Bijlage 5 Programmabegroting 2026 en Meerjarenraming 2027-2029 - Regionaal Archief Rivierenland
Tekst van het document
Programmabegroting 2026 en
Meerjarenraming 2027 -2029
Datum Ons kenmerk Versiebeheer/status
11-03-2025 1628-28987
Contact
info@rarivierenland.nl
Ter bespreking in het DB 24-03-3025 en ter vaststelling AB van 10-07-2025
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 2 van 41
BESLUIT PROGRAMMABEGROTING 2026 EN MEERJARENRAMING 2027-2029 Het Algemeen Bestuur, gelet op artikel 24 van de gemeenschappelijke regeling Regionaal Archief Rivierenland, besluit: 1. Programmabegroting 2026 vast te stellen en 2. Meerjarenraming 2027-2029 ter kennisgeving aan te nemen.
Aldus besloten in de vergadering van het Algemeen Bestuur van 10 juli 2025.
R. van Stappershoef Voorzitter
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
E. Kok-Majewska Secretaris
Pagina 3 van 41
MANAGEMENTSAMENVATTING De begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 geven inzicht in onze opgave voor de komende jaren voor zowel ons programmaplan als ook financieel. Onderstaand een kort resume. Het beleidsplan 2022-2025 van het Regionaal Archief Rivierenland is, net als voorgaand jaar, leidend geweest voor het opstellen van het programmaplan evenals de financiële begroting. Het thema van het beleidsplan is DATA en wel DATA in al haar facetten: duurzaamheid data, ketendata, metadata, gebruik van data en presentatie van data. Met al deze facetten van DATA komen wij dagelijks in aanraking in ons werk en het is belangrijk hierin steeds toekomstbestendige keuzes te maken. De speerpunten en prioriteiten hierin voor 2026 zijn verwoord in het programmaplan in hoofdstuk 2. Gedurende het opstellen van de begroting zijn tevens de voorbereidingen in volle gang voor het evalueren van het beleidsplan 2022-2025 en het opstellen van het nieuwe beleidsplan 2026-2029. Extra vermeldenswaardig is de stand van zaken gedigitaliseerde bestanden. Daarin hopen we in 2026 de meeste kernbestanden (met belangrijke bronnen zoals: gemeenteraadsnotulen vanaf 1811, besluiten van B&W, gemeenteverslagen, bouwvergunningen notariële repertoria, stadsresoluties voor 1811 ect.) volledig te hebben gedigitaliseerd. We werken gestaagd door aan ontsluiten van archieven en collecties.
Eveneens in 2026 is gepland het afronden van het uitplaatsingstraject van archieven van gemeenten via BvoWB. Daarmee zullen 5 van de 7 gemeenten gebruik maken van het e-depot van het RAR. En we hopen in 2026 de eerste videotules van gemeenten op te nemen in ons e-depot. In 2026 staat ook gepland de volledige vernieuwing van onze website, in geval van het RAR de ruggengraat voor alle onderzoeken in en het beheer van archieven. Onze aandacht in 2026 zal ook uitgaan naar het bieden van ondersteuning aan gemeenten, GR-en en het Waterschap bij implementatie van nieuwe Archiefwet. En de nodige aandacht worden besteed aan het aangaan en de realisatie van het nieuwe Erfgoed en Cultuurpact. In de vertaling van dit programma naar onze baten en lasten hebben we net als in 2025 wederom kritische gekeken naar mogelijkheden om de gemeentelijke bijdrage te verlagen. Dit mede door de vraag van onze deelnemende gemeenten betreffende de moeilijke situatie in het zogenaamde ‘ravijnjaar’ 2026. De gevraagde verlaging in de gemeentelijke bijdrage van 1,5% in 2026 en 2027, oplopend naar 3,0% in 2028, weten we te realiseren in het door ons onderbouwde en uitgewerkte scenario: namelijk verlaging in gemeentelijke bijdrage door het genereren van meer inkomsten.
Mede door de extra inkomsten, verspreid over de jaren 2026-2028, kunnen wij voldoen aan de gestelde (financiële) kaders zonder aantasting van onze wettelijke taken en met een beperkte impact op onze dienstverlening. Dit samen maakt dat we een beperkte stijging van de bijdrage per inwoner zien van € 0,39 ten opzichte van 2025. Welke volledig het gevolg is van de indexaties. Tot slot onderstrepen de cijfers uit de (verplichte) paragraven en financiële begroting de gezonde financiële positie en bedrijfsvoering van het RAR.
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 4 van 41
Inhoudsopgave BESLUIT PROGRAMMABEGROTING 2026 EN MEERJARENRAMING 2027-2029 ..................................... 3 MANAGEMENTSAMENVATTING ............................................................................................................. 4 Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 5 1
2
Inleiding ........................................................................................................................................... 6 1.1
Leeswijzer............................................................................................................................... 6
1.2
Kaders .................................................................................................................................... 6
1.3
Deelnemende Gemeenten ..................................................................................................... 9
1.4
Samenstelling Bestuur ......................................................................................................... 10
Programmaplan ............................................................................................................................. 12 2.1 2.1.1
Doelstelling ...................................................................................................................... 12
2.1.2
Missie ............................................................................................................................... 12
2.1.3
Beleidsplan....................................................................................................................... 12
2.2
Taakgebieden................................................................................................................... 13
2.2.2
Taakgebieden en prioriteiten begroting 2026 ................................................................. 14 Wat mag het kosten? ........................................................................................................... 21
2.3.1
Realisatie van de gewenste verlaging in de gemeentelijke bijdrage ............................... 22
2.3.2
Risico’s in de begroting .................................................................................................... 22
2.3.3
Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien.................................................................. 23
2.3.4
Overzicht van de kosten van Overhead ........................................................................... 25
2.3.5
Het bedrag van de Vennootschapsbelasting ................................................................... 25
2.3.6
Overige toelichting .......................................................................................................... 26
Paragrafen ..................................................................................................................................... 27 3.1
5
Wat gaan we ervoor doen?.................................................................................................. 13
2.2.1
2.3
3
Doelstellingen en missie van het Regionaal Archief Rivierenland ....................................... 12
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................................... 27
3.1.1
Weerstandsvermogen ..................................................................................................... 27
3.1.2
Kengetallen ...................................................................................................................... 29
3.2
Kapitaalgoederen ................................................................................................................. 30
3.3
Financiering .......................................................................................................................... 31
3.4
Bedrijfsvoering ..................................................................................................................... 33
Financiële begroting ...................................................................................................................... 36 5.1
Overzicht van de baten en lasten en de toelichting ............................................................ 36
5.2
Uiteenzetting financiële positie en de toelichting ............................................................... 37
BIJLAGEN ............................................................................................................................................... 38
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 5 van 41
1 Inleiding Voor u ligt de programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 van de gemeenschappelijke regeling Regionaal Archief Rivierenland (RAR). De begroting is een instrument/document dat wordt opgesteld op basis van art. 24 lid 6 van de gemeenschappelijke regeling. Hierin staat: Het Dagelijks Bestuur overlegt aan de gemeenteraden voor 30 april van elk jaar de algemene financiële en beleidsmatige kaders voor het volgende jaar. Het beleidsplan 2022-2025, wat eind 2021 door het Algemeen Bestuur is vastgesteld, is leidend geweest voor het archiefprogramma en daarmee in het verlengde de opstelling van de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029. Tijdens het opstellen van de begroting is er planning gemaakt voor het evalueren van het beleidsplan 2022-2025 en het opstellen van het nieuwe beleidsplan 20262029. Hieronder wordt in het kort toegelicht hoe het document is opgebouwd en waar u welke informatie kunt vinden. Daarna zijn opgenomen de kaders waarbinnen deze begroting en meerjarenraming zijn opgesteld, de deelnemende gemeenten en de samenstelling van het bestuur.
