bijlage 2a, enquete, bijlage bij Visie zon en wind Maasdriel
Tekst van het document
Publieke raadpleging onder de inwoners van Maasdriel over duurzaamheid
12-11-2020
Inhoudsopgave Leeswijzer ................................................................................................................................................ 2 1. Samenvatting....................................................................................................................................... 3 2. Onderzoeksverantwoording ................................................................................................................ 6 2.1 Aanleiding en doelstelling onderzoek ........................................................................................... 6 2.2 Onderzoeksverantwoording .......................................................................................................... 6 2.3 Methode ........................................................................................................................................ 6 2.4 Betrouwbaarheid........................................................................................................................... 7 2.5 Vergelijking van respons met populatie ........................................................................................ 7 3. Resultaten............................................................................................................................................
9 3.1 Duurzaamheid – gemeente Maasdriel ........................................................................................ 10 3.2 Condities ...................................................................................................................................... 16 3.3 Locatie ......................................................................................................................................... 21 3.4 Participatie .................................................................................................................................. 29 4. Bijlagen .............................................................................................................................................. 31 4.1 Bijlage I: toelichtingen ................................................................................................................. 32 4.2 Bijlage II: vragenlijst................................................................................................................... 135 Toponderzoek...................................................................................................................................... 145
1
Leeswijzer “Publieke raadpleging onder de inwoners van Maasdriel over duurzaamheid” Voor u ligt de rapportage over het onderwerp duurzaamheid in de gemeente Maasdriel. Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de gemeente Maasdriel. De resultaten worden gebruikt bij het opstellen van een visie op zonne- en windenergie. De rapportage is opgebouwd in verschillende hoofdstukken: 1. Samenvatting: Resultaten op hoofdniveau uit het onderzoek opgesomd in een samenvatting van drie pagina’s; 2. Onderzoeksverantwoording: Weergave van de aanleiding, doelstelling, onderzoeksverantwoording, methode, betrouwbaarheidsniveau en de vergelijking van de response met de populatie; 3. Resultaten: Resultaten uitgewerkt in grafieken, gebaseerd op de resultaten van de vragenlijst; 4. Bijlagen: Weergave van twee bijlagen: - Bijlage I: alle toelichtingen die gegeven zijn door de respondenten in het onderzoek; - Bijlage II: vragenlijst die ingevuld door de respondenten van het onderzoek;
2
1. Samenvatting Leeswijzer hoofdstuk 1. Samenvatting In dit hoofdstuk zijn de resultaten op hoofdniveau uit het onderzoek opgesomd in een samenvatting van drie pagina’s. Voor de gemeente Maasdriel is een onderzoek uitgezet over het onderzoek duurzaamheid in de gemeente Maasdriel. Voor dit onderzoek zijn, op basis van een steekproef, 4.000 huishoudens benaderd om deel te nemen aan het onderzoek. Daarnaast is een openbare hyperlink uitgezet en hebben deelnemers van TipBommelerwaard, woonachtig in Maasdriel, een mailing ontvangen. Hier hebben 538 inwoners uit de gemeente Maasdriel op gereageerd, waar de volgende resultaten uit voortkomen: 79% van de respondenten vindt het (zeer) belangrijk dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie; 6% van de respondenten vindt dit (zeer) onbelangrijk. Zie pagina 10. De meeste genoemde redenen waarom respondenten het (zeer) belangrijk vinden dat de gemeente bewust bezig is met duurzame energie zijn: 1. Voor de toekomst; 2. Voor het milieu; 3. Fossiele brandstoffen raken op/ verduurzaming. Zie pagina 11. De meest genoemde redenen waarom respondenten het (zeer) onbelangrijk vinden dat de gemeente bewust bezig is met duurzame energie zijn: 1. Dit is niet de taak van een lokale overheid; 2. Er is geen probleem; 3. Financiële redenen. Zie pagina 11.
67% van de respondenten is zelf actief bezig met duurzame energie en/ of energiebesparing; 10% is zelf niet actief bezig met duurzame energie en/ of energiebesparing. Zie pagina 12. De respondenten die actief bezig zijn met duurzame energie en/ of energiebesparing doen dit voornamelijk met zonnepanelen, het isoleren van het huis of door bewust te leven. Zie pagina 13. De respondenten die zelf niet actief bezig zijn met duurzame energie en/ of energiebesparing doen dit voornamelijk om de redenen (1) te duur/ te hoge kosten of (2) het huis is oud, gehuurd of door een andere reden ongeschikt om duurzaam in te investeren. Zie pagina 13.
3
Hoe lokaler de klimaatafspraken, hoe minder de respondenten op de hoogte zijn van de afspraken. Kijkende naar de wereldwijde afspraken, dan is 8% van de respondenten volledig op de hoogte en 47% is op hoofdlijnen op de hoogte. Als we kijken naar de Nederlandse klimaatafspraken, dan is 7% volledig op de hoogte en 46% op hoofdlijnen op de hoogte. En ten slotte de regionale klimaatafspraken (RES) die momenteel worden uitgewerkt, dan is 5% volledig op de hoogte en 12% op hoofdlijnen op de hoogte. Zie pagina 14. 60% van de respondenten geeft aan dat het klimaatprobleem erg belangrijk is. We moeten vandaag starten met bewezen technieken (windenergie, zonne-energie, waterkracht en aardwarmte). 15% van de respondenten vindt het klimaatprobleem niet belangrijk, dat er gewacht moet worden tot nieuwe technieken beschikbaar zijn. Zie pagina 15. Condities Kijkende naar het gemiddelde vinden respondenten de volgende randvoorwaarden de belangrijkste randvoorwaarden bij het opwekken van duurzame energie, naast de wettelijke eisen: 1. Het beschikbaar stellen van goedkope lokale stroom; 2. Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap; 3. Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen. Zie pagina 16. Er zijn verschillende manieren om invulling te geven aan de Regionale Energie Strategie (RES) en de lokale opgave.
Het begint natuurlijk met het besparen van energie en het optimaal benutten van alle daken voor zonne-energie. Maar de gemeente Maasdriel moet meer duurzame energie opwekken. Om uit te gaan van beproefde technieken richt de gemeente zich de komende jaren op windmolens en zonneparken. Zie pagina 18. Om de voorkeuren inzichtelijk te krijgen omtrent zonne- en windenergie is gevraagd naar verschillende voorbeelden. Kijkende naar windenergie, dan ziet 42% van de respondenten liever 3 windmolens in het landschap. Wordt er gekeken naar zonne-energie, dan zien de meeste respondenten (38%) meerdere kleine zonneparken ter grootte van 8 voetbalvelden liever in het landschap. Daarnaast ziet 53% van de respondenten liever windmolens met zonneparken eronder in het landschap. Zie pagina 19.
4
Locatie Op basis van het gemiddelde hebben respondenten de volgende locaties als voorkeur voor het opwekken van windenergie. Deze locaties zijn aangevuld met mogelijke (algemene) plekken die vaker zijn genoemd door respondenten waar windenergie opgewekt zou kunnen worden: 1. Langs de A2 en het spoor: bij bedrijventerreinen en de A2 en het spoor in het algemeen; 2. Bij bedrijventerreinen: bedrijventerrein de Geerden, bij Zaltbommel, bedrijventerrein Hedel en bedrijventerreinen in het algemeen; 3. Langs andere wegen: langs de provinciale weg en de Heemstraweg; 4. In de weilanden en open velden: in de polder; 5. Langs dijken en rivieren: in de uiterwaarden; 6. In natuurgebieden: liever niet in een natuurgebied. Zie pagina 21. Op basis van het gemiddelde hebben respondenten de volgende locaties als voorkeur voor het opwekken van zonne-energie. Deze locaties zijn aangevuld met mogelijke (algemene) plekken die vaker zijn genoemd door respondenten waar zonne-energie opgewekt zou kunnen worden: 1. Langs de A2 en het spoor: bij de A2 en het spoor in het algemeen; 2. Bij bedrijventerreinen: bedrijventerrein de Geerden, bij Zaltbommel, bedrijventerrein Hedel en bedrijventerreinen en daken in het algemeen; 3. In de weilanden en open velden: in de polder; 4. Op water (drijvend zonnepark) : oude delen van de Maas en bij zandmeren, zandgaten en zandafgravingen in het algemeen; 5.
