Document · PDF

Begroting 2024 tbv zienswijze gemeenten

Gemeenteraad 29 juni 2023, gemeente MaasdrielBij agendapunt: Ontwerpbegroting 202425.076 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Wat gaan we daarvoor doen?

Evenals voorgaande jaren richten we ons binnen de bedrijfsvoering op het verhogen van onze bedrijfsefficiency en het verkleinen van de bedrijfsvoeringsrisico's. Dat willen we onder meer bereiken door een effectieve en flexibele organisatie en informatiehuishouding te creëren. Dan gaat het bijvoorbeeld om de optimalisatie van processen en systemen. De behoefte van de inwoners staat daarbij voorop. Daarnaast ervaren we steeds meer en steeds complexere wettelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op onze bedrijfsvoering. Voorbeelden hiervan is wetgeving ten aanzien van inkoop en aanbesteden, arbeidsrecht (WNRA, WAB), vennootschapsbelasting, informatiebeheer en -beveiliging. Om aan alle eisen te voldoen, risico’s te beheersen en continuïteit te waarborgen, moeten we investeren in onze bedrijfsvoering. Die willen we robuuster inrichten. Dit doen we door het harmoniseren, beschrijven, automatiseren en digitaliseren van bedrijfsprocessen en systemen. Dankzij mobiele apparatuur als boordcomputers, tablets en het gebruik van apps streven we ernaar om tijd- en plaats-onafhankelijk te kunnen werken. Tegelijkertijd werken we aan de transparantie en openheid van Avri en verbinding met onze inwoners. Het werken aan een duurzame regio willen wij doen met duurzaam inzetbare medewerkers; gezonde en vitale medewerkers die veilig en met bezieling aan het werk zijn.

We hebben immers elke collega nodig. We zetten de komende jaren in op de volgende thema's: Vitaliteit: we gaan door met acties om de vitaliteit in de organisatie te vergroten. We willen hierbij vooral het eigenaarschap en initiatieven van medewerkers stimuleren en faciliteren. Strategische personeelsplanning: hiermee willen we de uitdagingen in de arbeidsmarkt aangaan en medewerkers breder en duurzaam inzetbaar maken. De reguliere aanpak past niet meer; er zijn innovatieve oplossingen nodig voor de toekomst.

Leren: we vinden het belangrijk dat medewerkers zich blijven ontwikkelen. We willen meer leren in de dagelijkse praktijk en zetten stevig in op scholing. Fouten maken kan: als we er maar van leren. Veiligheid: als werkgever zorgen we voor goede fysieke arbeidsomstandigheden, voldoende opleidings- en ontwikkelmogelijkheden en stimuleren we goede sociale arbeidsomstandigheden, zoals een waarderende cultuur en een reële werkdruk. 8.4 Wat gaat dat kosten? De overhead wordt conform de BBV-voorschriften centraal geraamd. In het overzicht van baten en lasten is de doorbelasting van overheadkosten naar de programma's inzichtelijk gemaakt. Hierin komt ook de meerjarenbegroting tot uitdrukking. Het overzicht van baten en lasten van dit programma is weergegeven in tabel 9.

ALGEMENE BATEN EN LASTEN PER TAAKVELD (x €1.000) Taakveld 0.4 Overhead Doorbelaste overhead naar programma Basispakket Doorbelaste overhead naar programma Pluspakket Doorbelaste overhead naar programma Bedrijfsafval Subtotaal taakveld 0.4 Overhead

2023 7.357 -4.852 -2.201 -304 0

2024 8.299 -5.433 -2.539 -327 0

2025 8.409 -5.489 -2.590 -330 0

2026 8.578 -5.599 -2.642 -337 0

2027 8.749 -5.711 -2.695 -344 0

Taakveld 0.5 Treasury Doorbelaste rentekosten naar programma's Subtotaal taakveld 0.5 Treasury

634 -634 0

469 -469 0

738 -738 0

959 -959 0

902 -902 0

Taakveld 0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb) Doorbelaste Vpb naar programma Bedrijfsafval Subtotaal taakveld 0.9 Vennoorschapsbelasting

51 -51 0

22 -22 0

21 -21 0

20 -20 0

19 -19 0

Saldo van baten en lasten

Taakveld 0.10 Mutaties reserves

Resultaat na bestemming

Tabel 9: Meerjarenbegroting programma Algemene baten en lasten Taakveld 0.4 Overhead De kosten van de centrale bedrijfsvoering (‘overhead’) nemen met 16% toe ten opzichte van 2023. Autonome prijsstijgingen zijn de belangrijkste oorzaak. Een voorbeeld is de forse loonstijging door de cao 2023. In de voorgaande jaren hebben we geïnvesteerd in interne beheersing van de organisatie, anticiperend op de nieuwe wet- en regelgeving (rechtmatigheidsverantwoording). Ook hebben we ingezet op een betere en meer effectieve communicatie van Avri met inwoners en gemeenten. Daarnaast blijven we kritisch naar onze overhead kijken. Door deelname aan benchmark-onderzoeken van de branchevereniging NVRD blijven we onderzoeken waar besparingsmogelijkheden liggen ten aanzien van de overheadkosten. De overheaduitgaven zijn in voorliggende begroting verwerkt. In tabel 10 is de opbouw van de overhead weergegeven en afgezet tegen de begroting 2023. De overhead bedraagt 14% van de begroting van Avri. OVERHEAD Personeelskosten formatie Ondersteuning door derden Kapitaallasten Overige ICT budgetten Communicatie budgetten Huisvestingskosten Algemene kosten Totaal overhead bruto -/- incidentele dekking door reserves en voorzieningen Totaal overhead netto

