Bijlage 1p17 - verslag Klankbordgroep sessie 9 -18-05-2022

Verslag Aanwezig

: Dorpsraad Alem (DR Alem): Gerard van Mook; Jeroen van Heel Stichting B.O.O.M.: Herry Koers Erfgoed Vereniging Alem (EVA): Jan van Kessel Voetbalvereniging VV Alem: Gerard van Mook ZLTO: Luc van Heumen; Jeannet van Linden De Capreton: Jo Penders Dorpsraad Rossum: Jeroen Kapteijn Bezoekerscentrum Grote Rivieren (BGR): Joop de Bijl Jachthaven de Maas: Ricardo Bosma Gemeente Maasdriel: Gaston Graaf SRO: Lars Schothuis Dekker: Paul Hospers; Teun van der Werf Stagiair Dekker/Maasdriel: Iteke Woudstra Extern voorzitter: Reggy Schutte

Agendalid

Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) Rivierenland

Afwezig

Natuurwacht Bommelerwaard (NWB) Bommelerwaar Dorpsraad Heerewaarden Steenfabriek Rossum/Rodruza Hengelsportvereniging de Alver TRIP Stichting Dorp en Landschap Bommelerwaard (SDLB)

Datum

: 18 mei 2022, 19:30-21:00

Locatie

: Bezoekerscentrum Grote Rivieren, Heerewaarden

Betreft

: Klankbordgroep onderzoek gebiedsontwikkeling Alem en Sint Andries - sessie 9 – verslag

Pagina 1 van 12

Samenvatting en Acties Het proces met de klankbordgroep is besproken. Zo zijn onder andere de brief aan fractievoorzitters en de rol van klankbordgroep besproken. Een deel van de klankbordgroep voelt zich niet serieus genomen en het kernteam doet er alles aan om zo goed mogelijk te luisteren en dingen mee te nemen. Het onderzoek naar gebiedsontwikkeling en zandwinning blijft doorgaan, omdat die opdracht er ligt. Verder zijn de (voorlopige) onderzoeksresultaten besproken en zijn visualisaties door het kernteam getoond en besproken.

Actielijst 1

2 3 4 4 5 6

Wat? Delen - Presentatie 9e bijeenkomst - Verslag 9e bijeenkomst Op website plaatsen - Verslag 8e bijeenkomst Lars Schothuis met DR Alem (Jeroen van Heel) visualisaties delen en vergelijken Delen informatie rondom natuur en landbouw Onderzoeken uitvoeren Plannen en reageren op uitnodiging gebiedsbezoek Heteren en zandwininstallatie Rotterdam 6/7 De brief vanuit klankbordgroepleden aan de fractievoorzitters bespreken in de projectgroep en stuurgroep

Wie? Gemeente/Dekker

Dekker SRO/DR Alem (Jeroen van Heel) Dekker/Luc van Heumen Gemeente/Dekker Allen Gemeente/Dekker

1. Introductie Er zijn afmeldingen van Dhr. Arts (Rodruza), Harry Kolman (NWB), Antoon vd Heuvel (DR Rossum, Jeroen Kapteijn vervangt Antoon). De vertegenwoordigers van Stichting Dorp en Landschap Bommelerwaard konden alleen digitaal deelnemen, dus zijn er niet bij. Jeannet van Linden en Luc van Heumen vervangen Theo van Gogh (ZLTO), die vorige bijeenkomst zijn vertrek heeft aangekondigd.

2. Vaststellen verslag 8e bijeenkomst klankbordgroep Het verslag van de 7e bijeenkomst is gedeeld met alle leden. 2a Terugkoppeling acties Er zijn geen verzoeken voor aparte besprekingen van onderzoeksresultaten vanuit klankbordgroepleden gestuurd aan Dekker en de gemeente. Dekker: Zandwininstallatie Rotterdam 6/7 is opnieuw in productie gegaan bij Heteren na het verkrijgen van een vergunning zonder zienswijzen. We sturen een datumvoorstel voor een bezoek aan deze installatie. Wie dat wil kan dan beleven hoe dat is. Pagina 2 van 12

2b Reacties op verslag DR Alem: Klopt het dat Theo de Rouw is toegevoegd aan de klankbordgroep? Dekker: Dat klopt, Bommelerwaar is een organisatie uit de regio die nog niet vertegenwoordigd was. Vandaar dat ze zijn toegevoegd. In het verslag wordt opgenomen bij Bommelerwaar dat het gaat om een nieuw lid. Het 8e verslag wordt vastgesteld.

