Bijlage 4 Bestuurlijke oplegnotitie BWM

Bijlage 4 Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030 De basis voor gefundeerd beheer en onderhoud van verhardingen. Bestuurlijke samenvatting

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

1

1

INLEIDING

De openbare ruimte is een belangrijke factor voor fijn en veilig wonen en leven. Een prettige woon- en leefomgeving is mooi, schoon, veilig en groen. Een groot gedeelte van de openbare ruimte bestaat uit verhardingen. Deze verhardingen dragen onder andere bij aan de bereikbaarheid, veiligheid, toegankelijkheid en leefbaarheid van onze gemeente. Zorgplicht beheer en onderhoud wegenareaal. Vanuit de Wegenverkeerswet heeft de gemeente een zorgplicht voor het goed onderhouden van het wegenareaal dat zij beheert, dit betreft zowel verhardingen en bermen. Onder de verhardingen vallen de rijbanen, fietspaden, voetpaden, pleinen, parkeervoorzieningen en alle overige (half) verhardingen. Kapitaalgoederen. Het areaal van verhardingen vertegenwoordigt een enorme financiële waarde. De vervangingswaarde van de verhardingen is circa € 631 miljoen. Onvoldoende aandacht en beschikbare middelen kunnen leiden tot kapitaalvernietiging. Doel en geldigheidsduur. Het doel van het beleidsplan is het vastleggen van de visie, ambities en kaders voor het doelmatige beheer en het onderhoud van het wegenareaal voor de periode 2026-2030. Het beleidsplan dient ertoe dat het onderhoud van de verhardingen efficiënt wordt uitgevoerd aan de hand van het afgesproken kwaliteitsniveau.

Met het beleidsplan wordt een bestuurlijke, beheersmatige en financiële basis gelegd voor het beheer van de verhardingen in de komende jaren. Deze gemeentelijke taken worden bekostigd uit de algemene dienst.

F2 , snelfietspad in Hedel aangelegd in 2024

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

2

2

KADERS EN UITDAGINGEN

In dit hoofdstuk worden de kaders beschreven die ten grondslag liggen aan het gemeentelijke wegenbeleid. Het hoofdstuk sluiten we af met de belangrijkste uitdagingen die er zijn bij het beheer en onderhoud van de verhardingen. 2.1

KADERS

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het veilig en toegankelijk houden van openbare wegen binnen hun beheergebied. De gemeente Maasdriel beschikt in haar rol als wegbeheerder niet over een volledige vrijheid in het vaststellen van het beleid. Ten behoeve van het beheer en onderhoud van wegen en verhardingen zijn veel duidelijke wettelijke regels en kaders opgesteld. Dit betreft zowel landelijke wetgeving, regionale beleidsdocumenten en lokale verplichtingen. Daarnaast zijn er relevante wetten en regelingen op verschillende andere beleidsterreinen. Deze wetten en kaders hebben tot doel de verantwoordelijkheid van de wegbeheerder te borgen en richting te geven aan het beheer- en onderhoudsproces van de verhardingen. Onderstaand worden de belangrijkste wetten en kaders benoemd. De overige wetten en kaders zijn met een toelichting opgenomen in bijlage 2 van BWM. Wegenwet, 1930 De wettelijke zorgplicht van de wegbeheerder is geregeld in de Wegenwet. De Wegenwet is een Nederlandse wet waarin alle verantwoordelijkheden van de openbare wegen in Nederland zijn geregeld. Deze wet regelt de toegankelijkheid, openbaarheid, het onderhoud en het toezicht op openbare wegen. In artikel 16 van de wegenwet is vastgelegd dat de gemeente verantwoordelijk is voor het in goede staat houden van het wegenareaal wat zij beheert.

De gemeente Maasdriel heeft daardoor de zorg voor het doelmatig beheer en onderhoud. Door het vaststellen van dit beleidsplan en het beschikbaar stellen van bijbehorende middelen geeft de gemeente invulling aan de zorgplicht. Grondwet Artikel 21 van de Grondwet stelt dat de overheid zorgdraagt voor de bewoonbaarheid van het land en de bescherming van het leefmilieu. Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte, waaronder wegen, is hier direct aan verbonden. Burgerlijk Wetboek Volgens het Burgerlijk Wetboek kan de wegbeheerder aansprakelijk worden gesteld voor schade als gevolg van gebreken aan de openbare weg. Er wordt onderscheid gemaakt tussen:  Risicoaansprakelijkheid (artikel 6:174 BW): de beheerder is aansprakelijk voor gebreken aan de weg, ook als hij hiervan niet op de hoogte was.  Schuldaansprakelijkheid (artikel 6:162 BW): bij schade door losse voorwerpen of substanties op de weg moet de beheerder aantoonbaar tekort zijn geschoten in zijn zorgplicht. Een gedocumenteerd inspectie- en onderhoudsbeleid is noodzakelijk om aansprakelijkheidsrisico’s te beperken.

BBV, Besluit Begroting en Verantwoording Het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies) is een algemene maatregel van bestuur (AMvB) waarin de regels staan voor de financiële administratie, begroting, jaarrekening en verantwoording van gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen. Het BBV schrijft voor dat de paragraaf ‘kapitaalgoederen’ een verplicht onderdeel is van de beleidsbegroting met uitgangspunten voor de instandhouding van kapitaalgoederen. In geval van achterstallig onderhoud, waarbij sprake is van kapitaalvernietiging en/of onveilige situaties, wordt er op basis van artikel 44 lid 1a BBV een voorziening gevormd. Wanneer een gemeente over onvoldoende middelen beschikt om een voorziening te vormen, wordt het achterstallig onderhoud, daadwerkelijk en financieel, binnen een termijn van maximaal vier jaar ingelopen.'