2023 4.498 976 60 185 173 732 513 7.137 0 7.137

2024 5.519 961 117 180 155 745 622 8.299 0 8.299

Verschil 1.021 -15 57 -5 -18 13 109 1.162 0 1.162

Tabel 10: Overhead taakveld 0.4 Het financiële model voor de toerekening van indirecte kosten is gebaseerd op (de verhouding van) verwachte productie-uren. Op basis van deze verdeelsystematiek wordt aan de programma's Basispakket, Pluspakket en Bedrijfsafval respectievelijk 66%, 30% en 4% van de totale Overhead 0.4 toegerekend. De totalen van dit programma komen terug in hoofdstuk 16: het totaaloverzicht van baten en lasten (hoofdstuk 16).

De overhead is verdeeld in (Avri-brede) concernoverhead en afdelingsspecifieke overhead per werkproces. Op verzoek van de IBOR-gemeenten wordt de toerekening van overhead binnen het programma Pluspakket ook per DVO-gemeente inzichtelijk gemaakt. Zodoende kan de ontwikkeling van de overhead en de consequenties daarvan voor de uitvoeringsbudgetten 2023 van de gemeenten tijdig worden besproken. De IBOR-gemeenten kunnen – net als de andere gemeenten – in hun rol als deelnemer/eigenaar van Avri in het GR-begrotingsproces eventueel een zienswijze hieromtrent indienen. 8.5

Taakveld 0.5 Treasury

In het BBV is voorgeschreven dat de rentekosten aan de taakvelden moeten worden toegerekend met behulp van een (rente)omslag. Deze rentesystematiek werd ook in eerdere begrotingen toegepast en de rentekosten maken (op basis van de BBV-notitie rente) integraal onderdeel uit van de kosten van het taakveld. Het toerekenen van rente aan de taakvelden vindt plaats via het taakveld Treasury. De langlopende leningen van Avri bedragen circa € 37 miljoen, de bijbehorende rentelast is begroot op € 737.000. Het renteomslag percentage is gebaseerd op de boekwaarde van de activa (€ 37,1 miljoen) en bedraagt 2%. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar paragraaf 11: Financiering. Taakveld 0.9 Vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 moeten overheidsbedrijven vennootschapsbelasting (Vpb) afdragen over winstgevende activiteiten. Met deze wet wil de regering mogelijke concurrentieverstoringen tussen private en publieke ondernemingen uit de weg ruimen. De activiteiten die betrekking hebben op de inzameling en verwerking van bedrijfsafval zijn onderhevig aan deze wetgeving en leiden dus tot betaling van vennootschapsbelasting. Ook de activiteiten in het Pluspakket, waarbij geen verrekening met de gemeente is overeengekomen, vallen onder de Vpb-plicht. Avri treedt hier op als marktpartij.

In de begroting van het Pluspakket wordt tegen kostprijs gewerkt, waardoor er geen resultaat wordt verwacht (en er geen Vpb wordt afgedragen). 8.6

Beleidsindicatoren

Als gevolg van de vernieuwde regels voor verslaggeving (BBV) is het verplicht om beleidsindicatoren in de programmaverantwoording op te nemen. Voor Avri zijn de beleidsindicatoren ‘externe inhuur’ en ‘overhead’ (afgezet tegenover het begrotingstotaal) relevant. BELEIDSINDICATOREN Externe inhuur Percentage kosten van totale loonsom Overhead Percentage overhead van totale lastenomvang

2023 5% 13%

2023 4% 14%

Tabel 11: Beleidsindicatoren programma Algemene baten en lasten

PARAGRAFEN

LOKALE HEFFINGEN

9.1 Inleiding De gemeenschappelijke regeling Avri is verantwoordelijk voor de afvalstoffenheffing van de acht deelnemende gemeenten. De gemeenschappelijke regeling Belasting Samenwerking Rivierenland (BSR) verzorgt voor GR Avri de belastingaanslagen en de inning daarvan. 9.2 Ontwikkeling van de gemiddelde tarieven afvalstoffenheffing In onderstaande tabel is de ontwikkeling van het gemiddelde tarief afvalstoffenheffing ten opzichte van 2023 toegelicht.

Tabel 12: Ontwikkeling tarief afvalstoffenheffing per 2024 Uit de tabel blijkt per 2024 een stijging van 7,9% van de gemiddelde afvalstoffenheffing met € 25 naar € 342. Die wordt met name veroorzaakt door de marktontwikkelingen. Er is sprake van autonome prijsstijgingen, veroorzaakt door de forse loonstijging (cao 2023), gestegen brandstofprijzen en hogere onderhoudskosten. Voertuigen worden langer gebruikt omdat de levering van nieuwe voertuigen is vertraagd en we zien hogere kosten voor onderhoudscontracten voor nieuwe voertuigen. Helaas ontkomen we door deze macro-economische ontwikkelingen niet aan een stijging van de afvalstoffenheffing, maar het percentage van 7,9% ligt onder de inflatie. Over de ontwikkeling van de milieustraten zijn verkennende gesprekken gevoerd met het Algemeen Bestuur. We zien structureel een toename van het aantal bezoekers en een groei van het aanbod van gescheiden afvalstromen. Om te garanderen dat het dienstenpakket van Avri uitgevoerd kan worden, is het noodzakelijk de personele bezetting voor de milieustraten en de inzameling uit te breiden. Daarnaast moeten we beter kunnen anticiperen op wijzigingen in het aanbod van afval- en grondstofstromen. Inmiddels zijn de nodige voorbereidingen gedaan. Wij streven er naar om nog in 2023 een eerste visie op de ontwikkeling van de milieustraten aan het AB voor te leggen.