3. Proces klankbordgroep Gemeente: Het punt proces staat op agenda, omdat er een aantal reacties zijn geweest op de werkwijze, en n.a.v. de informatieavond. Ik wil daarom graag teruggrijpen op waarom zijn we hier en met welke afspraken we van start zijn gegaan. We kijken al lang naar dit gebied en het is nooit echt concreet geworden. Destijds was de conclusie dat het geen financieel haalbaar plan was. Inmiddels is door de gemeente het Masterplan Maas vastgesteld. Gemeenteraad wil leefbaarheid, toerisme, recreatie, kijken naar ruimte voor zandwinning bijdrage. Tegelijkertijd zijn we door minister aangewezen als IRM pilot. Dus van alles kwam weer bij elkaar en bracht daarmee gebiedsontwikkeling in vizier. Dekker heeft hier veel grond, en wil ook maatschappelijke meerwaarde creëren. Dus onderzoek naar of integrale gebiedsontwikkeling te realiseren valt. Er is een organisatie opgetuigd, stuurgroep, provincies, waterschappen, Rijkswaterstaat, gemeente en ook Dekker, projectgroep en klankbordgroep voor input omgeving. Er ligt dus een opdracht om een onderzoeksrapport op te stellen waarin duidelijk wordt of het realiseerbaar is. In november kan minister in BOMIRT ja zeggen of niet. We hebben al een heel proces met elkaar meegemaakt. Wat de rol is van de klankbordgroep is in een notitie vastgelegd. We hebben hier een opdracht, de raad heeft het finale oordeel.

Het draait om de uitvoerbaarheid en het draagvlak. In de notitie staat dat de klankbordgroep meedenkt en de omgeving vertegenwoordigt. Dat iemand deelneemt betekent niet dat deze persoon het ermee eens is, maar namens achterban kunnen jullie kritisch vragen stellen en geluid weergeven. Wat heeft dit opgeleverd: zorgen, vragen en kritiekpunten. Hoe zit dit en hoe gaat dat. Daarom hebben wij een jaar extra tijd voor onderzoek genomen. Dus voor zorgen, vragen en kritiekpunten is aandacht en tijd. De punten worden vastgelegd, bijvoorbeeld: geen gebiedsvreemd materiaal en werkwijze met afvoer. Dit zijn de resultaten van deze klankbordgroep. We nemen jullie mee in opbouw van het onderzoek: gezamenlijke kennisopbouw. Dit vooraf over insteek. Jullie leveren kritiekpunten. Volgens mij pakken wij de zaken op, op de afgesproken manier.

DR Alem (Gerard van Mook: mag ik reageren? Over zandwinning. Zoals iedereen weet heb ik, namens 9 instanties, naar fractievoorzitters een brief geschreven. Ik neem aan dat u het heeft gelezen. Inhoud: ontzanding stoppen. Negen van de zestien klankbordgroep leden stonden hierachter. Ik was daarom ook verbaasd dat het niet op de agenda stond. Het feit dat het niet op de agenda stond, geeft voor mij een signaal af dat wij niet serieus worden Pagina 3 van 12

genomen. Een week na de informatiebijeenkomst heeft een boer mij opgebeld. Ontzanding is nodig voor woningbouw in Alem. Vervolgens kreeg de agrariër tekeningen te zien die klankbordgroep nog niet heeft gezien. Daarnaast willen wij graag een enquête houden onder de bewoners. Ons plan was om dit samen met gemeente Maasdriel te doen en niet alleen als dorpsraad. Dit om objectiviteit te behouden, omdat alle inwoners al weten wat onze mening als dorpsraad is. Na vijf weken wachten op ons voorstel kregen wij helaas een “nee” van de gemeente. Graag wil ik weten wat de andere leden vinden van de ontzanding vinden.

Voorzitter: Ik zou hier graag even willen inbreken, een stemming is hier niet op zijn plek. DR Alem (Gerard van Mook: volgens mij zijn de leden mans genoeg om dit zelf te bepalen. Voorzitter: toch wil ik het ontraden. Dorpsraad: Ik heb zelf twee instanties gevraagd, dorpsraad Rossum en Heerewaarden. Voorzitter: Ik hoor de achterliggende vraag “ hoe serieus worden wij genomen?”. Deze kunnen wij wel bespreken. DR Alem (Gerard van Mook): Oke, laat ik deze los. Wethouder Peter de Vries heeft meermaals gezegd: grondstofwinning is geen must, als er onvoldoende draagvlak is doen we het niet. Logische vraag is nu: “luisteren gemeente Maasdriel en Dekker hier naar?” Voorzitter: Oke dan hoor ik twee vragen: worden wij serieus genomen en hoe wordt omgegaan met draagvlak/luisteren Maasdriel en Dekker?