1.1
Leeswijzer
Beleidsbegroting Hoofdstuk 2 en 3 omvatten samen de beleidsbegroting. Hierin komen aan de orde: - in hoofdstuk 2 het Programmaplan met onze doelstellingen en ons programmaplan; - in hoofdstuk 3 de Paragraven, hier is de begroting onderbouwd met relevante financiële informatie en de verplichte paragrafen volgens de begrotingsregels (BBV). Financiële begroting Hoofdstuk 4 omvat de financiële begroting. Dit deel van de begroting bestaat uit: - het overzicht van baten en lasten en de toelichting; - de uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting.
1.2
Kaders
De begroting 2026 is opgesteld op basis van onderstaande financiële- en beleidskaders. Deze zijn in overeenstemming met de kaders uit onze kaderbrief van 28 november 2024, inclusief onze reacties op de zienswijzen hierop van onze deelnemende gemeenten. Daaraan toegevoegd is het normen en toetsingskader voor de toetsing van de rechtmatigheid. Beleidskaders en het normen en toetsingskader rechtmatigheid De begroting is opgesteld op basis van: - Europese en nationale aanbestedingsregels - Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) - Gemeentewet (GW) - Ambtenarenwet - Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR) - Archiefwet - Fiscale wetgeving - Btw-wetgeving - Sociale verzekeringswetten - Wet financiering decentrale overheden (FIDO) - Wet normering topinkomens (WNT) - Besluit begroting en verantwoording voor provincies en gemeenten (BBV)
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 6 van 41
-
Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) CAO SGO Gemeenschappelijke regeling (GR) Regionaal Archief Rivierenland Mandaatregeling directeur Financiële verordening RAR 2023 inclusief het addendum1 het “Beleidsplan Regionaal Archief Rivierenland 2022-2025” de programma begroting van het Regionaal Archief Rivierenland 2024
Tijdens het opstellen van de begroting is er een planning gemaakt voor het evalueren van het beleidsplan 2022-2025 en het opstellen van het nieuwe beleidsplan 2026-2029. Voor alsnog is in begroting 2026 huidige beleidslijn voortgezet. Wel zien we een wijzigingen in wetgeving, en daarmee in de wettelijke taken, dit betreft de wijziging in de Archiefwet die er aankomt. Toelichting op de Archiefwet Zoals het er nu voor staat, zal de nieuwe Archiefwet ingaan op 1 juli 2026. Deze geactualiseerde Archiefwet stelt eisen aan duurzame huishouding bij de gemeenten en heeft invloed op de taakuitoefening door het RAR. De exacte impact van deze aanpassingen hopen we in de loop van 2025 in kaart te kunnen brengen en zal naar verwachting geringe invloed hebben op de personeelsbezetting bij het RAR. Financiële kaders programmabegroting en meerjarenraming Indexering Voor de begroting 2026 wordt uitgegaan van het prijsniveau van de vastgestelde begroting 2025 en indexatie conform de inflatiecijfers IMOC van het CPB. Hierbij wordt rekening gehouden met eventuele correctie van indexatie in 2025. Hiermee zijn de indexaties van 2026: Indexatie incl. correcties Loonindexatie Gehanteerde loonindexaties in begroting 2025 Loonindexatie conform septembercirculaire 2025 Indexatie voor 2026 incl. correcties
2025 5,8% 4,7% -1,1%
Prijsindexatie Gehanteerde prijsindexaties in begroting 2025 Indexatie conform septembercirculaire 2025 Indexatie voor 2026 incl. correcties
1,6% 2,7% 1,1%
2026
2026
3,8% 3,8%
2,7%
2,2% 2,2%
3,3%
De inwonersaantallen van het CBS met peildatum 1 januari 2025. En voor de meerjarenraming worden indexaties gehanteerd uit de septembercirculaire van 2025. Deze uitgangspunten en systematiek van indexatie zijn in lijn met de afspraken tussen de gemeenschappelijke regelingen (GR-en) in de regio Rivierenland en de controllers van de gemeenten. Structurele besparingsscenario’s De financiën van een deel van onze deelnemende gemeenten staan momenteel onder druk en gemeenten spreken over het zogenaamde ‘ravijnjaar’ 2026. Ze vragen aan alle GR-en, waaronder het
1
Vastgesteld door het Algemeen Bestuur in de vergadering van 21 november 2024.
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 7 van 41
RAR te komen met scenario’s voor structureel besparingen die bijdrage aan deze financiële uitdagingen. Het gehanteerde (financiële) kader bij deze scenario’s betreft een lagere gemeentelijke bijdrage van 1,5% in de begrotingsjaren 2026 en 2027 ten opzichte van de begroting 2025, oplopend naar een 3,0% lagere gemeentelijke bijdrage vanaf 2028. Dit betekent dat na het doorvoeren van de gebruikelijke indexatie een verlaging in de gemeentelijke bijdrage worden gevraagd van 1,5% in 2026 en 2027, oplopend naar 3,0% in 2028. Bij de uitwerking van de begroting richten we ons op het in de kaderbrief gepresenteerde scenario, namelijk: een verlaging van gemeentelijke bijdrage door het genereren van meer inkomsten. Dit is tevens één van de suggesties die door sommige gemeenten is meegegeven. Argumenten bij dit scenario zijn: • Door de extra inkomsten, verspreid over de jaren 2026-2028, kunnen wij voldoen aan de gestelde (financiële) kaders zonder aantasting van onze wettelijke taken en met een beperkte impact op onze dienstverlening, want: o De structurele extra inkomsten genereren we door het leveren van aanvullende diensten aan Waterschap Rivierenland. Belangrijk hierbij is dat, net als bij de extra diensten voor de GR-en, deze extra diensten worden uitgevoerd met de huidige bezetting binnen het team, ofwel hier staan geen extra (personeels)kosten tegenover.
o Daarnaast weten we extra inkomsten te genereren met Schatkistbankieren. Ook hier zijn enkel marginale kosten mee gemoeid. • Scenario’s voor bezuinigingen zonder afbreuk aan wettelijke taken is niet meer mogelijk. In de zienswijze op de kaderbrief 2025 heeft u reeds een beroep gedaan op de GR-en om te bezuinigen. Het RAR heeft toen al, met ingang van begrotingsjaar 2025, een structurele bezuiniging doorgevoerd ter hoogte van ca. € 29.300, wat neerkomt op ca. 1,0%. Verdere bezuinigingen zijn niet meer te realiseren zonder afbreuk te doen aan wettelijke taken. Ter toelichting: In 2022 heeft het RAR, op verzoek van een gemeente, onderzoek gedaan naar de wettelijke en niet-wettelijke taken van het RAR. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat de verdeling van de bijdrage per inwoner/lasten (grofweg) als volgt is: 97 tot 98% voor de wettelijke taken en 2 tot 3% voor de bovenwettelijke taken. Deze bovenwettelijke taken maken echter wel onderdeel uit van onze doelstelling als GR en geven expliciet invulling aan onze rol als regionaal kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis. Met een relatief geringe bijdrage weten we, dankzij onze expertise, veelvuldig in aanmerking te komen voor (rijks)subsidies die worden ingezet voor zowel onze wettelijke als bovenwettelijke taken.
Bezuinigingen op de bovenwettelijke taken leveren zodoende niet alleen een zeer beperkt financieel voordeel op, maar leiden tegelijkertijd tot een significant kwaliteitsverlies in de dienstverlening en de rol die het RAR speelt in de regio. Op basis van onze kennis en expertise adviseren wij om bezuinigingen op bovenwettelijke taken met grote terughoudendheid te overwegen. Dankzij onze inzet zijn er de afgelopen jaren subsidies voor de wettelijke taken binnengehaald ter hoogte van ca. € 230.000. Voor bovenwettelijke taken (zoals erfgoededucatie) zijn de afgelopen jaren, middels het Cultuur- en Erfgoedpact, Regiodeals en andere projecten, subsidies binnengehaald ter hoogte van ca. € 440.000 (deels voor het RAR, deels voor de gehele regio). Hieronder een overzicht van de reeds begrote bezuiniging in 2025 (1,0%) en tevens per jaar de begrote verlaging in de gemeentelijke bijdrage door het gepresenteerde scenario: een verlaging van gemeentelijke bijdrage door het genereren van meer inkomsten. Gemeentelijke bijdrage
2025
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
2026
2027
2028
Pagina 8 van 41
2029
Als referentie: De begroting 2025 bij het alleen doorvoeren van de indexaties.
