidsperspectief, geborgd in een gedragen en
het IHP moet blijken in welk
transparant uit te voeren Meerjaren
tempo de gemeente Maasdriel het risico precies is kunnen we
Huisvestingsplan. Het plan geeft houvast aan hoe
in staat is de benodigde
op dit moment nog niet
om te gaan met investeringen in gebouwen voor
investeringen te plegen.
kwantificeren in onze
onderwijs en opvang opdat er in de gemeente
Voor het genoemde
risicoparagraaf. De komende
Maasdriel een duurzame en gezonde onderwijs- en investeringsbedrag geldt
jaren moeten we bij de
opvangomgeving kan worden voortgezet.
vanuit de gemeente het
eventuele voorstellen op basis
volgende:
van risicomangement
Het IHP is een planningsdocument voor de
Dit IHP is in overleg tussen
vaststellen welke risico's we
komende 15 jaar. Het toekomstbestendig maken
gemeente, schoolbesturen en
lopen die wel niet of maar
van onze schoolgebouwen is kostbaar. Op basis van kinderopvangorganisaties tot
gedeeltelijk kunnen mitigeren
de scenario’s, zoals deze in het IHP staan
stand gekomen. De partijen
door de interne
beschreven, bedraagt de investering voor de
hebben een akkoord gegeven
beheersingsmaatregelen. Op
periode 2022-2037 € 18,5 miljoen (op basis van
over de visie en ambitie op
dit moment is het risico PM.
het indicatieve bedrag 2021 en exclusief
onderwijshuisvesting. Het
indexeringen).
vormt daarnaast een perspectief om alle besluiten rond investeringen in huisvesting de komende jaren langs te leggen en kan iedere vier jaar worden geactualiseerd. Het IHP is als het ware een koersdocument en geen blauwdruk. Op deze manier blijft flexibiliteit (beargumenteerd) gehouden. Het is aan alle partijen om te waarborgen dat projecten en daaraan gekoppelde investeringen mogelijk zijn. Het plan krijgt status met een vaststellingsbesluit vanuit de gemeenteraad. Hiermee staan de investeringen in de eerste vier jaar vast en weet de gemeenteraad welke investering vanaf jaar vijf en verder verwacht worden. Over investering na de eerste periode van 4 jaar dient de gemeenteraad aparte besluiten te nemen. In de komende vier jaar staan geen investeringen gepland. Voor de jaren erna zullen we een risico-inventarisatie maken voor de investeringen die we mogelijk gaan doen. Dit zal terugkomen in de
Programmabegroting 2024-2027 - 80
Risico
Beheers-maatregelen
Benodigde weerstandscapaciteit
Maximale risico en kans
voorstellen die aan de raad worden gepresenteerd. Totaal
€ 3.393
Beschikbare weerstandscapaciteit Rekening houdend met de vastgestelde nota reserves en voorzieningen is de beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente Maasdriel als volgt opgebouwd: • Algemene reserve De algemene reserve wordt gebruikt voor het opvangen van risico’s in algemene zin. De algemene reserve is vrij aanwendbaar; • Algemene reserve bouwgrondexploitatie De reserve bouwgrondexploitatie is een vrij aanwendbare bestemmingsreserve die tot de weerstandscapaciteit wordt geteld; • Begrotingsresultaat Het begrotingsresultaat is vrij aanwendbaar en wordt tot de weerstandscapaciteit geteld; • Onvoorzien De post onvoorzien is vrij aanwendbaar en wordt tot de weerstandscapaciteit geteld.
Stand per 31-12- 2023
(Bedragen x € 1.000) Algemene reserve
12.050.149
Algemene reserve grondexploitatie
-
Resultaat (inclusief onvoorzien)
131.624
Beschikbare weerstandscapaciteit
12.181.773
Weerstandsvermogen Het is van belang te weten of sprake is van een toereikend weerstandsvermogen. Als het risicoprofiel bekend is, kan een relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De berekeningswijze van de ratio weerstandsvermogen op basis van een gegeven zekerheidspercentage is als volgt: Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit / Benodigde weerstandscapaciteit
(Bedragen x € 1.000)
Begroting 2024
Jaarrekening 2022
Beschikbare weerstandscapaciteit
12.182
16.955
Risico's
3.393
5.938
Minimaal benodigde weerstandscapaciteit conform ratio 1,65
5.598
9.798
Saldo vrije deel weerstandscapaciteit
6.583
7.157
Weerstandsvermogen
3,59
2,86
De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risico-inventarisatie voortvloeit, zetten we af tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.
Programmabegroting 2024-2027 - 81
De ratio weerstandsvermogen is groter dan 1,65. Financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft voor dat gemeenten vijf financiële kengetallen opnemen in de begroting en jaarrekening. In een ministeriële regeling is een uniforme berekening van deze kengetallen voor alle gemeenten opgenomen. De invoering van de kengetallen is bedoeld om de gemeenteraad meer inzicht te geven in de financiële positie van de gemeente en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. De kengetallen worden geanalyseerd ten opzichte van de door de provincie Gelderland vastgestelde normenwaarden, waaraan een categorisering is gekoppeld. Meerjarenperspectief De jaarrekening 2022 en de meerjarenbegroting 2024-2027 leveren de volgende kengetallen op.