Langs andere wegen: langs de provinciale weg en de Heemstraweg; 6. Langs dijken en rivieren: de (rivier)dijken in het algemeen; 7. In of nabij woongebieden: daken in het algemeen en op daken van openbare gebouwen; 8. In natuurgebieden: liever niet in een natuurgebied. Zie pagina 25. Participatie 57% van de respondenten wil het liefst geïnformeerd worden via de gemeentepagina in het Carillon. Zie pagina 29. Dit en meer blijkt uit dit onderzoek van Toponderzoek, waarbij 538 deelnemers zijn geraadpleegd.
5
2. Onderzoeksverantwoording Leeswijzer hoofdstuk 2. Onderzoeksverantwoording In dit hoofdstuk wordt de aanleiding en doelstelling van het onderzoek naar het onderwerp duurzaamheid in de gemeente Maasdriel geformuleerd. Vervolgens zijn de onderzoeksverantwoording, de methode, de betrouwbaarheid en de vergelijking van de response met de populatie verwerkt.
2.1 Aanleiding en doelstelling onderzoek De gemeente Maasdriel wil overschakelen op duurzame energie. Duurzame energiebronnen als zon, wind en aardwarmte veroorzaken geen luchtvervuiling en weinig CO2-uitstoot. Het voordeel is dat duurzame energie nooit opraakt. Dit in tegenstelling tot kolen, olie en gas. De verbranding van deze fossiele brandstoffen draagt sterk bij aan klimaatverandering. Maasdriel wil de uitstoot van CO2 in 2030 met 55% verminderen ten opzichte van 1990. In 2050 is het de bedoeling om nagenoeg geen CO2 meer uit te stoten. Om dit waar te maken werkt de gemeente Maasdriel, in regionaal verband, aan een Regionale Energie Strategie (RES). Niet alleen in regionaal verband wordt er aan een energiestrategie gewerkt. Ook in Maasdriel zelf moet invulling gegeven worden aan deze opgave. De gemeente Maasdriel wil kaders opstellen waarbinnen duurzame energie in onze gemeente mag worden opgewekt. De gemeente Maasdriel wil van de inwoners weten hoe ze aankijken tegen de energieopgave en wil weten wat de mening is over het opwekken van energie door middel van zonneparken en windmolens. De gemeente Maasdriel vindt het belangrijk dat participatie invulling krijgt binnen het proces en gebruikt de resultaten bij het opstellen van een visie op zonne- en windenergie. De gemeente Maasdriel wil niet over de inwoners praten, maar met de inwoners.
2.2 Onderzoeksverantwoording Onderzoek Onderwerpen
Enquêteperiode Aantal vragen Aantal respondenten Foutmarge
: : : : : : : :
Duurzaamheid in Maasdriel Condities Locatie Participatie 3 september 2020 tot 15 september 2020 35 538 4,2% (bij een betrouwbaarheidsniveau van 95%)
2.3 Methode 538 respondenten spraken zich uit over het onderwerp duurzaamheid in Maasdriel in een vragenlijst. De vragenlijst voor het onderzoek is opgesteld in overleg met de gemeente Maasdriel. Op 25 augustus 2020 zijn 4.000 huishoudens in de gemeente Maasdriel huis-aan-huis benaderd door de gemeente voor het onderzoek. De deelnemers hebben tot 15 september de gelegenheid gehad om de vragenlijst digitaal in te vullen. In de brief was een unieke code opgenomen die ieder huishouden de gelegenheid gaf om eenmalig deel te nemen aan het online onderzoek. Huisgenoten konden de vragenlijst via een andere openbare hyperlink invullen. 6
Indien het voor inwoners niet mogelijk was om de vragenlijst online in te vullen, is onderzoekbureau Toponderzoek tijdens werkdagen tussen 09.00 uur en 16.30 uur bereikbaar geweest om het onderzoek telefonisch af te nemen. Daarnaast zijn de deelnemers van TipBommelerwaard, wonend in de gemeente Maasdriel, op 3 september benaderd om deel te nemen aan de vragenlijst. Op 10 september is een herinneringsmail gestuurd. Ook heeft de gemeente Maasdriel verschillende media gebruikt om alle doelgroepen te bereiken, denk hierbij aan een openbare hyperlink via Facebook en de website. Daarnaast is er op de gemeentepagina in het Carillon aandacht besteed aan het onderzoek. Het invullen van de vragenlijst duurde slechts enkele minuten. Alle respondenten hebben de vragenlijst anoniem ingevuld.
2.4 Betrouwbaarheid Kijkende naar de resultaten van de inwoners: De foutmarge geeft de precisie van een gemeten percentage aan. Hoe kleiner de foutmarge, hoe preciezer het gemeten resultaat. In dit onderzoek is de foutmarge maximaal ±4,2%. Het betrouwbaarheidsniveau geeft de verwachte kans aan, dat bij herhaling van de meting onder gelijke omstandigheden, een zelfde resultaat wordt verkregen. Dit onderzoek heeft een foutmarge van onder de 5%, waardoor het onderzoek onder de inwoners representatief wordt geacht.
2.5 Vergelijking van respons met populatie De respons wordt vergeleken met de populatie van de gemeente Maasdriel op de volgende punten: - Leeftijd; - Woonplaats De onderliggende waardes volgen hieronder, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de populatie (de verdeling rondom inwoners van Maasdriel) en de respons (de verdeling rondom de respondenten). Leeftijd In onderstaande grafiek zien we de ongewogen afspiegeling op basis van leeftijd. In de grafiek is een ondervertegenwoordiging te zien van het percentage respondenten uit de leeftijdscategorieën onder de 45 jaar en 75 jaar en ouder.
7
Respons en populatie naar leeftijd 1%
Onder de 25 jaar
(n respons = 432)
14% 6%
25 tot 35
13% 11%
35 tot 45
14%
45 tot 55
20% 18%
55 tot 65
18%
65 tot 75
29% 28%
14% 5%
75 jaar en ouder 0%
5%
9% 10%
15%
Respons
20%
25%
30%
35%
Populatie
Woonplaats In onderstaande grafiek zien we de ongewogen afspiegeling op basis van woonplaats. In de grafiek is een ondervertegenwoordiging te zien in het percentage inwoners uit Kerkdriel. Er is een oververtegenwoordiging te zien in het percentage inwoners uit Rossum en Hedel.
Respons en populatie naar woonplaats (n respons = 503) 2%
Well
4% 4%
Velddriel
6%
Rossum
9%
13% 26%
Kerkdriel
32%
4% 5%
Hurwenen Hoenzadriel
1%
3% 5% 6%
Heerewaarden Hedel
20%
24%
15% 15%
Ammerzoden Alem
3%
5%
1%
Anders 0%
5%
10%
15% Respons
20%
25%
30%
35%
Populatie
8
3. Resultaten Leeswijzer hoofdstuk 3. Resultaten In dit hoofdstuk zijn alle grafieken weergegeven, gebaseerd op de resultaten van de vragenlijst. Indien er voor de vraag een introductie is gegeven in de vragenlijst, dan wordt deze ook boven de grafiek weergegeven. Rechtsboven staan het aantal respondenten vermeld, bij de (n=..). Links daarvan staan boven de grafiek de bevindingen. Onder de bevindingen staat de vraag vermeld. In het geval van een meerkeuzevraag (meerdere antwoorden mogelijk), dan wordt dit hieronder vermeld. In het geval van een rankingvraag, dan wordt een extra uitleg gegeven van de grafiek. Op deze rankingvragen hebben respondenten een ranking aangebracht op verschillende antwoordmogelijkheden. Deze grafieken kunnen als volgt gelezen worden:
LET OP! Een laag gemiddelde betekent dat het antwoord vaak op de eerste plaats is genoemd. Het antwoord met het laagste gemiddelde is dus het antwoord dat het vaakst op ‘1’ is gezet. Bij een top 6 is het hoogst (slechtst) mogelijke gemiddelde een 7. Dit komt doordat antwoorden die niet in een top 3 worden meegenomen wel worden meegenomen in de berekening van het gemiddelde. 9
Introducerende tekst in vragenlijst: De gemeente Maasdriel wil overschakelen op duurzame energie. Duurzame energiebronnen als zon, wind en aardwarmte veroorzaken geen luchtvervuiling en weinig CO2-uitstoot. Het voordeel is dat duurzame energie nooit opraakt. Dit in tegenstelling tot kolen, olie en gas. De verbranding van deze fossiele brandstoffen draagt sterk bij aan klimaatverandering. Uiteindelijk willen we de uitstoot van CO2 in 2030 met 55% procent verminderen. In 2050 willen we nagenoeg geen uitstoot meer van CO2 ten opzichte van 1990. Om dit waar te maken werkt de gemeente Maasdriel, in regionaal verband, aan een Regionale Energie Strategie (RES). Niet alleen in regionaal verband wordt er aan een energiestrategie gewerkt. Ook in Maasdriel zelf moet invulling gegeven worden aan deze opgave. De gemeente Maasdriel wil kaders opstellen waarbinnen duurzame energie in onze gemeente mag worden opgewekt. Graag wil de gemeente Maasdriel van u weten hoe u aankijkt tegen de energieopgave. Ook willen we weten wat uw mening is over het opwekken van energie door middel van zonneparken en windmolens. Wij willen uw input gebruiken bij het opstellen van een visie op zonne- en windenergie. Aan het eind van de vragenlijst kunt u aangeven of u in oktober wilt meepraten over dit onderwerp tijdens één van de twee avonden die hiervoor worden georganiseerd.