€ 2.968.691
€ 3.094.174
€ 3.178.203
€ 3.336.397
€ 3.430.149
Begroting RAR
€ 2.939.408
€ 3.047.915
€ 3.131.668
€ 3.235.670
€ 3.430.857
Gerealiseerde verlaging in gemeentelijke bijdrage
€
€
€
€
€
Procentuele verlaging t.o.v. begroting 2025 bij alleen indexatie
-29.283
-1,0%
-46.259
-1,5%
-46.535
-1,5%
-100.727
-3,0%
Met deze uitwerking kunnen we voldoen aan de gestelde (financiële) kaders van de gemeenten zonder aantasting van onze wettelijke taken en met een beperkte impact op onze dienstverlening. Overige financiële kaders Het uitgangspunt van het Algemeen Bestuur is een structureel en reëel sluitende begroting en incidentele tekorten te dekken vanuit de algemene reserve. De geldende ratio van het weerstandsvermogen is door het Algemeen Bestuur vastgesteld op minimaal 1,0. De hoogte van het weerstandsvermogen is bepaald aan de hand van de risicoanalyse (update) uit 2023, welke is vastgesteld door het algemeen bestuur. In de begroting van 2026 zal het niveau van weerstandscapaciteit hieraan voldoen. Uitleg hierover is opgenomen in paragraaf 3.1. Het RAR hanteert op basis van de in 2009 aangetrokken financieringsmiddelen voor investeringen een (gemiddeld) rentepercentage van 4,75%. Dit betreffen annuïtaire leningen welke zijn afgesloten voor de financiering van de bouw met een vaste rente gedurende de gehele looptijd. In het verleden reeds onderzocht of eerder aflossen van deze leningen financieel aantrekkelijk was. Hieruit is gebleken dat eerder aflossen van deze leningen alleen mogelijk is door het volledig uitbetalen van de vooraf vastgestelde en berekende rente over de totale looptijd. Dit maakt dat eerder aflossen van deze lening niet tot financiële voordelen zal leiden.
Btw Het Regionaal Archief Rivierenland is btw-plichtig. Het bedrag per inwoner wordt als gevolg hiervan met 21% btw belast. De betaalde btw kan door de deelnemende gemeenten en het waterschap via de zogenaamde compensabele btw worden verhaald.
1.3
Deelnemende Gemeenten
De deelnemende gemeenten aan de gemeenschappelijke regeling Regionaal Archief Rivierenland per 1 januari 2026 zijn: Buren, Culemborg, Geldermalsen, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe en Zaltbommel.
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 9 van 41
708
0,0%
1.4
Samenstelling Bestuur
Het bestuur van de gemeenschappelijke regeling Regionaal Archief Rivierenland bestaat op 31 december 2024 uit: Dagelijks Bestuur R. van Stappershoef D. Bijvoet-de Wit K.A. Maier E. Kok-Majewska
gemeente West Betuwe, voorzitter gemeente Culemborg gemeente Buren directeur/streekarchivaris, secretaris
Algemeen bestuur R. van Stappershoef D. Bijvoet-de Wit K.A. Maier M.A. Klein R. Dijkstra W. de Graaff A.A.M.J. Walraven E. Kok-Majewska
gemeente West Betuwe, voorzitter gemeente Culemborg gemeente Buren gemeente Neder-Betuwe gemeente Tiel gemeente Zaltbommel gemeente Maasdriel directeur/streekarchivaris, secretaris
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 10 van 41
Beleidsbegroting
In dit deel: -
Hoofdstuk 2: Programmaplan Hoofdstuk 3: Paragrafen
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 11 van 41
2
Programmaplan
In dit hoofdstuk wordt conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) omschreven: - wat de beoogde maatschappelijke effecten zijn van het programmaplan: Doelstelling en missie; - op welke wijze de maatschappelijke effecten worden nagestreefd: Wat gaan we er voor doen?; - wat de raming is van de baten en lasten: Wat mag het kosten?
2.1
Doelstellingen en missie van het Regionaal Archief Rivierenland
2.1.1 Doelstelling Art. 3 GR RAR: Het Regionaal Archief heeft tot doel het binnen het samenwerkingsgebied vervullen van de functie van regionaal kennis- en informatiecentrum op het gebied van de lokale en regionale geschiedenis en vervult daartoe de volgende taken: a) de zorg voor en/of het beheer van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden van de deelnemers; b) het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden van de deelnemers voor zover deze niet zijn overgebracht; c) het beheer van in de archiefbewaarplaats uitgeplaatste archiefbescheiden van de deelnemers (indien van toepassing); d) de zorg voor en het beheer van de in de archiefbewaarplaats berustende archiefbescheiden van instanties die niet bestuurlijk in de regeling participeren en waaraan op contractbasis diensten worden verleend, en e) het stimuleren van de lokale en de regionale geschiedbeoefening en het daartoe aanleggen, beheren en bewaren van een zo compleet mogelijke collectie relevant bronnenmateriaal op het gebied van de lokale- en regionale geschiedenis.
2.1.2 Missie Het Regionaal Archief Rivierenland is een professionele, toekomstgerichte archiefdienstverlener voor het Rivierengebied, die klantgerichtheid en zorgvuldigheid in de dienstverlening aan de burger en de overheid voorop heeft staan, die de meerwaarde van samenwerkingsverbanden onderkent en die op actieve wijze gebruik van bronnen en informatie daaruit stimuleert. De kerntaken van het RAR zijn: - Het aanbieden van historische informatie en/of belevingskansen aan een zo breed mogelijk publiek op de voor hen meest geschikte manier. - Als professionele collectiebeheerder archieven en collecties verwerven, bewaren, toegankelijk maken en gebruik ervan stimuleren. Om deze collecties op optimale wijze te beheren en beschikbaar te stellen, werkt het RAR volgens drie kernwaarden: Betrouwbaar, Betrokken en Bekwaam. 2.1.3 Beleidsplan Eind 2021 is door het Algemeen Bestuur het beleidsplan RAR 2022-2025 vastgesteld. Het thema van het beleidsplan is DATA. En omvat al haar facetten, zoals: Duurzaamheid data (en daarin) o digitale duurzaamheid o algoritmes o beheer en behoud o archiveren bij de bron Ketendata (en daarin) o common Ground principes o acquisitie particulier materiaal
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 12 van 41
o impact netwerksamenleving o uitplaatsing archieven Metadata (en daarin) o digitaliseren van archieven en collecties o beeldbank o inzet vrijwilligers o ontsluiting van archieven Gebruik van data (en daarin) o publiek o onderzoek o educatie Presentatie van data (en daarin) o doelgroepen o website o sociale media o open data Het beleidsplan is, net als het vorige beleidsplan, in vragende vorm opgesteld. Koersvast en met de meest mogelijke flexibiliteit voor de komende jaren. De vragen die op antwoord wachten stellen ons in staat om open te staan voor en snel te participeren op technologische en maatschappelijke ontwikkelingen. Het volledige beleidsplan kunt u vinden via onderstaande QR-code.
Tijdens het opstellen van de begroting is er planning gemaakt voor het evalueren van het beleidsplan 2022-2025 en het opstellen van het nieuwe beleidsplan 2026-2029.
2.2
Wat gaan we ervoor doen?
2.2.1 Taakgebieden Het RAR biedt brede dienstverlening aan, waarvan de burgers de vruchten plukken: Professioneel archiefbeheer Studiezaaldienstverlening Uitstekende depotfaciliteiten Inspectie Advisering, kennisoverdracht en begeleiding bij procesverbetering, e-depot, TMLO, WHO, WOO, webarchivering Digitale dienstverlening, beeldbank en S-o-D (Scanning on Demand) Educatieprogramma’s en tentoonstellingen(ruimte) Promotie van de regionale historie op internet (o.a. via Google Grants programma, You Tube en social media) en in de (landelijke)media Vergaderfaciliteiten voor overheden en gelieerde organisaties
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 13 van 41
Extra projecten en ondersteuning Om deze brede dienstverlening binnen het opgestelde beleid ten uitvoer te kunnen brengen is de organisatie van het Regionaal Archief Rivierenland ingedeeld in de volgende taakgebieden: 1. Ontsluiting papieren erfgoed 2. Digitale ontwikkeling 3. Inspectie 4. Dienstverlening Taakgebieden
Hoofdprocessen
Beleidsplan
1.