Kengetallen
Realisatie 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Netto-schuld quote
52,9%
84,2%
97,2%
103,0%
109,4%
109,4%
Netto-schuld quote
53,0%
81,0%
97,5%
103,2%
109,6%
109,6%
Solvabiliteit
31,5%
25,0%
23,4%
21,7%
21,7%
21,8%
Grondexploitatie
8,5%
12,6%
9,2%
12,2%
8,9%
5,9%
Structureel exploitatie
0,0%
1,1%
0,2%
1,8%
-2,4%
-3,0%
Belastingcapaciteit
100,9%
100,9%
112,8%
112,8%
112,8%
112,8%
Maasdriel 2024
Categorie A
Categorie B
Categorie C
Netto schuldquote
97,2%
<90%
90-130%
>130%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen
97,5%
<90%
90-130%
>130%
Solvabiliteitsratio
23,4%
>50%
20-50%
<20%
Grondexploitatie
9,2%
<20%
20-35%
>35%
Structurele exploitatieruimte
0,2%
>0
0
<0
112,8%
<95%
95-105%
>105%
gecorigeerd
Financiële gemiddelde kengetallen
Belastingcapaciteit
Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen (opbrengsten in de begroting). Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote wordt berekend inclusief en exclusief uitgezette leningen aan derden. Hierdoor wordt duidelijk wat het aandeel is van de verstrekte leningen in de exploitatie. De netto schuldquote stijgt door een toename van de schuldenlast. De gemeente Maasdriel komt in categorie B terecht vanaf 2024. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio is de verhouding van het eigen vermogen ten opzichte van het totale balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat volgens artikel 42 van het BBV uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserve) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. De solvabiliteitsratio geeft
Programmabegroting 2024-2027 - 82
inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteit neemt af door inzet van de gemeentelijke reserves. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves te delen door de totale baten en uit te drukken in een percentage. De gemeente Maasdriel laat een positief structureel exploitatiesaldo zien voor de jaren 2024 en 2025, wat betekent dat structurele lasten met structurele baten worden bekostigd. Door de achterblijvende middelen uit het gemeentefonds voor de jaren 2026 en 2027 is het structureel exploitatiesaldo voor die jaren negatief. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grondexploitaties zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten.
Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting en uitgedrukt in een percentage. De gemeente Maasdriel heeft één grondexploitatie die doorloopt in de toekomstige jaren (Kerkdriel, Paddenstoelenbuurt). Doordat deze grondexploitatie op termijn opbrengsten genereert neemt het kengetal af . Belastingcapaciteit Het kengetal belastingcapaciteit is de verhouding tussen de woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t (het begrotingsjaar) ten opzichte van het landelijk gemiddelde in jaar t-1 (het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar) uitgedrukt in een percentage. In de woonlasten worden de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing meegenomen.
Programmabegroting 2024-2027 - 83
Paragrafen Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding In de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen doen wij verslag over de voortgang van het geplande onderhoud en het eventuele achterstallig onderhoud aan wegen, straatverlichting, openbaar groen, speelvoorzieningen, water & riolering en gebouwen. Een groot vermogen is geïnvesteerd in de kapitaalgoederen in onze gemeente. Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een kerntaak van de gemeente. De kapitaalgoederen zijn van groot belang voor het zo optimaal mogelijk functioneren van onze gemeente, onder meer op het gebied van de leefbaarheid, veiligheid, verkeer en vervoer en recreatie. Onderhoud en beheer is nodig om kapitaalvernietiging te voorkomen. Met het beheer en onderhoud van deze kapitaalgoederen is een grote inzet van onze middelen (personeel en financiën) gemoeid. Deze paragraaf geeft inzicht in de mate van onderhoud en de financiële lasten van de verschillende kapitaalgoederen. In het Jaarprogramma Openbare Ruimte (JOR) worden de middelen van de diverse disciplines bij elkaar gebracht, zodat voorbereiding en realisatie van projecten waar nodig integraal vorm krijgen. De marktsituatie in de gww- en bouwsector is momenteel ongunstig. De prijsstijgingen zijn fors en soms wordt er door een beperkt aantal aannemers of helemaal niet ingeschreven op werken.
Wij monitoren dit alles en passen onze werkwijzen hierop zoveel mogelijk aan. Uitbreiding capaciteit buitendienst Na analyse van de werkzaamheden van de buitendienst in relatie tot de capaciteit blijkt dat er sprake is van een ernstige onbalans tussen kwantiteit en kwaliteit van het aanwezige personeel en de omvang van het takenpakket. Met de huidige bezetting is de uitvoering van de meldingen en toezicht op uitvoering van onderhoud niet meer naar behoeven te realiseren. Het aantal meldingen is dit jaar met 50 per maand (van 270 naar 340 meldingen) gestegen. Er is in de afgelopen jaren een stijgende lijn te zien van het aantal meldingen door inwoners, ondernemers en collega’s. Daarnaast is er een significante uitbreiding te zien in het te onderhouden areaal. Door de te hoge werkdruk is het toezicht op de uitvoering van grote onderhoudscontracten onvoldoende. Onvoldoende kwaliteit van een aannemer wordt te laat of niet opgemerkt en er is geen tijd voor zaken die typisch bij een gemeentelijke medewerker moeten liggen zoals contact met voetbalclubs of toezicht op projecten . Op basis van een inventarisatie van werkzaamheden en benodigde capaciteit is geconstateerd dat er 1,5 fte bij de buitendienst nodig is om een goede balans tussen werkload en capaciteit te creëren. Het benodigde budget hiervoor bedraagt € 90.000. Wegen en Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP)
Programmabegroting 2024-2027 - 84
Areaal
Betreft
Aantal circa
Verharde rijbanen
1.165.771 m2
Fietspaden
168.057 m2
Voetpaden
243.299 m2
Parkeervak
124.716 m2
Overige verharding
133.235 m2
Beleidskader
Actueel beheerplan
Door de raad ingesteld in
Looptijd tot en met
Wegenbeleidsplan 2024-2028 (nog vast te stellen)
2024
2028
Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan
2019
2030
Doelstelling Wij streven naar een doelmatige ontwikkeling en instandhouding van wegen, fietspaden en trottoirs, zodat een veilige en comfortabele bereikbaarheid van woningen, bedrijven en voorzieningen wordt gegarandeerd, die bijdraagt aan een functionele leefomgeving. Vanaf 2024 beheren we het wegenareaal op basis van de keuzes die gemaakt worden over het gewenste beheerniveau en de daarbij behorende beheerkosten conform het nieuwe wegenbeleidsplan 2024-2028.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Wegen In het wegenbeheerplan zijn middelen opgenomen voor het dagelijks en planmatig wegonderhoud. De belangrijkste kostenposten zijn kosten voor groot onderhoud en de kapitaallasten die het gevolg zijn van investeringen. Levensduur verlengend onderhoud aan de wegen, reconstructies en bermverhardingen worden geactiveerd en afgeschreven over de levensduur. Deze kosten die voortvloeien uit de investeringen gaan als kapitaallasten mee in de exploitatie.