3.1 Duurzaamheid – gemeente Maasdriel
79% vindt het (zeer) belangrijk dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie; 6% vindt dit (zeer) onbelangrijk. 1 In hoeverre vindt u het belangrijk of onbelangrijk dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie? Zeer belangrijk
(n=538)
37%
Belangrijk
42%
Neutraal
16%
Onbelangrijk
3%
Zeer onbelangrijk
3%
Weet niet
0% 0%
20%
40%
60%
80%
100%
Zie toelichtingen op pagina 31.
10
De meest genoemde redenen waarom respondenten het (zeer) belangrijk vinden dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie zijn: (Vraag 1.1 Kunt u toelichten om welke reden(en) u het (zeer) belangrijk vindt dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie? (n=391))
1. Voor de toekomst 2. Voor het milieu 3. Fossiele brandstoffen raken op/ verduurzaming Zie toelichtingen op pagina 34 en verder.
De meest genoemde redenen waarom respondenten het (zeer) onbelangrijk vinden dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie zijn: (Vraag 1.2 Kunt u toelichten om welke reden(en) u het (zeer) onbelangrijk vindt dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie? (n=31))
1. Dit is niet de taak van een lokale overheid 2. Er is geen probleem 3. Financiële redenen Zie toelichtingen op pagina 46 en verder.
11
Introducerende tekst voor de vraag in de vragenlijst: In welke mate bent u het (on)eens met onderstaande stelling?
67% is het (zeer) eens met 'Ik ben zelf actief bezig met duurzame energie en/of energiebesparing'; 10% is het (zeer) oneens. '2. Ik ben zelf actief bezig met duurzame energie en/of energiebesparing' (Denk bijvoorbeeld aan isoleren of inzetten van warmtepo (n=517) Zeer mee eens
23%
Mee eens
44%
Neutraal
21%
Mee oneens
7%
Zeer mee oneens
3%
Weet niet
2% 0%
20%
40%
60%
80%
100%
Zie toelichtingen op pagina 48.
12
De respondenten die actief bezig zijn met duurzame energie en/ of energiebesparing doen dit voornamelijk met: (Vraag 2.1 Op welke manier(en) bent u actief bezig met duurzame energie en/of energiebesparing? (n=428))
- zonnepanelen; - het isoleren van het huis; - het bewust leven. Zie toelichtingen op pagina 50 en verder.
De respondenten die zelf niet actief bezig zijn met duurzame energie en/ of energiebesparing doen dit voornamelijk om de redenen: (Vraag 2.2 Om welke reden(en) bent u (totaal) niet bewust bezig met duurzame energie en/of energiebesparing? (n=54))
- te duur/ te hoge kosten; - het huis is oud, gehuurd of door een andere reden ongeschikt om duurzaam in te investeren. Zie toelichtingen op pagina 62 en verder.
13
Hoe lokaler de klimaatafspraken, hoe minder de respondenten op de hoogte zijn van de afspraken: - Wereldwijde afspraken: 8% van de respondenten is volledig op de hoogte; 47% is op hoofdlijnen op de hoogte; - Nederlandse klimaatafspraken: 7% van de respondenten is volledig op de hoogte; 46% is op hoofdlijnen op de hoogte. - Regionale klimaatafspraken (RES) die momenteel worden uitgewerkt: 5% volledig op de hoogte; 12% op hoofdlijnen op de hoogte. 3. In hoeverre heeft u gehoord van of bent u op de hoogte van: (n=502) 3.1 Het klimaatakkoord van Parijs (wereldwijde klimaatafspraken)
8%
47%
36%
10%
3.2 Het Nederlandse klimaatakkoord (Nederlandse klimaatafspraken)
7%
46%
38%
8%
33%
50%
3.3 De Regionale Energie Strategie (RES) (Regionale klimaatafspraken die momenteel 5% 12% worden uitgewerkt)
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Ik ben volledig op de hoogte
Ik ben in hoofdlijnen op de hoogte
Ik ben een beetje op de hoogte
Ik ben niet op de hoogte
14
Introducerende tekst voor de vraag in de vragenlijst: De gemeente Maasdriel is bezig met het opstellen van beleid voor het opwekken van duurzame energie. Dit beleid volgt uit een reeks van internationale, nationale en regionale afspraken. De gemeente Maasdriel wil inwoners betrekken bij het opstellen van dit beleid.
60% vindt het klimaatprobleem erg belangrijk. We moeten vandaag starten met bewezen technieken. 4 Welke uitspraak past het best bij uw mening? Het klimaatprobleem is erg belangrijk. We moeten vandaag starten met bewezen technieken (windenergie, zonne-energie, waterkracht en aardwarmte) Het klimaatprobleem is niet erg belangrijk. We moeten wachten tot nieuwe technieken (bijvoorbeeld waterstof, kernfusie) beschikbaar zijn.
(n=498)
60%
15%
Anders
16%
Geen voorkeur
7%
Weet niet
2%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Zie toelichtingen op pagina 65 en verder.
15
3.2 Condities Introducerende tekst voor de vraag in de vragenlijst: Rondom het opwekken van windenergie en zonne-energie gelden wettelijke kaders, bijvoorbeeld voor geluid, slagschaduw en veiligheid.
Belangrijkste randvoorwaarden bij het opwekken van duurzame energie naast de wettelijke eisen: 5 Wat is volgens u de belangrijkste randvoorwaarde bij het opwekken van duurzame energie naast de wettelijke eisen? Het gemiddelde van de gegeven ranking (= getal, hoe lager hoe hoger in de ranking)
Randvoorwaarde op 1e plaats (= donkerste gedeelte van balk)
Aantal keer randvoorwaarde in top 3 (= hoogte van balk) (n=448)
60% 50%
2,6 2,9
40%
2,9
30%
3,4
3,4
20%
3,5
3,7
10%
1
2
Anders
Het maximaliseren van financieel rendement voor de inwoners
Het zoveel mogelijk regionaal aanbesteden van het project
Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap
Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap
Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen
Het beschikbaar stellen van goedkope lokale stroom
0%
3
16
Kijkende naar het gemiddelde (= getal) van de randvoorwaarden, dan vinden respondenten de volgende randvoorwaarden de belangrijkste randvoorwaarden bij het opwekken van duurzame energie, naast de wettelijke eisen: 1. Het beschikbaar stellen van goedkope lokale stroom (2,6) 2. Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap (2.9) 3. Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen (2,9) Kijkende naar de randvoorwaarden die het vaakst op de eerste plaats worden gezet (= donkerste gedeelte van balk) vinden respondenten de volgende randvoorwaarden de belangrijkste randvoorwaarden bij het opwekken van duurzame energie, naast de wettelijke eisen: 1. Het beschikbaar stellen van goedkope lokale stroom (36%) 2. Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap (19%) 3. Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen (19%) Kijkende naar de randvoorwaarden die het vaakst in de top drie voorkomen (= hoogte van balk), dan vinden respondenten de volgende randvoorwaarden de belangrijkste randvoorwaarden bij het opwekken van duurzame energie, naast de wettelijke eisen: 1. Het beschikbaar stellen van goedkope lokale stroom (55%) 2. Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap (52%) 3. Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen (50%) Zie toelichtingen op pagina 72 en verder.
