Bijlage 1 - Kostendekkingsplan 2022-2026 - redactioneel aangepast

Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard Kostendekkingsplan 2022-2026

Inhoudsopgave Inleiding 3 Wat zijn de kosten? 4 Hoe gaan we dat betalen?

5

Kostendekking rioolheffing 7 planperiode 2022-2026 Bijlage 1. Uitvoeringsprogramma Bijlage 2. Financiële uitgangspunten Bijlage 3. Financiële consequenties per doelgroep

11 12 14

2

Inleiding Waarom een water- en rioleringsplan? Riolering en de gezondheid Maar weinig mensen beseffen hoe belangrijk riolering is. Weet u bijvoorbeeld dat de riolering en de drinkwatervoorziening sinds de 19e eeuw, voor de volksgezondheid meer hebben betekend dan de hele medische wetenschap daarna? Zonder de moderne riolering zouden we gemiddeld veel minder oud worden. Daarnaast verandert het klimaat en krijgen we steeds vaker te maken met extreem weer. Daarom spannen wij ons graag in voor een goede watervoorziening en riolering in Maasdriel. Zo werken we samen met onze inwoners en ondernemers samen aan een gezond, schoon en duurzaam Maasdriel. Water- en Rioleringsplan Door het vaststellen van een Water- en Rioleringsplan geven we invulling aan de Wet milieubeheer. Gemeenten hebben vanuit de Wet milieubeheer (Wm) een zorgplicht voor de inzameling van stedelijk afvalwater. De wijze waarop een gemeente hieraan invulling geeft wordt beschreven in het wettelijk verplicht op te stellen gemeentelijk rioleringsplan (GRP). Daarnaast hebben gemeenten vanuit de Waterwet een zorgplicht voor regenwater en grondwater. In de Bommelerwaard is het GRP sinds 2012 opgegaan in het Water- en Rioleringsplan (WRP).

balans zijn. Het plan dient dus maximaal kostendekkend te zijn. Jaarlijks moet er een heffingsverordening vastgesteld worden om het innen van de rioolheffing mogelijk te maken, dit gebeurt altijd in december. Planperiode 2022-2026 Op 19 mei 2022 is het Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026 vastgesteld. Ten aanzien van de kostendekking van het plan zijn vijf scenario’s uitgewerkt. De raad kon zich niet vinden in één van de vijf voorgestelde scenario’s en heeft het college opdracht gegeven om in samenwerking met een afvaardiging van de raad een nieuw scenario uit te werken. Kostendekkingsplan 2022-2026 Een kostendekkingsplan geeft een overzicht van alle kosten die voor goed rioolbeheer nodig zijn. Hierbij gaat het zowel om de personele kosten, onderhoudskosten en onderzoekkosten als om de noodzakelijke vernieuwingsinvesteringen, klimaatmaatregelen en de huidige kapitaallasten. Zodra alle kosten in beeld zijn kan een tariefberekening van de rioolheffing worden gemaakt. In deze notitie geven we aan wat de kosten voor de komende planperiode zijn en hoe we deze kosten voor de uitvoering van de gemeentelijke water- en rioleringstaken gaan betalen.

Rioolheffing en kostendekking De bekostiging van de gemeentelijke water- en rioleringstaken gebeurt met een rioolheffing. Deze heffing wordt via de gemeentelijke belastingaanslag geïnd. In de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeente) is aangegeven welke spelregels gelden voor het bepalen van de hoogte van de heffing. Uitgangspunt bij de bepaling hiervan is dat de totale inkomsten en uitgaven gedurende de gehele levenscyclus van de riolering in

3

Wat zijn de kosten? De riolering vertegenwoordigt een enorme financiële waarde. De waarde van de infrastructuur in Maasdriel is circa €150 miljoen. Onvoldoende aandacht en beschikbare middelen kan leiden tot kapitaalvernietiging. Ten aanzien van de kosten wordt er een onderscheid gemaakt tussen exploitatiekosten en investeringskosten: Exploitatiekosten, jaarlijkse kosten om de bedrijfsvoering te kunnen garanderen. Hierbij kun je onder andere denken aan de kosten voor planvorming, onderzoek, en beheer en onderhoud. Investeringen en kapitaallasten, het rioolstelsel is een belangrijk kapitaalgoed van de gemeente. Na verloop van tijd wordt het stelsel vervangen. Daarom wordt in de planperiode gekeken welke investeringen noodzakelijk zijn. De grootste investering in de komende planperiode betreft het vervangen van de gemengde vrij verval riolering. Uitgangspunt bij het vervangen van de gemengde riolering is dat er een gescheiden stelsel wordt aangelegd.

