Bijlage 3 Raadsvoorstel Toekomstbestendig Wonen Lening 2019

Raadsvoorstel Kenmerk:

Gemeenteraad

20 juni 2019

Kerkdriel 21 mei 2019,

Onderwerp Toekomstbestendig Wonen Lening

Beslispunten 1. De verordening Toekomstbestendig Wonen Lening Maasdriel 2019 vast te stellen. 2. De verordening duurzaamheidslening gemeente Maasdriel 2014 in te trekken. 3. Het plafond voor de Toekomstbestendig Wonen Lening vast te stellen op € 1.000.000,-. 4. Het college de bevoegdheid geven om het plafond bij te mogen stellen tot max. € 2000.000 5. De benodigde kapitaalslasten (€ 25.000 bij maximum gebruik van 1.000.000/ € 50.000 bij maximum gebruik van € 2.000.000) te dekken uit de reserve “Stimulering goedkope woningbouw”. Inleiding Op 27 februari hebben Provinciale Staten van Gelderland de regeling Toekomstbestendig Woning Lening vastgesteld. De provincie wil samen met de stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) en de gemeenten binnen de provincie een bijdrage leveren aan de betaalbaarheid om de klimaatdoelen te bereiken. Het betreft een integrale regeling gericht op het verduurzamen, het asbestvrij maken van daken en het toekomstbestendig maken van woningen. De uitvoering van de regeling is vergelijkbaar met die van de Starterslening. De gemeente toetst vooraf en SVn doet de krediettoets en het beheer van de uitstaande leningen. De regeling is gestoeld op cofinanciering; per lening wordt 50% beschikbaar gesteld door de provincie en 50% door de gemeente.

In dit bestuursvoorstel wordt de onderbouwing gegeven om aan te sluiten bij de provincie en zo de Toekomstbestendig Woning Lening mogelijk te maken voor eigenaar-bewoners in de gemeente Maasdriel. Kernvraag Wil de gemeenteraad instemmen met het deelnemen aan de Toekomstbestendig Wonen Lening? Beoogd effect Particuliere woningbezitters stimuleren om de kwaliteit van hun woning te verhogen en toekomstbestendig, in de brede zin, te maken. Hiermee wordt verduurzaming, asbestsanering en het langer zelfstandig wonen bevorderd. Argumenten 1. De verordening Toekomstbestendig Wonen Lening Gelderland gemeente Maasdriel 2019 vaststellen. 1.1. Maasdriel kent een grote woningvoorraad waarin eigenaar-bewoners wonen. Met het inzetten van de mogelijkheid tot het lenen worden de mogelijkheden voor individuele huishoudens vergroot om hun woning toekomstbestendig te maken. 1.2. De regeling kent verschillende financieringsvormen waardoor meerdere doelgroepen geholpen kunnen worden met als hoofddoelstelling verduurzaming van de woning.

1 van 5

2.

3.

4.

5.

1.3. De regeling is interessant vanwege het lage rentetarief. 1.4. Regelmatig komen er verzoeken voor het aanpassen van woningen binnen die op grond van de Wmo 2015 niet gehonoreerd kunnen worden. Om de gewenste aanpassing toch te realiseren kan de ‘Toekomstbestendig Wonen Lening een oplossing bieden voor eigenaarbewoners. 1.5. De regeling biedt door het onderdeel ‘Toekomstbestendig Wonen Verzilverlening’ ook oudere mensen, die anders moeilijk een lening kunnen afsluiten, mogelijkheden van financiering. 1.6. De gemeente geeft met deze maatregel actief en zichtbaar invulling aan haar doelstellingen in bestuursakkoord en Woonvisie. 1.7. De provincie ondersteunt hiermee ook financieel gemeenten om toekomstbestendig wonen op de kaart te zetten. De regels zijn in de deelnemende gemeenten eensluidend. 1.8. Om de regeling goed te kunnen uitvoeren moeten zowel inwoners als de gemeente op de hoogte zijn van spelregels en voorwaarden. Deze liggen vast in een bijbehorende verordening. SVn heeft een voorbeeldverordening opgesteld die voldoet aan wet- en regelgeving. De verordening is aan dit collegevoorstel toegevoegd. 1.9. Om gebruik te maken van het aanbod van cofinanciering met de provincie moet de regeling worden overgenomen en vastgesteld. De verordening duurzaamheidslening gemeente Maasdriel 2014 intrekken. 2.1.