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

3

2.2

UITDAGINGEN

Voor de komende periode staat de gemeente Maasdriel voor een groot aantal uitdagingen. Deze uitdagingen zijn hieronder uitgewerkt: Verouderde infrastructuur en toenemende belasting Een groot deel van de verhardingen is aangelegd in de tweede helft van de twintigste eeuw en heeft inmiddels het einde van de technische levensduur bereikt. Deze infrastructuur is niet ontworpen voor het intensieve en zwaardere gebruik van vandaag de dag. Dit leidt tot versneld verval en een groeiende onderhoudsbehoefte. Zonder tijdige vervanging of renovatie neemt het risico op schade, veiligheidsproblemen en hoge kosten aanzienlijk toe. Een toekomstbestendige aanpak vereist planmatig onderhoud, afgestemd op veranderende mobiliteit en ruimtegebruik. Vervangingsopgave riolering Parallel aan het onderhoud van verhardingen speelt de grote vervangingsopgave voor de riolering. Veel rioolstelsels stammen uit de jaren ’60 en ’70 en zijn aan het einde van hun levensduur. Dit biedt kansen om onder- en bovengrondse werkzaamheden slim te combineren. Door deze integrale aanpak kunnen kosten worden bespaard, overlast worden beperkt en ontstaat er ruimte voor een klimaatbestendige en toekomstgerichte herinrichting van de openbare ruimte. Klimaatadaptatie en duurzaamheid Het klimaat verandert merkbaar en dat heeft directe gevolgen voor verhardingen.

Extreme neerslag, hittegolven en droogte veroorzaken schade zoals verzakkingen en versnelde slijtage van asfalt. Verhardingen moeten in toenemende mate bestand zijn tegen wateroverlast, hittestress en uitdroging van funderingen. Daarnaast neemt de maatschappelijke druk toe om duurzaam te werken, met inzet van circulaire materialen en CO₂-reductie in aanleg en onderhoud. Hergebruik van materialen is hierin noodzakelijk, maar vraagt aanpassing van werkwijzen en technische systemen. Energietransitie De energietransitie heeft steeds meer invloed op het gebruik van de openbare ruimte. Voor de aanleg van laadpunten, warmtenetten en ondergrondse energie-infrastructuur is ingrijpen in de openbare ruimte noodzakelijk. Dit vraagt om integrale afstemming met geplande onderhoudswerkzaamheden aan verhardingen om onnodig openbreken te voorkomen. Nieuwe functionaliteiten zoals laadinfrastructuur stellen bovendien aanvullende eisen aan de draagkracht, toegankelijkheid en inrichting van de verharding. Mobiliteitstransitie Mobiliteit is een domein waarin veranderingen en innovaties een vlucht hebben genomen. De elektrische auto wordt steeds vertrouwder in ons straatbeeld. Diverse vormen van (deel)mobiliteit doen eveneens hun intrede. De elektrische fiets en elektrische scooters domineren steeds vaker het straatbeeld.

Deze ontwikkelingen hebben invloed op de openbare ruimte en specifiek op de wegen en fietspaden. De snelheden op met name fietspaden worden meer divers en hoger. De onderhoudsstaat van de verhardingen wordt hierdoor nog belangrijker om een veilig gebruik te kunnen blijven garanderen. Financiële druk en personele capaciteit Gemeenten staan onder toenemende financiële druk. Budgetten zijn beperkt, terwijl kosten voor materiaal, personeel en milieueisen oplopen. Daardoor wordt er vaker gekozen voor reactief onderhoud in plaats van preventief onderhoud, met risico op hogere uitgaven op lange termijn. Tegelijkertijd is er sprake van een tekort aan technisch personeel, wat de uitvoeringscapaciteit en kwaliteit van doelmatig beheer onder druk zet. Maatschappelijke druk De maatschappelijke verwachtingen rondom de openbare ruimte zijn hoog. Inwoners rekenen op veilige, comfortabele en goed onderhouden wegen en paden, zonder overmatige hinder door werkzaamheden. Tegelijkertijd bestaat er weerstand tegen langdurige wegafsluitingen of herinrichtingen. Dit spanningsveld vraagt om een zorgvuldige balans tussen kwaliteit van de leefomgeving, bereikbaarheid en uitvoeringssnelheid, ondersteund door transparante communicatie en participatie.

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

1

3

AREAAL

De gemeente heeft in totaal circa 1.934.000 m2 aan verhardingen in beheer. Niet alle verhardingen zijn in eigendom van de gemeente, deze verhardingen zijn in eigendom van Rijkswaterstaat, provincie, waterschap, ondernemers en particulieren. In figuur 1 en 2 is inzichtelijk gemaakt wat de verdeling is van de verhardingen op basis van functie van het areaal. In figuur 3 is inzichtelijk gemaakt wat de verdeling is op basis van materiaalgebruik. Functie

Rijbaan

Asfalt Oppervlakte [m2] 833.000

Elementen Oppervlakte [m2] 398.000

Cementbeton Oppervlakte [m2] 11.000

Half- / onverhard Oppervlakte [m2] 6.000

Totaal Oppervlakte [m2] 1.246.000

Fietspad

124.000

26.000

6.000

1.000

155.000

Voetpad

6.000

241.000

1.000

4.000

251.000

Parkeervlak

18.000

128.000

2.000

1.000

148.000

Overige

10.000

120.000

5.000

3.000

137.000

Totaal

991.000

913.000

25.000

15.000

1.937.000

Figuur 2 Overzicht areaal per functie per m2

Figuur 2 Overzicht areaal verdeeld per functie

Figuur 3 Overzicht areaal per materiaal

Aanleg jaar Figuur 4 geeft globaal inzicht in het jaar van aanleg van de verhardingen die in beheer zijn bij de gemeente. Op deze wijze wordt inzicht verkregen in de leeftijdsopbouw van het gehele beheerareaal. Het overgrote deel van het beheerareaal is op dit moment 40 jaar of ouder. De technische levensduur die de gemeente hanteert voor open verharding is 50 jaar, voor asfaltverharding is dit 50 en voor bermen 20 jaar. Van circa 15 % van het asfalt is de technische levensduur verstreken. Van de openverharding is circa 8 % verstreken.