Een investering leidt gedurende de levensduur tot investeringskosten welke bestaan uit afschrijvingskosten en rentekosten. Deze kapitaallasten zijn onder te verdelen in oude kapitaallasten (van de al gedane investeringen) en nieuwe kapitaallasten (van de nieuwe investeringen). Kosten planperiode Voor de planperiode 2022-2026 hebben we circa €17,3 miljoen nodig om te voldoen aan de wettelijke zorgplichten. Ter vergelijking: in de planperiode 2017-2021 hebben we circa €11 miljoen uitgegeven. Het grootste gedeelte van de kosten voor de planperiode 2022-2026 zijn exploitatiekosten, circa €11,8 miljoen (68%). Circa €4,9 miljoen (28%) zijn oude kapitaallasten, de nieuwe kapitaallasten zijn circa €0,5 miljoen (3%). In figuur 1 zijn de gemiddelde kosten per jaar voor de planperiode 2022-2026 weergegeven. In bijlage 1 is het uitvoeringsprogramma opgenomen, hierin is aangegeven wat we de komende planperiode gaan doen.

4

Hoe gaan we dat betalen? Rioolheffing De bekostiging van de gemeentelijke water- en rioleringstaken gebeurt met een rioolheffing. Deze heffing wordt via de gemeentelijke belastingaanslag geïnd. Jaarlijks moet er een heffingsverordening vastgesteld worden om het innen van de rioolheffing mogelijk te maken, dit gebeurt altijd in december. In de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeente) is aangegeven welke spelregels gelden voor het bepalen van de hoogte van de heffing. Uitgangspunt bij de bepaling hiervan is dat de totale inkomsten en uitgaven gedurende de gehele levenscyclus van de riolering in balans zijn. Het plan dient dus kostendekkend te zijn. Doordat de kosten deze planperiode hoger zijn, is er geen balans meer tussen de inkomsten en de benodigde uitgaven/kosten. De hoogte van de rioolheffing zal deze planperiode daarom moeten stijgen. Heffingsmaatstaf De heffingsmaatstaf is de manier waarop de gemeente de kosten voor de rioolheffing omslaat over de belastingplichtigen. Samen met de tarieven moet de heffingsmaatstaf zorgen voor een goede verdeling van de te betalen rioolheffing. Bij de keuze van de heffingsmaatstaven en de tarieven zijn de volgende aspecten belangrijk: • Soliditeit en voorspelbaarheid van de inkomsten. Voorop staat dat de rioolheffing geld moet opleveren om de water en rioleringstaken te bekostigen.

De soliditeit en voorspelbaarheid van de inkomsten vormen een belangrijk (wellicht het belangrijkste) aspect bij de keuze. • Rechtvaardigheid van de rioolheffing. Dit is een bestuurlijk-politiek aspect. Waarom vraagt de gemeente van een bepaalde

•

groep een bijdrage/toeslag en hoe hoog is die bijdrage? De gemeente kan de rechtvaardigingsvraag vanuit verschillende invalshoeken bekijken. Inzet van heffingsmaatstaf en tarief ondersteunt de beleidsdoelstellingen. De gemeente beloont gewenst gedrag financieel en belast ongewenst gedrag. Dat geeft bijvoorbeeld ruimte om duurzaamheidsmaatregelen te stimuleren.

Er zijn veel verschillende mogelijkheden om de rioolheffing te heffen en te innen. Iedere gemeente is vrij de wijze van heffen en innen op eigen wijze in te vullen. Wijze van heffen In onderstaand overzicht zijn een aantal mogelijkheden aangegeven: • vast bedrag per perceel of aansluiting; • bedrag afhankelijk van de omvang van het huishouden; • bedrag afhankelijk van de waarde in het economische verkeer (WOZ-waarde); • bedrag afhankelijk van hoeveelheid geloosd afvalwater of watergebruik; • vast bedrag met toeslag voor watergebruik; • vast bedrag per woning, voor niet-woningen een bedrag afhankelijk van hoeveelheid geloosd afvalwater of watergebruik; • bedrag afhankelijk van de grootte van het bebouwde en verharde oppervlak of de kavelgrootte.