17
Introducerende tekst voor de vraag in de vragenlijst: Er zijn verschillende manieren om invulling te geven aan de Regionale Energie Strategie (RES) en de lokale opgave. Het begint natuurlijk met het besparen van energie en het optimaal benutten van alle daken voor zonne-energie. Maar we moeten meer duurzame energie opwekken. Om uit te gaan van beproefde technieken richten we ons de komende jaren op windmolens en zonneparken. Wist u dat 1 windmolen zoals bij knooppunt Deil net zo veel opwekt als 12 hectare zonnepanelen? Dat is de oppervlakte van ongeveer 20 voetbalvelden. Zowel zonne-energie als windenergie hebben invloed op het landschap. De hoge windmolens zoals bij knooppunt Deil hebben een tiphoogte van 208 meter. Deze molens leveren 3 keer zo veel stroom op als de molen die in Den Bosch bij Treurenburg staat. De tiphoogte van de Treurenburg-windmolen is 139 meter. Het rendement van een hogere windmolen is dus hoger dan het rendement van een lagere windmolen. Om deze reden worden bijna geen lagere windmolens meer gebouwd. Onderstaande vragen zijn voorbeelden om uw voorkeuren inzichtelijk te krijgen omtrent zonne- en windenergie.
42% ziet liever 3 windmolens in het landschap. 6 Wat ziet u liever in het landschap? (In deze vraag wordt een voorbeeld geschetst om uw voorkeuren inzichtelijk te krijgen.)
3 windmolens
(n=476)
42%
2 windmolens en 12 hectare zonnepanelen (20 voetbalvelden)
12%
1 windmolen en 24 hectare zonnepanelen (40 voetbalvelden)
7%
36 hectare zonnepanelen (60 voetbalvelden)
18%
Geen voorkeur
14%
Weet niet
7% 0%
20%
40%
60%
80%
100%
Zie toelichtingen op pagina 76.
18
38% ziet meerdere kleine zonneparkeren ter grootte van 8 voetbalvelden groot liever in het landschap. 7 Wat ziet u liever in het landschap?
(n=471)
(In deze vraag wordt een voorbeeld geschetst om uw voorkeuren inzichtelijk te krijgen.)
1 of 2 grote zonneparken ter grootte van 60 voetbalvelden groot
27%
Meerdere kleine zonneparken ter grootte van 8 voetbalvelden groot
38%
Geen voorkeur
23%
Weet niet
13%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Zie toelichtingen op pagina 83.
19
Introducerende tekst voor de vraag in de vragenlijst: Om de stroom van de windmolens en zonneparken naar de gebruiker te vervoeren, is het nodig om nieuwe kabels te leggen en om nieuwe elektriciteitsstations te bouwen. De kosten voor deze kabels en elektriciteitsstations bedragen vele miljoenen. Deze kosten zullen uiteindelijk betaald moeten worden. De kosten worden vergoed door heffingen, belastingen of hogere stroomtarieven. Door zonneparken en windmolens te combineren kunnen de kosten worden beperkt omdat dezelfde infrastructuur gebruikt kan worden.
53% ziet windmolens met zonneparken eronder liever in het landschap. 8 Wat ziet u liever in het landschap?
(n=475)
(In deze vraag wordt een voorbeeld geschetst om uw voorkeuren inzichtelijk te krijgen.)
Windmolens met zonneparken eronder
53%
Zonneparken en windmolens apart
9%
Geen voorkeur
26%
Weet niet
11%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Zie toelichtingen op pagina 88.
20
3.3 Locatie
Voorkeur voor locatie(s) voor het opwekken van windenergie: 9 Kunt u aangeven welke locatie(s) uw voorkeur heeft/hebben voor het opwekken van windenergie? Het gemiddelde van de gegeven ranking (= getal, hoe lager hoe hoger in de ranking)
Locatie op 1e plaats (= donkerste gedeelte van balk)
Aantal keer locatie in top 6 (= hoogte van balk)
(n=440) 100% 90%
2,0
80% 70%
3,3
60% 50% 40% 30%
5,6
5,7
6,1
20%
6,1 6,7
10%
1
2
3
4
5
Anders
In natuurgebieden
Bij bedrijventerreinen
Langs dijken en rivieren
Langs andere wegen
Langs de A2 en het spoor
In de weilanden en open velden
0%
6
21
Kijkende naar het gemiddelde (= getal) van de locaties, dan hebben de volgende locaties de voorkeur voor het opwekken van windenergie: 1. Langs de A2 en het spoor (2,0) 2. Bij bedrijventerreinen (3,3) 3. Langs andere wegen (5,6) 4. In de weilanden en open velden (5,7) 5. Langs dijken en rivieren (6,1) 6. In natuurgebieden (6,7) Kijkende naar de locaties die het vaakst op de eerste plaats worden gezet (= donkerste gedeelte van balk), dan hebben de volgende locaties de voorkeur voor het opwekken van windenergie: 1. Langs de A2 en het spoor (68%) 2. Bij bedrijventerreinen (14%) 3. In de weilanden en open velden (6%) 4. Langs dijken en rivieren (1%) 5. Langs andere wegen (0%) 6. In natuurgebieden (0%) Kijkende naar de locaties die het vaakst in de top zes voorkomen (= hoogte van balk), dan hebben de volgende locaties de voorkeur voor het opwekken van windenergie: 1. Langs de A2 en het spoor (87%) 2. Bij bedrijventerreinen (77%) 3. Langs andere wegen (38%) 4. In de weilanden en open velden (35%) 5. Langs dijken en rivieren (29%) 6. In natuurgebieden (19%) Zie toelichtingen op pagina 92 en verder.
22
De meest genoemde (algemene) plekken voor het opwekken van windenergie, gekeken naar de locatie de weilanden en open velden: (Vraag 9.1 U heeft in de weilanden en open velden genoemd in de top 6, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van windenergie? (n=143))
- in de polder. Zie toelichtingen op pagina 96 en verder.
De meest genoemde (algemene) plekken voor het opwekken van windenergie, gekeken naar de locatie langs de A2 en het spoor: (Vraag 9.2 U heeft genoemd langs de A2 en het spoor in de top 6, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van windenergie? (n=343))
- bij bedrijventerreinen; - de A2 in het algemeen; - het spoor in het algemeen. Zie toelichtingen op pagina 99 en verder.
De meest genoemde (algemene) plekken voor het opwekken van windenergie, gekeken naar de locatie langs andere wegen: (Vraag 9.3 U heeft langs andere wegen genoemd in de top 6, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van windenergie? (n=154))
- langs de provinciale weg; - de Heemstraweg. Zie toelichtingen op pagina 105 en verder.
De meest genoemde (algemene) plekken voor het opwekken van windenergie, gekeken naar de locatie langs dijken en rivieren: (Vraag 9.4 U heeft langs dijken en rivieren genoemd in de top 6, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van windenergie? (n=121))
- in de uiterwaarden. Zie toelichtingen op pagina 107 en verder.
23
De meest genoemde (algemene) plekken voor het opwekken van windenergie, gekeken naar de locatie bij bedrijventerreinen: (Vraag 9.5 U heeft bij bedrijventerreinen genoemd in de top 6, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van windenergie? (n=299))
- bedrijventerrein de Geerden; - bij Zaltbommel; - bedrijventerrein Hedel; - bedrijventerreinen in het algemeen. Zie toelichtingen op pagina 109 en verder.