Figuur 4

Jaar van aanleg in m2 per periode van vijf jaar.

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

2

Areaaluitbreiding. In de afgelopen jaren heeft er een aanzienlijke areaaluitbreiding plaatsgevonden als gevolg van diverse ruimtelijke ontwikkelingen. Met name de realisatie van nieuwe woonwijken, zoals Velddriel-Zuid, de Kersenbuurt in Kerkdriel en de ontwikkeling aan de Maaijenstraat in Well, hebben geleid tot uitbreiding van het gemeentelijk weg- en voorzieningenareaal. Na afronding van de onderhoudsperiode worden deze nieuw aangelegde gebieden formeel aan de gemeente overgedragen. Vanaf dat moment vallen onder andere de verhardingen onder het gemeentelijk beheer en onderhoud. 3.1

KWALITEIT NIVEAUS

De wijze en het tijdstip van onderhoud is afhankelijk van de kwaliteit van de verharding. Dit is van groot belang om de toegankelijkheid en de veiligheid te kunnen waarborgen. Voor het bepalen van de kwaliteit van het areaal wordt gebruik gemaakt van de CROW-systematiek. Deze systematiek bevat verschillende kwaliteitsniveaus. De kwaliteit wordt bepaald aan de hand van verschillende technische en visuele aspecten die samen een goed beeld geven van de staat van de verharding. Beeldkwaliteit De beeldkwaliteit van verhardingen in de openbare ruimte wordt binnen de CROW-systematiek beschreven aan de hand van visueel waarneembare kwaliteitsniveaus. Hierbij wordt gekeken naar aspecten zoals vlakheid, slijtage, onkruidgroei, vervuiling en schade aan elementen. Het doel is om de feitelijke staat van het wegdek of de bestrating objectief te beoordelen, zodat onderhoud en rehabilitatie tijdig kunnen worden ingepland. De CROW-methode hanteert hiervoor vastgestelde kwaliteitsniveaus (A+, A, B, C en D), waarbij A+ staat voor een zeer hoge, representatieve kwaliteit en D voor een niveau dat functioneel en esthetisch onder de minimale norm ligt. In figuur 5 is een overzicht opgenomen van de verschillende beeldkwaliteit niveaus met een beschrijving en de risico’s. Om een duidelijker beeld te krijgen van de verschillende onderhoudsniveaus zijn hier filmpjes van gemaakt.

Het filmpje van het verhardingstype asfalt is te bekijken via https://youtu.be/bfDBtcm4430. De video van de elementenverhardingen is te bekijken via https://youtu.be/lLQvKHxpzew. Gemeenten en beheerders kunnen op basis van deze niveaus streefbeelden vastleggen die passen bij de functie van de ruimte en het gewenste gebruikscomfort. Globale visuele inspecties Om de kwaliteit te kunnen bepalen van het areaal wordt deze geïnspecteerd conform de CROW-publicatie 146b ‘Handboek globale visuele inspectie’. Alle verhardingen in Maasdriel worden jaarlijks geïnspecteerd. Relatie technische kwaliteit en beeldkwaliteit Op basis van de inspectiecijfers en basisplanning wordt de kwaliteit van het areaal bepaald. Hiervoor wordt de vertaling naar de CROW-publicatie 323 ‘De kwaliteitscatalogus openbare ruimte’ uit 2013 gebruikt.

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

3

Figuur 5 Overzicht verschillende beeldkwaliteit niveaus

Achterstallig onderhoud en kapitaalvernietiging Kwaliteitsniveau D wordt landelijk aangemerkt als achterstallig onderhoud. Bij achterstallig onderhoud komt niet alleen de veiligheid van de weggebruikers in het geding maar zal ook kapitaalvernietiging optreden. Kapitaalvernietiging ontstaat wanneer onderhoud aan verhardingen niet tijdig wordt uitgevoerd. Lichte maatregelen zijn dan niet langer afdoende waardoor ingrijpende en veel duurdere maatregelen nodig zijn. Daarnaast gaat ook een deel van de resterende levensduur verloren. Door structureel onderhoud op niveau B, basis, te handhaven, wordt kapitaalvernietiging voorkomen. Volgens de systematiek van CROW is een onderhoudsachterstand nog acceptabel, als niet meer dan 5 procent van een gemeentelijk gebied kwaliteitsniveau D heeft. In de BBV is geregeld dat bij achterstallig onderhoud er een voorziening gevormd moet worden.

Beatrixstraat Kerkdriel

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

4

3.4

KWALITEIT VERHARDINGEN

Streefbeeld verhardingen Voor de planperiode 2017-2021 heeft de gemeenteraad gekozen om het areaal te onderhouden op niveau C (laag). Vanaf die periode tot heden is dit onderhoudsniveau voortgezet. Kwaliteit areaal De kwaliteit van het areaal is op basis van de inspecties van het 2024 in beeld gebracht. Het algemene beeld van de kwaliteit van het areaal is laag. Een overzicht per kwaliteitsniveau is in figuur 6 weergegeven. Circa 13,1 % van het wegenareaal dient binnen nu en twee jaar onderhouden te worden.