5

Er zijn veel verschillende mogelijkheden om de rioolheffing te heffen en te innen. Iedere gemeente is vrij de wijze van heffen en innen op eigen wijze in te vullen. Wijze van heffen In onderstaand overzicht zijn een aantal mogelijkheden aangegeven: • vast bedrag per perceel of aansluiting; • bedrag afhankelijk van de omvang van het huishouden; • bedrag afhankelijk van de waarde in het economische verkeer (WOZ-waarde); • bedrag afhankelijk van hoeveelheid geloosd afvalwater of watergebruik; • vast bedrag met toeslag voor watergebruik; •

•

vast bedrag per woning, voor niet-woningen een bedrag afhankelijk van hoeveelheid geloosd afvalwater of watergebruik; bedrag afhankelijk van de grootte van het bebouwde en verharde oppervlak of de kavelgrootte.

versa. Voorziening ten behoeve van vervangingsinvesteringen (44 lid1d): Voor de komende periode stellen wij voor om een extra voorziening in te stellen. Via deze voorziening kan een gedeelte van de vervangingsinvesteringen rechtstreeks worden afgeschreven. Over de investeringen die rechtstreeks ten laste komen van deze voorziening, worden geen afschrijvings- en rentelasten berekend. Dit heeft een positieve invloed op de rioolheffing voor de lange termijn. De bijdrage aan deze voorzieningen voor noodzakelijk onderhoud en vervanging van de rioolinvesteringen maken onderdeel uit van de totale rioollasten. In de periode 2023 t/m 2029 wordt € 3.125.000 in deze voorziening gestort welke in deze jaren wordt ingezet als investeringsbijdrage voor noodzakelijk onderhoud en vervanging van de rioolinvesteringen

Innen van de heffing Bij het innen van de heffing is onderscheid te maken naar de betaler van de heffing: de heffing kan bij de perceeleigenaren of bij gebruikers in rekening worden gebracht. Ook een combinatie hiervan is mogelijk. Rioolvoorziening De kosten voor de water- en rioleringstaken verschillen per jaar. Om fluctuaties in de hoogte van de te innen rioolheffing te voorkomen en om voorbereid te zijn op vervangingen in de toekomst hebben we twee rioolvoorzieningen. Bestaande rioolvoorziening: De bestaande rioolvoorziening heeft een te verwachten omvang van €5.100.000 (op 3112-2021). Bij de jaarrekening wordt het saldo van kosten en opbrengsten geëgaliseerd met deze voorziening. Als de opbrengsten uit de rioolheffing lager zijn dan de kosten, dan wordt het verschil uit de voorziening gehaald en vice

6

Kostendekking rioolheffing planperiode 2022-2026 Een kostendekkingsplan geeft een overzicht van alle kosten die voor goed water- en rioolbeheer nodig zijn. Hierbij gaat het zowel om de personele kosten, onderhoudskosten en onderzoekkosten als om de noodzakelijk vernieuwingsinvesteringen, klimaatmaatregelen en de huidige kapitaallasten. Zodra alle kosten in beeld zijn, kan een tariefberekening van de rioolheffing worden gemaakt. Uitgangspunten kostendekking 2022-2026: • de heffing is kostendekkend voor een periode van 60 jaar; • de rioolvoorziening mag voor een periode van 60 jaar niet negatief zijn; • de kosten van nu worden betaald door de gebruikers van nu; • alle perceeleigenaren betalen een vast bedrag, het waterketentarief; • maximaal sparen in de voorziening om rechtstreeks af te schrijven; • de gebruiker betaalt op basis van watergebruik per jaar. In bijlage 2 zijn de overige uitganspunten opgenomen.

Heffingsmaatstaf • In het kader van duurzaamheid is het wenselijk om het watergebruik te verminderen. Door als uitgangspunt te kiezen dat de gebruiker betaalt geven we inwoners en bedrijven een impuls om het watergebruik te verminderen. • Om beter aan te sluiten bij de verschillende typen gebruikers is de staffeling aangepast. In figuur 2 is de nieuwe staffelindeling, de doelgroep en aantal heffingseenheden per staffel opgenomen.

7

Rioolheffing Ten aanzien van de kostendekking en de daar bijbehorende rioolheffing zijn vijf scenario’s in het Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026 uitgewerkt. De raad kon zich niet vinden in één van de vijf voorgestelde scenario’s en heeft het college opdracht gegeven om in samenwerking met een afvaardiging van de raad een nieuw scenario uit te werken. Op 8 juni 2022 heeft een afvaardiging van de raad gezamenlijk de uitgangpunten vastgesteld voor de kostendekking voor de planperiode 2022-2026. De visie hierachter is dat alle gebruikers betalen en dat men de gebruikers wil prikkelen om duurzaam om te gaan met het gebruik van drinkwater.

