Bijlage 2 Jaarstukken ODR 2024
Tekst van het document
Jaarstukken 2024
Inhoudsopgave Voorwoord
3
Inleiding
4
AB-besluit
5
Jaarverslag Ontwikkelingen
6
Missie, visie & koers
7
Uitvoering koers – ontwikkelsporen
8
Ontwikkelingen en projecten
11
Kwaliteit dienstverlening
24
Programma’s
25
Milieu & advies
26
Bouw & ondersteuning
29
Paragrafen
32
Weerstandsvermogen
33
Kapitaalgoederen
35
Financiering
36
Jaarstukken 2024 ODR
Bedrijfsvoering
Jaarrekening
37
39
Grondslagen jaarrekening
40
Financieel resultaat
42
Bijdrage per deelnemer
43
Overzicht baten en lasten
44
Balans + toelichting
46
Overzicht WNT
52
SiSa verantwoording
54
Rechtmatigheidsverantwoording
57
Controleverklaring
58
Bijlagen
63
Overzicht investeringen
64
Rapportage Kwaliteitscriteria 2.2
65
2
Voorwoord Voor u liggen de jaarstukken 2024 van Omgevingsdienst Rivierenland. Het was een jaar vol uitdagingen, waarin we als organisatie hebben laten zien waar we toe in staat zijn. Ondanks complexe ontwikkelingen en nieuwe wet- en regelgeving hebben we veel bereikt en belangrijke stappen gezet richting een duurzame en veilige leefomgeving in Rivierenland. We hebben ons aangepast aan veranderende omstandigheden, zoals de introductie van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Tegelijkertijd hebben we onze verbindende rol versterkt door nog intensiever samen te werken met gemeenten, bedrijven en andere partners in de regio, onder andere op het gebied van veiligheid. We hebben ook te maken gehad met tegenwind. Maar we hebben laten zien dat we veerkrachtig zijn en daarmee om kunnen gaan. Dit is vooral dankzij de toewijding en expertise van onze medewerkers, maar ook door het vertrouwen van ons bestuur. Daar ben ik trots op. Samen blijven we bouwen aan een Rivierenland waarin duurzaamheid en kwaliteit van leven hand in hand gaan. Met vertrouwen kijk ik naar de toekomst, ook met de landelijke robuustheidscriteria voor Omgevingsdiensten in gedachten. De uitdagingen die voor ons liggen, zien wij als kansen om ons verder te ontwikkelen en onze bijdrage aan de regio te versterken.
Samen met gemeenten en andere partners in de regio blijven we werken aan oplossingen die de leefomgeving van vandaag en morgen verbeteren.
Marcel Keijman Waarnemend algemeen directeur
Jaarstukken 2024 ODR
3
Inleiding In de jaarstukken 2024 van Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) leest u hoe wij, samen met u, ook in 2024 een bijdrage hebben geleverd aan een prettige, veilige en duurzame leefomgeving in Rivierenland. De jaarrekening laat een positief resultaat zien. Het voordelig saldo voor bestemming bedraagt € 24.702. Op pagina 42 geven we een toelichting op het resultaat. Voor de bestemming van het resultaat wordt een apart voorstel aan u aangeboden.
De accountant heeft vastgesteld dat de jaarrekening een getrouw beeld vertoont van de financiële stand van zaken van ODR, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording. Leeswijzer − Deze rapportage start met onze missie & visie, waarna u kunt lezen hoe wij hieraan invulling geven door middel van de koers en het concernplan. Ook worden enkele actuele ontwikkelingen en projecten toegelicht.
− In de programma’s is de realisatie op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en advisering toegelicht. − In de paragrafen staan de ontwikkelingen op het gebied van risico’s, investeringen, financiering en bedrijfsvoering. − In het financiële deel leest u meer over het financiële resultaat, de bijdragen per deelnemer en de balans met toelichting. Ook staan hier de SiSa- en rechtmatigheidsverantwoording. − Tenslotte vindt u in de bijlagen het overzicht met investeringen en de rapportage van de kwaliteitscriteria 2.2.
Jaarstukken 2024 ODR
4
AB-besluit Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Rivierenland, gezien het voorstel van het dagelijks bestuur tot vaststelling van de jaarstukken 2024,
Besluit: 1. De jaarstukken 2024 vast te stellen conform dit ontwerp.
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van het algemeen bestuur van 7 juli 2025.
de voorzitter,
de secretaris,
----------------
-----------------
M. Wichgers
M. Keijman (waarnemend secretaris)
Jaarstukken 2024 ODR
5
Ontwikkelingen
Jaarstukken 2024 ODR
6
Huidige strategische koers Nieuwe strategische koers Medio 2024 is een evaluatie uitgevoerd op de doorontwikkeling van de organisatie. Dit resulteerde in een rapport met aanbevelingen waar ODR het programma “Doorontwikkeling organisatie” op heeft gebaseerd. Dit programma is direct in uitvoering genomen. Een van de 5 aanbevelingen uit het evaluatierapport was de herijking van de missie, visie en strategie. Deze dekte niet langer de uitdagingen en ontwikkelingen waar ODR nu mee wordt geconfronteerd en bood onvoldoende houvast en richting voor de organisatie ontwikkeling. Eind 2024 en gedeeltelijk in 2025 zijn gesprekken gevoerd in het directieteam, het OGO, het managementteam en met externe stakeholders met als doel te komen tot die nieuwe missie, visie en strategie. Deze zal naar verwachting in maart 2025 worden vastgesteld voor de periode 2025-2028.
Partnerschap versterken •
Dichtbij onze opdrachtgevers, inwoners en ondernemers staan;
•
Klantgericht zijn en sparren met onze opdrachtgevers;
•
Investeren in samenwerking, relatiebeheer en korte lijnen;
•
Open, naar buiten gerichte organisatie zijn.
Meerwaarde bieden met onze dienstverlening •
Ons werk steeds beter doen, onze inwoners en ondernemers steeds iets extra’s bieden;
•
Kwaliteit en innovatie centraal stellen;
•
Flexibel en transparant zijn.
Jaarstukken 2024 ODR
7
Uitvoering strategie hoe hebben we dit gedaan Vijf ontwikkelsporen
Ontwikkelplan
De huidige strategie is gebaseerd op de volgende 5 ontwikkelsporen. Hieronder volgt een terugblik op de activiteiten die op deze sporen zijn uitgevoerd:
In 2024 is met projecten en programma’s gewerkt aan het realiseren van de strategie. Maar niet alleen het uitvoeren van projecten en activiteiten draagt bij aan ontwikkeling van de koers. Ook de manier waarop wij dit doen is van belang. Wij ontwikkelen op de inhoud van ons werk en op organisatorisch vlak. Daarom brengen we de primaire taakuitvoering (VTH) meer in verbinding met de koers. Dit versterkt elkaar en hierdoor creëren we samenhang. Naast het concernplan gaan we werken met teamplannen, samen vormt dit het ontwikkelplan.
1.
Basis beter op orde • Kwaliteit is onze basis • Verbinden van uitvoering en beleid
2.
Samenwerken en procesgericht werken • Verbinden van uitvoering en beleid • Nog betere dienstverlening • Gelijk speelveld – iedereen gelijk behandelen • Relaties intensiveren
3.
(Bestuurlijke) sensitiviteit vergroten • Relaties intensiveren • Sensitiviteit ontwikkelen • Nog betere dienstverlening
4.
Ruimte voor kwaliteit • Kwaliteit is onze basis • Aantrekkelijke werkgever • Kennis ontwikkelen • Innoveren
5.