De meest genoemde (algemene) plekken voor het opwekken van windenergie, gekeken naar de locatie in natuurgebieden: (Vraag 9.6 U heeft in natuurgebieden genoemd in de top 6, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van windenergie? (n=77))
- liever niet in een natuurgebied. Zie toelichtingen op pagina 113 en verder.
24
Voorkeur voor locatie(s) voor het opwekken van zonne-energie: 10 Kunt u aangeven welke locatie uw voorkeur heeft voor het opwekken van zonne-energie? Het gemiddelde van de gegeven ranking (= getal, hoe lager hoe hoger in de ranking)
Locatie op 1e plaats (= donkerste gedeelte van balk)
Aantal keer locatie in top 8 (= hoogte van balk) (n=413)
90% 80%
3,1
70%
4,1
60% 50% 40% 30%
7,1
7,4
7,5 20%
7,6
8,1
8,3
10%
8,8
1
2
3
4
5
6
7
Anders
In of nabij woongebieden
In natuurgebieden
Op water (drijvend zonnepark)
Bij bedrijventerreinen
Langs dijken en rivieren
Langs andere wegen
Langs de A2 en het spoor
In de weilanden en open velden
0%
8
25
Kijkende naar het gemiddelde (= getal) van de locaties, dan hebben de volgende locaties de voorkeur voor het opwekken van zonne-energie: 1. Langs de A2 en het spoor (3,1) 2. Bij bedrijventerreinen (4,1) 3. In de weilanden en open velden (7,1) 4. Op water (drijvend zonnepark) (7,4) 5. Langs andere wegen (7,5) 6. Langs dijken en rivieren (8,1) 7. In of nabij woongebieden (8,3) 8. In natuurgebieden (8,8) Kijkende naar de locaties die het vaakst op de eerste plaats worden gezet (= donkerste gedeelte van balk), dan hebben de volgende locaties de voorkeur voor het opwekken van zonne-energie: 1. Langs de A2 en het spoor (51%) 2. Bij bedrijventerreinen (21%) 3. In de weilanden en open velden (9%) 4. Op water (drijvend zonnepark) (3%) 5. Langs dijken en rivieren (1%) 6. In of nabij woongebieden (1%) 7. In natuurgebieden (0%) 8. Langs andere wegen (0%) Kijkende naar de locaties die het vaakst in de top zes voorkomen (= hoogte van balk), dan hebben de volgende locaties de voorkeur voor het opwekken van zonne-energie: 1. Langs de A2 en het spoor (78%) 2. Bij bedrijventerreinen (71%) 3. In de weilanden en open velden (32%) 4. Op water (drijvend zonnepark) (29%) 5. Langs andere wegen (26%) 6. Langs dijken en rivieren (19%) 7. In of nabij woongebieden (18%) 8. In natuurgebieden (12%) Zie toelichtingen op pagina 114 en verder
26
De meest genoemde (algemene) plekken voor het opwekken van zonneenergie, gekeken naar de locatie in de weilanden en open velden: (Vraag 10.1 U heeft in de weilanden en open velden genoemd in de top 8, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van zonne-energie? (n=118))
- in de polder. Zie toelichtingen op pagina 117 en verder.
De meest genoemde plekken voor het opwekken van zonne-energie, gekeken naar de locatie langs de A2 en het spoor: (Vraag 10.2 U heeft langs de A2 en het spoor genoemd in de top 8, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van zonne-energie? (n=284))
- de A2 in het algemeen; - het spoor in het algemeen. Zie toelichtingen op pagina 119 en verder.
De meest genoemde plekken voor het opwekken van zonne-energie, gekeken naar de locatie langs andere wegen: (Vraag 10.3 U heeft langs andere wegen genoemd in de top 8, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van zonne-energie? (n=101))
- langs de provinciale weg; - de Heemstraweg. Zie toelichtingen op pagina 123 en verder.
De meest genoemde plekken voor het opwekken van zonne-energie, gekeken naar de locatie langs dijken en rivieren: (Vraag 10.4 U heeft langs dijken en rivieren genoemd in de top 8, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van zonne-energie? (n=70))
- de (rivier)dijken in het algemeen. Zie toelichtingen op pagina 124 en verder.
27
De meest genoemde plekken voor het opwekken van zonne-energie, gekeken naar de locatie bij bedrijventerreinen: (Vraag 10.5 U heeft bij bedrijventerreinen genoemd in de top 8, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van zonne-energie? (n=252))
- bedrijventerrein de Geerden; - bij Zaltbommel; - bedrijventerrein Hedel; - bedrijventerreinen in het algemeen; - daken in het algemeen. Zie toelichtingen op pagina 125 en verder.
De meest genoemde plekken voor het opwekken van zonne-energie, gekeken naar de locatie op water (drijvend zonnepark): (Vraag 10.6 U heeft op water (drijvend zonnepark) genoemd in de top 8, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van zonne-energie? (n=112))
- oude delen van de Maas; - bij zandmeren, zandgaten en zandafgravingen in het algemeen. Zie toelichtingen op pagina 129 en verder.
De meest genoemde plekken voor het opwekken van zonne-energie, gekeken naar de locatie in natuurgebieden: (Vraag 10.7 U heeft in natuurgebieden genoemd in de top 8, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van zonne-energie? (n=45))
- liever niet in een natuurgebied. Zie toelichtingen op pagina 131 en verder.
De meest genoemde plekken voor het opwekken van zonne-energie, gekeken naar de locatie nabij woongebieden: (Vraag 10.8 U heeft in of nabij woongebieden genoemd in de top 8, aan welke plek(ken) denkt u voor het opwekken van zonne-energie? (n=72))
- op daken in het algemeen; - op daken van openbare gebouwen. Zie toelichtingen op pagina 132 en verder.
28
3.4 Participatie
57% wil het liefst geïnformeerd worden via de gemeentepagina in het Carillon. 11 Hoe wilt u het liefst geïnformeerd worden over de ontwikkelingen rondom duurzame energie? (Meerdere antwoorden mogelijk) Via de gemeentepagina in het Carillon
(n=461)
57%
Via sociale media
25%
Via e-mail
46%
Via een thema-avond of informatieavond
23%
Via de gemeentewebsite
31%
Via een andere weg
7%
Niet, ik wil geen informatie over de ontwikkelingen rondom duurzame energie
2%
Weet niet
1% 0%
20%
40%
60%
80%
100%
Zie toelichtingen op pagina 133 en verder.
29
31% wil verder meedenken over het opstellen van het beleid voor zonne- en windenergie in Maasdriel. 12 Wilt u verder meedenken over het opstellen van het beleid voor zonne- en windenergie in Maasdriel? Dan ontvangen we graag uw gegevens zodat we u kunnen u
(n=459) Ja
31%
Nee
69%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
De contactgegevens van deze respondenten zijn bekend bij onderzoeksbureau Toponderzoek.
30
4. Bijlagen Leeswijzer hoofdstuk 4. Bijlagen In dit hoofdstuk worden de bijlagen weergegeven. Bijlage I: Toelichtingen Dit zijn alle toelichtingen die gegeven zijn door de respondenten in het onderzoek. Indien er een antwoord voor of boven de opsomming staat, dan betekent dit dat deze toelichting hoort bij dit gegeven antwoord. Daarnaast zijn de toelichtingen na de kop Toelichting alle toelichtingen die onder de vraag zijn gegeven. Dit zijn de optionele, niet verplichte toelichtingen. De toelichtingen in deze rapportage zijn de letterlijke antwoorden van de respondenten. Hier kunnen spelfouten of andere taalfouten in voorkomen. Bijlagen II: Vragenlijst Dit is de vragenlijst die ingevuld door de respondenten van het onderzoek.