Figuur 6

Kwaliteitsniveaus van verhardingen op basis van inspecties 2024

Kwaliteit verhardingen In figuur 7 is een overzicht opgenomen wat de kwaliteit per type verharding, per functie en per structuurgebied is. Structuurgebied

Asfalt

Elementen

Beton

Totaal

Centrum

Percentage t.o.v. totaal 1,6

A

B

A+

B

Wonen

25,9

D

C

D

C

Fietspaden

8

B

B

A+

B

Hoofdstructuur

2,4

D

C

D

D

Parken en grote groengebieden

2,4

D

A

A+

C

Begraafplaats

0,1

-

D

-

D

Bedrijvigheid

3,3

B

D

D

C

Buitengebied intensief

6,7

A

B

A+

A

Buitengebied extensief

20,2

C

C

A

C

Buitendijks

2,6

D

A+

A

C

Figuur 7 Kwaliteitsniveaus van verhardingen per functie op basis van inspecties 2024

3.5

CONCLUSIE

Het algemene beeld van de kwaliteit van de verhardingen is C, laag, en voldoet aan de huidige streefkwaliteit C. De betonverhardingen hebben een gemiddelde kwaliteit hoog. De asfalt -en elementen verhardingen hebben een gemiddelde kwaliteit laag en voldoen daarmee aan het streefbeeld. Bijna 10% van de verhardingen heeft kwaliteit D en is er sprake van achterstallig onderhoud met als gevolg kapitaalvernietiging. In de BBV is geregeld dat bij achterstallig onderhoud er een voorziening gevormd moet worden.

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

5

4

TERUGBLIK

Huidige werkwijze Het beheer en onderhoud van verhardingen wordt de laatste jaren gestuurd door zowel technische onderhoudseisen als de beschikbare budgetten. Op basis van inspecties, metingen en berekeningen is de onderhoudsbehoefte vastgesteld. Binnen de beschikbare financiële ruimte worden vervolgens de meest dringende onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Streefkwaliteit Voor de planperiode 2017–2021 heeft de gemeenteraad gekozen voor onderhoud op niveau C (laag). Sinds 2017 is dit onderhoudsniveau ongewijzigd voortgezet. Kwaliteit van het areaal De kwaliteit van de verhardingen wordt jaarlijks vastgesteld aan de hand van visuele inspecties volgens de CROW-methodiek. In figuur 8 is de kwaliteit van de afgelopen periode opgenomen.

Verloop kwaliteit verhardingen 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2017

2020

2021 A+

Figuur 8

A

2022 B

C

2023

2024

D

Overzicht kwaliteitsniveaus van verhardingen per jaar

De gemiddelde kwaliteit van het wegenareaal is C en voldoet daarmee aan de huidige streefkwaliteit. In 2022 is een deel van het achterstallig onderhoud weggewerkt dankzij een incidenteel budget, wat heeft geleid tot een tijdelijke verbetering van de kwaliteitsniveaus. In de jaren daarna is het onderhoud weer uitgevoerd binnen de reguliere budgetten, wat heeft geresulteerd in een lichte achteruitgang van de gemiddelde kwaliteit. Uitgevoerde werkzaamheden Binnen de beschikbare budgetten zijn jaarlijks onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd op basis van de kwaliteit van de verhardingen. Waar mogelijk zijn deze werkzaamheden gecombineerd met andere opgaven, zoals verkeerskundige verbeteringen of rioolprojecten, om efficiëntie te bevorderen en hinder te beperken. Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

6

Financiële ontwikkeling In figuur 9 zijn de werkelijke uitgaven voor 2022 tot en met 2024 weergegeven.

Exploitatie Investeringen Totaal

2022 [€] 1.602.000 3.609.000 5.211.000

2023 [€] 1.870.000 558.000 2.428.000

2024 [€] 1.517.000 770.000 2.287.000

Figuur 9 Werkelijke uitgaven in duizenden euro’s.

Conclusie Het huidige onderhoudsniveau voldoet aan de afgesproken streefkwaliteit, maar laat beperkte ruimte voor kwaliteitsverbetering of structureel herstel van achterstallig onderhoud. De afgelopen jaren is het beheer en onderhoud van de verhardingen in Maasdriel met name bepaald door de technische eisen en de budgettaire mogelijkheden. Op basis van inspecties, metingen en berekeningen werd de technische onderhoudsbehoefte vastgesteld en zoveel mogelijk onderhoudswerkzaamheden worden uitgevoerd binnen de beschikbare budgetten. Jaarlijks werd besloten welke wegen aangepakt moesten worden. Dit werd bepaald door de afweging tussen beleid, bestuurlijke wensen, technische noodzaak en budget. Waarin met name het budget leidend is geweest.

‘Groene’ parkeervakken bij MFC de Steen in Heerewaarden

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

7

5

VISIE , STRATEGIE EN BELEID

5.1

VISIE

De gemeente Maasdriel is verantwoordelijk voor het doelmatig onderhoud van alle verhardingen binnen haar beheer, met als primair doel de veiligheid en toegankelijkheid in de openbare ruimte te waarborgen. We streven conform de eisen naar een optimaal gebruik van de verhardingen voor alle weggebruikers, met speciale aandacht voor fietsers, voetgangers en mensen met een beperking. Het onderhoud wordt uitgevoerd met een focus op duurzaamheid, kostenefficiëntie en het tijdig signaleren van benodigde maatregelen. Wij zetten in op een integrale benadering, waarbij zowel de technische kwaliteit van de verhardingen als de gebruiksvriendelijkheid en toegankelijkheid voor diverse groepen centraal staan. Dit draagt bij aan een veilige, toegankelijke en inclusieve openbare ruimte die aansluit bij de behoeften van onze inwoners en bezoekers. 5.2