Dekker: Ik (Paul) zou eerst mijn eigen inbreng willen doen. Ik ben teleurgesteld en eigenlijk ook wel boos. We zijn nu zo’n anderhalf jaar met elkaar onderweg. Van meet af aan had een aantal mensen duidelijke zorgen. Hierop hebben we besloten op de pauzeknop te drukken, een jaar extra de tijd te nemen en met inzet van veel tijd, geld en moeite een groot aantal onderzoeken uit te voeren. Hier kregen we waardering voor in deze groep, al begrijp ik nu niet zo goed meer waarom. We zijn nu halverwege de uitvoering van de onderzoeken en er wordt een brief naar de raad gestuurd en er verschijnen stukken in de media. Wat daar in staat lijkt maar weinig relatie te hebben met wat er uit de onderzoeken komt. Of de conclusie wordt al getrokken voordat het onderzoek is verschenen. Uit Alemse mest blijkt geen stikstof te komen, de Marensche Waarden is een natuurgebied, er komt 15 jaar ellende en schade aan woningen. De scheuren die er nu in woningen in Alem zitten komen trouwens nog van de vorige zandwinning. En het is nog erger, het is gevaarlijk. Gevaar, dat is doden en gewonden. Gevaar, dat is dat je huis instort met nog iemand er in.

Waar is dit op gebaseerd? Ik heb, net als jullie, een rapport gelezen van ervaren deskundigen van een ingenieursbureau die concluderen: “Binnendijks, waar de bebouwing staat, treedt er geen grondwaterstandsverandering op waardoor de kans op zettingen als gevolg van de zandwinplasuitbreiding uitgesloten kan worden.” Op de opmerkingen dat de droogste zomer niet was meegenomen en er extra peilbuizen moeten komen was het antwoord van die deskundige: dat kunnen we doen, maar de conclusie zal er niet wezenlijk door wijzigen. Is het nu dat feiten geen waarde hebben? Of dat feiten waar niet uitkomt dat het Armageddon wordt geen waarde hebben?

Pagina 4 van 12

Ik had de wellicht naïeve verwachting dat we gezamenlijk feitenonderzoek zouden kunnen doen en het daarover eens zouden kunnen worden. Ik had niet de verwachting dat we aan die feiten dezelfde conclusie zouden verbinden, maar dat kan. Op basis van dezelfde feiten kan de ene zeggen: alles overwegende vind ik dat we het niet moeten doen en de ander kan concluderen dat het een goed idee is om het wel te doen. Maar dat het eigenlijk overbodig zou blijken te zijn om onderzoek te doen, dat had ik niet verwacht. Wij gaan door op de afgesproken route: in een transparant, open proces zo veel mogelijk informatie en ingrediënten verzamelen zodat de raad en anderen die daarvoor zijn aangesteld weloverwogen en onderbouwde besluiten kunnen nemen. Voorzitter: Bedankt, ik heb nu nog geen antwoorden op de vragen gehoord. Dekker: Ik denk het wel. Wij nemen de leden van de klankbordgroep serieus door onderzoek te doen en tijd daarvoor te nemen. De laatste zinnen gaan over draagvlak. Eerst alle onderzoeken en nadat alle feiten duidelijk zijn, trekken wij de conclusies over draagvlak. EVA: Als je de brief serieus neem, zou je ook kunnen zeggen: “ik ga nu ruggenspraak houden”. Dekker: Dat doen we voortdurend, periodiek overleg met stuurgroep en projectgroep. Alles wordt besproken en alle opvattingen zijn duidelijk. DR Alem (Gerard van Mook): Er is wel ruis, want er is geen draagvlak.