Met deze begroting wordt een investeringskrediet gevraagd. Het effect op de afvalstoffenheffing komt vanaf 2025 tot uitdrukking. In grafiek 7 is de tariefontwikkeling van de afgelopen en komende jaren uiteengezet en afgezet tegen het (verwachte) landelijk gemiddelde (t/m 2022, bron: COELO)2. Ondanks de stijging komt het tarief van Avri ook in 2024 niet boven de verwachte gemiddelde afvalstoffenheffing van Nederland uit. Landelijk is in 2018-2022 de heffing gemiddeld 6,2% per jaar gestegen. Een meerpersoonshuishouden betaalde in 2022 gemiddeld € 317 euro. Dat is gelijk aan het gemiddelde tarief 2023 in het Avri-gebied.

basistarief 2023; € 287 per huishouden

Grafiek 7: Tariefontwikkeling afvalstoffenheffing 2010-2027 In meerjarig perspectief voor Nederland gaan we uit van een gemiddelde jaarlijkse stijging van de afvalstoffenheffing met 5% per jaar. De gemeentelijke woonlasten zijn de afgelopen vier jaar meer dan 4% per jaar gestegen. De afvalstoffenheffing steeg gemiddeld met 6,2% per jaar. Dit bleek uit het rapport Ontwikkeling gemeentelijke woonlasten 2018-2022, dat in maart 2022 verscheen. Door te blijven investeren in het beter scheiden van afval door inwoners, verwachten we stabilisatie van het aanbod van grondstoffen door inwoners. Gemiddeld genomen zijn grondstofvergoedingen de afgelopen jaren gedaald, waardoor de afvalstoffenheffing een steeds groter aandeel van de (meer beïnvloedbare en constante) uitvoeringskosten dekt. Via het programma GRIP werken we ook binnen de bedrijfsvoering aan het realiseren van meer prijsstabiliteit.

9.3

Uitgangspunten bij tarieven afvalstoffenheffing

Ontwikkeling areaal; aantal huisaansluitingen Het aantal geregistreerde huisaansluitingen volgt de meerjarige ontwikkeling van het aantal huishoudens volgens de meest recente cijfers van Belastingsamenwerking Rivierenland. Hierin wordt uitgegaan van een autonome groei van het aantal huisaansluitingen met 1,2% per jaar (gemiddelde autonome groei van de afgelopen vijf jaar). Vanwege de economische omstandigheden wordt daarnaast een groei van het aantal kwijtscheldingen verwacht van 0,05% per jaar. Per saldo groeit het aantal betalende huishoudens met circa 700 aansluitingen per jaar. Gemiddeld aantal aanbiedingen restafval De aanbiedingen restafval zijn gebaseerd op ervaringscijfers van het huidige afvalbeleid. De aanbiedgemiddelden liggen lager dan bij de invoering werd verwacht. We hebben nog steeds te maken met huishoudens waarbij geen aanbod van restafval is geregistreerd (zgn. ‘0-aanbieders’). Deze inwoners bieden het restafval op alternatieve wijze aan om betaling te voorkomen. Ook zien we dat het aanbod in een 30 liter-zak gemiddeld geen 4 maar 5 kg is. Dit betekent dat er verhoudingsgewijs meer afval moet worden verwerkt per aanbieding. Ook het verschil in aanbod bij hoogbouw ten opzichte van laagbouw is groot. Dat is te verklaren doordat bij hoogbouw GFT niet apart gescheiden kan worden. In de begroting 2021 zijn de aanbiedgemiddelden hierop bijgesteld.

Deze worden in de begroting 2024 gehandhaafd.

BATEN EN TARIEVEN AFVALSTOFFENHEFFING Aantal huishoudens Geregistreerde huishoudens Kwijtschelding Vernietiging, ontheffing etc. Betalende huishoudens % b etalende huishoudens

2022

2023

2024

2026

2027

102.064 -3.738 -2.386 95.940 94,0%

103.365 -4.135 -3.101 96.129 93,0%

104.187 -4.167 -3.126 96.894 93,0%

106.871 -4.809 -3.206 98.856 92,5%

108.239 -4.871 -3.247 100.121 92,5%

Gemiddeld aantal aanbiedingen restafval 30 ltr. (brengvoorziening) hoogbouw en stadscentra 30 ltr. (brengvoorziening) 60 ltr. (brengvoorziening) 140 ltr. (mini container) 240 ltr. (mini container)

38 19

35 17

5,4 6,4

Tarieven Basistarief Toeslag basistarief per extra mini container restafval

€ 279 € 50

€ 292 € 50

€ 317 € 50

€ 341 € 50

€ 353 € 50

Variabel tarief: aanbieding 30 ltr.(hoogbouw) Variabel tarief: aanbieding 30 ltr. (laagbouw)

€ 0,80 € 1,00

Variabel tarief: aanbieding 140 ltr. (mini container) Variabel tarief: aanbieding 240 ltr. (mini container)

€ 4,67 € 8,00

Baten afvalstoffenheffing (x € 1.000) Bruto baten afvalstoffenheffing Kwijtschelding Netto baten afvalstoffenheffing