STRATEGIE EN BELEID

Om uitvoering te geven aan de visie maken we gebruik van onderstaande strategieën. Per strategie zijn waar nodig beleidsregels uitgewerkt. Borgen van de bereikbaarheid en veiligheid De openbare ruimte dient te alle tijden veilig en toegankelijk te zijn. Bij uitvoeren van beheer- en onderhoudswerkzaamheden beperken we de overlast tijdens de uitvoering. Dit betekent dat werkzaamheden zo worden gepland en uitgevoerd dat risico’s voor gebruikers minimaal zijn, de doorstroming gewaarborgd blijft en hulpdiensten altijd toegang hebben. Hierbij is de regel dat alle percelen kunnen uitwegen op de openbare ruimte. Beleidsregel 1: Alle percelen binnen het gemeentelijk grondgebied krijgen een uitweg naar de openbare ruimte, met uitzondering van situaties waarin een gezamenlijke uitweg doelmatiger is. In dergelijke gevallen streven wij naar juridische borging van de gemaakte afspraken. Prestatiegericht onderhoud, we blijven sturen op beeldkwaliteit De planning en uitvoering worden afgestemd op vooraf vastgestelde kwaliteitsniveaus, veelal op basis van de CROW-beeldkwaliteitssystematiek. Onderhoudsbeslissingen worden genomen met het oog op de lange termijn, waarbij naast technische prestaties ook duurzaamheid, klimaatadaptatie en circulariteit worden meegenomen.

Deze benadering verlengt de levensduur van assets en ondersteunt bredere beleidsdoelen, maar vergt meer kennis, data en coördinatie. Hiermee kan een optimale balans worden gevonden tussen kosten, prestaties en beleving. Dit vraagt echter om structurele monitoring en duidelijke contractafspraken. Beleidsregel 2: Het onderhoud van verhardingen vindt plaats op basis van kwaliteit in plaats van uitsluitend op levensduur. De staat van de verhardingen wordt periodiek gemonitord, zodat we tijdig kunnen ingrijpen om functieverlies en kapitaalvernietiging te voorkomen. De gemeente wil het areaal van de openbare ruimte doelmatig onderhouden. Hier hoort het kwaliteitsniveau B, basis bij. Dit sluit aan bij het onderhoudsniveau van de vakgebieden groen en riolering. Door het areaal te onderhouden op niveau B wordt kapitaalvernietiging voorkomen. In verband met de beperkte beschikbare middelen wordt het bestaande onderhoudsniveau C ook voor de komende planperiode gecontinueerd.

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

8

Beleidsregel 3: De komende planperiode gaan we het areaal onderhouden op beeldkwaliteitsniveau C. Voor de kwaliteit van de verhardingen wordt gebruik gemaakt van de CROW-methodiek. Data op orde en monitoren van bestaande kwaliteit Alle data worden verwerkt in een wegbeheerinformatiesysteem. Dit betreft zowel de basisgegevens, actuele gegevens en specialistische metingen. We maken een verbeterslag door de wegvakken aan te passen conform de eisen van CROW. We blijven de verhardingen jaarlijks inspecteren zodat we de technische kwaliteit inzichtelijk houden. Integrale beheer openbare ruimte IBOR (Integraal beheer van de openbare ruimte) is een samenhangende, planmatige aanpak voor het beheren en onderhouden van alle onderdelen van de openbare ruimte, waaronder wegen, groenvoorzieningen, riolering, openbare verlichting, speelvoorzieningen en straatmeubilair. Het doel is om deze assets als één geheel te beheren, waarbij onderhouds- en vervangingsmomenten op elkaar worden afgestemd. Waar nodig combineren we de beheeropgaven met nieuwe ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit, energietransitie, klimaatadaptatie. Hierdoor wordt efficiënt gebruikgemaakt van middelen, wordt overlast voor bewoners en gebruikers beperkt en blijft de kwaliteit en functionaliteit van de openbare ruimte op het gewenste niveau.

Beleidsregel 4: Bij het vaststellen van de opgaven in de openbare ruimte hanteren wij een integrale benadering, waarbij alle functies en disciplines binnen de openbare ruimte in samenhang worden beschouwd. Beleidsregel 5: Bij levensduur verlengend onderhoud en rehabilitaties combineren wij werkzaamheden waar mogelijk, zodat efficiënt gebruik wordt gemaakt van middelen en overlast voor de omgeving wordt beperkt. Beleidsregel 6: Bij levensduur verlengend onderhoud en rehabilitaties sluiten wij verhard oppervlak niet langer aan op de gemengde riolering. Hemelwater wordt, waar mogelijk, vertraagd afgevoerd via een hemelwatervoorziening. Indien dit niet doelmatig is, wordt gezocht naar een passende alternatieve oplossing. Financiën We zoeken naar een optimale balans tussen kosten en prestaties. We proberen hiermee calamiteiten met bijbehorende kosten, schade of aansprakelijkheid te voorkomen. Waar mogelijk wordt ingezet op levensduur verlengend onderhoud om de totale kosten op lange termijn te minimaliseren. Kostendekking Over het algemeen is het gebruik van de openbare ruimte gratis. Er is een uitzondering voor het gebruik van de openbare ruimte voor de aanleg van kabels en leidingen ten behoeve van nutsvoorzieningen, hiervoor ontvangt de gemeente een degeneratievergoeding.

Af en toe wordt de openbare ruimte in gebruik genomen voor commerciële particuliere activiteiten, hiervoor ontvangt de gemeente een precariovergoeding. Ten aanzien van kostendekking zijn er 3 keuzes mogelijk. Keuze 1: is het voorzetten van de huidige werkwijzen, alle uitgaven worden gedekt uit de algemene dienst. Keuze 2: is het actief inzetten van de degeneratievergoeding, als bijdrage voor klein onderhoud. Overige uitgaven worden gedekt uit de algemene dienst. Keuze 3, is het actief inzetten van de degeneratievergoeding, als bijdrage voor het klein onderhoud en het (gedeeltelijk) inzetten van de precario inkomsten t.b.v. een hoger ambitieniveau op bepaalde structuurgebieden. De overige uitgaven worden gedekt uit de algemene dienst.