Ontsluiting papieren erfgoed
Verwerven Bewerken Inventariseren Conserveren Acquisitie
Ontsluiting
2.
Digitale ontwikkeling
Digitaliseren en Adviseren
Digitalisering Collectie e-depot advisering aan gemeenten en GR-en
3.
Inspectie
Inspecteren
Inspectie
Gemeenschappelijke Regeling RAR, artikel 3 • Beheer • Zorg en beheer • Stimuleren regionale geschiedbeoefening • Aanleggen, beheer en bewaren van relevante bronmateriaal • Beheer • Zorg en beheer • Stimuleren regionale geschiedbeoefening • Toezicht op het beheer
4.
Dienstverlening
Gebruiken Leren en beleven Beschikbaarstelling
Erfgoedgebruik
•
Stimuleren regionale geschiedbeoefening
Tabel 1 Taakgebieden RAR
2.2.2 Taakgebieden en prioriteiten begroting 2026 Hieronder per taakgebied de prioriteiten voor 2026. 1. Ontsluiting Papieren Erfgoed Onder dit cluster valt zowel de verwerving, de materiële verzorging en conservering, het archief- en collectiebeheer als het systematisch beschrijven van de historische bronnen. Dit zodat ze voor het publiek beschikbaar zijn en de documenten optimaal behouden kunnen blijven. De volgende speerpunten en prioriteiten zijn voor het taakgebied Ontsluiting Papieren Erfgoed voor 2026 gepland: • Preventie en depotbeheer Implementeren nieuwe richtlijnen uit de aankomende archiefregeling voor modules depothygiëne en depotklimaat. • Duurzaam (her)verpakken Prioriteit naar het verpakken van overheidsarchieven, zodat deze allemaal redelijk tot goed duurzaam zijn verpakt (duurzaam verpakken in zuurvrije omslagen en dozen, etikettering en standplaatsregistratie voorkomt niet alleen schade aan de archiefstukken, maar draagt ook bij aan het snel kunnen vinden van de stukken voor studiezaal of Scanning-on-Demand), • Conserveren van archiefstukken, zodat deze erfgoedveilig kunnen worden geraadpleegd op de studiezaal of gedigitaliseerd,
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 14 van 41
• • •
Schade-inventarisatie Niet-raadpleegbare archiefstukken beter in beeld en opnemen in plan van aanpak. Projecten m.b.t. behoud fysieke archieven mede op basis van de in 2025 op te stellen schade-inventarisatie Materiële en inhoudelijke ondersteuning bij projecten,
Foto RAR: bezoek van een delegatie uit Curaçao met Landsarchivaris en kabinetschef van de minister
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Inventarisatie: beschrijven van ongeïnventariseerde aanvullingen van gemeentearchieven, vooral van recenter verworven archieven van na 1978, 0811 Gemeentebestuur Maurik 1946-1978, aanvulling Buren 0339 Gemeentebestuur Buren 1978-1998, aanvulling Buren Inventarisatie enkele archieven zonder toegang Buren 1480 Gemeentebestuur Culemborg 1946-1999, aanvulling Culemborg 0880 Gemeentelijke distributiedienst Culemborg 1915-1922 Culemborg Inventarisatie enkele archieven zonder toegang Culemborg 3206 Gemeentebestuur Hedel 1980-1998, aanvulling en verbeteren Maasdriel 3111 Dorpsbestuur van Driel 1621-1810, aanvulling Maasdriel 0682 Gemeentebestuur Echteld 1945-1960, aanvulling Neder-Betuwe 1576 Hervormde gemeente Echteld, aanvulling Neder-Betuwe Inventarisatie enkele archieven zonder toegang Neder-Betuwe 0015, Stichting Jeugdtandverzorging Zuid West Gelderland, inventarisatie Regionaal Inventarisatie enkele archieven zonder toegang Regionaal 0402 Gemeentebestuur Tiel 1946-1975, aanvulling Tiel 0519 Katholieke Dominicusparochie Tiel, aanvulling en verbetering Tiel 1667 Bouwvergunningen na 1945 (e-depot), verbeteren en aanvullen Tiel Inventarisatie enkele archieven zonder toegang Tiel 2119 Gemeentebestuur Buurmalsen 1818-1920, aanvulling West Betuwe 2120 Gemeentebestuur Buurmalsen 1920-1941, aanvulling West Betuwe
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 15 van 41
• • • • • • • • • • • •
• •
2146 Gemeentebestuur Buurmalsen, 1942-1977, aanvulling West Betuwe Inventarisatie enkele archieven zonder toegang West Betuwe 3210 Gemeentebestuur Zaltbommel 1980-1998, aanvulling en verbeteren Zaltbommel 3140 Hervormde gemeente Poederoijen 1767-1975, aanvulling Zaltbommel 0480 Polderdistrict Lek en Linge, aanvulling Waterschap 0458 Polder Asperen, aanvulling en verbetering Waterschap Aanvulling dorpspolders Tielerwaard Waterschap Voortzetting toegankelijk maken ‘keurvergunningen’ Waterschap Verbeteren van alle dossiers bestemmingsplannen tbv digitalisering alle gemeenten Verbeteren van alle dossiers mbt gemeentelijke woningbouw alle gemeenten Inventarisatie onbeschreven kaartmateriaal alle gemeenten Indexering: o voor alle gemeenten worden dtb-registers geïndexeerd, als laatste begraafinschrijvingen uit kerkrekeningen. o voor alle gemeenten wordt een nieuw indexeringsproject opgestart: patentregisters o voor de gemeente Buren, Culemborg, Neder-Betuwe, Tiel en West Betuwe worden akten van de Burgerlijke stand geïndexeerd o voor alle gemeenten worden militieregisters geïndexeerd Direct beschrijven van nieuwe aanwinsten, toegangen online beschikbaar stellen, Verdere ontsluiting van bibliotheek- en atlascollecties. In het bijzonder: o Bibliotheek: 1399: Landwehr-Vogels: de titelbeschrijvingen in de boekencollectie in deze toegang aanpassen / verbeteren.
o Documentatie / krantenknipsels: selectie maken op basis van eerder gemaakt afspraken Sil-MT (aug-sept 2024); wat voor bewaring in aanmerking komt, wordt beschreven. ▪ 0631: Collectie Documentatie, voornamelijk Tiel e.o. ▪ 0500 Voornamelijk krantenknipsels Gemeente Tiel ▪ 1232 Documentatie Culemborg o Jaarverslagen Tielse gemeentelijke Diensten / Instellingen (ca. 1965 – 1985)
Foto RAR: fotograferen van de objecten
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 16 van 41
• • • • • • • •
Acquisitie atlasmateriaal en particuliere archieven en verwerking daarvan, Uit de beschreven atlascollecties keuzes maken voor de beeldbank, Bewerking affichecollectie Buren, Tiel en RAR algemeen Opschonen en inventariseren programmaboekjes en affiches Theater Agnietenhof Ontdubbelen atlascollecties, foto’s uit atlascollecties nemen Uitbouwen van het projectmatig werken bij ontsluiting en vrijwilligersbegeleiding, Continueren van de inzet en begeleiding van vrijwilligers voor secundaire ontsluiting, Het constant, zowel actief als passief, verwerven van archieven, publicaties en beeldmateriaal. Hiervoor is voortdurend overleg nodig met de aanbieders/uitgevers van materiaal. Deze verwerving zorgt ervoor dat relevant materiaal niet verloren gaat.