Versterken professionaliteit • Kwaliteit is onze basis • Kennis ontwikkelen • Verbinden uitvoering en beleid • Aantrekkelijke werkgever
Jaarstukken 2024 ODR
Van concernplan naar programma Kwaliteit en Ontwikkeling Organisatie breed werken we aan kwaliteitsverbetering in de organisatie door het uitvoeren van projecten. Deze projecten zijn vastgelegd in een programma, het concernplan. De projecten zijn gericht en worden geprioriteerd op de verbetering van (één van de) de 5 ontwikkelsporen. In 2024 is ook aan de uitvoering van het programma zelf gewerkt. De monitoring van de inhoudelijke voortgang, de budgetbewaking en capaciteitsbeslag is versterkt door daar principes van programmamanagement op toe te passen. Ook is verder nagedacht over de organisatorische inbedding van programmamanagement. Daarbij is het “concernplan” omgedoopt tot het programma ‘Kwaliteit en Ontwikkeling’. Teamplannen We hebben in de teams gewerkt aan teamplannen die gericht zijn op de 5 ontwikkelsporen, maar wel de eigen, dagelijkse VTH-werkzaamheden raken. Hierdoor brengen we de koers dichterbij die dagelijkse werkzaamheden, wat de slagkracht op verbetering en ontwikkeling in relatie tot de koers vergroot. Ieder team geeft in het teamplan aan wat nodig is aan verbeteracties om te ontwikkelen op de verschillende ontwikkelsporen. Daarbij vraagt het ook intensievere afstemming tussen de teams . Door met elkaar de teamplannen te bekijken en te beoordelen vindt er kruisbestuiving tussen de teams plaats, dit leidt tot betere onderlinge samenwerking.
Via de teamplannen geven we teams de ruimte om aan deze kwaliteitsontwikkeling te werken. De teamplannen zijn dynamisch, we passen deze aan en sturen bij als de situatie dat vraagt. Ook leidt dit tot een meer gerichte realisatiekracht in het programma Kwaliteit en Ontwikkeling. 8
Ontwikkelsporen (1) wat hebben we gedaan Basis beter op orde Onze basis willen we steviger op orde. We onderzochten welke informatie wanneer nodig is in het proces/werk en wat dit van wie vraagt qua registratie. We willen weten hoe we dit via het systeem kunnen ondersteunen. In 2024 is een plan gemaakt voor de versterking van informatiemanagement en de positionering van het cluster informatie. Met de inzet van spuk-ibp gelden is een plan gemaakt voor het uitnutten van business intelligence om onze processen en sturing effectiever te maken. We hebben dashboards gebouwd die verschillende data-bronnen met elkaar verenigen waardoor toezicht wordt ondersteund. Als laatste is de spuk subsidie ingezet om onze GEO-informatie te verbeteren. Dit helpt ons om relevante gegevens beschikbaar te maken voor de organisatie.
Ruimte voor kwaliteit Als organisatie blijven wij voldoen aan de VTH kwaliteitscriteria 2.2 en in de toekomst aan de kwaliteitscriteria die gelden voor de Omgevingswet. Via onze tool hebben we continu inzicht in hoe robuust en deskundig onze medewerkers zijn en hier rapporteren wij over. De recent uitgevoerde audit op de kwaliteitscriteria toont aan dat ODR nog steeds aan de geldende eisen voldoet.
Door in de teams via teamplannen aan de ontwikkelsporen te werken en daar ontwikkelbudget aan te koppelen creëren we letterlijk ruimte voor kwaliteit.
Procesgericht samenwerken Om beter integraal en ketengericht samen te werken, gaan we meer sturen en rapporteren op het proces en het effect in plaats van alleen de werkvoorraad per team. We zetten in op het opzetten van een structurele continue verbetering voor processen tussen de teams. Dit doen we vanuit de “ketens” bouw en milieu, zowel intern als met onze opdrachtgevers en externe partners. Het werken aan optimaliseren van processen en samenwerking over de keten heen is in 2024 opgenomen in het plan voor de doorontwikkeling van de organisatie. Hierdoor zal procesgericht werken beter verknoopt worden met onze missie en strategie en met het organisatorisch concept.
Jaarstukken 2024 ODR
9
Ontwikkelsporen (2) wat hebben we gedaan Versterken professionaliteit Intern zijn we gestart met werken vanuit de nieuwe organisatiestructuur. Om dat met elkaar verder vorm te geven is een MD-traject uitgevoerd. Vanuit zakelijkheid, aansturing en leiderschap werkt het MT aan dezelfde ontwikkelsporen als waar de teams en organisatie aan werkt. De IBP-organisatie heeft intern een visitatie gefaciliteerd waarbij een commissie van externe (audit) deskundigen de gehele organisatie heeft doorgelicht. Op basis van een uitgebreide zelfevaluatie en een reeks interviews is een beeld gevormd over inhoud, systemen, kwaliteit, aansturing, organisatie, bestuur, processen en ondersteuning dat binnenkort wordt vastgelegd in een rapportage. ODR zal de aanbevelingen vertalen in een plan van aanpak.
Bestuurlijke sensitiviteit vergroten Binnen en buiten de organisatie bestond al langer de wens ons verder te ontwikkelen op (bestuurlijke) sensitiviteit. In- en extern zochten we beter inzicht in en besef van lokale afspraken en belangen. In 2024 is een plan opgesteld om die sensitiviteit verder te versterken. Het begrip is daartoe beter gedefinieerd en omkaderd zodat duidelijker is waar we naar toe werken. Dit is vertaald naar interne en externe werkafspraken, een opleiding en een escalatieproces. Om andersom ook meer inzicht te verschaffen in de ODR organisatie, is de eerder ingezette ronde met kennismaking presentaties met gemeenteraden en colleges verder doorgezet.
Dit jaar zijn ook een aantal ondersteunende organisatieonderdelen uitgebreid, inhoudelijk versterkt, beter gepositioneerd of uitgebreid (cluster informatievoorziening, HRM, financiën).
Jaarstukken 2024 ODR
10
Ontwikkeling en projecten 2024
Jaarstukken 2024 ODR
11
Duurzaamheid Samen met de gemeenten en andere samenwerkingspartners uit de regio dragen wij bij aan de duurzaamheidsdoelstellingen voor regio Rivierenland. Onze rol hierin is groot en uiteenlopend. Wij zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de wettelijke taken rondom CO2 reductie, maar wij hebben ook een adviserende en stimulerende rol. Wij verlenen vergunningen, waarborgen de veiligheid door toezicht en handhaving, voeren energiecontroles uit, zijn betrokken bij het goed en veilig inpassen van decentrale opwekking en opslag van energie in de omgeving, werken mee aan initiatieven. Circulair bouwen krijgt een steeds belangrijkere plaats bij bouwvergunningen. We kijken mee hoe ondernemers hun proces in kunnen richten zodat er minder afval ontstaat. Om hier meer structuur en focus in aan te brengen, hebben we het afgelopen jaar het programma energie en circulaire economie opgesteld.
Programma energie en circulaire economie De provincie heeft als doel gesteld dat in 2030 de CO2uitstoot met minimaal 55% verminderd moet zijn en dat we in 2050 willen volledig klimaatneutraal zijn. Dat vraagt om gezamenlijke inspanningen en innovatieve oplossingen. Bovendien brengt de Europese Green Deal nieuwe wet- en regelgeving met zich mee, die ook in Rivierenland merkbaar zal zijn. Denk aan de Klimaatwet, de Natuurherstelwet en regels voor duurzame landbouw. Deze wetgeving legt strengere eisen op aan bedrijven en gemeenten, zoals:
Jaarstukken 2024 ODR
•
Duurzame landbouw: Werken met milieuvriendelijke methoden en minder gebruik van schadelijke stoffen.
•
Hernieuwbare energie: Grotere nadruk op de productie en inzet van zonne- en windenergie.
•
Natuurherstel: Herstellen van natuurlijke habitats en vergroten van biodiversiteit door bijvoorbeeld het aanplanten van bomen.
•
Schonere mobiliteit: Investeringen in elektrisch vervoer en uitbreiding van fietspaden.
Wij spelen hierin een cruciale rol: •
Wij zorgen ervoor dat milieuregels worden nageleefd en adviseren gemeenten en bedrijven over duurzame oplossingen.
•
Wij zorgen ook voor verbinding tussen de betrokken partijen.
•
Wij treden op als kenniscentrum. We delen goede voorbeelden en lessen uit de regio om gemeenten, bedrijven en organisaties te inspireren en innovatieve oplossingen te stimuleren.
•
Wij versterken de samenwerking. Als schakel tussen gemeenten, bedrijven en andere partners zorgen wij ervoor dat initiatieven op elkaar worden afgestemd. Dit versterkt de impact van gezamenlijke inspanningen en versnelt het behalen van de doelen uit de Green Deal.