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

9

Beleidsregel 7: Voortzetten van de huidige werkwijze ten aanzien van kostendekking. Alle uitgaven worden gedekt uit de algemene dienst. De degeneratievergoeding en precariovergoeding worden toegevoegd aan de algemene dienst. Beleidsregel 8: Investeringskosten worden pas geactiveerd in het boekjaar volgend op de volledige afronding van de werkzaamheden.

Onderhoudswerkzaamheden aan de Rooijensestraat in Hoenzadriel

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

10

6

UITVOERINGSPROGRAMMA

In dit hoofdstuk is weergegeven welke activiteiten en/of maatregelen benodigd zijn om invulling te geven aan de opgaven en de strategieën. Om overzicht te houden zijn de maatregelen gegroepeerd per type: planvorming, onderzoek, beheer en onderhoud, uitvoeringsmaatregelen en facilitair. Voor Maasdriel is circa 11,4 miljoen nodig voor de komende vijf jaar om te voldoen aan de wettelijke zorgplichten op basis van onderhoudsniveau C. In bijlage 2 is het uitvoeringsprogramma opgenomen, hierin is een overzicht opgenomen van de benodigde activiteiten inclusief de financiële planning. Planvorming Beleid, - en beheerplannen zijn onmisbaar voor het doelmatig beheren van de verhardingen. Zij geven richting aan de activiteiten en maatregelen die nodig zijn om de verkeersveiligheid en de bereikbaarheid te kunnen borgen. Jaarlijks wordt een uitvoeringsplanning opgesteld op basis van inspectieresultaten. Voor overige plannen is een jaarlijks budget voor adviezen derden opgenomen. Hiermee kunnen we specialistische kennis inkopen. In figuur 10 is een overzicht opgenomen van de acties. Actie Opstellen beleidsplan

2030

Kosten [€] 25.000

Opstellen operationele programma/beheerplan

Jaarlijks

15.000

A,B,C,D,E

Adviezen derden

Jaarlijks

15.000

A,B,C,D,E

Figuur 10

Uitvoeringsjaar

Bijdrage aan opgave A,B,C,D,E

Kosten planvorming

Onderzoek Om inzicht te houden en te verkrijgen in de toestand van de verhardingen is onderzoek noodzakelijk. De komende planperiode is een budget gereserveerd voor inspecties, schouw en overige onderzoeken zoals deflectiemetingen. In figuur 11 is een overzicht opgenomen van de acties. Actie

Uitvoeringsjaar

Inspecties

Jaarlijks

Kosten [€] 15.000

Bijdrage aan opgave

Jaarlijkse schouw

Jaarlijks

13.000

A,B,C

Onderzoeken

Jaarlijks

50.000

A,B,C

A,B,C

Figuur 11 Kosten onderzoek

Beheer en onderhoud Onderhoudsinspanningen zijn afgestemd op het in stand houden van de verhardingen, waarbij risico’s worden vermeden (assetmanagement) en het gewenste niveau C in stand wordt gehouden. De activiteiten bestaan uit regulier onderhoud en (reactieve) werkzaamheden. In figuur 12 is een overzicht opgenomen van de acties.

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

11

Actie

Uitvoeringsjaar

Bermen maaien

Jaarlijks

Kosten [€] 35.000

Bermen roven en aanvullen

Jaarlijks

150.000

A,B,C

Vegen verhardingen

Jaarlijks

30.000

A,B,C

Gladheidsbestrijding

Jaarlijks

150.000

A,B,C,F

Onkruidbestrijding op verhardingen

Jaarlijks

370.000

A,B,C,F

Calamiteiten

Jaarlijks

33.000

A,B,C

Klein onderhoud

Jaarlijks

114.000

A,B,C,F

Groot onderhoud

1.927.000 1.137.000 118.000 75.000

A,B,C,F

Toezicht onderhoud

2027 2029 2030 Jaarlijks

A,B,C,E

Markeringen

Jaarlijks

33.000

A,B,C,G

Jaarlijks

30.000

A,B,C

Aanschaf klein materieel Figuur 12

Bijdrage aan opgave A,B,C,F

Kosten beheer en onderhoud

Uitvoeringsmaatregelen gekapitaliseerd De uitvoeringsmaatregelen hebben betrekking op levensduur verlengend onderhoud en rehabilitaties. Conform de voorschriften van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) dienen deze kosten te worden geactiveerd. De maatregelen worden opgenomen in het uitvoeringsprogramma dat jaarlijks geactualiseerd wordt. De uitgaven worden als krediet opgenomen in de begroting. Voor de investeringen die gepland staan voor de periode 2027–2030 wordt een stelpost opgenomen. In figuur 13 is een overzicht opgenomen van de acties, de kosten zijn gekapitaliseerd. Actie

Uitvoeringsjaar

Bermverhardingen inclusief Maasdijk

2027 2028 2029 2030 2027 2028 2029 2030 2028 2029 2030 2027 2028 2029 2030

Rehabilitatie/reconstructie

Stelpost rehabilitatie/reconstructie

Levensduur verlengend onderhoud

Figuur 13 Kosten uitvoeringsmaatregelen gekapitaliseerd

Kosten gekapitaliseerd [€] 43.000 85.000 127.000 135.000 24.000 24.000 24.000 24.000 135.000 268.000 401.000 124.000 123.000 163.000 161.000

Bijdrage aan opgave A,B,C,

A,B,C,D,E,F

A,B,C,D,E,F

A,B,C,F

Facilitair / ondersteunend Om de verhardingen goed te beheren en onderhouden, worden ondersteunende activiteiten verricht. Deze worden gegroepeerd onder ‘Facilitair’. In figuur 14 is een overzicht opgenomen van de acties. Actie