2. Digitale ontwikkeling Onder dit taakgebied valt zowel digitalisering als advisering. Digitalisering omvat alle werkzaamheden die nodig zijn om de bronnen digitaal op de juiste wijze permanent beschikbaar te maken. Advisering heeft tot doel de gemeenten, het waterschap en de gemeenschappelijke regelingen te ondersteunen bij de verbetering van de kwaliteit van het archief- en informatiebeheer. De volgende speerpunten en prioriteiten zijn voor het taakgebied digitalisering en advisering voor 2026 gepland: Digitalisering: • S-o-D gemeenten, • S-o-D particulieren • Verder met project huwelijkse bijlagen 1810-1851. • Dossiers en kaarten bestemmingsplannen (vanaf ca. 1945): incidenteel al gedaan. Dit betreft enkele honderden dossiers en kaarten. Van belang voor onze gemeenten en onderdeel kernbestanden samen met bouw- en milieuvergunningen. • Verder met bouw- en milieuvergunningen voor 1945: na 1945 wordt via Digitalisering op Verzoek door particulieren of de gemeenten, of door gemeenten zelf gedigitaliseerd. • Verder met notariële stukken notariaat Culemborg voor 1811 • Naar schatting zijn in 2026 alle belangrijke kernbestanden beeld gedigitaliseerd als volgt: o Kranten collectie 35% o Analoge films 90% o Videobanden 50% o Atlascollectie (kaarten, prenten, affiches ect) 70% o Fotocollectie 4-5 % (ca. 60.000 gedigitaliseerd + ca.
200.000 digitaal born) • Naar schatting zijn in 2026 alle belangrijke kernbestanden volledig gedigitaliseerd, zoals: o Charters (akten op perkament): van de ca. 3.000 zijn er meer dan 2.500 digitaal. o Stadsresoluties voor 1811 (Tiel, Buren, Culemborg, Zaltbommel en Asperen) o Stadsrekeningen voor 1811 (idem) o Dorpsboeken voor 1811 o Gemeenteraadsnotulen vanaf 1811 o Besluiten/notulen B&W vanaf 1811 o Gemeenteverslagen 1851-1935 o Gezondheidsverslagen 1902-1932 o Militieregisters 1811 – 1861 o Notariële repertoria 1811-1935 o Burgerlijke Stand 1811-1922/42/72
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 17 van 41
o Bevolkingsregisters 1811-1939 o DTB-registers ca. 1500 – 1811/1851 o Bouwvergunningen/Hinderwetvergunningen van de ca. 200.000 vergunningen zijn er ca. 60.000 digitaal o Patentenregisters 1806-1893 o Registers vrijwillige rechtspraak ca.1500–1811 alle gerechtsbanken o Registers/stukken criminele rechtspraak ca. 1500-1811 alle gerechtsbanken Advisering: • Kennisdag organiseren (voorjaar); • Kennissessie bij het RAR organiseren (najaar); • Regulier adviseren deelnemers en GR’en; • Kennisnotitie schrijven (updaten conversie/migratie, videotulennotitie, DUTO-notitie). • Instrument voor werkgroep kwaliteitssysteem opstellen (overzicht informatiehuishouding, applicatielandschap, zoiets); • Formuleren en uitzetten opdracht voor informatiebeveiligingsbeleid (BIO/NIS2); E-depot: • (Mogelijk) migratie RIS-systemen West Betuwe (Geldermalsen, Lingewaal, Neerijnen) • Uitloop van uitplaatsing vijf DMS’en (waarschijnlijk Geldermalsen en Tiel) • Migratieproject met Buren, Neder-Betuwe en/of Waterschap; • Faciliteren uitplaatsing Verseon van BVEB; • Innoveren raadpleging van digitale stukken (bijvoorbeeld door toepassing Linked Data en/of AI); • Data in MAIS standaardiseren en verder gereed maken voor beschikbaarstelling via gemeenteviewer en/of Linked Open Data. • Deelname in Werkgroep e-depot voor sturen ontwikkelingen e-depot bij De Ree.
Foto RAR: kennisdag voor deelnemende gemeenten en GR-en
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 18 van 41
3. Inspectie Onder dit taakgebied valt toezicht en inspectie. Inspectie en toezicht heeft tot doel de toetsing van de kwaliteit van het archief- en informatiebeheer aan wettelijke eisen en de veiligstelling van in de toekomst over te dragen wettelijk te bewaren archiefbescheiden. De volgende speerpunten en prioriteiten zijn voor het taakgebied inspectie voor 2026 gepland: • Begeleiden van gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en het Waterschap Rivierenland bij het aanpassen van de lokale regelingen ingevolge de nieuwe Archiefwet 20XX, Archiefbesluit en Archiefregeling • Uitvoeren van audits en thema-inspecties bij gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en het Waterschap Rivierenland ten aanzien van de eisen die vanuit (nieuwe) archiefwet en regelgeving aan de informatiehuishouding worden gesteld. • Begeleiden van gemeenten bij de uitvoering van archiefwettelijke taken, waaronder overbrenging en uitplaatsing van archiefbescheiden naar de archiefbewaarplaats • Opstellen Jaarverslagen Archieftoezicht • Uitvoeren tussentijdse inspectiegesprekken alsmede het Jaargesprek Archieftoezicht • Beoordelen van toegestuurde vernietigingslijsten • Beantwoorden van inspectievragen • Deelname aan het Strategisch Informatieoverleg (SIO) van gemeenten, gemeenschappelijke regelingen en het Waterschap Rivierenland • Jaarlijkse update van het collectiehulpverleningsplan (CHV) van het RAR
4. Dienstverlening en educatie Onder dit taakgebied valt de dienstverlening aan het publiek (studiezaal, beeldbank en online diensten). Daarnaast omvat dit taakgebied het organiseren van educatieve activiteiten, tentoonstellingen en, in samenwerking met partners, het erfgoed onder de aandacht brengen. De volgende speerpunten en prioriteiten zijn voor het taakgebied dienstverlening voor 2026 gepland: • Realisatie nieuwe website inclusief social media plan • Modulaire realisatie van gemeentelijke viewer (werktitel), waarin we gemeentelijke herindelingen presenteren en relaties leggen met onze archieven. • Onderzoekers faciliteren in hun onderzoek: actief begeleiden in de beschikbare bronnen en in het zoeken op onze website, • Contacten onderhouden met cultuurcoaches en ICC’rs in werkgebied (PO) • Vanuit CMK (Cultuur met Kwaliteit) organiseert de erfgoedcoach met Zinder wederom een ICC-dag. Inclusief het maken van een Cultuurmagazine, waarin het aanbod kunst en cultuureducatie staat voor de basisscholen Tiel. • Aanbieden en uitvoeren van het bestaande educatieprogramma aan PO en VO. Les Oorlogscodes over WO2 en het spel Oranje of Spanje (over 80-jarige oorlog) vallen hier ook onder. • (Nieuw) educatieprogramma ontwikkelen bij het thema van de Kinderboekenweek. Aanbieden in samenwerking met FEST en Zinder voor het PO in Tiel.
We gaan hierbij zoveel mogelijk uit van al bestaand materiaal. • Voortzetten Kunstmenu Buren (PO), met voorkeur voor lessen bij het RAR • Implementatie in PO van het educatieprogramma bij het kinderboek, L. Dielemans, Stromend door de tijd, binnen het Regioplan (Inspirerend Rivierenland).
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 19 van 41
• • • • • • • • • • • • • • • •
Contacten onderhouden en uitbreiden met relevante vakgroepen in middelbaar onderwijs en aanbieden van projecten op maat voor VO is altijd mogelijk. In 2026 is het Tylologieproject geïmplementeerd in het reguliere programma. Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking met FEST en Lingecollege. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de Canon Tiel, die in 2025 gereed is. Aanbieden van Maatschappelijke stages aan middelbare scholieren in het werkgebied. Coördinatie en uitvoering van Erfgoedpact. Uitvoering plannen Erfgoedpact 2026-2028. In het kader van 75 jaar Molukkers in Nederland onderzoeken we de mogelijkheid voor een project met de Molukse gemeenschap in ons werkgebied : Tiel, Culemborg, Opheusden (gemeente Neder-Betuwe) We onderzoeken de mogelijkheid voor een educatieproject over de wederopbouw in ons werkgebied na WO2 (boek Sil) Faciliteren en stimuleren samenwerking historische organisaties uit het werkgebied van het RAR door onder andere twee maal per jaar een overleg te organiseren. Aanbieden van rondleidingen en lezingen Social media onderhouden met nadruk op Facebook, Instagram en YouTube. Ontwikkelingen in de gaten houden en kritisch blijven op inzet verschillende kanalen.