•
Naast het ondersteunen van gemeentelijke initiatieven, ontwikkelen wij ook zelf projecten die bijdragen aan een duurzame en veilige leefomgeving. Denk aan pilots rondom circulaire economie, natuurherstel en hernieuwbare energie. 12
Duurzaamheid (2) Basistaken energiebesparing Veel van ons werk en onze verantwoordelijkheid op het gebied van energietransitie is niet zichtbaar. Zo stond 2024 in het teken van het ontvangen, beoordelen en verwerken van veel energiedata van bedrijven. Bedrijven moeten elke 4 jaar in het E-Loket van RVO hun energieverbruik en aanpak melden. Wij analyseren deze data en bepalen vervolgens welke bedrijven we bezoeken voor toezicht en/of advies.
(1000), bedrijven waar een energiecontrole is verricht of nog moet plaatsvinden (1350), glastuinbouwbedrijven met een hoog verbruik (263), Label C kantoorgebouwen (1500), locaties met een potentiele energiebesparingsplicht (1300), categorie C bedrijven (vergunningsplichtig, 230), etc.
Deze database levert ons inzicht, transparantie en betrouwbaarheid en stelt ons in staat om sneller, slimmer en effectiever toezicht te houden en bedrijven te ondersteunen.
Maar we ontvangen ook andere data,. Bijvoorbeeld van bedrijven met een onderzoeksplicht. Deze worden door ons beoordeeld. Of vanuit het Rijk over kantoorgebouwen met Label C.
Wij hebben ondertussen al bij ruim 1.200 bedrijven een energiecontrole uitgevoerd en bij 106 bedrijven een hercontrole. De data in ons systeem vullen wij continu aan met informatie vanuit de controles en hercontroles.
Een nieuwe bron is de data vanuit de Wet werkgebonden personenmobiliteit (WPM). Een wet die het mogelijk maakt zakelijk gereden kilometers en de CO2 uitstoot te registeren, met als doel deze te verminderen. Wij zijn verantwoordelijk voor het verzamelen en analyseren van deze gegevens.
Met de informatie vanuit de database hebben wij ook mee kunnen werken aan een onderzoek van RVO over label C en een onderzoek van de provincie Gelderland over de bijdrage aan energiebesparing.
Ook dragen wij bij aan de totstandkoming van afspraken over data-uitwisseling en datamanagement. Het ontwerpbesluit datadeling netbeheerders is hiervan een goed voorbeeld. In 2026 zijn de netbeheerders verplicht om energie gegevens aan te leveren aan de omgevingsdiensten. Wij hebben meegewerkt aan de voorbereidingen hierop.
Wij zijn trots op de resultaten die we afgelopen jaar hebben behaald. Het was en goed jaar voor energiebesparing !
De beschikbaarheid van data is fijn, maar we moeten de informatie wel op een makkelijke manier terugvinden. Daar is het afgelopen jaar hard aan gewerkt. We hebben een database ontwikkeld. Daarin staan bedrijven die een melding hebben gedaan in 2019 (1100), meldingsplichtige bedrijven uit 2024
Jaarstukken 2024 ODR
13
Gezonde leefomgeving Wij zetten ons in voor het beschermen van het milieu en het voorkomen van milieuschade om zo te zorgen voor een gezonde leefomgeving. Asbest is één van de thema’s waar we op hebben ingezet. Afgelopen jaar hebben we gewerkt aan een asbestverdachte dakenkaart, hebben we vrije veldtoezicht gedaan in de gemeente Neder-Betuwe en hebben we toezicht gehouden en gehandhaafd op flora- en fauna activiteit bij astbestsanering. Maar ook het houden van toezicht. Zoals toezicht milieubelastende bedrijven.
Asbestverdachte dakenkaart Rivierenland Als Omgevingsdienst spelen wij een belangrijke rol in het monitoren van de sanering van asbestdaken. Een van onze taken is het bijhouden en actualiseren van de asbestverdachte dakenkaart van de Provincie Gelderland. Deze kaart geeft een overzicht van locaties waar mogelijk nog asbesthoudende daken aanwezig zijn. Wanneer wij een eindbeoordeling ontvangen – het officiële document waarin wordt bevestigd dat een dak daadwerkelijk is verwijderd – passen wij de gegevens op de dakenkaart aan. Op deze manier krijgen we een steeds nauwkeuriger beeld van welke daken al zijn gesaneerd en waar nog asbest (verdachte) daken aanwezig zijn. Daarnaast biedt de dakenkaart ons inzicht in situaties waarin een dak mogelijk is verwijderd zonder een geaccepteerde sloopmelding. Dit stelt ons in staat om beter toezicht te houden en eventuele overtredingen van de sloopregels te signaleren. In 2024 hebben wij in totaal 408 daken, met een gezamenlijke oppervlakte van circa 154.164 m², afgemeld. Dit is een belangrijke stap in het terugdringen van asbest in onze regio en draagt bij aan een gezondere en veiligere leefomgeving. Jaarstukken 2024 ODR
Door dit proces zorgvuldig te volgen, helpen wij niet alleen bij het naleven van de wetgeving, maar dragen we ook bij aan een transparant en effectief saneringsbeleid.
Vrije veld toezicht gemeente Neder-Betuwe Van de gemeente Neder-Betuwe hebben wij uren gekregen voor het uitvoeren van vrije veld toezicht. Tijdens deze controles houden we toezicht op asbestverdachte daken en letten we op lopende verbouwingen of sloopwerkzaamheden van panden. Een belangrijk onderdeel van dit toezicht is het signaleren van mogelijke overtredingen en het controleren of alle benodigde documenten aanwezig zijn. Zo kijken we bijvoorbeeld naar bouw- en sloopactiviteiten en voeren we extra controles uit als we containers met sloopafval aantreffen. In zulke gevallen controleren we of de eigenaar of uitvoerder over de juiste documenten beschikt en of de geplande werkzaamheden voldoen aan de regelgeving. Door dit actieve toezicht kunnen we niet alleen handhavend optreden waar nodig, maar ook preventief bijdragen aan een veilige en juiste uitvoering van werkzaamheden binnen de gemeente.
14
Gezonde leefomgeving (2) Toezicht en handhaving flora- en fauna activiteiten bij asbestsanering Om te bevorderen dat de Omgevingswet, specifiek het onderdeel flora- en fauna-activiteit, beter wordt nageleefd bij asbestsaneringen, werken wij als Omgevingsdienst actief samen met de Provincie Gelderland. Wij houden toezicht op asbestsaneringen, vooral in het buitengebied, en zorgen ervoor dat beschermde dieren niet onnodig worden verstoord of gedood. Landelijk wordt dit onderwerp steeds meer onder de aandacht gebracht. Zo zijn er afspraken gemaakt met de branchevereniging van asbest inventariseerders om bij saneringen een preventiecheck uit te voeren. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar asbest, maar wordt ook geïnventariseerd welke soorten mogelijk aanwezig kunnen zijn. Binnen onze toezichts- en handhavingsrol controleren wij of initiatiefnemers voldoen aan de zorgplicht en de wettelijke voorschriften. Dit betekent onder andere dat: •
Beschermde dieren niet mogen worden gedood.
•
Nesten, eieren, rust- en voortplantingsplaatsen niet beschadigd of vernietigd mogen worden.
•
Verstoring van beschermde soorten moet worden voorkomen.
opgetreden worden door de provincie Gelderland of door ODR namens de provincie. Dit kan variëren van waarschuwingen tot het stilleggen van werkzaamheden, zoals vastgelegd in de Landelijke Handhavingsstrategie. Met deze aanpak dragen we bij aan een zorgvuldige asbestsanering, waarbij natuurbehoud en wetgeving hand in hand gaan.
Toezicht milieubelastende bedrijven Samen met ketenpartners zoals o.a. de gemeenten, de provincie, andere Gelderse omgevingsdiensten, de brandweer, het waterschap en OM werken we binnen het Programma Gemeentelijk Complex Toezicht en Handhaving (GCH) aan het aanpakken van milieubelastende activiteiten.
Een belangrijk speerpunt van dit programma is het uitvoeren van controles bij de grote milieubelastende bedrijven. Het afgelopen jaar heeft ODR hier vol op ingezet. Bijna alle geplande controles in Rivierenland zijn succesvol uitgevoerd. Ook zijn er toezichtplannen opgesteld. Deze plannen geven ons een duidelijk beeld van mogelijke risico’s, waardoor we snel en gericht kunnen ingrijpen. Dit is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor een veilige en gezonde leefomgeving in onze regio.