4.1 Bijlage I: toelichtingen
Vraag 1 In hoeverre vindt u het belangrijk of onbelangrijk dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie? Toelichting Zeer belangrijk
•
• • • • •
Belangrijk
•
•
• • • •
• Neutraal
• •
Ik vind dit een zeer belangrijk item. Een goed item waar de gemeente, de overheid, de regie over kan nemen. Daarom vind ik het teleurstellend dat deze enquete zich beperkt tot zonne- en windenergie. Ik voel dat ik daardoor een andere richting op wordt geduwd dan ikzelf voorsta, namelijk aardwarmte, waterstof en kernenergie. Derhalve stop ik met het invullen van deze enquete. Ik wil graag dat mijn klein-kleinkinderen in de toekomst ook nog over de nodige energie kunnen beschikken. Maasdriel moet niet overgaan naar Oude zonne- en wind energie maar verder kijken en informeren naar de Nieuwe technieken Onze aarde is niet onuitputtelijk, laten we er zuinig op zijn! Voor de gezondheid voor de volgende generaties. Wij moeten inderdaad van fossiele brandstoffen af! en een schone aarde nalaten aan de volgende generaties! Duurzaam betekent niet dat er zonnepanelen en/of windmolens bij moeten komen. Er kome steeds meer signalen dat de toegevoegde waarde hiervan minimaal is maar kapitalen kosten en het landschap schaden. Waterkracht in ons mooi revierenland? Duurzaam energie op te wekken en afval goed te verwerken is een plicht naar de aarde. MAAR windmolens zijn kerkhoven voor de vogels (=natuur) en voor de omwonende een zware belasting wat geluid betreft. Lees hier ELKE omwonende,niet alleen de mens maar ook de fauna. Duurzaam is belangrijk maar niet tegen elk bedrag.
We moeten namelijk ook geld hebben om te leven. Ik vind het belangrijk dat een gemeente hierover denkt, maar ik vind het toch meer een taak voor de landelijke overheid. Maar wel zo dat het ook op de langere termijn ( na 20 jaar ) nog duurzaam is en dat er rekening wordt gehouden met het opruimen van de. Nu gedane investeringen. Winst op korte versus langere termijn Wel meedoen, maar gemeente kan maar weinig qua kennis en capaciteit. Uitputting is het punt niet,broeikasgassen zijn dat wel. Wij moeten nog tientallen jaren niet van het gas af voor opvangen piekbelasting en verwarming slecht geisoleerde huizen. Wij hoeven als Gemeente niet voorop te lopen!! Belangrijk in Maasdriel is in de eerste plaats eens de infrastructuur op orde brengen . Daarna is het punt duurzame energie aan de orde. Betaalbaarheid is belangrijk, zal toch door de burger opgebracht moeten worden
32
•
• • •
• •
Duurzame energie is en wordt een absolute hype waar volstrekt ondeskundigen besluiten overnemen die verregaande consequenties hebben die nog niet overzien kunnen worden. Deskundigen met een maar iets afwijkende mening worden door de politiek correcten ogenblikkelijk aan de schandpaal genageld en worden niet meer gehoord.Maasdriel doet er goed aan zich niet in het rijtje van dit soort idiote milieufanaten te schuren maar op een weloverwogen manier goede besluiten te nemen ook al betekent dit even afwachten tot er meer en goede informatie is over de gevolgen van deze besluiten. Duurzame energie is heel belangrijk, maar is voor een gewone burger financieel niet haalbaar om alles daarop aan te passen. Laat het aan bedrijven en particulieren over om te kiezen voor duurzame energie, daar zijn de meeste mensen capabel genoeg voor om de juiste beslissing te nemen. Na jaren van voorlichting geven, plannen maken, rapporten schrijven, onderzoeken doen, wetgevende maatregelen invoeren, e.d. naar de inzet van duurzame energie met voor mij het belangrijkste aspect diverse terugverdienmodellen komt de overheid er nu achter, dat zonne- en windenergie, elektrische auto's, e.d. binnen korte termijn helemaal niet meer duurzaam (lees: rendabel voor de burger) zal zijn. Stimuleringssubsidies vervallen, de burger draait op voor de kosten.
Maasdriel hoeft voor mij niet hard te gaan lopen om zich op duurzaamheid te richten. Uiteindlijk maakt de centrale Overheid de dienst uit. Verbranding van gas veroorzaakt nauwelijks luchtvervuiling en nauwelijks CO2uitstoot. Kernenergie veroorzaakt helemaal geen luchtverontreiniging en geen CO2-uitstoot.
Onbelangrijk
•
Nieuwste inzichten/onderzoeken laten zien dat er nog geen optimale / betaalbare alternatieven zijn. Nederland moet zo nodig weer eens het braafste jongetje van de klas zijn. Geef de Groningers stevige huizen en blijf gewoon aardgas gebruiken ( en niet meer exporteren).
Zeer onbelangrijk
•
Dit moet centraal vanuit Den Haag geregeld worden en niet vanuit de gemeente. Ik ben een tegenstander van windmolens en zonneparken, omdat energie via bijvoorbeeld waterstof of kernenergie vele malen goedkoper en zelfs schoner is. Het aardgasnetwerk moet niet afgesloten worden en kan altijd gebruikt worden voor waterstofenergie. Kerncentrales zijn niet zo schadelijk en gevaarlijk (meer) zoals ze beweren. Als je bijvoorbeeld het vervoer en de productie meetelt dan is het ook vele malen schoner als zonne en windenergie. Zelfs Groen Links is kernenergie aan het overwegen. Ik zal het maar gelijk bij de eerste vraag vermelden; maar ik denk dat er met deze enquête niks gedaan wordt en dus geen nut heeft. Dit omdat er allang beslist is dat er windmolens komen aan bijvoorbeeld de Hoenzadrielsedijk.
33
1.1 Kunt u toelichten om welke reden(en) u het (zeer) belangrijk vindt dat de gemeente Maasdriel bewust bezig is met duurzame energie? (Meerdere antwoorden mogelijk)
Reden: • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Aanjager voor burger om overstap te maken Aantrekkelijk om hier te blijven wonen Aantrekkelijk vestigingsklimaat Aarde in balans Aarde met toekomst achterlaten voor nakomelingen Alle beetjes helpen Alleen een consistent energiebeleid gaat iets opleveren Alleen energie van KPP en evt de huisman opslag Alleen kan niemand veranderen Als de Gemeente zich hiervoor inzet ziet men hier eerder het nut van in. Als facilitator Als gemeente moet je streven naar 0 op de energierekening voor iedereen Als iedereen iets doet, kunnen we samen veel betekenen tegen de opwarming van de aarde. Als onderdeel van de oplossing van het klimaat probleem Alternatief voor oude energie Andere energiebronnen putten de aarde uit, alternatieven zijn noodzakelijk B8jdrage aan de toekomst leveren Balans vinden tussen investeringen en CO2-opbrengst Behoud aarde Behoud bioddiversiteit Behoud milieu Behoud natuur Behoud van de aarde Belangrijk betekent meer subsidie & prioriteit om bewoners te helpen duurzame energie te verbruiken Belangrijk en bewust zijn 2 dingen ,maar kijk eerst eens ook naar andere mogelijkheden die veel beter zijn als zon en wind Belangrijk om nu alle zeilen bij te zetten om de opwarming van de aarde tegen te gaan Belangrijk voor de klimaatadaptatie Belangrijk voor de toekomst Belangrijk voor de toekomst van de mensheid Belangrijk voor de toekomst van Maasdriel Belangrijk voor het milieu
Belangrijk voor iedereen op later niveau Belangrijk voor milieu Belangrijk voor ons allen Belangrijk voor ons klimaat. Ben erg bezig voor het milieu Bescherming ozonlaag Beschikbaarheid en kosten klassieke energie Beter klimaat Beter leefomgeving Beter milieu
34
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Beter voor het milieu (2x) Beter voor milieu en klimaat Betere en schonere omgeving Bewustwording inwoners door voorbeeldfunctie Bewustwording van de wereld om Maasdriel heen Biedt kansen voor lokale ondernemers Bijdrage aan de CO2 reductie Bijdrage leveren aan de energietransitie Bijdrage leveren aan klimaatverbetering Budgetbesparing (2x) Climate change CO2 uitstoot moet verminderd worden CO2 uitstoot reduceren CO2 uitstoot zal naar beneden moeten CO2 uitstoot zal omlaag moeten, anders krijgen we grote problemen met het veranderende klimaat Co2 zeer schadelijk voor milieu mens en dier Collectief financieel beter te dragen dan particulier Collectieve mogelijkheden onderzoeken en stimuleren Corrigeren van de huidige fouten Dat is de toekomst je kunt niet achterblijven Dat mijn klein kinderen en achterkleinkinderen, ook in een schone omgeving kunnen leven Dat we iets kunnen achterlaten voor onze kinderen Dat we zo lang mogelijk kunnen genieten van deze aardbol . Dat we zo min mogelijk uitstoot produceren. Dat ze alle voor en nadelen op een juiste wijze tegen elkaar afwegen De aarde bewoonbaar houden De gemeente dient sturing te geven aan grootschalige initiatieven zoals windmolens, zonneparken etc. ivm ordening en het voorkomen van overlast voor de omgeving. De gemeente dit mede moet organiseren voor haar inwoners De gemeente heeft invloed op het groepsgedrag.