30.441 -1.144 29.297

31.776 -1.258 30.518

34.431 -1.367 33.064

37.899 -1.691 36.208

39.553 -1.767 37.785

Kostendekkendheid tarief afvalstoffenheffing (x € 1.000) Netto baten afvalstoffenheffing Kosten van het basispakket Kostendekkendheid tarief afvalstoffenheffing

29.297 27.581 106%

30.518 30.518 100%

33.064 33.063 100%

36.208 36.208 100%

37.785 37.786 100%

Gemiddeld tarief afvalstoffenheffing per huishouden

€ 297

€ 317

€ 342

€ 366

€ 377

Tabel 13: Baten afvalstoffenheffing t/m 2027

9.4

Inrichting basistarief en variabele tarieven

Het gemiddelde, kostendekkende tarief afvalstoffenheffing bedraagt € 342 per huishouden. De afvalstoffenheffing bestaat sinds 2014 uit een basistarief en variabele tarieven (tarief per aanbieding restafval van de diverse aanbiedvolumes). Het variabele tarief betalen inwoners bij elke keer dat het restafval wordt aangeboden, het basistarief één keer per jaar samen met de andere lokale belastingen. In voorliggende begroting gaan we uit van gelijkblijvende variabele tarieven van € 1 per 30 liter aanbieding (Overige aanbiedvolumes naar rato). We verwachten minder aanbiedingen dan in 2023, door het apart inzamelen van incontinentiemateriaal. Dit betekent dat de gemiddelde kostenstijging per 2024 wordt gedekt door een stijging van het basistarief met € 25 naar € 3173. Die gaat gepaard met een verlaging van de gemiddelde variabele opbrengst met € 5. Dit is een gevolg van het gescheiden inzamelen van incontinentiemateriaal voor een aantal gemeenten. Het aantal aanbiedingen van restafval via de ondergrondse brengvoorziening is daardoor lager geworden. Het gemiddeld tarief afvalstoffenheffing per huishouden stijgt daarmee met € 25 naar € 342. De verhouding van het basisdeel en variabele deel komt hiermee op 93%-7%. Dit betekent dat gemiddeld 7% van de afvalstoffenheffing beïnvloedbaar is door het scheidingsgedrag van huishoudens.

Door de variabele tarieven te handhaven, streven we naar verdere prijsstabiliteit voor de inwoners. De hoogte van de variabele tarieven is dekkend voor de variabele kosten voor de inzameling en verwerking van het restafval. Dit betekent dat er geen prijsrisico wordt gelopen, wanneer het daadwerkelijke aanbiedgedrag afwijkt van de begroting. Door handhaving van de variabele tarieven worden de financiële risico’s niet vergroot. Dit is wenselijk, omdat Avri onvoldoende financiële weerstand heeft. Het handhaven van de variabele tarieven voor restafval betekent dat de prijsprikkel voor inwoners niet wordt vergroot. Dat zou namelijk een toenemend risico geven op vervuiling van grondstoffen. De komende jaren zetten we in op de kwaliteit van ingezamelde grondstoffen, en niet primair op verdere reductie van de hoeveelheid 3

basistarief 2023; € 292 per huishouden

restafval. Zo willen we de maatschappelijke kosten van vervuiling en afvaltoerisme – vertaald in de afvalstoffenheffing – terugdringen. De tarieven worden definitief vastgesteld bij de wijziging van de Verordening Afvalstoffenheffing Avri in december 2023. In bijlage 4 zijn twee alternatieve scenario’s opgenomen voor de inrichting van de variabele tarieven. 9.5

Opslagen op basistarief

Gemeenten kunnen ervoor kiezen opslagen te hanteren op het basistarief van de afvalstoffenheffing. Gemeenten hebben die mogelijkheid (binnen de wettelijke kaders) voor dekking van kosten die verband houden met de diensten voor inzameling en verwerking van huishoudelijke afvalstoffen. Deze diensten maken geen onderdeel uit van het uniforme Basispakket van Avri. 9.5.1 Verwijderen zwerfafval Een aantal regiogemeenten hanteert een opslag op het basistarief van de afvalstoffenheffing ter dekking van de kosten voor het verwijderen van zwerfafval dat ontstaat tijdens de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen. Avri maakt geen kosten voor het verwijderen van zwerfafval en deze opbrengsten maken daarom geen onderdeel uit van de begroting van Avri. De opbrengsten worden door Avri ontvangen van BSR en jaarlijks aan de betreffende gemeenten doorbetaald. Het opslagtarief wordt jaarlijks door de gemeenten bepaald en is opgenomen in de tarieventabel behorende bij de Verordening Afvalstoffenheffing Avri. 9.5.2 Gescheiden inzameling incontinentiemateriaal Gemeenten kunnen ervoor kiezen de kosten van gescheiden inzameling van incontinentiemateriaal te dekken met een opslag in de tarieven afvalstoffenheffing.