Capreton: Kan het ook van bovenaf het worden overruled, door bijvoorbeeld de provincie of het rijk? Gaston: raad beslist, niemand overruled. Dekker: Partijen zijn vrij om aan de raad brieven te sturen. Ik vind wel iets over communiceren op basis van feiten, argumenten, onderbouwingen. Gemeente: Draagvlak moet aan het einde worden gemeten. Dat plan moeten we toetsen. Wat duidelijk is grote zorgen over zandwinning. We hebben het niet gehad over gebiedsontwikkeling. Want zijn de positieve en negatieve punten. Dus we kunnen nog niet draagvlakmeting doen over het totale plaatje. DR Alem (Gerard van Mook): zandwinning is nodig voor gebiedsontwikkeling. DR Alem (Jeroen van Heel): Eigenlijk is A t/m Y zandwinning en dan Z gebiedsontwikkeling Capreton: ik zag het andersom Gemeente: Conclusie kan zijn: het niet kan zonder zandwinning. Dekker: partijen concluderen alleen met elkaar lukt dat. Rijksoverheid, provincie, gemeente. EVA: Bij onder andere Wamel, Dreumel, Heerewaarden kan het wel zonder zandwinning. Dus waarom kan het hier niet? We nemen het niet mee, omdat we in eigen focus zitten. Dekker: Daar ben ik het niet helemaal mee eens. Er is de afgelopen jaren telkens vergeefs geprobeerd om hier gebiedsontwikkeling te realiseren. Dus op basis van historie en ervaringen aantoonbaar niet gelukt. EVA: ik vind dit cruciaal moment.

Wat willen we doen, nog halfjaar lang om hete brei heen draaien. Wat nu leeft, leeft dan ook. Dus verstandig zou zijn om ruggenspraak te doen. Gemeente: Over de brief: Dat is aan raadsleden gericht. Het is aan hen om te reageren. Dus tot nu toe verandert er niets aan de opdracht. DR Alem (Gerard van Mook): Van jou (Gemeente) snap ik dat. Maar van Paul ( Dekker) Pagina 5 van 12

verwacht ik wat anders. Paul doet goed z’n best voor zandwinning, commercieel. Dekker: We wachten de onderzoeken af, in tussentijd staat iedereen vrij om van gedachten te wisselen. Dus deze opdracht verandert hier niet door. Capreton: het zal wel niet veranderen. Dan wachten we rustig halfjaar af. EVA: Het wordt beetje ongemakkelijk. Ik heb mijn mening halverwege gevormd. Integraal op te nemen, dan ligt het vast. Als onderzoek door moet gaan verwacht dat ik niet meer actief meedenk. Het standpunt wat geformuleerd is, wil ik graag in het eindrapport hebben. Gemeente: We verplichten jullie niet deel te nemen. Deelnemen betekent wel actief bijdrage. We gaan er niet per se vanuit. Capreton: Wie toetst die draagvlak, of het klopt? DR Alem (Jeroen van Heel): via enquête, of via klankbordgroep. Binnen klankbordgroep is grosso modo geen draagvlak. Voorzitter: draagvlak dus na totaalplaatje. SRO: De vraag is op basis van waarom is zandwinning niet goed? Voorzitter: Dat is een andere discussie, gaan we nu niet verder op in. De rol is duidelijk zo. DR Alem (Jeroen van Heel): Ik deel het ongemak met Jan van Kessel (EVA) Gemeente: Wat is er nu veranderd met begin? DR Alem (Gerard van Mook): Voor mij is niks veranderd. Ik wil graag ook delen mijn probleem met de onderzoeken: het is niet te lezen als leek. Gemeente: Dat snap ik, het is erg specialistisch.

EVA: in 2012 ging het om 38 hectare ontzanding, inmiddels de volle 100 hectare. De cijfers worden dus steeds groter. Gemeente: Ja, daar is het onderzoek ook voor bedoeld, wat is mogelijk. EVA: ze graven het weg onder onze huizen. Dat is het gevoel. Gemeente: het is ook bedoeling dat het concreter wordt ZLTO (Jeannet van de Linde): Logisch, meer vorm, geeft ook meer tegengas. Dekker: we hebben 100 ha eigendom, 30 ha water en 70 ha land. De zone langs de dijk wordt niet vergraven. Het gaat om ca 50 ha, niet om 100 ha mogelijke zandwinning.

Dekker: Ik wil nog terugkomen op de vragen over het onderzoek naar landbouw. Het onderzoek dat wordt uitgevoerd komt een op een voort uit de vragen die ZLTO en de Capreton hebben gesteld. Ook de vraagstelling en het bureau dat het onderzoek doet komt vanuit ZLTO en de Capreton. Daar kan geen onduidelijkheid over bestaan. ZLTO (Luc van Heumen): ZLTO advies staat los van ZLTO. Ik heb bij leden navraag gedaan, draagvlak daar niet gunstig. Dekker: Vraag aan de man van ZLTO advies zelf welke vragen hij heeft gesteld. Dan horen we het uit de eerste hand. Dekker (Teun): Hier zit mogelijk verwarring: we willen het meest extreme beeld naar voren brengen om de maximale gevolgen in te kunnen schatten. Dat is op de kaart gezet, wat gebeurt er dan met agrarische bedrijven. Die informatie helpt om afwegingen te kunnen maken. Pagina 6 van 12