Als er onvoldoende voorzorgsmaatregelen zijn getroffen en er sprake is van een overtreding, kan er handhavend
Jaarstukken 2024 ODR
15
Fijn wonen Samen met de gemeenten zorgen wij ervoor dat mensen fijn en veilig kunnen wonen in regio Rivierenland. Om hiervoor te zorgen verlenen wij bouwvergunningen. Maar wij wijzen deze soms ook af omdat de plannen niet passen binnen een gebied of de geldende regels, waardoor het fijn en veilig wonen in het gedrang komt. Wij houden toezicht op de bouw zelf en kijken of de bouw volgens de vergunning plaats vindt. We houden toezicht op de huisvesting van arbeidsmigranten. Ook kijken we samen met de gemeenten naar het mogelijk maken van mantelzorgwoningen. Afgelopen jaar stond vooral in het teken van de invoering van de Omgevingswet en de Wkb.
Omgevingswet Het jaar 2024 stond in het teken van de invoering van de Omgevingswet. Dankzij de intensieve voorbereidingen die hieraan voorafgingen, is de implementatie naar tevredenheid verlopen. Dit resultaat was mede te danken aan de nauwe samenwerking tussen Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) en de aangesloten gemeenten. Samenwerking met gemeenten De samenwerking rondom de invoering van de Omgevingswet verloopt constructief. Voorafgaand aan de invoering hebben ODR en de gemeenten duidelijke afspraken gemaakt over de samenwerking en werkwijze. Deze afspraken zijn onlangs samen met de gemeenten geëvalueerd en waar nodig bijgeschaafd. Een belangrijk aandachtspunt uit deze evaluatie is het gebruik van de digitale samenwerkingsfunctionaliteit. Niet alle gemeenten maken hier (optimaal) gebruik van. Dit komt enerzijds doordat sommige gemeenten nog niet volledig zijn aangesloten op deze functionaliteit en anderzijds doordat het gebruik hiervan nog niet volledig is ingebed in de werkwijze van medewerkers. Hier wordt nu extra aandacht aan besteed. Ook met ketenpartners is een evaluatie uitgevoerd om de samenwerking verder te optimaliseren. Jaarstukken 2024 ODR
Ook gaven de gemeenten aan behoefte te hebben aan inzicht in het aantal binnengekomen aanvragen. Deze gegevens zijn in 2024 per kwartaal door ODR verzameld en toegestuurd. Voor 2025 willen we dit gaan automatiseren, zodat de partners op elk moment inzicht hebben in de actuele cijfers. Inzet ODR bij het opstellen van omgevingsplannen De komende periode staan de gemeenten voor een grote uitdaging: het opstellen van de omgevingsplannen. In deze omgevingsplannen leggen gemeenten vast hoe zij de fysieke leefomgeving willen inrichten en beheren. Het is een samenvoeging van verschillende bestemmingsplannen, verordeningen en beleidsregels.
De omgevingsplannen moeten voldoen aan de kaders van de Omgevingswet en aandacht besteden aan thema’s zoals: •
De visie op de fysieke leefomgeving;
•
Afstemming met bovenlokale en provinciale plannen;
•
Regels voor bouwen, milieu en het gebruik van ruimte;
•
Duurzaamheid en klimaatadaptatie;
•
Maatregelen voor een gezonde, veilige en toekomstbestendige leefomgeving.
16
Fijn wonen (2) Inzet ODR bij het opstellen van omgevingsplannen De komende periode staan de gemeenten voor een grote uitdaging: het opstellen van de omgevingsplannen. In deze omgevingsplannen leggen gemeenten vast hoe zij de fysieke leefomgeving willen inrichten en beheren. Het is een samenvoeging van verschillende bestemmingsplannen, verordeningen en beleidsregels. De omgevingsplannen moeten voldoen aan de kaders van de Omgevingswet en aandacht besteden aan thema’s zoals: •
De visie op de fysieke leefomgeving;
•
Afstemming met bovenlokale en provinciale plannen;
•
Regels voor bouwen, milieu en het gebruik van ruimte;
•
Duurzaamheid en klimaatadaptatie;
•
Maatregelen voor een gezonde, veilige en toekomstbestendige leefomgeving.
worden afgestemd en ontstaat er ruimte voor kennisdeling en inspiratie tussen gemeenten. Dit versterkt niet alleen de kwaliteit van de plannen, maar ook de samenwerking binnen Rivierenland. Geluid, een mooi voorbeeld Gemeenten moeten beleid maken voor thema’s die voorheen landelijk geregeld waren. Eén van deze thema’s is geluid. Geluid is overal, nu meer dan ooit! Elke gemeente kan zelf een geluidsbeleid opstellen. Maar hoe ga je hiermee om? Waar houd je rekening mee? Hoe zorg je voor een goede balans tussen woon- en werkverkeer? Hoe ga je geluidshinder tegen? ODR beschikt over een aantal geluidsexperts die de gemeenten hierin kunnen bijstaan.
Dit is een complexe opgave. Wij realiseren ons dat gemeenten niet altijd over de benodigde expertise beschikken. Waar vaak externe adviesbureaus worden ingeschakeld, biedt ODR een waardevol alternatief. Met onze brede kennis en ervaring op het gebied van wet- en regelgeving, lokale vraagstukken en regionale samenwerking kunnen wij gemeenten volledig ontzorgen bij het opstellen van hun omgevingsplannen. Door samen te werken met ODR kunnen plannen beter op elkaar
Jaarstukken 2024 ODR
17
Fijn wonen (3) Wkb; bouwen aan kwaliteit Afgelopen jaar stond ook in het teken van de invoering van de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor nieuwbouw in gevolgklasse 1. Het doel van deze wet is het verbeteren van de bouwkwaliteit. Er is namelijk meer controle tijdens de bouw door het inschakelen van een kwaliteitsborger. Deze kijkt vanaf het plan tot de oplevering mee en controleert alle technische regels en kwaliteitseisen en of bouwers zich aan de regels houden. Een ruimtelijke en technische bouwvergunning Onze rol is hierdoor veranderd. De bouwvergunning wordt voortaan opgeknipt in een ruimtelijke en een technische vergunning. De ruimtelijke vergunning gaat over de vraag of er op een bepaalde plek gebouwd mag worden. Deze vergunningsaanvraag komt via het Omgevingsloket bij ons binnen en wordt door ons beoordeeld op basis van het beleid van de gemeente. Als de aanvraag voldoet, verlenen wij de vergunning hiervoor. De technische bouwvergunning gaat over de vraag of het bouwwerk voldoet aan de technische regels en kwaliteitseisen. Na het verlenen van de vergunning werkt de aannemer of architect het bouwplan technisch uit. Vervolgens wordt er door de initiatiefnemer een kwaliteitsborger ingeschakeld die een borgingsplan en risicobepaling maakt. De initiatiefnemer doet 4 weken voor de start van de bouw een melding, waarbij deze stukken worden meegestuurd.
Wij beoordelen deze stukken en laten weten of de bouwmelding compleet is. Twee dagen voor de start van de bouw doet de initiatiefnemer een melding start bouw via het Omgevingsloket.
controleert de kwaliteitsborger of alles volgens de bouwtechnische regels verloopt. ODR kan tussentijds komen controleren. Als de bouw klaar is en voldoet aan de bouwtechnische regels, ontvangt de initiatiefnemer het bouwdossier en een verklaring van het bouwdossier. Dat wordt door de initiatiefnemer toegevoegd aan het dossier in het Omgevingsloket. Wij ontvangen dan een melding en controleren of het bouwdossier compleet is en voldoet. Dit laten wij binnen twee weken aan de initiatiefnemer weten. Daarna mag hij het bouwwerk in gebruik nemen en meldt de aannemer de bouw gereed. Ervaringen tot nu toe Wij merken dat er nog veel onduidelijkheid is over de Wkb bij architecten en aannemers. Hierdoor zijn aanvragen en meldingen vaak niet volledig. Daarom gaan we de samenwerking met architecten en aannemers versterken. Collega’s van ODR gaan de komende periode op de koffie bij architecten en aannemers die actief zijn in regio Rivierenland. Met als doel om samen te kijken naar efficiëntere werkprocessen, knelpunten en kansen om de dienstverlening te verbeteren. Ook organiseren wij twee bijeenkomsten bij ons op kantoor voor architecten en aannemers om kennis uit te wisselen, inzichten te delen en de samenwerking te versterken.
