Beleidsplan sport en bewegen

Sport- en Bewegen Maasdriel 2021 - 2024

Voorwoord Inhoudsopgave: Voorwoord ....................................................................................................................... 2 1. Inleiding ........................................................................................................................ 3 2. Context ......................................................................................................................... 4 2.1 Landelijke trends en ontwikkelingen ................................................................................ 4 2.2 cijfers over sport en gezondheid in Maasdriel.................................................................. 4 2.3 waar staan we nu .............................................................................................................. 5 3. Visie, ambities............................................................................................................... 6 3.1 Visie en uitgangspunten .................................................................................................... 6 3.2 Ambities ............................................................................................................................ 6 3.2.1 Alle inwoners van Maasdriel gaan meer sporten en bewegen .....................................

6 Wat willen we bereiken? ........................................................................................................ 7 Wat gaan we nog meer doen .................................................................................................. 7 Bestaande activiteiten ............................................................................................................ 7 3.2.2 De motorische ontwikkeling wordt verbeterd bij kinderen van 0 t/m 12 jaar.............. 8 Wat willen we bereiken? ........................................................................................................ 8 Wat gaan we nog meer doen .................................................................................................. 8 Bestaande activiteiten? .......................................................................................................... 8 3.3 Rollen en verantwoordelijkheden gemeente en ketenpartners ...................................... 9

2

1. Inleiding Voor u ligt de nota Sport en Bewegen Maasdriel 2021. Maasdriel kent een actief en breed (sport)verenigingsleven. Onze gemeente beschikt over een gevarieerd aanbod aan voorzieningen waar sport wordt aangeboden. Dagelijks besteden jongeren, volwassenen en ouderen hun vrije tijd aan sport en bewegen. Onze inwoners zijn op verschillende wijze actief bij hun (sport)vereniging als sporter, trainer, vrijwilliger, bestuurder of in een andere rol. Hiermee vervullen de (sport)verenigingen een waardevolle bijdrage aan onze samenleving en leefbaarheid in de verschillende dorpskernen. Het belang van sport is in de afgelopen jaren toegenomen en verbreed. Sporten heeft over het algemeen een positieve invloed op de gezondheid. Door sport zijn mensen fitter. Daardoor voelen ze zich fysiek en mentaal beter. Mensen beoefenen sport vanuit een intrinsieke waarde waarbij sport en bewegen gewoon leuk is om te doen. Sport is veelzijdig en dat is aantrekkelijk. Het geeft veel mogelijkheden voor zelfontplooiing. Daarbij heeft sport ook een vormende waarde. Al sportend worden normen en waarden aangeleerd die in een andere context gebruikt kunnen worden. Sporten in sociaal verband draagt bij aan sociale cohesie. Er ontstaan sociale contacten en daarmee kan het gemeenschapsgevoel worden versterkt.

Als zoveel mogelijk inwoners sporten en bewegen hebben we gezamenlijk optimaal profijt van de positieve gevolgen van sporten. Het liefst van jongs af aan, want jong geleerd is oud gedaan! De gemeente Maasdriel zet met deze beleidsnota Sport en Bewegen in op de volgende ambities:  

Alle inwoners gaan meer sporten en bewegen De motorische ontwikkeling wordt verbeterd bij kinderen van 0 t/m 12 jaar

Op verschillende wijze zijn inwoners van Maasdriel lichamelijk actief. De een maakt een wandeling, of gaat een stuk fietsen. De ander beoefend een sport in teamverband of gaat hardlopen of naar de fitness. Wat voor de een bewegen is, is voor de ander sport. Daarom wordt er in deze nota gesproken over zowel bewegen als sport. Over het algemeen wordt sport binnen gemeente Maasdriel op een recreatief niveau beoefend (breedtesport). Breedtesport heeft in Maasdriel de grootste maatschappelijke betekenis, hoewel topsport(ers) een rol kan / kunnen spelen bij het stimuleren van sport en bewegen. De gemeente Maasdriel heeft oog voor topsport en zal, binnen haar mogelijkheden, altijd constructief meedenken. Binnen dit sport- en beweegbeleid wordt daar niet primair op ingezet. Waarom nu een nota? De gemeente Maasdriel heeft in de afgelopen jaren al op verschillende vlakken ingezet om de gezondheid van de inwoners uit Maasdriel te stimuleren. Hierbij is sporten en bewegen als middel ingezet. Het is nu zaak om samenhang te creëren waardoor de projecten elkaar nog meer kunnen versterken en eventuele hiaten inzichtelijk worden gemaakt. Om te voorkomen dat er meerdere uitvoeringsagenda’s ontstaan en daarmee weer de samenhang verloren kan gaan, worden nieuwe projecten voortkomend uit de ambities opgenomen in het uitvoeringsplan Gezondheid en Jeugd.