In de begroting 2024 van Avri is rekening gehouden met de gescheiden inzameling van incontinentiemateriaal in alle gemeenten, omdat naar verwachting alle gemeenten besluiten tot het gescheiden inzamelen van incontinentiemateriaal. In het AB van juli 2023 wordt besloten of deze plustaak eventueel een basistaak wordt. 9.6

Kostendekkendheid tarieven afvalstoffenheffing

Conform de wet- en regelgeving is het uitgangspunt dat de gemiddelde tarieven voor de dienstverlening in het programma Basispakket op begrotingsbasis niet meer dan 100% kostendekkend zijn. In tabel 14 is de kostendekkendheid gepresenteerd. Hieruit blijkt dat de tarieven niet meer dan 100% kostendekkend zijn. KOSTENDEKKENDHEID AFVALSTOFFENHEFFING (x €1.000) Lasten taakveld 7.3 Afval Inkomsten taakveld 7.3 Afval Mutatie voorzieningen Basispakket Netto kosten taakveld 7.3 Afval

2023 25.814 -4.706 1.226 22.334

2024 27.547 -4.753 1.340 24.134

2025 28.899 -4.334 1.000 25.565

2026 30.330 -4.158 1.000 27.172

2027 31.666 -3.996 1.000 28.670

Overhead BTW Kwijtscheldingen Totale kosten Basispakket

4.687 3.497 1.258 31.776

5.433 3.817 1.381 34.764

5.489 4.192 1.645 36.891

5.599 4.424 1.739 38.934

5.711 4.641 1.827 40.849

Baten afvalstoffenheffing

31.776

34.765

36.891

38.934

40.849

Kostendekkendheid

100%

Tabel 14: Kostendekkendheid afvalstoffenheffing 9.7

Opslag btw-compensatie

Gemeenten maken gebruik van de mogelijkheid om de btw (21%), die Avri in rekening brengt bij de gemeenten, te compenseren bij het btw-compensatiefonds. Hiervoor paste Avri een opslag toe van 13,5% van de kosten van het Basispakket. In het AB van 16 februari 2023 is besloten het BTW aandeel in de afvalstoffenheffing ‘vast te klikken’ op een vast bedrag van € 3.497.124 en daarmee het percentage langzaam terugbrengen tot het mengpercentage, passend bij de actuele BTW-druk. Deze opslag bedraagt voor 2024 11,8% en leidt (na verrekening met het btwcompensatiefonds) tot een voordeel voor de gemeenten. De compensabele btw mag volledig als kosten worden doorberekend aan de burgers via de afvalstoffenheffing. Elk percentage tussen 0% en 21% kan worden gehanteerd. Een hoger percentage dan het huidig opslagpercentage van 11,8% resulteert in een voordeel voor de gemeente ten koste van de afvalstoffenheffing. Een lager percentage levert een lagere afvalstoffenheffing op voor de burger maar ook een lagere opbrengst in de gemeentebegroting. De hoogte van de afvalstoffenheffing is dus te beïnvloeden door deze opslag.

9.8

Kwijtscheldingen

Het Algemeen Bestuur van GR Regio Rivierenland heeft in haar vergadering van 12 december 2012 de kwijtscheldingsregeling 2012 (met terugwerkende kracht) vastgesteld waarin; • De kosten van bestaan worden gesteld op 100% van de normuitkering als bedoeld in artikel 16 van de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990; • Is bepaald dat ten aanzien van pensioengerechtigde personen niet de bijstandsnorm, maar de AOW-norm wordt gehanteerd; • Is bepaald dat kwijtschelding voor ondernemers (voor zover het heffingen in de privésfeer betreffen) mogelijk is; • Is bepaald dat bij de beoordeling van verzoeken om kwijtschelding mede rekening wordt gehouden met de kosten van kinderopvang. Naast deze algemene beleidsregels is in artikel 9 van de Verordening Afvalstoffenheffing Avri de onderstaande bepaling voor kwijtschelding van de afvalstoffenheffing van kracht. Deze uitgangspunten zijn vastgesteld in het AB van december 2019 en verwerkt in deze begroting. Om de afvalscheiding ook onder deze groep bewoners te bevorderen, is het maximum bedrag van kwijtschelding op het variabele tarief naar beneden bijgesteld. Hiermee is er een betere verhouding tussen de hoogte van de kwijtscheldingen en de werkelijke gemiddelde inworpen/aanbiedingen restafval.

Bij de invordering van de afvalstoffenheffing komt het vaste tarief van de afvalstoffenheffing (zoals bepaald in hoofdstuk 1 van de tarieventabel) voor kwijtschelding in aanmerking.

WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING

10.1 Inleiding De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing biedt inzicht in het risicomanagement binnen Avri. Het beschrijft op welke wijze risicomanagement als vast proces binnen de bedrijfsvoering wordt toegepast en verankerd. Ook geeft deze paragraaf inzicht in het risicoprofiel van Avri en de bijbehorende weerstandscapaciteit en -ratio. Het uitgangspunt vormt de Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2017, die in februari 2017 door het Algemeen Bestuur werd vastgesteld. De weerstandscapaciteit is verder uitgewerkt in de Nota reserves en voorzieningen 2017 van Avri. 10.2 Ontwikkeling financiële risico's In deze paragraaf is voor ieder programma de ontwikkeling van het risicoprofiel weergegeven. Het actualiseren van het risicoprofiel is van belang gezien de grilligheid van de begroting en het geringe weerstandsvermogen de afgelopen jaren. In tabel 15 zijn de risico's per programma weergegeven. Het risicoprofiel uit de jaarstukken 2022 (peildatum 31-12-’22) is verwerkt in de begroting. De ontwikkeling van elk financiële risico geeft een indicatie van de eventuele financiële gevolgen voor Avri, als een risico daadwerkelijk optreedt. De inschatting van het financiële risico geldt voor het begrotingsjaar 2024.