Uitvoeringsjaar

Kosten beheersysteem

Jaarlijks

Kosten [€] 30.000

Bijdrage aan opgave

Contributie

Jaarlijks

5.000

B

Jaarlijks

4.000

B,F

B

Beleidsmedewerker wegen (inhuur) Bijdrage werkzaak Figuur 14

Kosten facilitair en ondersteunend

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

12

7

FINANCIËN

Om te kunnen voldoen aan de zorgplicht moet de gemeente de verhardingen doelmatig beheren en onderhouden conform de kaders en het beleid zoals opgenomen in BWM. De kosten hiervoor zijn te splitsen in 2 soorten; exploitatiekosten en investeringen. De exploitatiekosten worden met name ingezet om de verkeersveiligheid te kunnen waarborgen, deze kosten worden rechtstreeks afgeschreven. De investeringen zijn de uitgaven voor het vervangen en verbeteren van de bestaande infrastructuur. 7.1

UITGANGPUNTEN FINANCIËN

Bij het bepalen van de benodigde financiën voor het doelmatig onderhoud en beheer worden de volgende uitgangspunten gehanteerd:  Conform richtlijnen BBV (Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies);  Rentepercentage ten behoeve van de te kapitaliseren kosten is 1,5%;  Er vindt geen indexering plaats van de kosten;  Prijspeil december 2024;  De meerjarenplanning houdt geen rekening met toekomstige areaaluitbreidingen omdat hier de eerste jaren geen onderhoud wordt verwacht;  Het moment van uitvoeren wordt gepland op basis van de schade die de richtlijn benadert of overschrijdt;  Bij vernieuwing van het verhardingsmateriaal wordt dezelfde materiaalsoort aangehouden;  Er is rekening gehouden met externe invloeden op het wegenonderhoud door bijvoorbeeld werkzaamheden aan riolering en overige ruimtelijke projecten;  Er is geen rekening gehouden met externe invloeden als werkzaamheden aan kabels en leiding en klimatologische omstandigheden;  De eenheidsprijzen voor de onderhoudswerkzaamheden zijn gebaseerd op de eenheidsprijzen die vermeld staan in het beheersysteem;  In de eenheidsprijzen zijn ook de tijdelijke verkeersmaatregelen en de aannemerskosten, te weten: uitvoeringskosten, algemene bedrijfskosten en winst en risico verwerkt;  De eenheidsprijzen zijn exclusief BTW maar inclusief VAT-kosten (voorbereiding, administratie en toezicht); De overige

uitgangspunten zijn opgenomen in bijlage 1. 7.2

KOSTEN

7.2.1

EXPLOITATIEKOSTEN

Deze kosten zijn gegroepeerd en weergegeven per type maatregel: planvorming, onderzoek, beheer en onderhoud, uitvoeringsmaatregelen en facilitair. De gemiddelde kosten per jaar voor de planperiode staan in figuur 15 aangegeven. Gemiddelde algemene exploitatiekosten per jaar in € Planvorming

35.000

Onderzoek

63.000

Beheer en Onderhoud

1.657.000

Facilitair

39.000

Totaal

1.794.000

Figuur 15

Gemiddelde exploitatiekosten per jaar voor planperiode.

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

13

7.2.2

INVESTERINGEN

De gemiddelde investeringen per jaar voor de planperiode staan in figuur 16 aangegeven. Dit betreft de aanleg van bermverhardingen levensduur verlengend onderhoud en rehabilitatie. De belangrijkste uitgangspunten hiervoor zijn dat nieuwe aan te leggen voorzieningen een levensduur hebben van 20 of 50 jaar en dat de een jaar na realisatie de kapitaalslasten gaan lopen. Gemiddelde algemene investeringen per jaar in € Investeringen

Kapitaalslasten

Rehabilitatie/ reconstructie

136.000

20.000

Stelpost rehabilitatie/ reconstructie

3.076.000

161.000

Levensduur verlengend onderhoud

509.000

115.000

Bermverhardingen

455.000

78.000

Totaal

4.176.000

374.000

Figuur 16

Gemiddelde investeringen per jaar voor planperiode.

7.2.3

TOTALE KOSTEN PER JAAR.

Om de komende vijf jaar te voldoen aan de wettelijke zorgplichten, op basis van onderhoudsniveau C, is circa € 11,4 miljoen nodig. In figuur 17 is een overzicht opgenomen van de gemiddelde kosten per jaar voor de planperiode. In bijlage 2 is het uitvoeringsprogramma opgenomen, hierin is een overzicht opgenomen van de benodigde activiteiten inclusief de financiële planning. Overzicht gemiddelde kosten per scenario per jaar in € Investeringen gekapitaliseerd Exploitatie kosten

1.794.000

Investeringen gekapitaliseerd

374.000

Totaal

2.168.000

Figuur 17 Gemiddelde kosten per jaar voor de planperiode

7.3

KOSTENDEKKING

De bekostiging van deze gemeentelijke taken gebeurt uit de algemene dienst. In de BBV is aangegeven welke spelregels gelden voor het financieel verwerken van kosten ten aanzien van het onderhoud van verhardingen. 7.3.1

HUIDIGE KOSTENDEKKING

In de programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 tot en met 2029, zijn diverse exploitatiebudgetten en kapitaalslasten van investeringen opgenomen. Beide komen ten laste van de algemene dienst. Op dit moment is er geen egalisatievoorziening voor de kosten van het onderhoud aan de verhardingen. Voor de komende jaren zijn in de meerjarenbegroting de, in figuur 18 aangegeven, middelen opgenomen. Opgenomen middelen programmabegroting 2026 in € Jaar