GVVP, uitvoering 2e fase Met de uitvoering van het GVVP en het daaraan gekoppelde uitvoeringsprogramma kunnen de wegen in Maasdriel toekomstgericht worden verbeterd volgens het landelijke programma Duurzaam Veilig Wegverkeer. Vanaf 2024 gaat de tweede fase van het GVVP in uitvoering. De aanleg van 60km/u zones in het buitengebied is verdeeld over de 3 fases van het uitvoeringsplan. Dat betekent dat er met het beschikbaar stellen van middelen voor de tweede fase budget beschikbaar komt voor het vervolg van de aanleg van de 60km/u zones. Daarnaast zal vanuit de tweede fase de inrichting van de Burgemeester van Randwijckstraat te Rossum als gebiedsontsluitingsweg in uitvoering worden genomen.
Programmabegroting 2024-2027 - 85
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Groot onderhoud
644
917
617
617
617
617
Overige exploitatielasten
488
471
471
471
471
471
1.132
1.388
1.088
1.088
1.088
1.088
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Reconstructiebudget wegen 2024
1.873
-
-
-
Reconstructiebudget wegen 2025
-
1.873
-
-
(Bedragen x € 1.000)
Totaal lasten
Investeringen in 2024
Investeringen (Bedragen x € 1.000)
Reconstructiebudget wegen 2026
-
-
1.873
-
Reconstructiebudget wegen 2027
-
-
-
1.873
1.873
1.873
1.873
1.873
Totaal investeringen
Kwaliteit en risico’s Op basis van inspecties worden de onderhoudsmaatregelen toegekend. De planning wordt integraal afgestemd met de disciplines riolering, verkeer en groen. Als gevolg van meldingen of eigen waarneming, voeren de medewerkers van de buitendienst aanvullend kleine herstelwerkzaamheden uit, zoals het herstraten van enkele tegels en het verhelpen van verzakkingen en wortelopdruk. Straatverlichting
Areaal
Aantal circa
Betreft Lichtmasten
4.792
Armaturen
4.827
Beleidskader
Actueel beheerplan
Door de raad ingesteld in
Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Maasdriel 2016-2025
2016
Looptijd tot en met 2025
Het Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Maasdriel 2016-2025 is gebaseerd op de richtlijnen Openbare Verlichting 2011 (ROVL-2011).
Doelstelling Het doelmatig (werk met werk maken en wat is waar nodig), duurzaam (ledverlichting) en kwalitatief (normen) goed in stand houden van de openbare verlichting voor een veilige (sociale veiligheid en verkeersveiligheid) en comfortabele bereikbaarheid van woningen, bedrijven en voorzieningen.