ONTWIKKELING FINANCIELE RISICO'S ( * €1.000) Basispakket 1 Verkoop gebulkt materiaal 2 Prijsontwikkeling op de afvalmarkt 4 Faillissement van verwerkers 5 Betaling afvalstoffenheffing 6 Onzeker doelvermogen voor nazorg stortplaats 8 Data Registratie GSL 10 Chemische vervuiling of grondwatervervuiling 11 Avri Realisatie B.V. en Solar B.V. 12 Inzet medewerkers Afvalbeheer 14 Onzekerheid scheidingsgedrag huishoudens 17 Vervuiling van aangeboden grondstoffen 19 Vergoeding kunststof verpakkingen 23 Geschil met verwerker PMD's 24 Brandstofprijzen 25 CAO verhoging 2023 Totaal Basispakket

jaarrekening 2022

begroting 2024

Verschil Jaarrekening - begroting 2024

29 242 133 120 4.710 15 140 29 349 225 330 459 603 120 498 8.001

29 242 133 120 4.710 15 140 29 349 225 330 459 603 120 0 7.503

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -498 -498

Pluspakket 13 Risico's uitvoering pluspakket activiteiten 24 Brandstofprijzen Totaal Pluspakket

75 25 100

0 0 0

Bedrijfsafval 2 Prijsontwikkeling op de afvalmarkt 4 Faillissement van verwerkers 12 Inzet medewerkers Afvalbeheer 24 Brandstofprijzen Totaal Bedrijfsafval

37 7 20 40 64

37 7 20 40 104

0 0 0 0 0

736

830

132

736

830

132

8.901

8.537

-366

Bedrijfsvoering 1 Gekwantificeerde risico's (10% taakveld 0.4) Totaal Bedrijfsvoering Totaal alle programma's

Tabel 15: Ontwikkeling financiële risico's Avri

De ontwikkeling van elk financiële risico geeft een indicatie van de eventuele financiële gevolgen voor Avri, als een risico daadwerkelijk optreedt. De inschatting van het financiële risico geldt voor het begrotingsjaar 2024. 10.3 Toelichting grootste en gewijzigde risico’s Onderstaand wordt een toelichting gegeven op de grootste risico’s (> € 500.000) of gewijzigde risico’s ten opzichte van de jaarstukken 2022. 6 - Onzeker doelvermogen voor nazorg stortplaats; risico ongewijzigd De provincie en Avri hebben in december 2020 een bestuurlijk akkoord gesloten voor uitstel van de overdracht van de stortplaats van Avri. Dit akkoord heeft als doel om de kortetermijneffecten voor de gemeenten te verminderen. Die waren ontstaan door het besluit van Provinciale Staten in oktober 2020 om de rekenrente te verlagen. Kernpunt in dit bestuurlijk akkoord is de uitstel van het moment van overdracht voor onbepaalde tijd. In 2031 besluit de provincie na overleg met de Avri-gemeenten over het overdrachtsmoment. Tot dat moment zijn alle risico’s (zowel technisch als financieel) voor rekening van Avri. Hierbij is ook afgesproken om jaarlijks overleg te voeren over de technische en juridische aspecten van de nazorg, zowel bestuurlijk als financieel. Het geeft partijen de tijd voor implementatie van maatregelen die een efficiënte nazorg waarborgen.

Ook is er tijd om de benodigde financiële middelen op te bouwen. Het akkoord stelt de gemeenten bovendien in staat tijdig te anticiperen op de ontwikkelingen en invloed uit te oefenen op de besluitvorming. Bij de overdracht moeten voldoende financiële middelen beschikbaar zijn. In de tijd gezien zijn verschillende uitgangspunten en parameters voor de bepaling van dit doelvermogen onzeker. Daardoor blijft de mogelijkheid bestaan dat er te weinig doelvermogen is opgebouwd op de nog nader te bepalen overdrachtsdatum. Er kunnen echter ook positieve effecten zijn, zoals een langere vervangingstermijn van toegepaste materialen of hogere beleggingsrendementen van het nazorgfonds. Al deze zaken zijn van invloed op het benodigde vermogen. De stortplaats wordt al meerdere jaren intensief gemonitord en onderhouden. De technische risico’s (zoals ongelijke ‘zetting’ en percolaatvorming) beschouwen we daarom als beheersbaar. Daarbij moet opgemerkt worden dat toekomstige (wettelijke) ontwikkelingen altijd van invloed kunnen zijn op de nazorgkosten. Avri loopt bij de opbouw van het toekomstig doelvermogen meerdere financiële risico’s. Deze risico’s/onzekerheden zijn niet te beïnvloeden, omdat de provincie autonoom bevoegd is te besluiten over de uitgangspunten. Daaronder ook het overdrachtsmoment, dat na overleg met de Avri-gemeenten wordt bepaald.

We verwachten dat in 2031 het moment van overdracht kan worden vastgesteld door de Provinciale Staten. Rekening houdend met de reële doorlooptijd van het (deels juridisch) sluitingsproces en contractuele afspraken, gaan we voor de inschatting van de risico’s uit van de vroegst mogelijke overdracht per 2034. Wij rekenen echter op overdracht per 2044 en voor de opbouw van het doelvermogen gaan we daar ook vanuit. Naar verwachting zal het nazorgfonds vóór het beslismoment in 2031 nog een studie uitvoeren voor actualisatie van de rekenrente. Die heeft de meeste invloed op het doelvermogen. Op dit moment is onzeker of de rente stijgt of daalt, hoe de beleggingsmix zich gaat ontwikkelen en welk effect deze wijzigingen vervolgens hebben. Dat kan zowel positief als negatief zijn. In 2022 heeft het rendement zich bijzonder negatief ontwikkeld. Er is nog geen definitieve jaarrekening van het nazorgfonds en daarmee ook nog geen definitief rendementspercentage over 2022. Op basis van de laatste berichten van de provincie houden we rekening met een negatief rendement van 10%. Om deze reden is er in 2022 € 826.000 in de voorziening stortplaats gedoteerd, ten laste van het jaarrekeningresultaat. Een andere belangrijke ontwikkeling in 2022 was het verschijnen van het landelijk eindrapport ‘Rekenrente nazorgfondsen stortplaatsen’.