Daarnaast gaat deze nota gaat over ambities op het terrein van sport en bewegen. Om verantwoord te kunnen sporten en bewegen zijn randvoorwaarden nodig. De randvoorwaardes worden beschreven in het (sport)accommodatiebeleid en speelruimtebeleid.

3

2. Context 2.1 Landelijke trends en ontwikkelingen Maatschappelijke ontwikkelingen Mensen worden zich meer bewust van het belang van een gezonde levensstijl. Deze ontwikkeling wordt versterkt door de aandacht vanuit de overheid op dit thema. De overheid legt meer nadruk op eigen verantwoordelijkheid en de gevolgen van ongezond gedrag. Om de gezondheid binnen gemeenten te verbeteren zijn er meerdere stimuleringsregelingen vanuit het Rijk. Daarbij is er meer aandacht voor inclusie binnen de samenleving. Dit heeft ook effect op sport en bewegen. Mede door (landelijke) sportstimuleringsbeleid wordt het aanbod omvangrijker, veelzijdiger en heterogener. Demografische ontwikkelingen Landelijk is er sprake van vergrijzing en toenemende bewegingsarmoede onder jongeren. De bevolking van Nederland is aan het vergrijzen. In de twintigste eeuw is het aantal 65-plussers in Nederland meer dan vertienvoudigd. Ouderen sporten en recreëren langer door waardoor zij over het algemeen gezonder en fitter zijn dan voorgaande generaties. Wel is de kans op blessures tijdens sporten groter waardoor er meer behoefte is aan aangepast sportaanbod. Daarnaast heeft vergrijzing ook invloed op het aantal vrijwilligers. Er is een trend zichtbaar dat vrijwilligerswerk in de sport vaker het terrein van de jongeren of volwassenen met kinderen dan van ouderen.

Jongeren bewegen steeds minder ondanks de hoge sportparticipatie onder de jongere jeugd. Buiten het sportmoment bij een vereniging spelen kinderen minder buiten en zitten vaker op een computer. Overgewicht is het grootste gezondheidsprobleem van de westerse samenleving. Dit geldt wellicht nog meer voor kinderen. Kinderen zijn tegenwoordig zwaarder dan tien jaar geleden. In enkele leeftijdsgroepen is het percentage kinderen dat last heeft van overgewicht zelfs verdubbeld ten opzichte van 20 jaar geleden.

2.2 cijfers over sport en gezondheid in Maasdriel Sport en bewegen door de inwoners van Maasdriel Bijna de helft van de inwoners in Maasdriel beoefent een sport (46,6% / landelijk 51,3%). Meer dan de helft van de inwoners beweegt voldoende (56,2% / 63% landelijk). Daarvan zijn 28,6% van de inwoners aangesloten bij een sportvereniging. Landelijk is dat gemiddelde 24,9%. Bij kinderen tot 12 jaar ligt dit percentage beduidend hoger. 84% van de kinderen beweegt ruim voldoende (> 7 uur). Van de kinderen tussen de 4 – 12 jaar is 83% lid van een sportclub. Hierbij valt op dat van de kinderen tussen de 4 – 7 jaar maar 75% lid is, terwijl van kinderen tussen 8 – 11 jaar 91% lid is. Ook zijn meisjes (88%) en gezinnen met een hoge sociaaleconomische status (88%) vaker lid van een sportclub. De cijfers zijn over het algemeen positief enkel zien we een dalende trend. Daarbij sporten en bewegen adolescenten en volwassen beduidend minder dan kinderen. Sport en beweegaanbod Binnen de gemeente bestaat een grote diversiteit aan sportverenigingen en sportaanbieders, zowel voor binnen- als buitensport. Maasdriel heeft maar liefst 48 sportverenigingen en 14 commerciële sportaanbieders. Gezamenlijk bieden zij 28 verschillende vormen van sport aan. De gemeente telt