Waar nodig kennis en ervaring opdoen met nieuwe social media Contacten onderhouden met communicatiafdelingen gemeenten en eventuele andere relevante partijen Organiseren open dag RAR Communicatie met en tussen medewerkers en vrijwilligers via de RARiteiten Organiseren van 1 of 2 publieksacties, in elk geval rondom de Maand van de Geschiedenis Coördineren en ondersteunen bij exposities bij het RAR en in samenwerking met derden Zichtbaarheid in lokale en landelijke media verder vergoten
Foto RAR: Open dag in het teken van genealogie in samenwerking met landelijke organisatie HCC!genealogie
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 20 van 41
2.3
Wat mag het kosten?
Het overzicht van de begrote baten en lasten 2026-2029 is opgenomen in onderstaande tabel: Begroting 2025 Omschrijving programma
Begroting 2026
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
€ 338.867
€ 93.370
-€ 245.497
€ 459.928
€ 106.100
€ 0 -€ 1.551.805 € 1.599.428
€0
Begroting 2027 Saldo
Lasten
Baten
-€ 353.828
€ 429.060
€ 111.030
-€ 1.599.428 € 1.700.257
€0
Begroting 2028 Saldo
Lasten
Baten
-€ 318.030
€ 399.256
€ 89.240
-€ 1.700.257 € 1.782.811
€0
Begroting 2029 Saldo
Lasten
Baten
Saldo
-€ 310.016
€ 442.263
€ 82.290
-€ 359.973
-€ 1.782.811 € 1.908.035
€0
-€ 1.908.035
Programma Archiefbeleid Programma Archiefbeleid Personeelskosten - programma
€ 1.551.805
Overige personeelskosten
€ 57.980
€0
-€ 57.980
€ 63.500
€0
-€ 63.500
€ 64.890
€0
-€ 64.890
€ 66.300
€0
-€ 66.300
€ 67.760
€0
-€ 67.760
Huisvestingskosten
€ 865.483
€ 18.352
-€ 847.131
€ 883.966
€ 18.786
-€ 865.180
€ 881.064
€ 18.846
-€ 862.218
€ 880.609
€ 18.906
-€ 861.703
€ 883.061
€ 18.966
-€ 864.095
Organisatie, beheer & administratie
€ 59.730
€0
-€ 59.730
€ 61.610
€0
-€ 61.610
€ 63.440
€0
-€ 63.440
€ 65.180
€0
-€ 65.180
€ 66.970
€0
-€ 66.970
Automatiseringskosten
€ 132.000
€ 6.160
-€ 125.840
€ 151.310
€ 19.920
-€ 131.390
€ 152.630
€ 20.360
-€ 132.270
€ 165.700
€ 20.810
-€ 144.890
€ 165.320
€ 21.270
-€ 144.050
€ 10.000
€ 9.000
€ 37.710
€ 1.050
€ 39.590
€ 38.540
€ 1.070
€ 40.460
€ 39.390
€ 1.090
€ 41.350
€ 40.260
-€ 3.037.226 € 3.292.392
€ 189.826
-€ 3.102.565 € 3.360.926
€ 169.416
-€ 3.191.510 € 3.534.500
€ 163.876
-€ 3.370.623
Rente- en financiering Totaal programma's Algemene dekkingsmiddelen
€ 1.000 € 3.006.865
€ 1.030
€ 38.740
€ 127.882 -€ 2.878.983 € 3.220.773
€ 183.546
€0
€ 3.139.408
€ 3.139.408
€0
€ 3.309.535
€ 3.309.535
€0
€ 3.399.048
€ 3.399.048
€0
€ 3.508.930
€ 3.508.930
€0
€ 3.710.127
€ 3.710.127 -€ 395.504
Overhead € 304.425
€0
-€ 304.425
€ 328.609
€0
-€ 328.609
€ 352.683
€0
-€ 352.683
€ 373.520
€0
-€ 373.520
€ 395.504
€0
Heffing VPB
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
Onvoorzien
€ 6.000
€0
-€ 6.000
€ 6.200
€0
-€ 6.200
€ 6.300
€0
-€ 6.300
€ 6.400
€0
-€ 6.400
€ 6.500
€0
-€ 6.500
€ 3.317.290
€ 3.267.290
-€ 50.000 € 3.555.581
€ 3.493.081
-€ 62.500 € 3.651.374
€ 3.588.874
-€ 62.500 € 3.740.847
€ 3.678.347
-€ 62.500 € 3.936.503
€ 3.874.003
-€ 62.500 Saldo
Personeelskosten - overhead
Geraamde totaal saldo van baten en lasten Toevoeging/onttrekking aan reserves:
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Reserve Weerstandsvermogen
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
Reserve E-depot
€0
€ 10.000
€ 10.000
€0
€ 10.000
€ 10.000
€0
€ 10.000
€ 10.000
€0
€ 10.000
€ 10.000
€0
€ 10.000
€ 10.000
Reserve Digitalisering/ Bedrijfsvoering
€0
€ 40.000
€ 40.000
€0
€ 40.000
€ 40.000
€0
€ 40.000
€ 40.000
€0
€ 40.000
€ 40.000
€0
€ 40.000
€ 40.000
Reserve Website
€0
€0
€0
€0
€ 12.500
€ 12.500
€0
€ 12.500
€ 12.500
€0
€ 12.500
€ 12.500
€0
€ 12.500
€ 12.500
Subtotaal mutaties reserves
€0
€ 50.000
€ 50.000
€0
€ 62.500
€ 62.500
€0
€ 62.500
€ 62.500
€0
€ 62.500
€ 62.500
€0
€ 62.500
€ 62.500
Geraamde resultaat (In de saldokolommen geldt: - = nadelig en + = voordelig)
€0
€0
€0
€0
€0
2.3.1 Realisatie van de gewenste verlaging in de gemeentelijke bijdrage Zoals is aangegeven bij de financiële kader in paragraaf 1.2 is, na het doorvoeren van de gebruikelijke indexatie, een verlaging begroot in de gemeentelijke bijdrage van 1,5% in 2026 en 2027, oplopend naar 3,0% in 2028. Deze verlaging in de gemeentelijke bijdragen wordt gerealiseerd door het verhogen van de inkomsten. Met deze uitwerking kunnen we voldoen aan de gestelde (financiële) kaders van de gemeenten zonder aantasting van onze wettelijke taken en met een beperkte impact op onze dienstverlening. De argumentatie voor dit scenario kunt u teruglezen in paragraaf 1.2 bij de financiële kaders. Hieronder nogmaals het overzicht van de begrote verlaging in de gemeentelijke bijdrage door het genereren van meer inkomsten. Gemeentelijke bijdrage
2025
2026
2027
2028
2029
Als referentie: De begroting 2025 bij het alleen doorvoeren van de indexaties.
€ 2.968.691
€ 3.094.174
€ 3.178.203
€ 3.336.397
€ 3.430.149
Begroting RAR
€ 2.939.408
€ 3.047.915
€ 3.131.668
€ 3.235.670
€ 3.430.857
Gerealiseerde verlaging in gemeentelijke bijdrage
€
€
€
€
€
Procentuele verlaging t.o.v. begroting 2025 bij alleen indexatie
-29.283
-1,0%
-46.259
-1,5%
-46.535
-1,5%
-100.727
-3,0%
2.3.2 Risico’s in de begroting Bij het opstellen van de begroting zijn enkele aannames en uitgangspunten gemaakt. Deze keuzes brengen bepaalde risico's met zich mee, die we niet onbenoemd willen laten. Hieronder worden de betreffende onderdelen, de bijbehorende risico’s en de onderbouwing van de gemaakte keuzes toegelicht. - Personeelskosten De personele formatie en de bijbehorende salariskosten voor de begroting 2026 worden geraamd op basis van de actuele personele formatie en personeelsplanning van peildatum maart 2025 (ten tijde van het opstellen van de begroting). De samenstelling van ons personeelsbestand betreft een mix van aantal zeer ervaren en deskundige medewerkers in combinatie met een grotere groep jonge talenten. Dit brengt met zich mee dat dit jonge personeelsbestand in potentie veel ruimte heeft in groei en daarmee als consequentie financiële groei. Omwille van de financiële situatie van onze gemeenten en het beroep wat op ons is gedaan, hebben wij onze personele kosten zeer behoudend begroot en daarmee niet op de max van schaal. In reguliere zin is dit ook niet nodig. Echter kan dit, in deze uitdagende arbeidsmarkt met veel personeelsverloop, wel enige kwetsbaarheid met zich meebrengen bij het opvullen van vrijgekomen vacatures. - Energiekosten (onderdeel van huisvestingskosten) Jaarlijks wordt gas en elektra ingekocht door onze mede-gebouweigenaar Thius.