Programmabegroting 2024-2027 - 86
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Uit het Beleidsplan openbare verlichting volgt het onderhoudsbudget en de jaarlijkse investeringen voor vervanging van masten en armaturen. De investeringen in de openbare verlichting worden ingezet om de nodige achterstallige masten en armaturen te vervangen en op energiekosten te besparen door in de komende jaren ledverlichting toe te passen. Hiermee is in 2025 alle conventionele verlichting vervangen door duurzame ledverlichting. De investeringen leiden tot kapitaallasten. Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Onderhoud
132
128
113
101
101
101
Energieverbruik
177
276
92
89
89
89
Totaal lasten
309
404
205
190
190
190
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
(Bedragen x € 1.000)
Investeringen (Bedragen x € 1.000) Straatverlichting armaturen 2024
276
-
-
-
Straatverlichting armaturen 2025
-
276
-
-
Straatverlichting armaturen 2026
-
-
276
-
Straatverlichting armaturen 2027
-
-
-
276
Straatverlichting masten 2024
132
-
-
-
Straatverlichting masten 2025
-
132
-
-
Straatverlichting masten 2026
-
-
132
-
Straatverlichting masten 2027
-
-
-
132
408
408
408
408
Totaal investeringen
Kapitaallasten investeringen verkeer en vervoer
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Aanleg, reconstructie en onderhoud van verharde openbare ruimte; verkeersmaatregelen;
287
654
1.574
1.728
1.813
1.906
openbare verlichting; gladheidsbestrijding
Kwaliteit en risico’s Gestreefd wordt naar doelmatige, duurzame en kwalitatief goede verlichting. Lichtpunten daar waar niet noodzakelijk vervallen en lichthinder in het buitengebied wordt tegengaan. Bij vervanging wordt ledverlichting met een witte lichtkleur toegepast. Waar mogelijk en gewenst wordt de verlichting in de nachtelijke uren gedimd tot 70% van het oorspronkelijke lichtniveau. Zo wordt op energieverbruik bespaard en CO2-uitstoot gereduceerd. Vervangingen worden gecombineerd met andere werkzaamheden. Zo wordt efficiënt omgegaan met de budgetten en wordt de hinder voor omwonenden geminimaliseerd. Groen
Areaal
Programmabegroting 2024-2027 - 87
Betreft
Aantal
Gras- en kruidachtigen (gazon)
310.000 m2
Ruw gras (bermen)
840.000 m2
Hagen
70.120 m2
Bodembedekkende heesters
29 000 m2
Heesters
5.700 m2
Vaste planten
2.100 m2
Struikrozen
300 m2
Bosplantsoen
65.000 m2
Loofbos
54.400 m2
Asfalt
951.580 m2
Elementenverharding
995.611 m2
Afvalbakken
294 stuks
Hondenpoepbakken/hondentoiletten
82 stuks
Boombeheer (bomen)
16.000 stuks
Beleidskader
Actueel beheerplan
Door de raad ingesteld in
Deelvisie Groen en Bomen
2019
Beleidsdocument Groen en Bomen (nog vast te stellen)
2024
Looptijd tot en met nvt
Doelstelling De doelstelling die is opgenomen in de Deelvisie Groen & Bomen bestaat uit vier hoofdthema’s: Goede groenstructuur; Sterke lokale identiteit; Duurzaamheid; Duidelijke kaders en normen.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Openbaar groen
668
860
828
817
817
817
Bomen/beplanting
303
255
205
205
205
205
Landschapsbeheer
16
11
11
11
11
11
Totaal
987
1.126
1.044
1.033
1.033
1.033
(Bedragen x € 1.000)
Kwaliteit en risico’s Beheer: De deelvisie wordt in 2024 uitgewerkt in het omgevingsprogramma Groen & Bomen. Het omgevingsprogramma kan worden gezien als de route om de doelstellingen die zijn opgenomen in de Deelvisie Groen & Bomen te bereiken. De doelstellingen worden vertaald in praktische richtlijnen en werkwijzen.
Programmabegroting 2024-2027 - 88
Uitvoering: Het openbaar groen wordt in alle kernen op niveau B onderhouden. Die ambitie is vertaald in het ontzorgingscontract voor groenonderhoud, het vegen van wegen, onkruidbeheersing op verhardingen en het legen van de prullenbakken. De bomen worden op een programmatische aanpak beheerd (Stategisch Boombeheer), om efficiënt en effectief het bomenbestand te kunnen beheren binnen de kaders van de beschikbare tijd, geld en middelen. Incidentele servicewerkzaamheden naar aanleiding van klachten en meldingen in de openbare ruimte worden door de buitendienst of aannemer uitgevoerd. Speelvoorzieningen
Areaal
Betreft
Aantal
Speeltoestellen
367
Speeltuinen
59
Beleidskader
Actueel beheerplan Kwaliteitseis voor spelen in de openbare ruimte 2021-2028
Door de raad ingesteld in 2021
Looptijd tot en met 2028
Speelvoorzieningen In de Kwaliteitseis voor spelen in de openbare ruimte staat beschreven welke kwaliteit de gemeente de komende jaren biedt voor spelen in de openbare ruimte. Hierbij gaat het onder andere over het beheer, onderhoud en vervanging. Het doel is het bieden van een veilig, gevarieerd, uitdagend en aantrekkelijk speelaanbod voor de kinderen in de gemeente Maasdriel. Sportvelden Binnen de gemeente zijn acht voetbalclubs actief. In het kader van het project 'kwaliteitszorg grassportvelden' worden de sportvelden iedere drie jaar beoordeeld. Daarbij wordt - op basis van de huidige bespelingintensiteit gekeken wanneer welk veld aan onderhoud of renovatie toe is. In 2024 stellen wij een beheerplan sportvelden op, waaruit blijkt wat de kosten van regulier onderhoud en de renovatiekosten zijn van alle (natuur- en kunstgras) velden. Ook brengen we daarmee in beeld wanneer welk veld vervangen moet worden.
Doelstelling Speelvoorzieningen Het aanbieden van gevarieerde en veilige speelvoorzieningen, met als doel dat kinderen en jeugd zich sociaal en fysiek kunnen ontwikkelen en ontspannen. Sportvelden Sport, spel en bewegen vervullen een belangrijke rol in de totale keten van gezondheid en zorg en dragen bij aan de vitaliteit en leefbaarheid binnen de kernen. Samenwerking tussen verenigingen wordt sterk gestimuleerd.