In figuur 3 is een tabel met de uitgangspunten opgenomen.

De uitgangspunten zijn: • de perceeleigenaar betaalt een vast bedrag, het waterketentarief, van €238 voor alle water- en rioleringstaken; • alle gebruikers betalen een extra toeslag per m3 op basis van watergebruik; • de doelgroep huishoudens, de staffel 0-200 m3/jaar, betaalt een tarief van € 0,30 per m3 watergebruik; • voor de bedrijven dient het tarief bepaald te worden. De doelgroep kleine bedrijven betaalt bedrag X per m3, voor de staffel middelgrote bedrijven wordt het tarief van de kleine bedrijven met 10% verhoogd. Voor de staffel grote bedrijven wordt het tarief van de kleine bedrijven met 20% verhoogd; • het gebruikerstarief zal vanaf 2024 jaarlijks met 5% verhoogd worden.

Op basis van deze uitgangspunten is een nieuwe berekening gemaakt, dit resulteert erin dat de hoogte van X €0,40 per m3 watergebruik is. In figuur 4 zijn de tarieven per m3 watergebruik per staffel voor de periode 2021-2031 opgenomen.

8

In 2022 is de rioolheffing op dezelfde manier, met dezelfde staffelindeling en tarieven als in 2021 geheven. Vanaf 2023 geldt de nieuwe staffelindeling. De perceeleigenaar betaalt een vast bedrag, het waterketentarief, van €238 voor alle water- en rioleringstaken. Alle gebruikers betalen een extra toeslag per m3 op basis van watergebruik, dit gebruikerstarief zal vanaf 2024 jaarlijks met 5% worden verhoogd. Het gebruikerstarief, zie figuur 4, loopt op per staffelindeling. De prikkel om watergebruik te verminderen is hierdoor extra groot voor bedrijven die veel water gebruiken. En doordat alleen het gebruikersgedeelte met 5% per jaar stijgt, wordt dit effect in de toekomst vergroot.

In figuur 5 is de verhouding tussen het vaste tarief en het gebruikerstarief bij de rioolheffing inkomsten aangegeven, het gebruikerstarief beslaat elk jaar een steeds groter gedeelte van de inkomsten. Figuur 6 geeft inzicht in de totale rioolheffingskosten voor een perceeleigenaar bij verschillende hoeveelheden (m3) watergebruik, voor een aantal jaren. In bijlage 3 is een overzicht van de financiële consequenties voor de verschillende doelgroepen beschreven.

9

Voorziening In figuur 7 is het verloop van de voorzieningen voor de korte termijnperiode weergegeven. Voorziening 1 neemt af omdat de inkomsten lager zijn dan de kosten en er geld gespaard wordt om investeringen rechtstreeks af te kunnen schrijven. Hierdoor worden de kapitaallasten voor de lange termijn minder. Het verloop van de 2de voorziening, de voorziening ten behoeve van vervangingsinvesteringen, balanceert steeds rond de nullijn. Elk jaar wordt de 2de voorziening gevoed door maximaal €500.000 vanuit de 1ste voorziening, en door het positieve saldo (inkomsten en kosten). Echter het geld op deze voorziening wordt elk jaar meteen weer gebruikt om rechtstreeks kosten vanaf te schrijven, vandaar dat deze voorziening steeds rond de nullijn balanceert.

Samenvatting Voor alle doelgroepen zijn de kosten voor 2022 in principe gelijk aan die van 2021. Vanaf 2023 zal de rioolheffing voor alle gebruikers gaan stijgen, zie figuur 6. Vanaf 2023 geldt de nieuwe staffelindeling. De perceeleigenaar betaalt een vast bedrag, het waterketentarief, van €238 voor alle water- en rioleringstaken. Alle gebruikers betalen een extra toeslag per m3 op basis van watergebruik, dit gebruikerstarief zal vanaf 2024 jaarlijks met 5% worden verhoogd. Voor de eerste 200 m3 stijgt in 2023 dit bedrag van €0,00 naar €0,30. Voor de bedrijven varieert het gebruikerstarief in 2023 per m3 tussen €0,40 en €0,48. In bijlage 3 is een overzicht van de financiële consequenties per doelgroep opgenomen.

10

Bijlage 1. Uitvoeringsprogramma

11

Bijlage 2. Financiele uitgangspunten Ten behoeve van de financiële doorrekening voor de rioolheffing zijn de volgende uitgangspunten en randvoorwaarden gehanteerd.