De verordening duurzaamheidslening wordt vervangen door de verordening Toekomstbestendig Wonen Lening Gelderland gemeente Maasdriel 2019. Anders zouden er twee verordeningen van kracht zijn. Het plafond voor de Toekomstbestendig Wonen Lening vast te stellen op € 1.000.000 3.1. De te lenen bedragen zullen erg van elkaar verschillen. Met de lening wordt erop gestuurd dat mensen een combinatie aan maatregelen treffen. Omdat er nog geen ervaringscijfers zijn, gaan we uit van een gemiddelde van € 20.000 per lening. Met € 1.000.000 kunnen dan 100 leningen (mits het plafond van de Provincie niet voortijdig bereikt is) verstrekt worden. Hiermee kunnen we praktijkervaring opdoen en bij een evaluatie bepalen of deze aanname reëel is. Het college de bevoegdheid geven om het plafond bij te mogen stellen tot max. € 2.000.000 4.1. Met het geven van de bevoegdheid aan het college wordt een soepele doorloop van de lening geborgd als blijkt dat veel inwoners hun woning toekomstbestendig willen maken. De benodigde kapitaalslasten à € 25.000 te dekken uit de reserve “Stimulering goedkope woningbouw” 5.1. Deze dekkingsmethode is gelijk aan die van de Starterslening. Bij ophoging van het plafond komen de kapitaallasten op maximaal € 50.000 uit.

Kanttekeningen Aan wie komt de regeling ten goede? De regeling kan alleen worden ingevoerd als alle financieringsvormen in de verordening worden opgenomen. In de praktijk zal duidelijk moeten worden wie het meest profiteren van de regeling. Omdat het leningen betreft, kunnen eigenaar-bewoners zonder vermogen en een laag inkomen wellicht onvoldoende aan bod komen. Insteek vanuit de provincie is dat het doel van de regeling voorop staat (en dan vooral asbest van de daken eraf en zonnepanelen erop). Daarbij is het van ondergeschikt belang of de regeling met name terecht komt bij mensen die niet of moeilijk op andere manieren in een lening kunnen voorzien. Overwogen kan worden om op termijn nader te onderzoeken hoe om te gaan met mensen die vanwege te lage inkomsten geen gebruik kunnen maken van de Toekomstbestendig Wonen Lening.

2 van 5

Risico aan de ‘maatwerkregeling’ De financieringsvorm ‘maatwerkregeling’ is aan de regeling toegevoegd als vangnet. Als de andere vormen geen oplossing bieden, kan de maatwerkregeling aangevraagd worden. De aflossing is gebaseerd op draaglast, dit kan inhouden dat de eerste drie jaar niet wordt betaald (zoals bij de starterslening). Periodiek wordt de betaalcapaciteit getoetst. Afhankelijk daarvan wordt de betaling hoger. Bij de maatwerkregeling bestaat de kans op een restschuld. Gemeente en provincie zorgen hiervoor beide voor 50% restschuldgarantie. De inschatting van de provincie en SVn is dat slechts zeer beperkt van deze vorm gebruik gemaakt gaat worden. Daarnaast is de ervaring van SVn dat er zeer beperkt sprake is van betalingsachterstanden (gemiddeld 1% op de ongeveer 2 miljard euro die zij aan leningen hebben uitstaan. Zijn leningen voor zonnepanelen nog nodig? Zonnepanelen zijn de afgelopen jaren goedkoper geworden en hebben een terugverdientijd van ongeveer 5 tot 7 jaar. Om deze reden zou gezegd kunnen worden dat een lening hiervoor aanbieden niet echt meer nodig is. Echter, nog lang niet alle geschikte daken in Maasdriel zijn voorzien van zonnepanelen terwijl dat gelet op de grote energieopgave waar we voor staan wel zeer wenselijk is. De mogelijke combinatie met asbestsanering van daken is in de regeling bewust opgenomen.