Programmabegroting 2024-2027 - 89
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
(Bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
54
66
66
66
66
66
172
118
90
90
90
90
-150
-
-
-
-
-
Speeltuinen Exploitatielasten Sportvelden Exploitatielasten Specifieke uitkering Rijksoverheid Kapitaallasten
126
158
284
331
326
321
Totaal
202
342
440
487
482
477
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
61
61
61
61
Investeringen (Bedragen x € 1.000) Speelruimteplan
Kwaliteit en risico’s Speeltuinen Het beschikbare budget voor speelvoorzieningen wordt ingezet voor regulier onderhoud en voor vervanging speeltoestellen en valondergronden. Regulier onderhoud omvat onder andere wettelijk verplichte veiligheidsinspecties en het onderhoud als gevolg van vandalisme of slijtage. Ook is er ruimte voor suggesties voor nieuwe toestellen door de inwoners van Maasdriel. Sportvelden Het budget voor beheer van de sportvelden is voor dagelijks beheer en groot onderhoud. Op de sportaccommodaties van v.v. D.S.C. te Kerkdriel, v.v. Hedel en Jan van Arckel te Ammerzoden (SESAM) wordt het dagelijks beheer en grootonderhoud vanaf 2017 door de verenigingen uitgevoerd. Bij voetbalvereniging D.S.C. in Kerkdriel wordt in 2024 de toplaag van de beide kunstgrasvelden vervangen om te kunnen blijven voldoen aan de gebruikersnorm van NOC*NCF-KNVB. Water en riolering
Areaal
Programmabegroting 2024-2027 - 90
Betreft
Aantal
Vuilwater Vrij verval riolering
116 km
Drukriolering
71 km
Persleiding
13 km
Gemalen
63 stuks
Installaties
484 stuks
Randvoorzieningen
7 stuks
Overstorten
33 stuks
IBA-systemen
67 stuks
Hemelwater Vrij verval riolering
32 km
Kolken
11.600 stuks
Hemelwateruitlaat
56 stuks
Hemelwaterberging
5 stuks
Wadi's
9 stuks
Oppervlaktewater A-watergangen
ca. 176 km
B-watergangen
ca. 151 km
C-watergangen
ca. 206 km
Beleidskader
Actueel beheerplan
Door de raad ingesteld in
Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026
Looptijd tot en met
2022
2026
Het beleid van dit product is bepaald in het Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026.
Doelstelling Het kapitaalgoed ‘water en riolering’ bestaat uit vier onderdelen: stedelijk afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater. Stedelijk afvalwater Wij dragen zorg voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater, dat vrijkomt binnen het grondgebied van de gemeente, door middel van een openbaar vuilwaterriool. Riolering dient drie belangen: bescherming van de volksgezondheid en volkshygiëne, bescherming van het milieu en het in stand houden van de kwaliteit van de leefomgeving. Hemelwater Wij zetten ons in voor terugdringing van vermenging van schoon hemelwater met stedelijk afvalwater. Wij hebben hierbij de voorkeur voor het bovengronds opvangen van hemelwater. Onze burgers sporen wij aan om waterbewust om te gaan met de inrichting van hun eigen perceel.
Programmabegroting 2024-2027 - 91
Overlast, waarbij water in woningen stroomt en materiële schade optreedt, proberen wij te voorkomen. Komt bij herhalende extreme neerslag op dezelfde locatie vaker wateroverlast voor, dan beschouwen wij dit als een trend. Wij onderzoeken dan de mogelijkheden voor het treffen van maatregelen in de openbare ruimte. Grondwater Wij hebben de zorgplicht voor een doelmatige aanpak van structurele grondwateroverlast die het onmogelijk maakt om een perceel te gebruiken op de manier waarvoor het bedoeld is. Oppervlaktewater Watergangen en vijvers zijn van groot belang voor het bergen en de aan- en afvoer van water. Bij hevige regenval en in situaties met veel kwel bij hoge waterstanden in de rivieren zorgen de watergangen en vijvers voor droge voeten. Door aanwezigheid van voldoende ruimte voor water in en nabij de woonkernen wordt structurele wateroverlast in de woonkernen en het buitengebied voorkomen.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Uit het WRP 2022-2026 volgen de benodigde budgetten investeringen. In de paragraaf lokale heffingen is de kostendekkendheid uiteen gezet. In het investeringsoverzicht staan de investeringen weergegeven.
(Bedragen x € 1.000) Exploitatielasten
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
2.175
3.071
3.496
Extracomptabele kosten (BTW, overhead, rente)
630
875
830
Storting in voorziening riolering
118
-
0
2.923
3.946
4.326
(Bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Baten uit rioolheffing
2.875
3.423
3.493
Baatbelasting
9
-
-
Aansluitbijdragen
39
-
-
-
523
833
2.923
3.946
4.326
Totaal lasten
Onttrekking uit voorziening riolering Totaal baten
Kwaliteit en risico’s Voor al onze zorgplichten moeten wij voldoen aan niveau Basis. De zorgplicht voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater is een resultaatsverplichting. De zorgplichten voor hemel- en het grondwater hebben het karakter van een inspanningsverplichting. Hierbij hebben wij de beleidsvrijheid de aanpak te kiezen die, gelet op de lokale omstandigheden, doelmatig is. Op onderdelen van de zorgplichten worden randvoorwaarden bepaald door wettelijke regels en verplichtingen. De zorgplicht voor oppervlaktewater is een gemeenschappelijke taak van gemeenten en waterschap. Water en riolering gaan over gemeentegrenzen heen. In regionaal verband wordt actief afgestemd in het Netwerk Waterketen regio Rivierenland (NWrR). Deze samenwerking speelt zich vooral af binnen planvorming, kennisdeling en een gezamenlijke uitvoeringsparagraaf. Dit leidt op den duur naar de meest efficiënte
Programmabegroting 2024-2027 - 92
onderhoudsstrategie. Via het Watersysteemnetwerk wordt er in de regio kennis uitgewisseld over het watersysteem. Gebouwen
Areaal
Betreft
Aantal
Dorpshuizen
6
Gymzalen
4
Gemeentehuis
1
Gemeentewerf
1
Molen
1
Bergingen / baarhuisjes begraafplaatsen
4
Kinderopvang
1
Kasteelruïne
1
Oorlogsmonumenten
3
Graf en keermuur
1
Keermuur
1
Kerktorens
3
Kerk
1
Muziekkiosk
1
Prieeltje
1
Klokken/uurwerk
2
Sanitaire units
3
Woning – vast
1
Woning – tijdelijk
-
Sportkantine
-
Toanhutje
1
MFC (De Kreek, De Steen)
2
Beleidskader
Actueel beheerplan Gebouwenbeheerplan 2023-2032
Door de raad ingesteld in
Looptijd tot en met
2023
2032
De gemeente heeft als taak het gemeentelijk vastgoed als goed huisvader te beheren en te onderhouden. Aan het bouwkundig en installatietechnisch onderhouden van de gebouwen ligt een meerjarig onderhoudsplan ten grondslag. Het gebouwenbeheerplan is vertaald naar een duurzaam meerjaren-onderhoudsplan en is op 28 september 2023 vastgesteld in de raad. Onder het gemeentelijke vastgoed vallen gebouwen voor de eigen dienst, kunst en cultuur, monumenten, binnensport, molens, kerktorens, multifunctionele centra en kunstwerken. In het plan is MFC De Kreek niet opgenomen.