Exploitatie 1.905.000

Investeringen (gekapitaliseerd) -

2026

1.905.000

2027

1.905.000

75.000

1.980.000

2028

1.905.000

149.000

2.054.000

2029

1.905.000

223.000

2.128.000

2030

1.905.000

296.000

2.201.000

1.905.000

149.000

2.054.000

Gemiddeld Figuur 18

Totaal

Opgenomen middelen in meerjarenbegroting 2026

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

14

7.3.2

BESTAANDE KREDIETEN

In de vorige beheerplannen is al budget opgenomen voor grootschalig onderhoud aan verhardingen. Doordat er nog ontwikkelingen zijn hebben een aantal projecten vertraging opgelopen. In figuur 19 is een overzicht opgenomen van de nog openstaande kredieten inclusief het verwachte jaar van uitvoering. Locatie

Verwacht jaar van uitvoering 2025/2026

Bedrag [€] 300.000

Rossum - Burchtstraat/Kerkstraat

2026

849.000

Ammerzoden - Winkelcentrum de Haar

2026

412.000

Kerkdriel - De Zandmeren

2026

240.000

Velddriel - Kromhoevenseweg, Vliertseweg, Lange Weistraat

2026

480.000

Hurwenen - Hogeweg

2026

800.000

Levensduur verlengend en groot onderhoud 2026

2026

750.000

2026/2027

425.000

Velddriel - Drielse Veldweg

Ammerzoden Reeuwijkstraat/ Clarastraat Figuur 19

7.3.3

Openstaande kredieten

KOSTENDEKKING PLANPERIODE 2026-2030

Het beheer en onderhoud van de verhardingen op onderhoudsniveau C heeft financiële consequenties. In de begroting zijn financiële middelen opgenomen ter dekking van de exploitatielasten en kapitaallasten. Exploitatiekosten De exploitatielasten passen binnen de opgenomen budgetten in de begroting. In totaal is er jaarlijks € 1.794.000 benodigd en is er € 1.905.000 beschikbaar. Investeringen en kapitaalslasten Voor 2026 is een totaalbedrag van € 3.239.000 aan investeringen nodig. In 2026 staan hier nog geen kapitaallasten tegenover. De jaren erna is dat € 24.000 per jaar. Voor de jaren 2027 en verder is een stelpost opgenomen voor een investeringsvolume van € 3.844.000 per jaar. Vanaf 2028 betekent dit een aanvullende last van ongeveer € 133.000 oplopend per jaar in de begroting. De benodigde investeringskredieten leggen we jaarlijks, vanaf de begroting 2027, in de programmabegroting vast, de kapitaallasten worden uit de stelposten gedekt. In figuur 20 is het kostendekkingsplan opgenomen. Kostendekking in € 2026

2027

2028

2029

2030

Beschikbaar begroting exploitatie

1.905.000

1.905.000

1.905.000

1.905.000

1.905.000

Beschikbaar begroting investeringen

-

75.000

149.000

223.000

296.000

Totaal beschikbaar

1.905.000

1.980.000

2.054.000

2.128.000

2.201.000

Kosten exploitatie

1.794.000

1.794.000

1.794.000

1.794.000

1.794.000

Kosten investeringen

-

191.000

367.000

582.000

721.000

Totaal kosten

1.794.000

1.985.000

2.161.000

2.376.000

2.515.000

Saldo Beschikbaar - kosten exploitatie Saldo Beschikbaar - kosten investeringen gekapitaliseerd Effect op begrotingssaldo

11.000

11.000

11.000

11.000

11.000

-

-116.000

-218.000

-359.000

-425.000

111.000

-5.000

-107.000

-248.000

-314.000

Figuur 20

Kostendekkingsplan periode 2026-2030

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

15

7.4

RISICO’S

Het beheer en onderhoud van wegen en verhardingen is een belangrijke taak van de gemeente en vormt een fundament voor veiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid. Tegelijkertijd is het een taak die onder druk staat vanwege toenemende technische, financiële, organisatorische en maatschappelijke uitdagingen. Gemeenten worden geconfronteerd met uiteenlopende risico’s die direct invloed hebben op de kwaliteit en continuïteit van het wegbeheer. In paragraaf 8.4 van het BWM worden deze risico’s in samenhang beschreven, voorzien van beleidsmatige duiding en aanbevelingen voor beheersing.

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

16

BIJLAGEN

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

17

BIJLAGE 1 FINANCIËLE UITGANGSPUNTEN Ten behoeve van de financiële doorrekening zijn de volgende uitgangspunten en randvoorwaarden gehanteerd.

Algemeen Aspect Startjaar Beschouwde periode Prijspeil

Uitgangspunt 2026 5 December 2024

Rente, inflatie en BTW Aspect Rente op schulden Rentetoerekening Rente op tegoeden Indexering BTW

Uitgangspunt 1,5 % 1 jaar na oplevering werken 0% Nee 21%

Vervangingen/rehabilitatie Aandachtspunt Aanlegjaar/leeftijd Kwaliteit Prijspeil eenheidsprijzen Eenheidsprijzen planperiode Afschrijven Afschrijvingsmethode bij activatie

Uitgangspunt Informatie in beheersysteem Informatie in beheersysteem December 2024 Eenheidsprijzen gemeente Maasdriel Lineair

Afschrijftermijnen Object

Theoretische technische levensduur [Jaar]

Klein onderhoud Groot onderhoud Levensduur verlengend onderhoud Rehabilitatie Bermen

20 50 20

Financiële afschrijvingstermijn [Jaar] 0 0 20 50 20

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

18

BIJLAGE 2 UITVOERINGSPROGRAMMA

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

19

Bestuurlijke samenvatting Beleidsplan Wegen Maasdriel 2026-2030

20