Tijdens de bouw maakt de aannemer een bouwdossier en
Jaarstukken 2024 ODR
18
Bodem Wij zetten ons in voor een gezonde, niet vervuilde bodem. De bodem is een belangrijk onderdeel van onze leefomgeving. We bouwen en wonen erop, telen er landbouwgewassen en benutten het voor bodemenergie en het afvoeren van regenwater. Onder de Omgevingswet is er veel veranderd voor het aspect bodem. Zo zijn er nieuwe taken gekomen, zoals de meldingsplicht bij graafwerkzaamheden, en zijn bodemtaken van de provincie naar de gemeenten overgeheveld. De afgelopen decennia was het bodembeleid vooral gericht op preventie van bodemverontreiniging, bodemsanering en het verbeteren van de bodemkwaliteit. En hoewel dit nog steeds een belangrijk onderdeel is van de bodemtaken, wordt het thema bodem nu meer sturend in landelijk beleid vastgelegd en aan de gemeenten wordt gevraagd dit te implementeren.
Impact veranderend beleid en regelgeving op rol ODR en gemeenten Veranderend Europees en Nederlands beleid, nieuwe wet- en regelgeving hebben een directe invloed op duurzaam bodembeheer, de kwaliteit van grond en grondwater, het hergebruik van grond en het gebruik van secundaire stoffen. Wij onderzoeken welke impact deze wijzigingen hebben en waar en hoe wij een bijdrage kunnen leveren aan deze ontwikkelingen. Belangrijke veranderingen beleid en regelgeving: •
Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE) en het Circulair Materialenplan (CMP)
•
Programma Bodem, ondergrond en grondwater
•
Water en Bodem sturend
•
Herijking bodemregelgeving
•
EU bodemmonitoringslijn
•
Nationaal deltaprogramma ruimtelijke adaptie 2050
en de gemeenten nu en in de toekomst moeten vervullen. We volgen de ontwikkelingen nauwgezet. Dit doen we o.a. door deel te nemen aan het landelijk netwerk Bodem en Ondergrond van OD-NL, het Gelders Ondergrond Overleg, de werkgroep Bodem van de VNG en themabijeenkomsten over Water en Bodem sturend in de ruimtelijke ontwikkeling.
ODR is door een aantal gemeenten betrokken bij het opstellen van omgevingsvisies en –plannen en adviseert deze gemeenten over het vaststellen van bodembeleid. Ook is ODR betrokken bij het vaststellen van de regionale kennisagenda op het gebied van bodem en ondergrond in de regio.
Deze veranderingen hebben invloed op de rol en taken van de gemeenten en ODR. Wij brengen in kaart welke taken wij
Jaarstukken 2024 ODR
19
Bodem (2) Aanpak van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) De aandacht voor ZZS in het milieu groeit, mede door de risico’s die deze stoffen vormen voor bodem, water en leefomgeving. Vanuit de zorgplicht is het niet toegestaan dat deze stoffen in de bodem terecht komen. Het afgelopen jaar lag de focus op de aanpak van PFAS en asbest in de bodem. Provincie Gelderland doet onderzoek naar de aanwezigheid van PFAS in de bodem op PFAS-verdachte bronlocaties. Wij volgend de voortgang van dit onderzoek voor de locaties die binnen onze regio liggen. Omdat het provinciale onderzoek zich beperkt tot locaties met mogelijk acute risico’s, blijven andere PFAS-verdachte locaties buiten beschouwing. Wij willen aanvullend onderzoek laten uitvoeren naar deze locaties om een vollediger beeld te krijgen en gericht actie te ondernemen. Op het gebied van asbest is het afgelopen jaar een pilot uitgevoerd om het saneren van asbestverdachte druppelzones bij sloop te stimuleren. De resultaten en aanbevelingen van deze pilot worden nog verder uitgewerkt. Wij willen het databeheer over het gebruik en voorkomen van ZZS in de regio verbeteren. Dit draagt bij aan een effectievere monitoring, betere risico-inventarisatie en een gerichte aanpak van ZZS.
Staalslakken Afgelopen jaar was er veel (landelijke) aandacht voor het gebruik van staalslakken. Staalslakken zijn restproducten van de staalindustrie die gebruikt worden als bouwstof. Bedrijven die staalslakken gebruiken, moeten zich aan regels houden. Vanuit het Besluit bodemkwaliteit (Bbk) en de zorgplicht moeten bedrijven ervoor zorgen dat er geen negatieve Jaarstukken 2024 ODR
milieueffecten kunnen ontstaan. Staalslakken moeten goed afgedekt worden en mogen niet nat worden. Als dat niet gebeurt en de staalslakken komen in contact met water, dan kunnen er giftige metalen in het (grond) water terecht komen. Ook bevatten staalslakken vrije kalk, wat kan zorgen voor een verhoging van de pH-waarde van bodem en water. Dat is gevaarlijk voor mens en milieu.
Wij hebben de taak om toezicht te houden hierop. Maar bedrijven die staalslakken toepassen hebben geen meldingsplicht. Daardoor is vaak niet bekend of en waar staalslakken gebruikt worden. Gelukkig komt hier verandering in. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat gaat een landelijke informatieplicht invoeren voor het gebruik van staalslakken. Zo ontstaat er een database van de plekken waar staalslakken liggen en kan er ook beoordeeld worden of het gebruik van staalslakken op die locatie wel verstandig is. De verwachting is dat deze informatieplicht over ongeveer een jaar ingaat. Wij vinden dit een positieve ontwikkeling. Want ook in regio Rivierenland hebben we te maken met het verkeerd toepassen van staalslakken. In Spijk is in 2018 ruim 670.000 ton aan staalslakken aangevoerd voor de aanleg van een golfbaan met geluidswal. Tijdens een controle ontdekte het Waterschap ernstige verontreiniging van het oppervlaktewater. Wij hebben toen direct de werkzaamheden stil gelegd en onderzoek gedaan. De staalslakken liggen nu in een tijdelijk depot op de locatie met een ringsloot eromheen. Wij houden als ODR continu toezicht op de situatie, nemen deel aan bewonersavonden en praten mee over een mogelijke oplossing. Ook hebben we namens het college een aantal handhavingsbesluiten opgelegd. Zo stellen wij alles in staat om milieuschade te voorkomen. 20
Veiligheid Wij zetten ons samen met de Veiligheidsregio, politie, gemeenten, en andere partijen in voor een veilige leefomgeving. Fraude, mensenhandel, drugscriminaliteit en bijbehorende bedreiging en intimidatie zijn aan de orde van de dag en meer dan ooit lokale thema’s. Met als uitgangspunt ‘beter voorkomen dan genezen en laagdrempelig werken’, zijn er samenwerkingsverbanden ontstaan om ondermijnende activiteiten op te sporen en om deze onaantrekkelijk te maken. Wij zijn een belangrijke partner hierin. Wij kennen het gebied en hebben de kennis en bevoegdheid om misstanden tegen te gaan. Eén van de projecten waar wij aan deelnemen is ‘Veilig Buitengebied’. Ook werken we in de provincie Gelderland samen binnen het project Theseus om ondermijning op bedrijventerreinen tegen te gaan. Maar veiligheid richt zich niet alleen op criminaliteit. Ook op het gebied van externe veiligheid spelen wij een rol. Bij externe veiligheid gaat het om risico’ s van opslag, productie, gebruik van gevaarlijke stoffen.
Veilig buitengebied De veiligheid in het buitengebied staat onder druk. Denk daarbij aan ondermijnende activiteiten, illegale opslag in schuren, lozingen in oppervlaktewater, georganiseerde criminaliteit en drugslabs in leegkomende gebouwen. Om hier het hoofd aan te kunnen bieden is samenwerken van partijen als gemeente, politie, veiligheidsregio, waterschappen en omgevingsdiensten van groot belang. In onze regio doen zij dit onder de noemer ‘Veilig Buitengebied’. De speerpunten vanuit dit project zijn ‘schoon, heel en veilig’ .
bedrijfsbussen een erf op bij een gestopte veehouder? Voor al dit soort zaken is aandacht en geeft aanleiding tot actie. Zo worden lantaarnpalen herstelt. Hangjeugd en dealers zitten niet graag in het licht. Donkere plaatsen worden gesnoeid, zodat er meer zicht is op de locatie.
Maar er wordt ook gekeken aar illegale motorcross, (vis-) stroperij, kampementen van daklozen (arbeidsmigranten), het testen van vuurwapens voor liquidaties.