Thius koopt energie groot in voor al haar panden en dit levert schaalvoordelen. Het RAR kan hier op meeliften omdat we gezamenlijk een energiecontract voor ons gebouw hebben. Het jaarlijks inkopen van energie is echter ook kwetsbaar en geeft geen garantie voor het jaar erop. In het jaar 2023 was de prijs dan ook enorm gestegen en hoewel er in 2024 en ook voor 2025 een
708
0,0%
-
dalende trend te zien is, is het lastig hier goede voorspellingen in toe doen. De werkelijke prijs zal per jaar sterk afhankelijk zijn van de actuele markt (vraag en aanbod), maar ook diverse geopolitieke spanningen. Voor de begroting 2026 en verder gaat we uit van de energieprijzen anno 2025 met een reguliere indexatie. Renteopbrengsten Vanaf januari 2024 nemen we actief deel aan Schatkistbankieren en doen we afstand van onze uitzonderingspositie voor deelname. Net als bij de reguliere bank wordt ook bij schatkist rente uitgekeerd over het deposito saldo op de rekening. De renteopbrengst is afhankelijk van het saldo in deposito en de rentestand. De rente kan fluctueren op basis van de economische situatie, inflatie en de monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) of de centrale bank van ons land. In het afgelopen jaren zijn de rentestanden zeer wisselend geweest: van hoge rente tot zelf negatieve rente op deposito. De deelname aan de schatkist zou in elk geval een negatieve rente op deposito moeten voorkomen, maar desondanks is er fluctuatie in de rentestand waardoor het onzeker is wat de opbrengsten zullen zijn. Voor de begroting wordt een rentepercentage aangehouden van 1,5%, waarmee zowel een conservatieve renteopbrengst inschatten als ook voldoende ruimte hebben om eventuele (toekomstig) tegenvallende rentestanden op te vangen.
2.3.3 Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit de bijdrage per inwoner van de aangesloten gemeenten en de bijdrage van het Waterschap Rivierenland (dienstverleningsovereenkomst). Gemeentelijke bijdragen Voor het begrotingsjaar 2026 geldt de datum van 1 januari 2025 als peildatum voor het aantal inwoners. Het aantal inwoners van de deelnemende gemeenten bedroeg op de peildatum 236.569 (begroting 2024: 235.325). Ten opzichte van het begrotingsjaar 2025 is het aantal inwoners met 0,53% gestegen. De totale lasten voor de deelnemende gemeenten voor het jaar 2026 worden begroot op € 3.047.915,-. Inwonersbijdrage 2026 De bijdrage voor de begroting 2026 bedraagt € 12,88 per inwoner. (Lasten € 3.047.915 : 236.569 inwoners = € 12,88 afgerond). Ten opzichte van 2025 bedraagt de stijging 3,15%, in 2025 was de bijdrage € 12,49. Deze stijging van € 0,39 per inwoner is volledig het gevolg van de indexaties in kostenbudgetten. De doorgevoerde indexatie en stijging in lonen ligt gemiddeld hoger dan de stijging in de bijdrage per inwoner. Dit komt doordat we in de begroting hebben gekeken naar mogelijkheden om de lasten zo laag mogelijk te houden door het genereren van extra inkomsten, zonder dat dit onevenredige afbreuk zal doen aan de kwaliteit van onze dienstverlening.
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 23 van 41
Hieronder het overzicht van de bijdrage per gemeente op basis van het aantal inwoners. Gemeente Buren Culemborg Maasdriel Neder-Betuwe Tiel West Betuwe Zaltbommel Totaal
Inwoneraantal 1-1-2025 27.978 30.281 26.289 25.781 42.575 53.253 30.412 236.569
€ € € € € € € €
Inwonerbijdrage 2026 360.464 390.135 338.703 332.158 548.529 686.103 391.823 3.047.915
Meerjarenraming 2027-2029 De verwachte ontwikkeling voor de komende jaren van de totale lasten is, op basis van de huidige inzichten, hieronder opgenomen voor de jaren 2027-2029. Hiervoor wordt uitgegaan van een indexatie conform de septembercirculaire van 2025. Lasten Te verdelen
2025 2026 2027 2028 2029 € 2.939.408 € 3.047.915 € 3.131.668 € 3.235.670 € 3.430.857
De meerjarenraming 2027-2029 laat de ontwikkeling zien in de totale lasten. Uitgaande van de inwonersaantallen per 1-1-2025 is hiermee tevens een raming af te geven van de verwachte bijdrage per inwoner vanaf 2027. Inwonerbijdrage per inwoner
2025 € 12,49
2026 € 12,88
2027 € 13,24
2028 € 13,68
2029 € 14,50
stijging tov voorgaand jaar
2,75%
3,15%
2,75%
3,32%
6,03%
Om de verlaging in inwonersbijdrage inzichtelijke te maken ten opzichte van de begroting 2025 is hieronder de fictieve inwoners bijdrage opgenomen, welke als gevolg van het indexeren van de begroting 2025 was ontstaan. Daaronder de verlaging per inwoner per jaar door het genereren van meer inkomsten in de jaren 2026 tot 2028. Verlaging inwonerbijdrage t.o.v. begroting 2025 2025 2026 2027 2028 2029 per inwoner € 12,62 € 13,15 € 13,51 € 14,18 € 14,58 verlaging per inwoner
-€ 0,13
-€ 0,27
-€ 0,27
-€ 0,50
-€ 0,08
Dienstverleningsovereenkomst Waterschap Rivierenland (WSRL) Met Waterschap Rivierenland is een dienstverleningsovereenkomst gesloten, waarin is vastgelegd dat het Regionaal Archief Rivierenland de archieven van de voormalige waterschappen beheert. In juni 2014 is, in verband met de aansluiting van SAB, een nieuwe 10-jarige overeenkomst met het waterschap afgesloten, met een stilzwijgende jaarlijkse verlenging. In 2024 zijn gesprekken gestart om tot een nieuwe langdurige overeenkomst te komen. Deze nieuwe overeenkomst is begin 2025 ingaan voor wederom een periode van 10 jaar.
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 24 van 41
In deze overeenkomst betaald het Waterschap Rivierenland een vaste prijs per strekkende meter overgebracht archief. De kosten voor advies, toezicht en conservering zijn in deze overeenkomst niet opgenomen in de prijs per strekkende meter, maar worden jaarlijks afzonderlijk met het waterschap afgerekend. De totale vaste bijdrage voor het waterschap in 2026 bedragen € 253.266,-. Daarnaast zal de bijdrage van het waterschap jaarlijks bestaan uit de op regie uitgevoerde werkzaamheden voor advies, toezicht en conservering. Onvoorzien De post onvoorziene uitgaven is voor 2026 geraamd op € 6.200,- (2025: € 6.000,-). Op basis van de ervaring in de afgelopen jaren wordt dit vooralsnog toereikend geacht voor het begrotingsjaar 2026. 2.3.4 Overzicht van de kosten van Overhead Met ingang van 2019 is het taakveld Overhead2 in de begroting een verplicht onderdeel en worden de kosten van Overhead afzonderlijk in het Programmaplan gepresenteerd. In de Notitie Verbonden Partijen van de commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) wordt onder meer op de toepassing van overhead bij Gemeenschappelijke Regelingen ingegaan. In de begroting is het taakveld Overhead opgenomen. Dit taakveld is nader onderverdeeld in: - lasten gemeentelijke overheadfuncties (i.c. programma archiefbeleid); - lasten ‘eigen overhead’ (personeelskosten directie, management en ondersteuning).