Een extra stimulans daarvoor is daarom, ook anno 2019, nog steeds op zijn plaats. Wat te doen als het plafond van de Provincie Gelderland is bereikt? De Provincie heeft 10 miljoen als plafond benoemd. Als alle gemeenten in Gelderland hiervan gebruik willen maken, zal het plafond snel bereikt zijn. Het lijkt erop dat Provinciale Staten de regeling graag voor de verkiezingen ingesteld wilden hebben, maar over de financiële middelen bescheiden zijn geweest. Besluitvorming daarover laten ze aan de nieuwe Provinciale Staten. Er bestaat een mogelijkheid dat bij het bereiken van het plafond de provincie stopt met het verstrekken van budget. Echter gezien het landelijke, provinciale en gemeentelijke besef van urgentie op het thema mag worden aangenomen dat het plafond, bij gebleken succes, verhoogd zal worden. Geen maatregelenlijst De verordening geeft ruimte aan de gemeente om een maatregelenlijst op te stellen. Als dit gebeurt is het raadzaam om deze niet aan de verordening te koppelen. In het geval er wijzigingen in zo’n lijst nodig zijn, moet hiervoor het hele bestuurlijk traject doorlopen worden. Vraag is of het raadzaam is om een maatregelenlijst op te stellen. Provincie Gelderland en het SVn geven aan dat het hier duidelijk gaat om een stimuleringsregeling en pleiten voor zo min mogelijk drempels inbouwen. Stimuleren op basis van vertrouwen is uitgangspunt.

Het betreft een lening die door mensen terugbetaald moet worden. Een maatregelenlijst opstellen kan altijd nog als bij de evaluatie blijkt dat daarvoor aanleiding is. Afstemming met gemeente Zaltbommel Binnen gemeente Zaltbommel loopt momenteel ook een besluitvormingsproces voor het vaststellen van een verordening Toekomstbestendig Wonen Lening. De adviezen zijn grotendeels gelijk. Het grootste verschil is dat Zaltbommel opteert voor het opnemen van een maatregelenlijst en Maasdriel niet. Mee te financieren kosten Aangeraden wordt het mogelijk te maken om de afsluitkosten, eventuele advieskosten, zowel financieel als qua verduurzaming en de notariskosten (bij de hypotheekvormen) mee te financieren binnen de Toekomstbestendig Wonen Lening. Dit kan door dit op te nemen in de toewijzingsbrief van de gemeente.

3 van 5

Lening niet van toepassing voor nieuwbouwwoningen De gemeente is vrij om de lening ook van toepassing te laten zijn voor nieuwbouwwoningen. Advies is om dit niet toe te passen. Nieuwbouwwoningen zijn vanwege wet- en regelgeving tegenwoordig al zeer duurzaam. Met deze regeling wordt juist gestimuleerd om de huidige particuliere woningvoorraad meer toekomstbestendig te maken. Bedrijfsvoering Financieel Financieel De verstrekkingen aan SVn m.b.t. de verordening “Toekomstbestendig Wonen Gelderland” zijn voor Maasdriel balansmutaties (verstrekte leningen). Uitgaande van volledige verstrekkingen tot een bedrag van € 1.000.000 bedragen de exploitatielasten per jaar: - Rente kapitaallasten ongeveer 2% is € 20.000 - Beheervergoeding 0,5% van het uitgezette kapitaal is volledig € 5.000 - Netto lasten exclusief de uren van de organisatie