Een picknicktafel die kapot is en een defecte straatlantaarn in het buitengebied kan namelijk al een aanleiding zijn voor criminele activiteiten. Blijkbaar komt daar niemand en is er geen sociale controle. Dat is dus een mooie hangplek. Maar er is ook aandacht voor de brandblus voorzieningen. Worden de pompputten wel onkruidvrij gehouden? Weet de brandweer waar ze liggen? En waarom rijden er
Jaarstukken 2024 ODR
21
Veiligheid Theseus Op initiatief van de Gelderse Omgevingsdiensten, provincie Gelderland, OM, politie en gemeenten in Gelderland is in 2021 het project Theseus gestart. De deelnemende partners hebben het gezamenlijke doel om ondermijning, zoals milieucriminaliteit, arbeidsuitbuiting en drugsproductie op bedrijventerrein te ontdekken, te voorkomen of tegen te gaan. Er worden integrale controles gehouden, gebiedsscans uitgevoerd, geografische data verzameld en data analyses gedaan. Ook wordt er ingezet op de bewustwording van ondermijning bij ondernemers en wordt er kennis gedeeld. Omdat het project een succes was, heeft het in 2024 een vervolg gekregen.
Ketentoezicht Om meer grip te krijgen op ondermijning en milieucriminaliteit werken provincie, gemeenten en omgevingsdiensten in Gelderland en Overijssel samen in team Ketentoezicht. Dit team maakt onderdeel uit van ODR. Binnen het team wordt gekeken naar de hele keten van (afval) stof; van productie en het ontdoen van afval tot het definitief verwijderen of nuttig toepassen van afval. Binnen een keten verrichten verschillende partijen handeling met deze zelfde (afval) stof, waarbij zij zich aan regels moeten houden.
Controle opslag gevaarlijke stoffen in verkoopruimtes In het kader van externe veiligheid hebben we afgelopen jaar ingezet op controles opslag gevaarlijke stoffen in verkoopruimtes. Voor de opslag van gevaarlijke stoffen in verkoopruimtes gelden allerlei regels. Dat is bijvoorbeeld belangrijk voor als er een brand uitbreekt. Als deze zich uitrbreid naar de opslag van gevaarlijke stoffen, kunnen er giftige wolken ontstaan of kan dit zelfs voor een ontploffing zorgen. Omdat de regels afhankelijk zijn van de locatie en het gebruik van de locatie, weten ondernemers vaak niet aan welke regels zij moeten voldoen. Daarom hebben onze collega’s bij verschillende winkels controles uitgevoerd. Denk aan bedrijven als Praxis, Gamma, Karwei, Action en Kluswijs. Deze bedrijven ontvingen vooraf een aankondiging van decontrole. Daarna maakte de toezichthouder een afspraak. Als een bedrijf niet voldeed, ontvingen zij advies over welke aanpassingen zij moesten voldoen. Door de controles krijgen wij een beter beeld of regels worden nageleefd en welke rol wij hierin kunnen spelen om dit te verbeteren.
Overtreders maken gebruik van de zwakste plekken in de keten. Bijvoorbeeld het moment waarop de stof van de ene naar de andere schakel gaat. Daarom is het belangrijk om goed zicht te hebben op de hele keten. Dat gebeurt door het maken van risico analyses, diepgaand administratief toezicht en project- en programmamanagement. Afgelopen jaar heeft het team zich vooral gericht op de covergistingsketen. Jaarstukken 2024 ODR
22
Intern Organisatieontwikkeling
Interbestuurlijk Programma
Naar aanleiding van de evaluatie van de organisatie is het programma organisatieontwikkeling gestart. Basis van het programma is een nieuwe missie en strategie. Deze is in 2024 met inbreng van vele belanghebbenden en belangstellenden tot stand gebracht. Deze missie wordt vertaald naar programma’s en teamplannen om de doelen die daarin zijn verwoord te realiseren. Om te waarborgen dat we onze doelen daadwerkelijk realiseren is programmatisch werken beter beschreven, geïmplementeerd en in de organisatie ingebed. In 2024 is ook het leiderschapstraject gestart om onze organisatiesturing, cultuur en samenwerking te versterken.
Met een spuk-subsidieregeling heeft het ministerie IenW een impuls willen geven aan de versterking van het landelijke stelsel VTH. Op landelijk niveau en individueel per omgevingsdienst zijn projecten uitgevoerd met dat doel. ODR heeft 9 projecten uitgevoerd, variërend van de doorontwikkeling van de GEO-systemen, werken met drones, ontwikkelen van dashboards met data voor toezicht, het omzetten van inrichtingen naar MBA’s en het verbeteren van politieke sensitiviteit.
Plan van aanpak robuustheid Omdat wij aan 1 van de 6 robuustheidscriteria niet voldoen, moesten wij voor 1 april 2024 een plan van aanpak opstellen. In dit plan van aanpak is in eerste instantie prioriteit gegeven aan het toevoegen van bestaande en toekomstige milieutaken van provincie, regio en gemeenten aan ons werkpakket. Hierbij onderzoeken we ook of er efficiencyvoordelen te behalen zijn bij bundeling van taken. We hebben geïnventariseerd welke mogelijkheden wij zelf zien voor uitbreiding. Meerwaarde voor de deelnemende gemeente blijft daarbij voorop staan Ondertussen nemen Rijk en Provincie ook positie in. Zij geven steeds concreter aan hoe zij de route naar robuuste omgevingsdiensten zien. Dit zal de komende periode onderwerp zijn van intensieve gesprekken.
Jaarstukken 2024 ODR
Datagedreven werken Eén van de aanbevelingen uit het rapport van de Commissie van Aartsen was om meer data gedreven te werken. Vanuit het IBP ontvingen wij een subsidie om hiermee aan de slag te gaan. Wij hebben onze sturingsvraagstukken en stand van zaken in het kader van data naast elkaar gelegd om te bepalen hoe we tot een effectief gebruik van data op relevante onderwerpen kunnen komen. Hieruit is een roadmap ontstaat met concrete handvatten en doelstellingen. Met als doel om in 2025 te starten met het invoeren van een gestructureerd datamanagement, dataanalyse, sturing erop en acties gericht op datakwaliteit. Ook ontwikkelen we in samenwerking met andere OD’s een gezamenlijke datavoorziening en data-, informatie- en analyseproducten voor medewerkers. Deels wordt die informatie ook via kaarten beschikbaar gesteld zodat een beter gebiedsbeeld ontstaat.
23
Kwaliteit dienstverlening
Klanttevredenheidsonderzoek (KTO) Het KTO geeft inzicht in wat onze klanten van ons vinden en wat zij van ons verwachten. Met die informatie kunnen wij onze dienstverlening steeds blijven verbeteren. Wij presenteren onze klanttevredenheidsresultaten op jaarbasis.
83% Tevreden over dienstverlening
Klanttevredenheid Bouw en Milieu
De klanttevredenheid is in 2024 over de algemene dienstverlening van ODR uitgekomen op 83%.
De klanttevredenheid Bouw (toezicht en vergunningverlening) is 73%. Dit resultaat ligt lager dan onze doelstelling van 80% tevredenheid. Een van de belangrijkste oorzaken van deze lagere score is de uitvoering van de nieuwe Omgevingswet. Ondanks getroffen voorbereidingen, hebben diverse zaken geleid tot onduidelijkheid in werkprocessen en vertraging.
In 2024 is er 1.483 keer een uitvraag geweest. Daarvan hebben 315 personen deze vragenlijst ingevuld, wat resulteert in een responspercentage van 21%. Hoe minder het aantal respondenten, hoe meer effect een positieve of negatieve klantreactie op het totaal percentage heeft.
Jaarstukken 2024 ODR
Tegelijkertijd functioneerde het DSO (landelijk Omgevingsloket) niet goed en liet de gebruiksvriendelijkheid te wensen over. ODR neemt op dit moment diverse maatregelen om de dienstverlening te verbeteren in de hoop dat deze daarmee in 2025 weer hoger wordt gewaardeerd. De klanttevredenheid Milieu (toezicht en vergunningverlening) is 93%. Dit is ruim boven de doelstelling van 80% tevredenheid. 31% Van de klanten geeft aan zeer tevreden te zijn en 62% van de 24 klanten is tevreden.