4

momenteel 7 binnensportlocaties waarvan 2 MFC’s, 8 buitensportlocaties en een zwembad. Uit het speelruimteplan blijkt dat de gemeente 3 beweegtuinen heeft. 31 sportverenigingen binnen gemeente Maasdriel ontvangen jaarlijks subsidie voor activiteiten die zij organiseren. Naast verenigingen en sportaanbieders is er ook sport- en beweegaanbod van de Buurtsportcoaches. Toch zien we dat minder dan de helft van de inwoners een sport beoefend en een kwart lid is van een sportvereniging. Gezondheid en Welzijn in relatie tot sport Landelijk is een positieve trend te zien qua gezondheid. Maasdriel lijkt hier wat in achter te lopen. 55,1% van de inwoners van Maasdriel heeft te maken met overgewicht (landelijk 48,9%). In de leeftijd t/m 11 jaar heeft 5% last van overgewicht. Kinderen tussen 8 – 11 jaar hebben hier meer last van (8%). In Maasdriel heeft 14,6% van de inwoners een of meer lichamelijke beperkingen. Hiervan is de grootste groep 65 jaar of ouder. Daarnaast ervaren 34,8% van de inwoners van Maasdriel eenzaamheid. Landelijk is dat aantal 42,9% van de bevolking. We kunnen concluderen dat er voldoende sportaanbod is, maar ook sprake van overgewicht en eenzaamheid. Daarom is er ruimte om meer in te zetten op laagdrempelige sport en beweegactiviteiten.

2.3 waar staan we nu Naast het actieve (sport) verenigingsleven en het breed sportaanbod heeft de gemeente Maasdriel in de afgelopen jaren een aantal activiteiten opgezet om het sporten en bewegen binnen alle dorpskernen te stimuleren en te bevorderen.

Subsidieregeling “Amateuristische Sportbeoefening gemeente Maasdriel” De subsidieregeling is een waarderingsregeling waarmee sportverenigingen jaarlijks subsidie kunnen aanvragen voor activiteiten die zij organiseren. Daarbij ontvangen sportverenigingen een tegemoetkoming in huurlasten bij gebruik van maatschappelijke gebouwen. Het doel van de subsidieregeling is verenigingen te stimuleren om activiteiten binnen en buiten de vereniging te organiseren. Hiermee kunnen verenigingen leden binden en nieuwe leden werven wat een positieve invloed heeft op de leefbaarheid binnen de dorpskernen.

Rijksregeling combinatiefunctionarissen Sinds 2015 neemt de gemeente deel aan de Rijksregeling Brede Beweging Combinatiefuncties. Door de deelname investeert de gemeente in een gezonde leefstijl van de inwoner en meer bewegen door de inwoner. Om hier uitvoering aan te geven worden een gezondheidsmakelaar, buurtsportcoach(es) en het sport- en cultuurstimuleringsproject Sjors Sportief en Sjors Creatief (Sjors) ingezet. Door deze inzet is het sportieve aanbod binnen de gemeente toegenomen en sportdeelname vergroot.

Lokaal sportakkoord Maasdriel 2021-2022 Op 9 maart 2021 is het Lokaal Sportakkoord Maasdriel 2021-2022 en stimuleringsregeling Lokaal Sportakkoord gemeenten Maasdriel en Zaltbommel 2021-2022 vastgesteld. Sportverenigingen, sportaanbieders en partners die een actieve bijdrage willen leveren aan het realiseren van de ambities uit het Lokaal sportakkoord kunnen d.m.v. de stimuleringsregeling een subsidie aanvragen bij Welzijn Bommelerwaard. Centraal hierbij staat positieve gezondheid waarbij sport toegankelijk moet zijn voor iedereen en kinderen worden gestimuleerd om te sporten en te bewegen. Om dit te bereiken zijn vitale en toekomstbestendige sportaanbieders, een beweegvriendelijke openbare ruimte en duurzame sportverenigingen nodig. Om iedereen met plezier te laten sporten is het van belang dat een norm voor een positieve sportcultuur door iedereen gedragen wordt.