Dit rapport is in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat opgesteld en bevat adviezen over het vormen van een landelijk nazorgfonds en de te hanteren systematiek voor het bepalen van de rekenrente. Het rapport is definitief en in IPO-verband wordt hier inmiddels over gesproken. Naar verwachting wordt hier in het eerste kwartaal 2023 over besloten. Uit het rapport wordt duidelijk dat de provincie Gelderland het risico eenzijdig bij de stortplaatshouders neerlegt. De adviezen in het rapport zouden voor het doelvermogen en het risicoprofiel heel gunstig uitpakken. Momenteel vinden er besprekingen plaats tussen de provincies en het Rijk, over de positie van het Rijk. Als het Rijk bereid is om bij calamiteiten als vangnet te dienen, zijn naar verwachting veel bezwaren van de provincies weggenomen. Dan staat niets de vorming van een landelijk fonds meer in de weg. Uit het rapport blijkt dat er meerdere varianten voor het bepalen van de rekenrente mogelijk zijn. De meest ongunstige variant uit het rapport geeft een rekenrente die ligt boven de huidige rekenrente van de provincie Gelderland. Gelderland hanteert een rekenrente van 3,1%. De laagste variant uit het rapport komt uit op 3,45%. Daarom hebben wij deze rekenrente van 3,45% opgenomen in de berekeningen voor het doelvermogen. Daarnaast hebben we het risicoscenario voor een lagere rekenrente aangepast.

De kans dat er een lagere rekenrente komt, is met het verschijnen van dit rapport sterk gedaald. Naast een hogere rekenrente hebben we in 2022 de inflatie in het rekenmodel verhoogd naar 1,87%. De basis voor dit inflatiecijfer is de gemiddelde jaarlijkse inflatie (over de periode 1-1-2014 naar 1-1-2022) waar rekening

mee wordt gehouden in het Rinasmodel. Dat model wordt landelijk gebruikt voor berekening van het doelvermogen. De hogere inflatie heeft een sterk negatief effect op het te bereiken doelvermogen. Op basis van de geactualiseerde uitgangspunten wordt in 2044 € 12,6 miljoen doelvermogen opgebouwd. Bij deze geleidelijke opbouw is per 2034 een bedrag van € 9,0 miljoen beschikbaar. Voor de bepaling van de financiële risico’s zijn met het Rinasmodel meerdere scenario’s berekend. De scenario’s gaan er vanuit dat één of meer punten afwijken van de huidige uitgangspunten van Avri en eventuele overdracht per 2034; • Bij een tussentijdse verlaging van de rekenrente naar bijvoorbeeld 2,5% (overige uitgangspunten ongewijzigd) neemt het doelvermogen bij overdracht in 2034 toe tot naar schatting € 46 miljoen. Dan bedraagt het tekort in het opgebouwd vermogen dus € 37 miljoen. • Uitgaande van alle provinciale uitgangspunten zou een verlaging van de rekenrente naar 2,5% zelfs leiden tot een doelvermogen van circa € 55,6 miljoen per 2034. Dan bedraagt het tekort in het opgebouwd vermogen dus € 46,6 miljoen. De kans dat de rente bij de volgende studie wordt verlaagd en in welke mate is op dit moment niet duidelijk. In het bestuursakkoord is afgesproken om jaarlijks de ontwikkelingen en verwachtingen voor de komende jaren te bespreken.

Dit stelt de gemeenten in staat om samen met de provincie te anticiperen op deze ontwikkelingen. De kans dat de genoemde uiterste effecten zich gaan voordoen wordt op dit moment als zeer klein ingeschat. Op basis van het landelijk rapport over de rekenrente hebben we de ingeschatte kans hierop verlaagd van 10% naar 5%. Er zijn de komende jaren ook ontwikkelingen mogelijk die een positief effect kunnen hebben op het doelvermogen. Voorbeelden zijn lagere nazorgkosten door technische ontwikkelingen, hogere beleggingsrendementen van de provincie of een hogere rekenrente. Rekening houdend met de diverse risicoscenario’s en de actuele inschatting van de kans dat deze zich voordoen, bedraagt het gekwantificeerd risico in de jaarrekening (maart 2022) € 4,7 miljoen, op basis van de toe te passen kans x effect-methode. Dit is € 2,1 miljoen lager dan in 2021. De daling heeft twee oorzaken. Enerzijds wordt met de hogere ingerekende inflatie het effect van een hogere inflatie verkleind. Anderzijds is de kans op verlaging van de rekenrente naar 2,5% gedaald, als gevolg van het verschijnen van het landelijk rapport Rekenrente. In voorliggende begroting is wederom € 1 miljoen toegevoegd aan de voorziening Basispakket, ter dekking van het risico dat het doelvermogen bij overdracht nadelig afwijkt van de opgenomen voorziening.