Programma’s
Jaarstukken 2024 ODR
25
Milieu & advies Wat wilden we bereiken? Door het verlenen van vergunningen, het houden van toezicht en het handhaven van regels dragen wij bij aan een fijne, gezonde, veilige, duurzame leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. In het regionaal uitvoeringsprogramma 2024 was uitgewerkt wat we daarvoor zouden gaan doen in 2024. Hieronder wordt in hoofdlijnen beschreven wat hebben gedaan en bereikt.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Vergunningen Door onze vergunningverleners is vooraf getoetst of bepaalde milieubelastende activiteiten mogen worden uitgevoerd en zo ja onder welke voorwaarden. Soms was hiervoor een vergunning vereist, maar doorgaans was een milieumelding voldoende . De uitdaging was om dit op een juiste, tijdige en kwalitatief goede manier te doen en dat is in de meeste dossiers gerealiseerd. Daarnaast hebben wij Omgevingsdienst Nijmegen en Omgevingsdienst Veluwe op het gebied van de agrarische vergunningverlening. Ondersteund. Tenslotte is informatie verstrekt waarmee bedrijven hun plannen verder kunnen uitwerken. Toezicht ODR heeft toezicht gehouden op de milieubelastende activiteiten. Te denken valt aan: toezicht risicovolle bedrijven, branchegericht toezicht, energie, groen & ecologie en indirecte lozingen. In het geval van zware overtredingen, bijvoorbeeld bij onomkeerbare milieuschade is er strafrechtelijk gehandhaafd. Hiervoor beschikken we over eigen Boa’s voor zowel milieuovertredingen als overtredingen op het gebied van slopen (asbest) of bouwen. Om ook niet gemelde milieubelastende activiteiten in beeld te houden, hebben we ruimtelijk toezicht uitgevoerd. Tegelijkertijd hebben we samen met collega’s van bouwen ondermijnende activiteiten aangepakt.
Tenslotte hebben we klachten en meldingen binnen en buiten kantooruren (milieu-incidentendienst) afgehandeld. Advisering Onze adviseurs hebben middels adviezen ervoor gezorgd dat in plannen voor de fysieke leefomgeving op een verantwoorde en integrale wijze rekening wordt gehouden met milieuaspecten. Zij adviseren op het gebied van milieu, cultuurhistorie (archeologie en monumenten), externe veiligheid, geluid en trillingen, geurhinder, lichthinder, luchtkwaliteit, milieueffectrapportages, milieuzonering, natuur en landschap, spuitzones en water. Zij hebben advies gegeven aan onze opdrachtgevers (ruimtelijke ontwikkelingen) en aan collega’s binnen ODR. Bodem De adviseurs van het team bodem waken er voor dat kwaliteit van de bodem in Rivierenland, tenminste hetzelfde blijft als de Jaarstukken 2024 ODR
26
Milieu & advies achtergrondwaarde aangeeft. Dat doen zij door initiatieven in de regio te toetsen op wet- en regelgeving. Als het nodig is, dwingen zij maatregelen af om de bodem en het grondwater te beschermen tegen verontreinigingen als gevolg van activiteiten. Ook wordt hier toezicht op gehouden.
Ketentoezicht Het team Ketentoezicht houdt zich bezig met het integraal in beeld brengen, voorkomen, terugdringen en aanpakken van risico’s op grote milieuschade en ondermijning in de (afval)stoffenketens. Het team voert namens alle 6 Gelderse omgevingsdiensten (GO) het ketentoezicht in Gelderland uit en namens de Overijsselse omgevingsdiensten voor Overijssel. De aanpak van de risicoketens gebeurt planmatig en gefaseerd. We doen dit door risico- en informatie gestuurde (keten) analyses en Diepgaand Administratief Toezicht (DAT). De Omgevingsdiensten bepalen daarna hoe ze opvolging geven aan adviezen, rapporten van team Ketentoezicht. Bijzondere aandachtspunten in 2024: Programma IBP binnen ODR Doel van het landelijke programma is een impuls te geven aan kwaliteit van de uitvoering van de (milieu) taken door de omgevingsdiensten. Werkwijzen, instrumenten, datagericht werken, de rol van besturen, positionering van de organisatie en de robuustheid van de diensten zijn daarbij thema’s. Zoals in het plan van aanpak is aangegeven, moeten wij onze milieuomzet vergroten om op alle vlakken voldoende robuust te zijn. We zijn in 2024 in gesprek met gemeenten en provincie geweest om te kijken hoe wij onze dienstverlening verder konden uitbreiden. Daarnaast is ingezet op data gedreven werken en doorontwikkelen van outcome gerichte doelen.
Op basis van IBP gelden vanuit ODR, is wel een dashboard asbest ontwikkeld, waar nu landelijk (door de OD’s) gebruik van gemaakt kan worden en al gebruikt wordt door OFGV, ODT, ODIJS en de Gelderse diensten. Opgesteld in samenwerking met ODR, GAIT, IGO. Programma energie, duurzaamheid en circulaire economie In 2024 is gewerkt aan het opzetten van het programma: een verzameling van projecten, activiteiten en producten die er op gericht zijn om gemeenten en de provincie te ondersteunen bij het realiseren van hun duurzaamheidsambities. Hierin zijn activiteiten i.v.m. energietransitie, netcongestie, het verder verduurzamen en circulaire economie opgenomen. In het programma wordt nauw en integraal samengewerkt zowel intern (bouw en milieu) als extern (RES, VNO/NCW) om de ambities te kunnen behalen. Het is nog niet gelukt om in 2024 het programma naar de uitvoering uit te rollen. Dit staat voor 2025 gepland. Toezicht en vergunningen Naast de eerder genoemde activiteiten in het programma energie, duurzaamheid en circulaire economie is verder gewerkt aan het project om de Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) in beeld te krijgen en waar mogelijk terug te dringen. Met dit beeld kunnen we vervolgens werken aan vervanging door minder schadelijke stoffen. Hierin blijven we nauw samenwerken met ondernemers. Jaarstukken 2024 ODR
27
Milieu & advies Advisering/Bodem
Productie 2024
Ook in 2024 is ODR actief betrokken geweest bij de totstandkoming van het provinciale programma Vitaal Landelijk gebied Gelderland en de regio opgave behorend bij de Gelderse Puzzel. Het uitgangspunt hierbij is water en bodem sturend. Met name de teams bodem en advies zijn hierbij betrokken. Zowel de integrale afstemming als uitvoerbaarheid zijn hierin leidend. Nieuw was de taak waarbij ODR samen met 6 gemeenten wilde komen tot een soortenmanagementplan (SMP) die gebruikt wordt om het geven van toestemming voor het isoleren van spouwmuren te vereenvoudigen. Dit in het kader van het nationale isolatieprogramma.
Aantal begroot
Aantal werkelijk
Verschil
Vergunningen Milieu
1.482
1.416
- 4%
Toezicht Milieu
3.114
3.437
+ 10%
Ketentoezicht
Advies
2.400
3.038
+ 27%
Het team is betrokken bij het fenomeen beeld Milieucriminaliteit (synthetische drugs), het omgevingsrisicobeeld Oost Nederland en bezig met een aantal ketenaanpakken: asbest, verontreinigde grond, e-waste, dierlijke bijproducten en co-vergisters.
Bodem
2.261
2.292
+ 1%
Toelichting productie: Bij team advies valt met name op dat er veel werk verzet moest worden i.v.m. de enorme piek in bouwaanvragen eind 2024.
Wat kostte het? In Euro
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2024 na Berap
Jaarrekening 2024
Lasten*
7.178.566
7.433.518
7.276.230
7.179.277
Baten
9.889.524
9.763.978
9.763.978
9.487.871
Saldo voor mutatie reserves
2.710.958
2.330.460
2.487.748
2.308.593
15.925
15.925
15.925
15.925
2.726.883
2.346.385
2.503.673
2.324.518
Mutatie reserves Saldo na mutatie reserves
Productgroep
De stijging bij toezicht milieu zit hem met name in een toename van het aantal themacontroles en milieuklachten.
* exclusief overhead
Jaarstukken 2024 ODR
28
Bouw & ondersteuning Wat wilden we bereiken? Door het verlenen van vergunningen, het houden van toezicht en het handhaven van regels dragen wij bij aan een fijne, gezonde, veilige, goed ingerichte duurzame leefomgeving. In het regionaal uitvoeringsprogramma 2024 was uitgewerkt wat we daarvoor zouden gaan doen in 2024. Hieronder wordt in hoofdlijnen beschreven wat hebben gedaan en bereikt.