€ 25.000

Momenteel bestaan er startersleningen en duurzaamheidsleningen. De netto lasten exclusief de ambtelijke uren worden gedekt door een onttrekking aan de reserve “Stimulering goedkope woningbouw”. Voorgesteld wordt om voornoemde € 25.000 eveneens te dekken uit deze reserve. Personeel en organisatie Capaciteit is nodig om aanvragen van de leningen te beoordelen of aanvrager en investeringsmaatregelen voldoen aan de verordening, bepalen leenbedrag, leenvorm, looptijd en rente. Voor heb bepalen heeft het SVn een stroomschema opgesteld. Bij de eerste leningen biedt het SVn hierbij ook ondersteuning. Ingeschat wordt dat per jaar 75 uren investering nodig is voor de uitvoering van de lening; voor Financiën 15 en voor Ruimtelijke Ontwikkeling 60 uren. Hiermee komt de totale investering qua arbeidsuren ten behoeve van SVn leningen (Starterslening, Duurzaamheidslening voor verenigingen en de Toekomstbestendig Wonen Lening) voor de gemeente op 125 uren. Duurzaamheid en levensloopbestendigheid Met dit voorstel wordt invulling gegeven aan de Woonvisie Bommelerwaard 2016 – 2020, het bestuursakkoord van mei 2018 en het duurzaamheidsprogramma Maasdriel 2017 – 2020. Deze documenten vragen aandacht voor het verbeteren van de energieprestaties van met name bestaande woningen en de geschiktheid van woningen voor mensen met mobiliteitsbeperkingen.

Vanwege het grote eigen woningbezit, worden eigenaren genoemd als doelgroep. Bovendien wordt aangegeven dat we ons inzetten voor asbestsanering. Verbeteren van energieprestatie, levensloopbestendigheid en asbestsanering zijn precies de doelen die de voorgestelde lening in zich heeft. Communicatie De mogelijkheid van de nieuwe lening wordt breed gecommuniceerd via de communicatiemiddelen die de gemeente tot de beschikking heeft. Er wordt een persbericht opgesteld en verstuurd. Op de gemeentepagina verschijnt een item en op sociale media en de website wordt aandacht besteed aan dit onderwerp. Boodschap is dat er goed nieuws is, er zijn leningsmogelijkheden om de eigen woning meer toekomstbestendig te maken waarbij ook asbestsanering meegefinancierd kan worden. Ook zal ‘Het Nieuwe Wonen’ op de hoogte gebracht worden van deze mogelijkheid om te verduurzamen.

4 van 5

Juridische zaken De door de raad vast te stellen verordening geldt als toetsingskader voor het toepassen van de nieuwe regeling. Juridische zaken verzorgt de formele publicatie van de nieuwe verordening. Bescherming persoonsgegevens Voor de behandeling van de lening is met SVn in het kader van de Starterslening al een overeenkomst van kracht. In het systeem van SVn is geborgd dat alleen door de gemeente aangegeven ambtenaren toegang hebben om benodigde gegevens aan te leveren en/of gegevens te controleren. Evaluatie Het gebruik van de leningsmogelijkheid wordt continu gemonitord. Dit om inzicht te krijgen in: - de belangstelling voor de regeling - het verbruik van het budget (bewaken van het plafond) - welke combinatie van maatregelen de lening wordt ingezet - het urenbeslag van medewerkers Een jaar nadat de regeling is ingevoerd worden college en raad geïnformeerd over de eerste praktijkervaringen.

Nota van wijziging

Burgemeester en wethouders van Maasdriel, de secretaris, de burgemeester,

G.T. Wildeman

Bijlage(n) Team Steller Portefeuillehouder

H. van Kooten

: 1. Raadsbesluit 2. Verordening Toekomstbestendig Wonen Gelderland : Ruimtelijke ontwikkeling : Hannie Polak : Erik van Hoften

5 van 5