Gemeentelijk beleid kan bottom up beweging te weeg brengen. De gemeente moet duurzaamheid stimuleren bij de bevolking, faciliteren en organiseren. De Gemeente moet haar vervuiling minimaliseren De gemeente moet juist voor de bewoners een goed voorbeeld geven inzake duurzaamheid De gemeente moet plannen maken om Maasdriel van het gas te krijgen De Gemeente moet spaarzaam omgaan met publieke middelen De gemeente moet sturend zijn in welke vormen van duurzame energie binnen de gemeente wordt toegepast. De huidige energiebronnen zijn eindig. De kennis en techniek is er dus ga er gebruik van maken De lucht vevuiling moet verbeteren De natuurlijke bronnen niet te veel belasten / uitputten De opwarming tegengaan De opwarming van de aarde is een bedreiging. We zijn al zo traag met reageren De toekomst De toekomst van de aarde De toekomst van onze kinderen en de natuur en als gemeente heb je daar een grote verantwoordelijkheid in. De toekomst voor onze kinderen en kleinkinderen veilig te stellen De wereld behouden 35
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
De wereld is in bruikleen, moet doorgegeven kunnen worden aan de volgende generatie Denk aan onze kinderen in de toekomst Diervriendelijkheid verbeteren Dit is de enige weg naar een duurzame toekomst Dit zit in h Doelstelling energie neutraal Doorgaan op de huidige voet kan gewoon niet meer Duidelijkheid richting bewoners Duurzaame energie is zowel voor burgers als voor organisaties de belangrijkste voorwaarde voor het voortbestaan van leven op aarde Duurzaamheid Duurzaamheid (2x) Duurzaamheid in het algemeen Duurzaamheid is een goed op zich, dus ook duurzame energie. Maar dit hoeft niet halsoverkop, met ondoordachte acties en investeringen.
Duurzaamheid; af van fossiele brandstoffen Duurzame enegie is gewoon belangrijk Duurzame energie heeft de toekomst Duurzame energie is beter voor het milieu Duurzame energie is de toekomst voor onze kinderen Duurzame energie is niet eindig Duurzame energie-opwekking Duurzame kringloop-economie Duurzamere energiebronnen gebruiken Een duurzaam beleid is essentieel om de ecologische problemen te beperken en een maatschappij te creëren die leefbaar blijft voor de volgende generaties Een goed milieu is de basis voor gezondheid Een relatie met andere problemen zoals verlies bio diversiteit Eigen energieverbruik optimaliseren Eigen portemonnee Elke gemeente moet haar aandeel leveren in de duurzame energieopgave Energie is een belangrijk vraagstuk voor de (nabije) toekomst en lokaal opwekken van duurzame energie is een belangrijk middel om bij te dragen aan strijd tegen klimaatverandering Energie wordt onbetaalbaar Energiebesparing (3x) Energietransitie is noodzakelijk (van aardgas af, CO2 omlaag, klimaatakkoord) Er is voldoende zonne-energie beschikbaar, bedoel niet alleen zonnepanelen , immers wind en getijden worden ook veroorzaakt door de zon Er moet iets gebeuren om onze planeet in de toekomst ook leefbaar te houden. Er zal iets moeten gebeuren om in de toekomst gebruik te kunnen maken van energie.
Er zijn nationale en internationale afspraken gemaakt Extreem weer Financieel: gas en olie worden steeds duurder, electraverbruik stijgt snel Fosfielen grondstoffen laten zitten Fossiele brandstoffen raken ooit op Fossiele brandstoffen raken op Fossiele brandstoffen raken op (2x) Fossiele energie bronnen raken op Fossiele energie is eindig, dus dienen er duidelijke alternatieven te komen.Ondersteuning vanuit het rijk/gemeente is hierbij onontbeerlijk Fossiele energie raakt op en vervuilt 36
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Fossielen energie is eindig Geen luchtvervuiling Geld Gemeente is de aangewezen partij voor regionale initiatieven Gemeente is er ook voor de volgende generaties Genereren van subsidies voor aanpassingen Gezamenlijk pleiten voor kernenergie, op termijn de beste energiebron Gezond klimaat en leefomgeving Gezonder leven Gezonder milieu is goed voor de mens Gezonder milieu voor de toekomst van onze kinderen. Gezondheid mensen Goed "rentmeesterschap" Goed voor het milieu (3x) Goed voor het millieu Goede rentmeesterschap over onze aarde. Goede voorbeeld Goede voorbeeld inwoners Goedkoper Groene energie Heel belangrijk, voor de toekomst Help de burgers om betaalbaar van het gas af te komen Het gebruik van fossiele brandstoffen uitbannen Het is al aan de late kant. Tussen nadenken en realiseren zit ook nog veel tijd. Het is belangrijk, maar nu slaat het veel te ver door Het is de toekomst Het is duidelijk dat we ons in de energie transitie fase bevinden, en van de fossiele brandstoffen afmoeten Het is een hoognodige stap die je niet alleen als individue kunt maken, daarvoor is een gemeenschzp nodig Het is goed te weten of het een juiste weg is, nee is dan ook een antwoord. Het is onzin om fossiele brandstoffen te gebruiken als het niet nodig is. Het milieu/klimaat nu, maar vooral ook voor de toekomst Het nageslacht Het nemen van de regie, daarbij moeten alle opties ingezet worden.
Het raakt ons allemaal Het vergunningsvrij maken van aanpassingen Hoe meer partijen en meedoen, hoe sneller het rendabeler wordt Iedereen moet (een deel van) de verantwoordelijkheid voor zijn rekening nemen Iedereen moet bijdragen aan het klimaatakkoord Iedereen moet er mee bezig zijn Iedereen moet zich inzetten voor duurzame energie dus ook in onze gemeente. Iedereen moet zijn best doen voor een beter milieu. Ook de gemeente Iedereen moet zijn steentje bijdragen Iedereen moet zijn steentje bijdragen. Iedereen zou over het milieu mee moeten denken Ik ben voorstander van kernenergie en wil niet dat de bommelerwaard vol gebouwd wordt met windmolens en zonnencelparken Ik geef om de natuur
37
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Ik mis in de enquete wat de burger zelf kan doen. Alle vragen gaan over collectieve dingen. Ik mis de keuze dat elke bewoner zelf zonnepanelen op zijn dak legt en zijn huis isoleert. Dan hoeven er niet van die collectieve lelijke parken te komen Ik vind belangrijk dat er iets aan gedaan kan worden Ik vind dat iedereen iets moet doen voor duurzamer leven Ik vind dat iedereen mee moet helpen de klimaatdoelen te halen Ik wil dat mijn kinderen ook nog kunnen genieten van onze mooie natuur. Ik wil later ook nog kunnen leven op aarde Investeren in de toekomst Inwint mee laten denken en steunen met geven vergunningen Is de toekomst, dus hoe eerder je als gemeente aanpast hoe langer en meer profijt Is hier hard nodig Is iets van deze tijd Je kunt onderscheidend zijn t.o.v. andere gemeente en hierdoor een betere verstigingsplaats zijn voor ondernemers en inwoners Kijk eens naar een KPP (kynetic power plant ) zonder nadelen Kijk naar nieuwe technieken die geen nadeel hebben Klimaat (6x) Klimaat / CO2 uitstoot maakt urgent nodig Klimaat probleem Klimaatakkoord halen Klimaatakkoord wordt niet gehaald Klimaatdoelen Klimaatdoelen worden door verandering van menselijk gedrag gerealiseerd. De gemeente staat dicht bij de mensen.