5

Onderdeel van het Lokaal Sportakkoord is de Adviseur Lokale Sport. De Adviseur Lokale Sport zet met diverse interventies en ondersteuningsmogelijkheden voor lokale sport- en beweegaanbieders zich in om samen met de betrokken partners de ambities uit het Sportakkoord te realiseren.

3. Visie, ambities 3.1 Visie en uitgangspunten Op basis van bovenstaande informatie wordt de volgende visie geformuleerd voor de beleidsnota Sport en Bewegen Maasdriel 2021 - 2024 Sport kan als doel en als middel worden ingezet. Sport is primair om plezier te beleven en draagt bij aan een goede gezondheid, het verbeteren van de leefbaarheid en het stimuleren van participatie en integratie. Daarbij is een goed ontwikkelde motoriek een basis voor een betere ontwikkeling van de overige ontwikkelgebieden zoals de cognitieve en sociale ontwikkeling. Voor alle inwoners dient een vorm van sporten en of bewegen mogelijk te zijn. Een diversiteit aan vorm gericht op de verschillende doelgroepen en laagdrempelig sportaanbod ondersteunt daarbij. Deze visie leidt tot een aantal uitgangspunten die centraal staan als het om sporten en bewegen gaat:     

Iedereen moet in staat worden gesteld om te kunnen sporten en of bewegen Sportverenigingen, sportaanbieders, maatschappelijke organisaties, onderwijs en de zorgsector werken waar mogelijk samen waardoor het sport en beweeglandschap versterkt Sport is een integraal onderdeel van overige beleidsterreinen zoals gezondheid, jeugd, onderwijs en Wmo De gemeente vervult een aanjagersrol, faciliteert en verbindt ketenpartners en initiatieven aan elkaar. De gemeente schept waar nodig de voorwaarden om te kunnen sporten en bewegen (dit is opgenomen in het (sport) accommodatiebeleid en speelruimteplan)

3.2 Ambities Deze visie en uitgangspunten leiden tot de volgende ambities waar de gemeente Maasdriel de aankomende periode op in gaat zetten:  

Alle inwoners van Maasdriel gaan meer sporten en bewegen De motorische ontwikkeling wordt verbeterd bij kinderen van 0 t/m 12 jaar

3.2.1 Alle inwoners van Maasdriel gaan meer sporten en bewegen De waarde van sport mogen duidelijk zijn. Het is dan ook van belang dat sport en bewegen voor iedereen mogelijk en toegankelijk is. Meedoen aan sport en plezier in sport is niet voor iedereen vanzelfsprekend, waardoor een deel van de inwoners van Maasdriel weinig of niet sport of beweegt. Denk hierbij aan mensen met een beperking, mensen in armoede, mensen die eenzaamheid ervaren of mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, ouderen, statushouders en andere kwetsbare doelgroepen.

6

Wat willen we bereiken? We willen bereiken dat de gezondheid van alle inwoners verbeterd. Hiervoor zetten we sport en bewegen als middel in door sporten en bewegen aantrekkelijk en toegankelijk te maken voor iedereen.

Wat gaan we nog meer doen Stimuleren inclusief sporten Zoals gesteld in de ambitie gaan we inzetten op het aantrekken en toegankelijk maken van sporten en bewegen voor iedereen. Een doelgroep die veel moeite heeft bij het vinden van passende sport en beweeg aanbod zijn inwoners met een beperking. Gezien de beperkte schaalgrootte is het niet mogelijk om binnen de gemeente Maasdriel een compleet passend aanbod te creëren. Hiervoor dient samenwerkingen met de omliggende gemeenten gezocht te worden. De buurtsportcoaches gaan hier een coördinerende rol in vervullen. Zij ondersteunen inwoners met een beperking in het vinden van een passende sportaanbieder, maken het huidige aanbod beter zichtbaar en zij vergroten in samenwerking met de sportverenigingen en sportaanbieders het aanbod “uniek sporten” op Bommelerwaards niveau. Hierbij worden de buurtsportcoaches ondersteund door de Gelderse Sportfederatie. Sport en bewegen stimuleren voor volwassen Zoals eerder vermeld sporten en bewegen adolescenten en volwassenen minder dan kinderen. Om adolescenten en volwassenen meer in beweging te krijgen gaan we sport en beweegactiviteiten aantrekkelijk en laagdrempelig maken. Dit doen we samen met sportvereniging, sportaanbieders, buurtsportcoaches en de zorgverzekeraars.