Voorzitter: Ik kijk even tafel rond. We hebben nog meer punten op agenda te staan. Ik hoor ongemak. We willen graag input blijven houden van klankbordgroep. Gemeente: als er ongemak over inhoudelijke koers dan snap ik dat, maar over het proces zou ik een probleem vinden. DR Alem (Gerard van Mook): Ja, het punt over serieus worden genomen is een probleem EVA: Ik wil dat er ruggenspraak wordt gehouden met politiek en stuurgroep. Dit blijft zeuren. Gemeente: Die ruggenspraak met de stuurgroep gaan we doen. Brief geeft ook aanleiding daarvoor. Stichting B.O.O.M.: we moeten niet vergeten, in Alem zit angst. Mooi dorp en heel rustig. Het is net een sprookje. Maar zoals in ieder sprookje is er een draak, de Maas. Hoog water, veel kwel, evacueren. Daarom het water van Alem af houden. De dijk op 750 meter niet betrouwbaar wordt geacht. Je verwacht dat waterschap de dijk sterk houdt. Het onderste niveau is angst. Dekker: dat begrijp ik heel goed. Terechte constatering. Waar ik een probleem mee heb, is dat als er mensen uit de klankbordgroep die die angst voeden. Terwijl er feiten zijn die anders uitwijzen. Stichting B.O.O.M.: Ik begrijp dat. Twee niveau uit elkaar houden. Ik doe m’n best om rapporten te lezen, daar wil ik eens wat meer over weten. EVA: kan brief ook in eindrapport? Goed om verder te onderzoeken wie het nog meer ondersteunt. Dekker: Om een misverstand te voorkomen.

We hebben twee onderzoeken. Onderbouwingsrapport met onderzoeken en rapport MIRT-onderzoek over integrale gebiedsontwikkeling die naar raad en minister gaat. In dat hoofdrapport zitten bijlagen. Dossier klankbordgroep inclusief brief daar aan toe te voegen. EVA: het eerste moment dat stukken naar raad gaan. Dat die stukken daar mee worden gestuurd. Dekker: Is prima, kan nu ook al online bekeken worden. Gemeente: prima, ik denk wel dat jullie hem zullen herzien en dan nog in tweede echte brief schrijven. DR Alem (Jeroen van Heel): Dit was ook een échte brief. Capreton: Dan kunnen we wel de feiten beter wegen. Voorzitter: Oke, dan gaan we door met het vooronderzoek.

4. Vooronderzoek Voorzitter: We behandelen de onderzoeken nu op hoofdlijnen. Stuur bij als het verdiept moet worden. Dekker: We kunnen hier los, één op één, op terugkomen. Capreton: sommige dingen zijn misschien wel subjectief Dekker: We hebben grote gerenommeerde bureaus, die hier veel verstand van hebben, ingeschakeld. Pagina 7 van 12

Dekker: Uitgangspunten zandwinning. Ik ga in vogelvlucht door de concepten heen. Geen grond van buiten, afvoer per schip niet per vrachtwagen. Elektrische zandwinning, we werken gefaseerd. Dus we werken in afgeronde delen, de staat zandzuiger staat minimaal op 230 meter op afstand van de dijk, de klasseerinstallatie minimaal 380 meter tot de dijk. Als we Heteren bezoeken, die machines liggen daar dichterbij. DR Alem (Gerard van Mook): dus tot hoever zuigen? Dekker: Start op ca 180 meter van de dijk. In Heteren is de installatie te bezoeken. Ik zou jullie vragen om je te informeren over die angst. De rapporten zijn ingewikkeld, dus kom in praktijk om te zien hoe het daar is. Schiet eens daar iemand aan hoe het is. Stichting B.O.O.M.: Dertien jaar lang, op 10km hier vandaan in Dreumel, was ook een zandwinning. Ik fiets met mijn vrouw daar 1x in de veertien dagen. Met een geluidsmeter heb ik wel eens gemeten hoe luid dat is, dat is dus erg luid. Je ziet nu ook het resultaat, maar ik vind het niks. Ook in de Koornwaard, met bord Dekker, dat is zo’n slecht gebied. Een kale rotzooi. Dus niks. Zeker ik heb niet meer de behoefte om zoiets (=Heteren) te zien. We weten wel wat het in kan houden. Dekker: Onze eigen ervaring is positief. Stichting B.O.O.M.: Reagerende op de fasering in tijd. Het staat daar zo uitgebreid. Zoals daar het plan al ligt, in negen jaar, eerst dit en dat.