Doelstelling Het beheren en onderhouden van gemeentelijk vastgoed.
Programmabegroting 2024-2027 - 93
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Onderhoudslasten ten laste van voorziening(en) (Bedragen x € 1.000)
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Onderhoud gemeentewerf
23
17
51
53
18
18
Onderhoud gemeentehuis
-
48
831
55
103
63
-
7
7
8
7
7
Onderhoud kerktorens
96
14
24
15
24
9
Onderhoud molen
4
8
8
28
8
3
7
74
30
75
23
12
9
3
4
2
4
1
7
1
5
5
3
2
96
140
36
18
52
26
16
28
21
8
25
8
26
33
16
16
20
40
38
36
14
14
15
51
19
10
53
7
44
7
1
14
1
19
1
1
-
17
20
112
73
236
Onderhoud MFC De Steen
57
23
23
23
23
23
Totaal
399
473
1.144
458
443
507
Werkelijk 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
De Kreek
21
82
82
82
82
82
Gemeentehuis
89
0
0
0
0
0
Totaal
110
82
82
82
82
82
Onderhoud gemeentegebouwen algemeen
Onderhoud overige gemeentegebouwen Onderhoud gemeentewoning Alem Onderhoud bergingen begraafplaatsen Onderhoud dorpshuizen niet in eigen exploitatie Onderhoud Hooge Wal Hedel Onderhoud De Treffer Ammerzoden Onderhoud De Bogerd Rossum Onderhoud De Muggenheuvel Velddriel Onderhoud het Knuffelhuske Kerkdriel Onderhoud brede scholen / kinderopvang
Onderhoudslasten De Kreek/Gemeentehuis (Bedragen x € 1.000)
Kwaliteit en risico’s De gebouwen worden bouwkundig en installatietechnisch onderhouden op basis van de meerjarige onderhoudsplanning.
Programmabegroting 2024-2027 - 94
Paragrafen Financiering In de paragraaf Financiering geven wij inzicht en leggen wij verantwoording af over de activiteiten die zich richten op het besturen en beheersen van: • De financiële vermogensvoorwaarden; • De financiële stromen; • De financiële positie en de hieraan verbonden risico’s. In het kort noemen we de bovengenoemde drie punten ook wel treasury.
Beleidskader Afhankelijk van de hoogte en de verwachte duur van het liquiditeitstekort of –overschot, wordt vermogen tijdelijk of langdurig aangetrokken of uitgezet (vnl. Schatkist). Het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen is dat de kasgeldlimiet optimaal benut wordt en zoveel mogelijk kort vermogen wordt aangetrokken. De centrale doelstelling van ons treasurybeleid is het beheren van de financiële geldstromen en het beperken van de financiële risico’s voor onze gemeente. De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet Fido) regelt de uitvoering van treasury. Deze wet regelt dat de uitvoering van de treasuryfunctie binnen de gemeente uitsluitend de publieke taak dient en geschiedt binnen de financiële kaders van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Om inzicht te geven in de wijze waarop wij dit doen en om een beeld te geven van de stand van zaken gaan wij in deze paragraaf in op het risicobeheer (met name rente- en kredietrisico), de financierings- en schuldpositie, het kasbeheer en de informatievoorziening.
Recente ontwikkelingen De rente op de geld- en kapitaalmarkten begint te stijgen. We verwachten een stijging in 2024 voor de kasgeldleningen. De rente voor de langlopende lening is relatief fors beweeglijk. De marktverwachting is dat de rente voor de langlopende leningen het komend jaar zich zal bewegen rond de 4%.
Risicobeheer financieringsportefeuille Voor het beheersen van het renterisico maken we gebruik van de financieringsstrategieën: • De kasgeldlimiet wordt niet overschreden conform Wet Fido ; • De renterisiconorm wordt niet overschreden conform Wet Fido; • Nieuwe leningen stemmen wij af op de bestaande financiële positie en de liquiditeitsplanning; • De rentetypische looptijd en het renteniveau van de desbetreffende lening stemmen wij zoveel mogelijk af op de actuele rentestanden en rentevisie.