In paragraaf 10.4, over het weerstandsvermogen, wordt het effect hiervan zichtbaar. 12 – Inzet medewerkers uitvoering; risico ongewijzigd De arbeidsmarkt lijkt steeds krapper te worden. Ook voor uitzendbureaus is het steeds moeilijker om gekwalificeerd personeel te vinden. Op deze arbeidsmarkt is het ook steeds makkelijker voor personeel om over te stappen naar een andere werkgever. Als oplossing vergroten we onze vaste schil aan mensen en verkleinen we de flexibele schil. We bieden medewerkers de nodige opleidingen aan om hen breed inzetbaar te maken. Daarnaast kijken we ook naar de arbeidsvoorwaarden om bestaande medewerkers te behouden. Bij de IBOR-teams maken we veel gebruik van medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt. Door gewijzigde wetgeving zien we al jaren dat de instroom bij beschut werk afneemt, maar de uitstroom op peil blijft (pensionering, doorstromen naar regulier/ander werk). Sinds dit jaar is daarbij gekomen dat mensen eerder met pensioen kunnen (gewijzigde wetgeving). Hierdoor is de uitstroom versneld en voorzien we bij IBOR de komende jaren personeelskrapte. Dat dwingt ons tot keuzes in ons takenpakket. Al met al zorgt deze situatie voor een steeds hogere werkdruk bij de bestaande bezetting, met een evenredig toegenomen risico op ziekteverzuim.

14 - Onzekerheid scheidingsgedrag huishoudens; risico ongewijzigd In 2022 zijn de eerste stappen gezet in communicatie en voorlichting. Doordat de afvalcoaches pas laat in 2022 zijn geworven is de inzet van die medewerkers pas laat op gang gekomen. We blijven ook komende jaren inzetten op communicatie en voorlichting. Dat moet leiden tot het beter scheiden van grondstoffen. 17 - Vervuiling van aangeboden grondstoffen; risico ongewijzigd Uit sorteerproeven blijkt dat de vervuiling van GFT toeneemt. Overigens is er ook landelijk een forse stijging vervuiling GFT te zien. We zitten inmiddels op de grens van de landelijk vastgestelde norm. Dat maakt de kans op afkeur groot. We blijven inzetten op communicatie en voorlichting, mede door de afvalcoaches. Minder vervuiling is het doel. De effecten hiervan worden pas vanaf 2024 zichtbaar. 19 – Vergoeding kunststof verpakkingen; risico ongewijzigd De vervuiling in kunststof verpakkingen neemt landelijk sterk toe. De vergoedingen van het Afvalfonds worden vastgesteld op basis van deze landelijke vervuilingscijfers. Daarmee ontstaat het risico dat het Afvalfonds lagere vergoedingen gaat vaststellen en de PDB-inkomsten dus afnemen. Ook in de regio Rivierenland is de vervuiling

van PDB overigens toegenomen. Dit risico was bij de jaarrekening 2021 al opgehoogd, vanwege de mogelijk lagere vergoeding van het Afvalfonds. 23 – Geschil met verwerker PDB; risico ongewijzigd Avri heeft een geschil met de verwerker van het PDB-afval over de afrekening 2017, 2018, 2019 en 2020. Zowel Avri als de verwerker (Veolia) zijn op basis van het afgesloten contract van mening dat er recht is op compensatie door de tegenpartij. Volgens onze berekeningen komen we op een vordering van € 170.000. De verwerker stelt echter dat Avri € 1,2 miljoen moet betalen (tot en met afrekening 2019). In een vergelijkbaar geschil tussen Veolia en Afvalsamenwerking Limburg (ASL) heeft de rechtbank ASL geheel in het gelijk gesteld. Of Veolia in hoger beroep gaat is nog niet bekend. Wel zien wij de kans dat deze zaak in ons voordeel wordt beslecht sterk stijgen. Het risico kan echter nog wel stijgen, aangezien de totale claim vanuit Veolia is gestegen met € 0,7 miljoen, op basis van de aan ons gefactureerde eindafrekening over 2019. 24 – Risico brandstofkosten; risico ongewijzigd De grillige energiemarkt blijft een risico voor de bedrijfsvoering van Avri. Uiteraard worden hogere brandstofprijzen verwerkt in de begroting. De onvoorspelbaarheid van de brandstofprijzen maakt echter dat we hier een risico voor hebben opgenomen.

1 - Gekwantificeerde risico's (10% taakveld 0.4); risico gestegen De begroting 2024 geeft een overhead van € 8.299.000. De algemene bedrijfsreserve Avri heeft op basis van de 10% van de overhead een drempelwaarde van € 830.000. Het huidige en meerjarig voorziene saldo van deze reserve biedt voldoende weerstand om de risico's te dekken.

10.4 Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de gekwantificeerde risico's af te zetten tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. In de nota risicomanagement wordt de uitkomst gewaardeerd volgens onderstaande waarderingstabel: RATIO WEERSTANDSVERMOGEN Groter dan 2,0 Tussen 1,4 en 2,0 Tussen 1,0 en 1,4 Tussen 0,8 en 1,0 Tussen 0,6 en 0,8 Kleiner dan 0,6

BETEKENIS Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Tabel 16: Waarderingstabel weerstandsvermogen De ratio van het weerstandsvermogen wordt bepaald door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen op de gekwantificeerde en geactualiseerde risico's. Het Algemeen Bestuur heeft de gewenste weerstandsnorm vastgesteld op 'voldoende'. Dit betekent dat de beschikbare weerstandscapaciteit factor 1,0 van de gekwantificeerde risico's moet zijn.

jaarrekening 2022

ONTWIKKELING WEERSTANDSVERMOGEN

begroting 2024

Verschil

Basispakket