Dan vraagt u nog wel eens wat. Zoals het in het MIRT-rapport staat, lijkt het wel in beton gegoten. Dekker: Nou dat is het niet. Je hebt goede uitgangspunten nodig om onderzoek te kunnen doen. De onderzoeker naar geluid moet weten hoe het zou kunnen en moet cijfers hebben om mee te rekenen. Anders krijg je geen goede antwoorden op de vragen, want dan is het meer gokken. Stichting B.O.O.M.: bij vorige ontzandingspoging, was ook milieurapportage. In die tijd moest ook verplicht een mogelijke alternatief gegeven worden. Daar hebben we drie mogelijke alternatieven aangegeven. Dus dat zou ik hier ook meer verwachten. Varianten van 6 jaar, 8 jaar en 9 jaar. Dekker: Alternatieven zullen zeker komen. Eerst moet een voorbeeldplan uitgewerkt worden om later zinvol andere alternatieven uit te werken. Dus niet de boel omdraaien. Pas aan het einde van de rit, zijn er genoeg ingrediënten voor een plan. Daar horen de alternatieven bij. We zijn bewust op de maximale toer gegaan, zodat de maximale gevolgen goed inzichtelijk zijn. DR Alem (DR Alem (Jeroen van Heel)): Je creëert daar maximale ruimte. Dus als maximale antwoord ja is, dan zullen ze ook voor het maximale gaan. Gemeente: Daar is het niet voor bedoeld, het is om “worst” case scenario uit te zoeken. SRO: Het is een integraal plan. Alleen zandwinning gaat hem niet worden, moet ook ruimte zijn voor andere maatregelen.

Dekker: Bijvoorbeeld voor rivierbeheer. Op basis van de informatie nu constateert ook Rijkswaterstaat dat alle drie de mogelijke maatregelen uitvoerbaar en vergunbaar lijken. Dekker: Reactie ontvangen van het waterschap. Ontgraving grondstoffenwinning en getijdengeul hebben geen invloed op stabiliteit waterkering. De vergraving haven heeft groot effect op stabiliteit waterkering. Een deel dijktraject Alem Alem (haven tot halverwege de Veerweg) niet goedgekeurd voor faalmechanisme piping. En de kans om door combinatie van grondstoffenwinning, vergraving haven en pipingscherm risico op piping te verminderen.

Pagina 8 van 12

Stichting B.O.O.M.: Er gebeurt hier iets wat juridisch niet door beugel kan. Het waterschap heeft bestuur, eigen procedures, inspraak bewoners. Ik denk dat jullie niet gemachtigd zijn in algemene vergunningaanvraag dit zomaar mee te nemen. Moet in aparte procedure, die losstaat van de vage plannen die jullie nu hebben. Die procedures van waterschap duren misschien nog wel een paar jaar, plan A en plan B. Dus niet zomaar even mee nemen. Gemeente: We maken met waterschap plannen samen. Maar inderdaad waterschap moet zelf het oordeel doen en vergunning verlenen. Gemeente en provincie ook. Daarom zitten we ook bij elkaar. Ieder heeft zijn verantwoordelijkheid daar in. ZLTO (Jeannet van de Linde): laatste alinea, wordt betrokken bij vervolg zit me niet lekker. (conclusie: tekstueel, wordt niks mee bedoeld) Dekker: Hydrologie: invloed uitbreiding zandwinning op grondwaterstanden en kwel/wegzuiging in de omgeving is beperkt. Binnendijks geen grondwaterstandsveranderingen. Kans op zettingen (en daarmee op schade bij woningen als gevolg van zettingen) als gevolg van zandwinplasuitbreiding wordt uitgesloten. Natuur: PAGW wordt gevolgd, dus niveau van de rivieren/de Nederlandse delta is leidend. Samenhangende rivierbosnatuur (met onder andere bos, geulen en moerassen) is passend vanuit PAGW. Geen negatieve effecten op beschermde Natura 2000-gebieden verwacht.