Wat hebben we daarvoor gedaan? Wij hebben in 2024 diensten aan inwoners en bedrijven geboden op het gebied van de gebouwde omgeving. Dit begint met het eerste contact waarbij we samen met de initiatiefnemers hebben gekeken naar de mogelijkheden van een initiatief. Vervolgens getoetst en vergunningen verleend. Vanzelfsprekend volgde daarna het toezicht op de naleving van de regels en waar noodzakelijk de handhaving. Ook hebben we zorggedragen voor het afhandelen van bezwaar en beroep. Ook hebben wij diensten verleend aan inwoners en bedrijven die het niet eens zijn met een ontwikkeling of activiteit in de gebouwde omgeving. Dit hebben we gedaan door voorlichting te geven, mediation aan te bieden en door klachten, Woo-verzoeken en handhavingsverzoeken af te handelen. We streven naar een goede dienstverlening en duidelijke communicatie, met aandacht voor efficiëntie. Waar nodig werkten we samen met partners binnen en buiten ODR.
De prioriteit van de onderwerpen bij het verlenen van deze diensten was gebaseerd op het VTH-beleid dat gemeenten hebben vastgesteld. De kennis en ervaring die we hebben opgedaan bij het verlenen van deze diensten hebben we gedeeld met gemeenten. Dit helpt ons om de dienstverlening aan inwoners en bedrijven te verbeteren en om gemeenten te ondersteunen bij het aanpassen van hun beleid voor de gebouwde omgeving, zodat ze hun doelen kunnen bereiken.
Meer in detail uitgewerkt: Eerste contact Het eerste contact met inwoners en bedrijven verloopt vaak via het Omgevingsloket (DSO), websites, telefoon en mail. En als het nodig of wenselijk is, via persoonlijk contact. Jaarstukken 2024 ODR
29
Bouw & ondersteuning Vergunningverlening Wij hebben namens de gemeenten aanvragen van omgevingsvergunningen voor bouwactiviteiten behandeld en meldingen beoordeeld of deze juist en compleet zijn. Wij hebben daarnaast informatie verstrekt waarmee inwoners en bedrijven hun plannen verder konden uitwerken. Toezicht Wij houden namens de gemeenten toezicht op het gebied van de gebouwde omgeving. Onder toezicht wordt verstaan het controleren van de naleving van wet- en regelgeving bij particulieren en bedrijven. Te denken valt aan: toezicht op sloopactiviteiten (al dan niet met asbest), nieuw- en verbouw, ruimtelijk toezicht, toezicht huisvesting arbeidsmigranten en vluchtelingen en afhandelen van klachten. Daarnaast bijdragen aan het voorkomen en aanpakken van ondermijning.
Juridische zaken Team Juridische Zaken bestaat uit handhavingsjuristen en bezwaar- en beroepsjuristen. Handhavingsjuristen heeft namens de gemeente besluiten genomen op verzoeken om handhaving en leggen handhavingsbesluiten. De bezwaar- en beroepsjuristen hebben bezwaren en beroepen tegen besluiten op verzoeken om handhaving, handhavingsbesluiten en tegen (het weigeren van) omgevingsvergunningen afgehandeld. Daarnaast zijn meerdere Woo-verzoeken afgehandeld. Bijzondere aandachtspunten in 2024: Invoering Omgevingswet Het jaar 2024 stond in het teken van de invoering van de Omgevingswet. De implementatie is redelijk naar tevredenheid verlopen. Dat is mede te danken aan de nauwe samenwerking tussen de opdrachtgevers en ODR. De focus lag afgelopen jaar op de verdere concretisering van werkafspraken met gemeenten en andere ketenpartners. Deze zijn essentieel voor een soepele uitvoering. We hebben echter ook geconstateerd dat de invoering van de nieuwe Omgevingswet diverse uitdagingen met zich mee heeft gebracht die we deels niet hadden voorzien. Denk hierbij aan initiatiefnemers die nog onvoldoende zicht hebben op de nieuwe werkwijze, waardoor meer afstemming en soms zelfs een nieuwe aanvraag noodzakelijk was. Daarnaast is door de splitsing van de omgevingsplanactiviteit en technische bouwactiviteit dubbel werk ontstaan, omdat beide trajecten afzonderlijk moeten worden beoordeeld.
Tegelijkertijd hebben we moeten constateren dat de gebruiksvriendelijkheid van de Samenwerkingsfunctionaliteit gekoppeld aan het Digitaal Stelsel Omgevingsloket (DSO) te wensen overliet. Dit heeft mede geresulteerd in dat de kentallen die 3 jaar gelden zijn geprognosticeerd hoger zijn uitgevallen. Conform afspraak zal begin 2025 de uitvoering van de omgevingswet worden geëvalueerd en de kentallen opnieuw worden vastgesteld. Jaarstukken 2024 ODR
30
Bouw & ondersteuning Productie 2024 Productgroep
Wat kostte het? In Euro
Jaarrekening 2023
Begroting 2024
Begroting 2024 na Berap
Jaarrekening 2024
Lasten*
10.082.710
10.475.883
10.645.629
11.223.655
Baten
12.905.779
13.957.838
13.957.838
14.970.108
Saldo voor mutatie reserves
2.823.069
3.481.955
3.312.209
3.746.453
-
-
-
-
2.823.069
3.481.955
3.312.209
3.746.453
Mutatie reserves Saldo na mutatie reserves
Aantal begroot
Aantal werkelijk
Verschil
Vergunningen Bouw
6.962
5.010
- 28%
Toezicht Bouw
3.855
4.372
+ 13%
Juridische Advisering
1.129
1.359
+ 20%
Toelichting productie: In december 2023 zijn veel vergunningaanvragen ingediend, maar die waren niet ontvankelijk. In 2024 heeft dit veel tijd gekost om de aanvragen ontvankelijk te krijgen. Daarnaast hebben de aanvragen in 2024 onder de Omgevingswet veel tijd gekost, omdat veel zaken fout gingen in het DSO. In 2024 zien we ook dat er gemiddeld 25% minder aanvragen zijn ingediend dan in 2023. Dit verklaart de lagere productie. Bij toezicht bouw zijn er meer (bouw) projecten in afronding gekomen dan was begroot. De toename vanuit Juridische Advisering zit met name in een toename van de bezwaarzaken die we hebben binnengekregen en behandeld. Daarnaast zijn er ook meer Wooverzoeken behandeld dan begroot.
* exclusief overhead
Jaarstukken 2024 ODR
31
Paragrafen
Jaarstukken 2024 ODR
32
Weerstandsvermogen Deze paragraaf geeft inzicht in het risicoprofiel, de risico's en het beschikbare weerstandsvermogen van ODR. Risico’s
Kansklasse
Bedrag
Kans
Risico
Openstaande verlofsaldi
3
1.110.000
50%
555.000
Beschikbaarheid (vast) personeel
2
340.000
30%
102.000
Omgevingswet / Wkb
PM
Ontwikkelingen IBP
PM
Totaal geïdentificeerde risico’s Ongeïdentificeerde en kleine risico’s
657.000 1
657.000*
10%
Benodigd weerstandsvermogen (excl. PM-posten)
De laatste jaren is er sprake van oplopende openstaande verlofsaldi van medewerkers. Wanneer deze verlofuren opgenomen gaan worden, leidt dit tot een lagere productiviteit (= minder omzet). De huidige voorziening verlofsparen is al verwerkt in dit risico.
Beschikbaarheid (vast) personeel De krappe arbeidsmarkt leidt tot een groot tekort aan gekwalificeerd vast personeel. Wanneer hierdoor meer inhuurkrachten nodig zijn dan zullen de kosten stijgen. Te weinig personeel kan ook leiden tot een lagere productie en minder inkomsten.
65.700
Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen
722.700
De financiële effecten van deze wetten voor ODR op de lange termijn zijn moeilijk te bepalen. Deze zijn voor de omgevingswet mede afhankelijk van beleidskeuzes die gemeenten gaan maken in de omgevingsplannen. Voor de Wkb zijn deze effecten afhankelijk van hoe de gefaseerde invoering verder gaat plaatsvinden.
* betreft bedrag totaal geïdentificeerde risico’s
Weerstandsvermogen
Openstaande verlofsaldi
31-12-2024