Gedacht kan worden aan sportmarkten om aanbod zichtbaar te maken, Sjors Sportief voor volwassenen om ook deze doelgroep laagdrempelig te kunnen laten “snuffelen” aan verschillende sporten. De buurtsportcoaches en de Adviseur Lokale Sport gaan verenigingen ondersteunen bij het ontwikkelen en zichtbaar maken van passend aanbod voor ouderen. Vitale sportverenigingen De ruim 60 sportverenigingen en sportaanbieders binnen de gemeente Maasdriel spelen een belangrijke maatschappelijk rol binnen de dorpskernen. Vrijwilligers hebben daarbij een cruciale rol. Om de gestelde ambitie te bereiken is van belang dat sportverenigingen en sportaanbieders vitaal zijn en blijven. Gezien de trends staan verenigingen voor een uitdaging. We zetten in op vitale en toekomstbestendige sportverenigingen. Waar mogelijk en wanneer gewenst bundelen ze de krachten. Sport- en beweegaanbieders maken gebruik van elkaars kwaliteiten. De buurtsportcoaches, Adviseur Lokale Sport en de gezondheidsmakelaars fungeren hierbij als verbindende factor. Zij halen de wensen en behoeften op bij de sportverenigingen en sportaanbieders en zetten hier actie op uit. Daarbij zorgen zij voor kennisvergroting bij (bestuurs)leden en ondernemers op verschillende thema’s door themaavonden en cursussen te organiseren en te faciliteren.

Bestaande activiteiten 



De buurtsportcoaches zetten laagdrempelige sport- en beweegactiviteiten op te zetten voor kinderen van 4 t/m/12 jaar, ouderen en inwoners met een verstandelijke beperking binnen de verschillende dorpskernen. De gezondheidsmakelaars stimuleren sport en bewegen bij kinderen van 0 t/m 4 d.m.v. het programma Maasdriel Gezond de samenwerking op het gebied van gezondheidsbevordering.

Beide activiteiten zijn opgenomen als speerpunt van de gezondheidsnota Maasdriel 2018-2021 In het Minimabeleid Bommelerwaard 2018-2020 is als doelstelling opgenomen dat mensen met een laag inkomen kunnen sporten door gebruik te maken van de regeling maatschappelijke ondersteuning.

7

3.2.2 De motorische ontwikkeling wordt verbeterd bij kinderen van 0 t/m 12 jaar Het ontwikkelen van de motoriek speelt een belangrijke rol bij het opgroeien van baby’s en kinderen. Een kind met een goede motoriek gaat meer de wereld om zich heen verkennen en is sociaal weerbaarder wat een positief effect heeft op de algehele ontwikkeling. De ontwikkeling van de motoriek start al vanaf jongs af aan. Zowel aanleg als omgeving zijn van belang bij de motorische ontwikkeling. De ene sport ligt iemand beter dan de andere, maar met een beetje stimulans zijn er veel meer mogelijkheden in veel meer sporten. Aanleg en omgevingsfactoren beïnvloeden elkaar voortdurend. Uit de cijfers blijkt dat een overgroot deel van de jeugd lid is van een sportvereniging. Tegelijkertijd blijkt dat kinderen de laatste jaren steeds minder bewegen en de motorische vaardigheden van kinderen sterk achteruit gaat. Kinderen hebben daarbij steeds vaker last van overgewicht wat een negatief effect heeft op de gezondheid.

Wat willen we bereiken? We willen bereiken dat kinderen in Maasdriel van jongs af aan hun motorische vaardigheden kunnen ontwikkelen, doordat zij voor-, tijdens- en na schooltijd gestimuleerd worden tot bewegen.