Programmabegroting 2024-2027 - 95
Renterisico Dit is het risico dat wij lopen op sterke rentestijgingen voor bestaande geldleningen. In zijn algemeenheid blijft dit risico beperkt door het afsluiten van leningen met een lange looptijd en een vast rentepercentage. Renterisico’s kunnen vanuit Wet Fido-optiek worden bezien op de korte en op de langere termijn.
Renterisico op korte schuld: de kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote schommelingen in de rentelasten. Juist voor kortere financiering geldt dat het renterisico aanzienlijk kan zijn, aangezien fluctuaties in de rente bij korte financiering direct invloed hebben op de rentelasten. Om een grens te stellen aan de korte financiering is in de Wet Fido een kasgeldlimiet opgenomen. Deze kasgeldlimiet wordt berekend als een vast percentage (8,5%) van de jaarbegroting van de gemeente bij aanvang van het begrotingsjaar. Voor het jaar 2024 bedraagt de kasgeldlimiet € 6 miljoen. Dat betekent dat de gemeente maximaal € 6 miljoen euro mag lenen met kortlopende geldleningen (< 1 jaar) .
Renterisico op langlopende schuld: de renterisiconorm Het doel van de renterisiconorm is het beperken van de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de organisatie. Dit is te bereiken door een limiet te stellen aan een deel van de vaste schuld. Het rentepercentage moet op een bepaald moment worden aangepast aan de op dat moment geldende markttarieven. De bedoelde aanpassingen van rentepercentages doen zich voor bij herfinanciering en renteherziening: • Herfinanciering is het afsluiten van nieuwe leningen en vervanging van bestaande leningen; • Renteherziening doet zich voor wanneer de geldgever het percentage van een lening gedurende de looptijd herziet. De (wettelijke) formulering van de renterisiconorm nieuwe norm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen voor gemeenten niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. De omvang van de renterisiconorm voor het komende begrotingsjaar geven wij als volgt weer: Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
1a Renteherziening op vaste schuld o/g
-
-
-
-
1b Renteherziening op vaste schuld u/g
-
-
-
-
Renterisiconorm (bedragen x € 1.000)
1 Netto renteherziening op vaste schuld (1a-1b)
-
-
-
-
3.436
3.311
3.311
2.978
2b Te ontvangen aflossingen schuld u/g
1
1
1
2
2 Netto te betalen aflossingen (2a-2b)
3.434
3.309
3.309
2.976
2a Te betalen aflossingen schuld o/g
3 Renterisico (1+2)
3.434
3.309
3.309
2.976
4a Begrotingstotaal
71.085
73.417
72.392
73.301
0
0
0
0
4 Renterisiconorm (4a x % van 4b)
14.217
14.683
14.478
14.660
5a Ruimte onder renterisiconorm (4>3)
10.783
11.374
11.169
11.684
4b Renterisiconorm % cfm regelgeving
5b Overschrijding renterisiconorm (4<3)
Programmabegroting 2024-2027 - 96
Uit bovenstaand overzicht blijkt dat onze gemeente ruim binnen de grenzen van de renterisiconorm opereert Kredietrisico Dit is het risico dat wij lopen wanneer rechtspersonen aan wie een lening is verstrekt in financiële problemen komen. Onderstaand een overzicht (gesplitst naar risicogroep) van door ons verstrekte leningen en gerealiseerde beleggingen.
Risicogroep (bedragen x €1.000)
Saldo 1-1-2024
%
Gemeenten / provincies
-
Overheidsbanken
-
Woningcorporaties met garantie Wsw
-
Semi overheidsinstellingen
-
Financiële instelling (A en hoger)
-
Overige toegestane instellingen, volgens treasurystatuut
99
4%
Niet toegestane instellingen, volgens treasurystatuut
-
Starters/duurzaamheidsleningen/enz.
2.241
96%
Totaal
2.340
100%
Leningenportefeuille In totaal staan er in 2024 gemiddeld € 41,9 miljoen aan leningen uit. Het gemiddelde percentage van de geldlningen is 3 %.
Financieringsbehoefte De financieringspositie wordt bepaald door diverse factoren, zoals de ontwikkelingen in de investeringen en grondexploitaties en de mutaties in de geldleningenportefeuille. Met een liquiditeitenplanning brengen we structuur aan in de verwachte inkomsten en uitgaven. Hierdoor hebben we een beter inzicht in onze financieringsbehoefte. In onderstaand overzicht wordt de financieringsbehoefte weergegeven. De gemeente investeert in haar kapitaalgoederen. Er staan investeringen voor het gemeentelijk verkeers- en vervoersplan, het wegbeheerplan, de Zuidelijke Ontsluitingsroute (ZOR) en het water- en rioleringsplan gepland. De bezittingen van de gemeente nemen hierdoor toe. Deze kapitaalgoederen worden gefinancieerd. De financieringsbehoefte wordt ingevuld door het aantrekken van kasgeldleningen (kortlopende leningen korter dan een jaar met een maximum van 8,5% van het begrotingstotaal) en vaste geldleningen. De gemeente Maasdriel moet de komende jaren de kapitaalmarkt op om in haar financieringsbehoefte te voldoen. We gaan uit van een toename van de leningenportefeuille van € 10 miljoen euro per jaar. In de geprognotiseerde balans is dit verwerkt.