Beschermde planten en dieren aanwezig. Voor goede omgang daarmee zijn mitigerende maatregelen nodig (en mogelijk). Specifiek voor zoekgebied zandwinning: vergraven akkeren grasland, met beperkte natuurwaarden. ZLTO (Luc van Heumen): wanneer wordt duidelijk wat wordt meegenomen in het hele verhaal? Dekker: zo vroeg mogelijk meerwaarde leveren. Maar bv getijdengeul weet ik niet of wij daarover gaan als zandwinning. Hangt mede af van de andere partijen of ze het oppakken. Dekker: Bodem – geen indicaties bodembedreigende activiteiten in het verleden (alleen spoorlijntje. Waterkwaliteit - Zandwinning en de getijdengeul hebben positieve en potentieel negatieve gevolgen. Maatregelen om negatieve gevolgen te voorkomen o.a. natuurvriendelijke oevers, toepassen schrale bodems, goed beheer- en onderhoudsplan. Visualisaties laten zien van hoe het er mogelijk uit gaat zien. DR Alem (DR Alem (Jeroen van Heel)): De visualisaties kloppen niet, te rooskleuring SRO: Volgens mij klopt het wel. Ik zal ernaar kijken. Dekker: De visualisaties zijn goed, want hierdoor zie je hoe het echt eruit ziet. DR Alem (Jeroen van Heel): mag ik ook foto’s maken? SRO: Dat is prima. Dekker: geluidsrapport is er nog niet. Wel wordt deze weken huidige geluidsniveau gemeten. Luchtkwaliteit/stikstof – Door omvormen bemeste landbouwgrond naar natuur en water per saldo afname stikstofdepositie.

Afname kan worden ingezet voor overige werkzaamheden gebiedsontwikkeling en/of afname stikstofbelasting natuurgebieden. Geen uitstoot want elektrisch. ZLTO (Luc van Heumen): waarom stikstof, we zitten toch niet in Natura 2000? Dekker: We zitten daar vlak bij, tot de Biesbosch te meten. Zeer grote afstanden. ZLTO (Luc van Heumen): Het is goede grond waar geen stikstofdoelen voor zijn. Daar zijn we blij mee. Pagina 9 van 12

Dekker: Ik snap dat het een vrees is. Het is ook geen doel van het project om stikstof te verminderen. Wel zitten we vlak bij N2000 gebied. We komen hier met zijn tweeën op terug. Externe veiligheid – Transport gevaarlijke stoffen Maas en Waal: aanwezigheid hogedrukgasleiding en mogelijke aanwezigheid niet gesprongen explosieven zijn aandachtspunten. Archeologie - archeologische begeleiding bij graafwerkzaamheden aanbeveling. Stichting B.O.O.M.: u heeft nu MIRT rapport 3.0 doorgenomen daar is een stuk uitgebreid over schadecompensatie. Juist daarvoor zit ik in de stichting, om belangen van mensen te behartigen. In het huidige concept staat maximale termijn 2 jaar. Volgens mij is dat volslagen tekort en klopt het wettelijk niet. Geen gebruik gemaakt van advies werken met één loket, mede door dhr. Van Kessel gezegd. Mensen hebben hier net B&B geopend, als die mensen scheuren krijgen, die krijgen ze niet natuurlijk, ze krijgen B&B niet vol, dus die mensen vinden twee jaar te weinig. EVA: Staat ook in EVA standpunt Dekker: ik denk dat u over de termijn helemaal gelijk heeft. We laten de termijn van 2 jaar er uit, we volgen wet- en regelgeving. Dus als daar uit volgt dat er na 25 jaar of later aantoonbare gevolgen zijn, lossen we dat op. Stichting B.O.O.M.: Er moet ook nog een planschadeovereenkomst komen. Ik heb hier nog overleg over met jurist.

DR Alem (Gerard van Mook: Wat gebeurt er als het verlengd moet worden? Dekker: het werkt zo, provincie bepaalt. Dus dan moet er opnieuw aanvraag gedaan worden. Zoals bij Heteren. Dekker: hoofdconclusie van de onderzoeken is in potentie haalbaar en uitvoerbaar plan. Uitwerking nodig zodat aan alle wettelijke eisen wordt voldaan en het vergunbaar is.