12

13

Bijlage 3. Financiële consequenties per doelgroep Voor alle doelgroepen zijn de kosten voor 2022 in principe gelijk aan die van 2021. Vanaf 2024 zal gedurende de rest van de planperiode het tarief voor het gebruikersgedeelte met 5% per jaar verhoogd worden. Zie meer informatie over de financiële consequenties per doelgroep hieronder, en figuur 5 en figuur 6 in de hoofdtekst. Perceeleigenaren met aansluiting op de riolering • Vanaf 2023 betalen alle perceeleigenaren een vast bedrag. Dit waterketentarief is €238. • Voor perceeleigenaren die hun pand verhuren blijft het totaalbedrag wat ze moeten betalen nagenoeg gelijk. • Voor perceeleigenaren die zelf in hun pand wonen stijgen de kosten in 2023 ten opzichte van 2021 en 2022 flink. Bij een gebruik van 160m3 (dit gebruikt een gemiddeld huishouden) stijgt de rioolheffing in 2023 met €48 (20%). In de jaren daarop is de stijging minder sterk, omdat het vaste tarief hetzelfde blijft (€238) en alleen de gebruikerskosten stijgen met 5% per jaar. De stijging van het gebruikersdeel tussen 2023 en 2026 is €8 bij een gebruik van 160m3. In totaal zorgt dat voor een verhoging van €56 in 2026 ten opzichte van 2021 voor huiseigenaren met een gebruik van 160m3 water. Perceeleigenaren zonder aansluiting op riolering In de bestaande verordening was er een heffingsmaatstaf voor percelen zonder aansluiting op de riolering, die bedroeg €65,86.

Vanaf 2023 betalen alle perceeleigenaren hetzelfde vaste bedrag, het waterketentarief van €238. Voor deze doelgroep is er daardoor een flinke stijging van €172,14 (261%).

Huishoudens die huren Bij huishoudens die huren werd en wordt het waterketenbedrag (€238) door de perceeleigenaar betaald. De huishoudens gaan vanaf deze planperiode zelf het gebruikersgedeelte betalen, de hoogte hiervan is afhankelijk van het watergebruik. Bij een watergebruik van 160m3, dit is wat een gemiddeld huishouden gebruikt, zullen de gebruikskosten in 2023 €48 bedragen. Vanaf 2024 wordt het gebruikerstarief elk jaar met 5% verhoogd. Ondernemers De toeslag neemt per staffel, naarmate meer water gebruikt wordt, toe van €0,30 per m3 naar €0,48 per m3. In de vorige planperiode namen de tarieven per staffel juist af, dus hoe meer water je gebruikte hoe minder je per m3 ging betalen. Hierdoor gaan vanaf 2023 vooral de grootgebruikers van water meer rioolheffing betalen. Op de middellange termijn zullen de kosten voor grootgebruikers ook sterker stijgen dan voor huishoudens, doordat het gebruikerstarief elk jaar met 5% wordt verhoogd. Voorbeelden van de totale rioolheffing stijging voor perceel eigenaren die ook gebruiker zijn in 2023 ten opzichte van 2022: • bedrijven die 1.000m3 water verbruiken betalen €120,11 extra (24%). • bedrijven die 5.000m3 water verbruiken betalen €440,11 extra (23%). • bedrijven die 9.000m3 water verbruiken betalen €1.610,11 extra (51%). • bedrijven die 20.000m3 water verbruiken betalen €5.130,11 extra (110%).

Naast dat het tarief voor grootgebruikers stijgt, zal ook het tarief voor watergebruik rond de 500m3 flink toenemen. Dit is te verklaren doordat er in de oude staffelindeling geen

14

gebruikerstarief onder de 500m3 werd geheven, en door de andere tarieven bij de staffels. Bij een verbruik van 500m3 zullen de kosten voor 2023 ten opzichte van 2021 en 2022 met €180,11 toenemen (76%). Recreatiewoning In de bestaande verordening was er een heffingsmaatstaf voor recreatiewoningen, 50% van het. Vanaf 2023 betalen alle perceeleigenaren een vast bedrag, dit waterketentarief is €238. Voor deze doelgroep zullen de kosten stijgen met €119,05 (100%) en zullen ook nog gebruikerskosten in rekening worden gebracht. Vanaf 2024 wordt het gebruikerstarief elk jaar met 5% verhoogd.

15

Bezoekadres Kerkstraat 45 5331 CB Kerkdriel Postadres Postbus 10.000 5330 GA Kerkdriel Contact Bel: 14 0418

versie augustus 2022

info@maasdriel.nl

16