Klimaatdoelstelling Klimaatdoelstellingen/alternatieve energieopwekking Klimaatprobleem Klimaatverandering (2x) Klimaatverandering (6x) Klimaatverandering bedreigt het bestaan van volgende generaties Klimaatverandering tegen gaan Klimaatverandering valt niet te ontkennen Kosten besparen voor de inwoners Kosten besparing Kosten op lange termijn Kostenbesparing (4x) Kwaliteit leefomgeving Landelijk bewustzijn Landelijke opgave Landschap inrichting mbt plaatsing e.v.t. zonnepanelenpark en/of windmolen(s) Leefbaarheid (2x) Leefbare wereld voor de volgende generatie Lokaal geien, begint de eerste stap bij bewoners van gemeente maasdriel zelf en kan ieder een steentje bijdragen in het klimaat Lokale beslismogelijkheid Lokale overheid niet laten regelen. Wast of money Luchtkwaliteit Luchtkwaliteit, minimaliseren uitstoot fijnstof e.d. Maasdriel is onderdeel van een kwetsbare regio Maasdriel moet ook bijdragen aan energie transitie 38
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Maatschappelijk gezien moet iedereen er aan geloven. Maatschappelijk relevant onderwerp dat ook regionaal ondersteund moet worden Maatschappelijke verantwoordelijkheid Met de blik op de toekomst waarin duurzaamheid een belangrijke rol gaat/blijft spelen. Met duurzame energie ben je minder afhankelijk van anderen Met oog op de toekomst Met oog op de toekomst dienen we steeds meer duurzame energie op te wekken, ook om klimaatverandering te remmen. Om onze aarde beleefbaar te houden voor toekomstige generaties. Mileubewust omgaan met de aarde Milieu (13x) Milieu (5x) Milieu /natuur sparen - niet andere mensen noch natuur opzadelen met vervuiling! Milieu besparen Milieu bewust , zuinig op de aarde, toekomst voor de volgende generatie Milieu en klimaat Milieu is essentieel voor ons voortbestaan, onze kinderen en kleinkinderen Milieu vriendelijker Milieuvervuiling tegengaan Milieuvriendelijk Milieuvriendelijk werken Milieuwinst Millieu Minder afhankelijk van fossiele brandstoffen Minder afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen Minder gasverbruik ivm toestanden Groningen Minder gebruik maken van fossiele brandstoffen Minder uitstoot schadelijke producten Minder verbruik fossiele grondstoffen Minder vervuiling Moet voorbeeld geven aan de burgers Mogelijkheden voor opzetten bedrijvigheid rondom duurzame energie Mogenlijkheden te besparen op energie kosten Na ons komt niet de
zondvloed Natuur sparen Natuurbehoud Niet aan te ontkomen Niet achterblijven bij de rest Niet alles kan landelijk worden geregeld Niet individueel op te lossen Nieuwe technieken toepassen NL loopt achter qua duurzame energie opwekking Om aan de klimaat doelstelling te voldoen Om aarde goed te houden voor toekomstige generaties Om co2 uitstoot te reduceren Om de aarde leefbaar te houden Om de natuur in takt te houden Om de temperatuursverhoging tegen te gaan Om de volgende generatie net zo te kunnen laten genieten van deze planeet Om de wetgeving te kunnen uitvoeren Om een bijdrage te leveren om de milieudoelen globaal te behalen 39
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Om het milieu zomin mogelijk te belasten Om in de toekomst te kunnen blijven wonen / leven Om klimaatverandering tegen te gaan Om opwarming van de aarde tegen te gaan Om passende bescheiden bijdrage te leveren. Om te voldoen aan het Parijs-akkoord of klimaatakkoord (12-12-2015) moeten er nu stappen ondernomen worden Omdat alle gemeenten in Nederland dat moeten Omdat de fossiele brandstoffen opraken en te veel co2 veroorzaken Omdat de overheid dit verlang van alle inwoners van nederland Omdat dit het beste is op dit moment voor het milieu Omdat fossiele brandstoffen een keer opraken Omdat het om de toekomst gaat Omdat het voor iedereen, dus ook voor de Gemeente Maasdriel, belangrijk is. Omdat we aan once kinderen en de were ld moeten denken Omdat we als mensheid allemaal zsm actie moeten ondernemen en dus zo ook de gemeente Omdat we er allemaal een steentje aan bij moeten dragen Omdat we zuiniger moeten omgaan met ons milieu Omwille van de continuïteit van het leven op aarde moeten we veranderen Onafhankelijkheid van fossiele brandstoffen Ondersteunen gemeenschappelijke faciliteiten Ondersteuning burgers Onduidelijkheid wat energie aanpak is. Onze aardenergie raakt op. Voor ons nageslacht zullen we moeten zorgen, dat zij voldoende energie hebben.
Onze natuurlijke bronnen raken op Ook de gemeente moet bewust om gaan met energie Ook nog iets overlaten voor onze (klein)kinderen Op alle niveaus, van individuele nederlanders tot aan de staat moet worden gewerkt aan verduurzaming van de energie, en dus ook op het niveau van de gemeente Opwarming en vervuiling van de aarde tegengaan Opwarming van de aarde tegengaan Oude bronnen raken uitgeput / zijn te vervuilend Overheden moeten het goede voorbeeld geven, als die met duurzame energie bezig zijn en dit gaan stimuleren, dan zullen burgers wel volgen Overheid en gemeentes moeten naar mijn idee het voortouw nemen in duurzaamheid. Energie is altijd nodig, daarom is het van belang om op tijd met elkaar te schakelen richting duurzame energie. Overstap naar duurzame energie is goed voor de klimaatbeheersing Overstappen van fossiele brandstof naar duurzame energie een onvermijdelijk stap is in de toekomst Past in deze tijd; je kunt toch niet achterblijven Proactief beleid voeren voor de toekomst Puur voor onze aarde Redden van de aarde tegen klimaatverandering Reduceren fossiele brandstoffen Reduceren van CO2 uitstoot Samen kun je mooiere projecten realiseren en gemeente kan daarin centrale rol vervullen Samen zorgen voor onze omgeving Schaarsheid fossiele brandstoffen Schone lucht (2x) 40
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Schone toekomst voor onze kinderen Schoner milieu (2x) Signaal naar inwoners voor dit onderwerp Stap voor stap moeten we hier toch naar toe Steentje bijdragen om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Stijging zeespiegel voorkomen Sturing gewenst Technische ontwikkeling, duurzaamheid Tegengaan opwarming v/d aarde Ten aanzien van uitstoot C0 2 uitstoot, Ter behoud van onze kostbare planeet Ter voorkoming opwarming aarde Terugdringen van co2 uitstoot Terugdringen van CO2 uitstoot Toekomst jeugd en milieu Toekomst (2x) Toekomst bestendigheid Toekomst de juiste energie te gebruiken (Duitsland prefereert gas.......) Toekomst gericht Toekomst gericht nadenken Toekomst kinderen Toekomst van volgende generaties Toekomst volgende generaties Toekomst voor onze kinderen (2x) Toekomstgericht beleid Toekomstgericht, zodat de volgende generatie uiteindelijk nul op de meter gaat krijgen Toekomstperspectief milieu Tot nu toe geen beleid op dit gebied Uit hoofden van het klimaataccoord Uit milieu oogpunt Uit millieu oogpunt Uitstoot van het het co2 duurzaam en niet volledig afhankelijk van gas en kolen Vanwege de opwarming van de aarde Vanwege het milieu Vanwege klimaatverandering Vanwege regelgeving Overheid Veilig en gezond leefgebied creëren Verantwoording nemen Verbetering van omgevingsfactoren Verduurzaaming Verduurzamen is op lange termijn noodzakelijk Verduurzaming van de wereld
Vermindering van uitputten van de aarde Verstrekken van vergunningen bij groene initiatieven Vervuiling tegengaan Verwarming Vind ik een retorische vraag Volgende generatie Voor de komende generatie schone lucht Voor de toekomst (2x)