5. Uitwerking kaart ‘gebiedspotentie’ SRO: bekende tekening, met alle ideeën. Vrij abstracte kaart met opgaven zoals ontwikkeling ooibos, zonder plaats etc. Twee mogelijke uitwerkingen gemaakt. Het lijkt op een schetsontwerp, maar dat is het niet Het zijn mogelijke uitwerkingen, er zijn honderden mogelijkheden. Stichting B.O.O.M.: mogelijke doorsteek bij Heerwaarden?.. SRO: deze maatregel viel af. Dus niet meegenomen. Verlagen oeverwal en vergraven kleidam wel, staat op kaart. Stichting B.O.O.M.: berekening 8 cm waterstandsdaling? Dekker: Dat is het totaal van drie mogelijke maatregelen. SRO: gebied Jan Klingenweg - Getijdengeul, overstromingsvlakte, is hier vaak ook al. Hardhout en zachthoutooibos. Rivierlandschap hier nu beleefbaar. Doorzichten creëren, zodat je weet ik rijd hier door uiterwaard. Doorstroombaar maken van dam, onder de weg kan soms water gaan. Dorspfront Alem - haven dichterbij dorp brengen, gebruik maken van droge voorzieningen. Natte voorzieningen dichter bij dorp. Dorpscentrum wordt toegang recreatie. Pipingprobleem mogelijk oplossen. Ook buitenklaslokaal realiseren. Eventueel zwemstrandje. DR Alem (Jeroen van Heel): school heeft genoeg ruimte voor buiten lesgeven.

Pagina 10 van 12

ZLTO (Luc van Heumen): in vorige plaatje ga je eigenlijk meer naar ooibos. Hoe gedijen reeën en herten in ooibos. Gedijen die ook in moerassetting. Heel deel van bos blijft bestaan, met zelfde type bos die er al is. Dus wordt diverser gebied. Dus bestaande kwaliteiten blijven uitgebreid. Dekker: Piekenwaard verandert niks aan hoogteligging. Hoogteligging andere delen nader uit te werken. SRO: Marensche waarden: in dijkzone veel functies nauw verwant met gebruik dorp, linksonder zien we herstel van de snel, rechts is de kil. Voormalige ligging. We zien zomerkade, begin Alem richting het veer. Ooibosontwikkeling, misschien voedselbos, te realiseren eiland voor de steenfabriek. Zodat zicht wordt ontnomen. Vogeleilanden. Mogelijk drijvend zonnepark. ZLTO (Luc van Heumen): zonnepark dus geen andere recreatie mogelijk SRO: moet uitwerken, dus over nadenken. DR Alem (Jeroen van Heel): Uitgummen dat zonnepark. SRO: Drielsche waard - vaste dan wel drijvende brug. Behoudt maasheggen, pleziervaart, fietsverbinding tussen Kerkdriel en Alem. DR Alem (Jeroen van Heel): ook fantastisch idee (sarcastisch) SRO: Mogelijkheid kwelsloot, aantakking op getijdengeul. Faunapassages onderdoor aan te brengen. Behouden van zicht van Rossum op Marensche Waarden. ZLTO (Luc van Heumen): in hoeverre is steenfabriek betrokken Dekker: Is lid van de klankbordgroep.

SRO: meer ruimte voor landbouw in behoudend beeld. Wel bijvoorbeeld struinpaden op dijktrace, alleen aan oeverzijde maaiveld verlaging. Enkelzijdig aangetakte laagtes en sloten. Zowel bijdrage aan waterstandverlaging als ook ecologische functie.

6. Vervolg Gemeente: Herhaling vorige keer. Wat moet er gefinancierd worden, dan krijg je besluitvorming bij raad etc. Proces blijft hetzelfde. EVA: waar gaat eerste gedeelte nu naar toe? Gemeente: bijlage van het hoofdrapport. Hoofdrapport gaat over: is hier haalbaar plan? EVA: dus tussentijd geen beslismoment raad of stuurgroep Gemeente: niet vreemd, dit heeft politiek gevraagd. Eerste gedeelte is feitelijke informatie en nog geen plan. EVA: Dus ik bedoel hier ook ruggenspraak over dit rapport. Anders krijgen we zo’n situatie, geen interactie tussen beslisorganen. Dekker: naast dit conceptrapport rapportage BO-MIRT met stuurgroep, oriënteren, na zomervakantie besluiten. EVA: geen goede procedure, dit hebben we nu bereikt is dus nu beslissen. DR Alem (Jeroen van Heel): denk eens na, tussentijds terugkoppeling, niet blind doorrijden. Dekker: eind juni/begin juli wordt gedeeld wat er is. Dan is er een tussenstand, dan kunnen ze oordelen. DR Alem (Jeroen van Heel): gooi de bal op het veld voor tussentijdse terugkoppeling. Gemeente: ik vind dat een goede vraag. We overleggen met stuurgroep over de brief.

7. Rondvraag: Pagina 11 van 12

DR Alem (Jeroen van Heel): wij waarderen de inzet van de mensen aan de tafel. Capreton: ik vond het verhelderend. Voorzitter: volgende moment, komt er een uitnodiging? Dekker: als we het concept van het rapport afhebben, komen we weer samen om hem te bespreken.

8. Afsluiting

Pagina 12 van 12