Wat gaan we nog meer doen Breder beweegaanbod kinderen van 0 tot 4 jaar Jong geleerd is oud gedaan! Baby’s, peuters en kleuters ontwikkelen zich in hun eigen tempo. Toch kan de omgeving de ontwikkeling positief beïnvloeden. Ouders kunnen het goede voorbeeld geven en de ontwikkeling stimuleren. Samen een beweegactiviteit doen is leuk en zorgt voor een betere band tussen ouder en kind. Om dit verder te stimuleren gaan we samen met het consultatiebureau, sportverenigingen, buurtsportcoaches, gezondheidsmakelaars en professionals zoals kinderfysiotherapeuten het beweegaanbod voor kinderen van 0 tot 4 jaar verder ontwikkelen. Waar mogelijk worden pedagogische vraagstukken tijdens de aangeboden beweegactiviteiten meegenomen. Verder ontwikkelen beweegklimaat kinderen van 4 t/m12 jaar Dagelijks hebben kinderen meerdere mogelijkheden om te bewegen en te sporten. Wekelijks is er gymles op de basisschool. Na schooltijd kunnen kinderen buiten spelen in een speeltuin, deelnemen aan een activiteit van de buurtsportcoach of actief zijn bij een sportvereniging. Toch nemen de motorische vaardigheden af en wordt er steeds minder bewogen. Om deze negatieve trend te keren gaan we samen met het primair onderwijs, de kinderdagopvang en de buitenschoolse opvang het beweegvriendelijk klimaat verder ontwikkelen.

De buurtsportcoaches, gezondheidsmakelaars, professionals zoals kinderfysiotherapeuten en sportverenigingen kunnen hierbij een ondersteunende rol spelen. Het doel is dat kinderen na het verlaten van het primair onderwijs beschikken over voldoende motorische basisvaardigheden. Om inzichtelijk te krijgen hoe het staat met de motorische ontwikkeling van een kind kan een meetmoment bij alle kinderen worden afgenomen. Uitkomsten hieruit geven richting aan de lessen vanuit het beweegonderwijs. Waar nodig kan individueel of groepsgewijs extra aandacht besteed worden aan kinderen die dat nodig hebben d.m.v. gerichte sportactiviteiten.

Bestaande activiteiten? Zoals eerder gesteld is een van speerpunten in de Gezondheidsnota Maasdriel 2018-2021 beweegstimulering. Om het sporten en bewegen bij kinderen te stimuleren zijn de volgende thema’s en activiteiten opgezet:    

Inzet buurtsportcoaches Sjors Sportief en Sjors Creatief De adviseur gezonde scholen Samen leren voor gezond gewicht

8

Ook vanuit het beleidsplan Wmo / Jeugd 2018 – 2021 is aandacht voor sporten en bewegen bij kinderen en jongeren. Het jongerenwerk gebruikt onder andere sport als middel om met jongeren in contact te komen. Het jongerenwerk inventariseert wat de behoefte is aan (sport)activiteiten en faciliteert deze of ondersteund jongeren bij het opzetten hiervan. Tijdens de activiteiten is tevens aandacht voor een gezonde leefstijl. Waar mogelijk werkt het jongerenwerk samen met sportverenigingen en sportaanbieders.

3.3 Rollen en verantwoordelijkheden gemeente en ketenpartners De gemeente Maasdriel wil regisseren, stimuleren en faciliteren. De ketenpartners nemen daarbij hun verantwoordelijkheid en rol. Het stimuleren van eigen kracht van de betrokken ketenpartners is daarbij een belangrijk uitgangspunt. De gemeente heeft bij de verschillende doelstellingen van deze nota niet vanzelfsprekend de rol van financier, uitvoerder of initiator. Er wordt vanuit gelijkwaardigheid samengewerkt. De gemeente Maasdriel staat hier niet alleen voor aan de lat Samenwerking en afstemming op regionaal niveau is belangrijk om het sportbeleid zo effectief en efficiënt mogelijk uit te voeren. Er zal dan ook per ambitie afstemming gezocht worden met buurgemeente Zaltbommel en eventueel met de regio. De gemeente onderscheidt de volgende belangrijke samenwerkingspartners in het realiseren van haar ambities:  De sportverenigingen (inwoners);  Stichting Welzijn Bommelerwaard (buurtsportcoaches);  Kernteam Lokaal Sportakkoord  Exploitanten sportaccommodaties en commerciële sportaanbieders;  Onderwijsinstellingen (primair en voortgezet onderwijs) en kinderopvangorganisaties;  Consultatiebureau

9