Programmabegroting 2024-2027 - 97
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
103.097
107.397
110.099
112.369
6.355
8.996
6.167
4.130
109.452
116.392
116.266
116.499
Geldleningen
43.630
40.194
36.883
33.573
Reserves
31.122
30.420
30.376
30.544
Voorzieningen
8.768
8.025
7.729
7.420
Totaal financieringsmiddelen
83.521
78.640
74.988
71.536
Financieringstekort/overschot
25.931
37.753
41.277
44.963
Financieringstekort/overschot (bedragen x € 1.000) Boekwaarde kapitaaluitgaven (per 1-1) Vaste activa Voorraad gronden Totaal te financieren kapitaalgoederen Boekwaarde financieringsmiddelen (per 1-1)
Renteomslag Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat rente via de taakvelden wordt toegerekend aan de programma’s. Door gebruik te maken van een renteomslag wordt de manier van verantwoorden van de rente in de begroting geharmoniseerd. Met onderstaand overzicht geven we inzicht in de rentelasten voor externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rente toerekening. Het BBV schrijft voor dat de gehanteerde omslagrente niet meer dan 25 % (positief of negatief) mag afwijken van de berekende omslagrente. Conform onderstaande berekening hebben we geen afwijking meer dan 25 %. De renteomslag bedraagt 1,5%.
Schema rentetoerekening (bedragen x € 1.000) De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
1.390
1.618
1.846
2.082
25
28
28
28
1.365
1.589
1.818
2.053
194
244
191
152
taakveld moet worden toegerekend
-
-
-
-
Saldo door te rekenen externe rente
1.170
1.345
1.628
1.901
-
-
-
-
Totaal door te rekenen externe rente De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende
Rente over eigen vermogen
-
-
-
-
De aan taakvelden toe te rekenen rente
Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde)
1.170
1.345
1.628
1.901
De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
1.518
1.566
1.606
1.640
Renteresultaat op het taakveld treasury
-348
-220
21
261
Programmabegroting 2024-2027 - 98
Paragrafen Bedrijfsvoering Inleiding De paragraaf bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens rond de gemeentelijke bedrijfsvoering. Met bedrijfsvoering worden de bedrijfsprocessen bedoeld die nodig zijn om de beleidsdoelstellingen uit de programma’s te realiseren. De bedrijfsvoeringstaken op het gebied van I&A, Financiën, HRM en JZ worden sinds 2017 uitgevoerd door de Bedrijfsvoeringseenheid Bommelerwaard (BVEB). Voor die bedrijfsvoeringstaken verwijzen we naar de begroting 2024 van de BVEB. In deze paragraaf richten wij ons op de overige bedrijfsvoering die van toepassing is op de organisatie van de gemeente Maasdriel. Implementatieplan BVEB Het implementatieplan van de BVEB voorziet in de realisatie van alle in het organisatieplan gestelde doelen en daaraan verbonden acties. Het moet ertoe leiden dat de BVEB op 31 december 2024 binnen de bedrijfsvoering programmagericht werkt. Daarbij moet voor iedereen duidelijk zijn wanneer welke individuele vraag of collectieve opgave wordt beantwoord en onder welke voorwaarden dit gebeurt. Bij de implementatie van dit plan is de BVEB afhankelijk van de beschikbaarheid van medewerkers en de medewerking van de gemeenten. Tijd en inzet van capaciteit, als ook financiële middelen zijn nodig om het plan te implementeren.
De financiële middelen zijn nodig voor het bekostigen van de inhuur van expertise, het inrichten van het instrumentarium, de ontwikkeling van management en medewerkers door coaching en training en extra hulp voor het opzetten van de nieuwe bedrijfsonderdelen (bedrijfsbureau en services) en communicatieve ondersteuning. De BVEB hecht aan het principe dat de implementatie van dit organisatieplan zo veel als mogelijk met eigen medewerkers wordt uitgevoerd. De incidentele kosten worden dan ook grotendeels ingezet om medewerkers vrij te kunnen maken voor de implementatie. Normatief begroten Vanaf 2024 gaat de gemeente Maasdriel over op normatief begroten waarbij als norm het maximum van de salarisschalen conform cao Gemeenten wordt gehanteerd. Normatief begroten geeft de manager speelruimte om in te kunnen spelen op in- en externe ontwikkelingen. Normatief begroten creëert een stabielere begrotingsbasis die ook het bestuur een transparante maatstaf geeft. Door normatief te begroten is de gemeentesecretaris verantwoordelijk voor een gebalanceerde inzet van de ruimte die ontstaat bij normatief begroten. Zij heeft hiermee ruimte binnen de begroting om haar doelstellingen te kunnen behalen en om te kunnen sturen op de uitgaven binnen de organisatie. De afgelopen jaren stappen meer gemeenten over op normatief begroten.
Dit heeft er onder andere mee te maken dat steeds meer organisaties begroten op de gewenste situatie en de gewenste toekomst. Normatief begroten
Programmabegroting 2024-2027 - 99
biedt mogelijkheden om in de huidige arbeidsmarkt flexibel in te spelen op het capaciteitsvraagstuk. Normatief begroten maakt het mogelijk om keuzes te maken ten aanzien van flexibel belonen bij moeilijk vervulbare functies/ vacatures of tot het (al dan niet tijdelijk) invullen van extra capaciteit op complexe taken, projecten en/of incidentele vraagstukken. Door te begroten op het maximum van salarisschalen fluctueren de salariskosten alleen nog mee op de ontwikkelingen van de cao en eventuele verkleining of uitbreiding van formatie. Hierdoor zijn de salariskosten stabiel. Met het hanteren van een ingroeimodel worden de bij het normatief begroten behorende meerkosten geleidelijk en in 2 jaar opgevoerd in de begroting.
Programmabegroting 2024-2027 - 100