Taakveld Overhead Lasten gemeentelijke overhead functie ‘Eigen overhead’ Totaal lasten
2026 € 3.226.973 € 328.609 € 3.555.581
2027 € 3.298.692 € 352.683 € 3.651.374
2028 € 3.367.326 € 373.520 € 3.740.847
2029 € 3.541.000 € 395.504 € 3.936.503
Bijdragen overhead Totaal baten
€ 3.493.081 € 3.493.081
€ 3.588.874 € 3.588.874
€ 3.678.347 € 3.678.347
€ 3.874.003 € 3.874.003
2.3.5 Het bedrag van de Vennootschapsbelasting Vanaf 2016 is de vennootschapsbelasting ook van toepassing voor decentrale overheden. Het RAR staat op het standpunt dat er geen VpB-plicht geldt voor het RAR. De belastingdienst geeft per brief, d.d. 4 juli 2019 aan dat het RAR niet belastingplichtig is voor de VpB. Voor de jaren 2016, 2017 en 2018 zal de belastingdienst geen aanslagen VpB opleggen. Vanaf het jaar 2019 e.v. wordt door het RAR geen uitnodiging tot het doen van aangifte VpB gedaan. Het is onze verwachting dat er in de nabije toekomst geen verandering zal zijn die wel leidt tot VpB-plicht voor het RAR. Indien er onverhoopt wel belastingplicht volgt, vloeien hieruit geen nadelige financiële consequenties voor het RAR voort, aangezien er bij eventuele belaste activiteiten geen winstpotentie is. In de begroting en meerjarenraming is daarom een nihil-post inzake de vennootschapsbelasting opgenomen.
2
Elke GR is verplicht de baten en lasten te splitsen in de voorgeschreven taakvelden, in zowel de begroting als de jaarrekening. Art. 58a Wgr lid2 sub bepaalt dat de Informatie voor derden (IV-3) indeling en dus de taakveldindeling conform de gemeentelijke indeling geldt bij een gemeenschappelijke regeling van gemeente en provincie. Het overzicht van geraamde baten en lasten van de taakvelden is een verplichte paragraaf. Voor het RAR is het Overzicht van geraamde baten en lasten van het taakveld Overhead 0.4 verplicht.
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 25 van 41
2.3.6 Overige toelichting RAR is voor de gemeenten een Verbonden Partij Voor de gemeente is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie, waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft een Verbonden Partij. Het RAR is voor de gemeenten een Verbonden Partij. In bijlage 3 is een format opgenomen, dat door de aan de gemeenschappelijke regeling deelnemende gemeenten kan worden gebruikt voor het opstellen van hun eigen begroting. Beleidsindicatoren en effecten van de betrokkenheid van de Verbonden Partij In artikel 8b van het Besluit Begroting en Verantwoording staat dat het programma de volgende aspecten moeten bevatten: a) de doelstelling, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, ten minste moeten worden toegelicht aan de hand van de bij ministeriele regeling vastgestelde beleidsindicatoren; Dit is niet van toepassing voor het RAR omdat er voor de maatschappelijke effecten van het RAR geen verplichte indicatoren zijn voorgeschreven. b) de wijze waarop men die effecten streeft te bereiken en de betrokkenheid hierbij van de Verbonden Partij. Hiervoor wordt verwezen naar de eerdergenoemde doelstellingen en het beleidsplan van het RAR.
Overzicht van incidentele baten en lasten 2026-2029 In de programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 is voor een bedrag van € 200.000,(zijnde elk jaar een bedrag van € 50.000,-) aan lasten opgenomen voor digitaliseringsprojecten en de doorontwikkeling van het e-depot. Deze lasten worden gedekt door de onttrekking aan de bestemmingsreserve e-depot en bestemmingsreserve Digitalisering/ Bedrijfsvoering. Deze projecten dragen bij aan het wegwerken van de achterstanden die de afgelopen jaren zijn ontstaan o.a. als gevolg van corona en lastig vervulbare vacatures als gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt. Voor de daadwerkelijke realisatie van deze projecten geldt dat deze afhankelijk zijn van de mogelijke beschikbaarheid van externe krachten en/of dienstverleners in onze branche, als ook interne capaciteit voor o.a. begeleiding. Mogelijk dat deze projecten hierdoor naar achteren kunnen verschuiven. Daarnaast is er voor de jaren 2026, 2027 en 2028 opgenomen dat de lasten van afschrijving van de vernieuwde website worden gedekt door onttrekkingen aan de reserve website. Elk jaar een onttrekking van € 12.500,-. Overzicht van beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves en voorzieningen Dit overzicht is terug te vinden in bijlage 2. Hierin zijn de onttrekkingen uit de reserves opgenomen zoals hierboven is benoemd.
Daarnaast is hierin opgenomen dat we elk jaar een dotatie uit de exploitatie doen aan de voorziening Publicatiefond van € 2.500,-, zodat dit fonds in omvang voldoende blijft om de komende jaren bijdrages te kunnen leveren aan historische publicaties en/of activiteiten van onze erfgoedpartners in de regio. Ook is opgenomen dat de onttrekkingen uit deze voorziening elk jaar circa € 4.000,- zal zijn. Dit is natuurlijk afhankelijk van de in dat jaar voorhanden zijnde projecten op dit vlak.
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 26 van 41
Ook wordt jaarlijks uit de voorziening voor de egalisatie van de kapitaallasten WKO een bedrag ter grote van € 16.086, zijnde de jaarlijkse kapitaallasten van de WKO, onttrokken. Hiermee drukken deze kosten in op de exploitatie.
3 Paragrafen Het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) stelt regels aan welke paragrafen er in de begroting moeten zijn en wat daarin aan de orde komt. De paragrafen in de begroting geven een dwarsdoorsnede van een aantal aspecten. Ze gaan over onderwerpen die in de gehele begroting terug te vinden zijn en waaraan politieke of financiële risico’s verbonden zijn. De paragrafen geven het Algemeen Bestuur en de raden van de deelnemende gemeenten op een andere manier dan het begrotingsprogramma inzicht in de financiële positie van de gemeenschappelijke regeling RAR. In deze programmabegroting zijn de volgende paragrafen opgenomen: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering
3.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
3.1.1 Weerstandsvermogen De doelen van het RAR, met betrekking tot het weerstandsvermogen en risicobeheersing, zijn als volgt geformuleerd: • we zorgen voor een solide financieel beleid met een transparant inzicht in de kosten en geldstromen; • we zorgen voor een structureel en reëel evenwicht in de begroting en de meerjarenraming; • onze planning- en control cyclus is zo ingericht dat het DB en het AB de sturings- en verantwoordingsinformatie krijgen die ze nodig hebben. Het RAR hanteert de volgende uitgangspunten voor het risicomanagement: • het RAR wil de continuïteit van de organisatiedoelen waarborgen en de vermogenspositie beschermen; • het RAR wil actief haar risico’s beheersen en kunnen opvangen en wil voorkomen dat incidentele tegenvallende financiële resultaten verhaald moeten worden op de gemeenten; • tegelijkertijd streeft het RAR naar het zo laag mogelijk houden van de algemene reserve. In 2023 zijn aan de hand van een uitgebreide risicosessie actuele risico’s voor het RAR geïdentificeerd en is het rapport Risicomanagement & Weerstandsvermogen uit 2020 onder de loop genomen. De uitkomsten uit deze sessies zijn vastgelegd in de Beleidsnota Risicomanagement en weerstandsvermogen 2024 – 2028, van datum 24-11-2023. In de bijlage is deze nota toegevoegd. Hieronder treft u een samenvatting van de uitkomsten uit deze nota.
De inhoudelijke toelichting op de risico’s is te vinden in de beleidsnota in de bijlage. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: a) de benodigde weerstandscapaciteit, zijnde alle risico’s waarvoor geen directe maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie en
Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029
Pagina 27 van 41