Algemene beschouwingen 2021 - PvdA-GroenLinks - Definitief

Algemene beschouwingen 4 november 2022 - fractie PvdA-GroenLinks De algemene beschouwingen van PvdA-GroenLinks beginnen met een vertrouwd thema. Het gaat over de grutto, het wilgenroosje en zelfs over de watersnuffel, te vinden in de Alemsche Overwaard. BIODIVERSITEIT is, om met ‘raadstermen’ te spreken: ons een héél lief ding waard. Want een omgeving met een grote biodiversiteit is een systeem met grote veerkracht: rampen en veranderingen worden opgevangen. En die veerkrachtige systemen gaan we nodig hebben met de uitdagingen waar we voor staan, zoals klimaatverandering. Wat voor de ‘natuurlijke’ systemen waarin wij leven geldt, is ook te vertalen naar onze menselijke samenleving, zoals de gemeente: een cultureel diverse menselijke omgeving vangt veranderingen beter op. En ook dat gaan we nodig hebben. De media staan bol van de kloven die gedicht zouden moeten worden: rijk-arm, westers-niet westers, hetero-homo (of welke geaardheid ook), anti-vaxxer tegenover gevaccineerde burger. Ook een kleine gemeente als Maasdriel heeft er baat bij als die culturele diversiteit zichtbaar kan zijn en gewaardeerd wordt; het is veel rijker dan een ‘ons onder ons’ cultuur. Dat zien wij als tweede hoofdthema: INCLUSIE.

We vinden zelf natuurlijk dat we wel wat te bieden hebben: kleine dorpen met sociale cohesie en grotere kernen met winkels, inwoners uit alle lagen van de bevolking, gevarieerde bebouwing, genoeg groen er om heen, die best aardig is. In die fysieke omgeving ook de gebouwen om allerlei behoeften te vervullen: voor verschillende wensen om te wonen, om dicht bij huis te genieten van elkaar: in scholen en dorpshuizen, op podia en sportcomplexen. En als het nodig is van voorzieningen als huisartsen en andere zorg. Een omgeving dus waar iedereen mee kan doen. Waarin ruimte is voor inwoners die niet direct in een monocultureel plaatje passen: oud of jong, vrouw, man of iets daartussen, mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, mensen die nodig zijn voor onze arbeidsmarkt, alleenstaanden, grote gezinnen, mantelzorgwoningen, groepswonen, statushouders, noem maar op. Dat brengt ons bij ons derde hoofdthema: GOED BESTUUR. Want om dat te laten bestaan is een gemeente nodig die zich bekommert om al dit soort zaken en die daarvoor stappen onderneemt. Die stappen vinden we terug in een begroting, waarin beleid gekoppeld wordt aan geld. We kennen het een waarde toe die we voor het gemak ‘geld’ noemen. Dat zegt lang niet alles! Maar tegelijk is het in ons werk – gemeenteraad – een belangrijke sturings-waarde.

Vorige week stond in de Bommelerwaardgids een mooi uittreksel van deze begroting waardoor in een klap duidelijk wordt waar al dat geld voor gebruikt wordt. 1

Dat er een sluitende begroting is, vinden wij het feliciteren waard. Dat de afgelopen raadsperiode belangrijke stappen genomen zijn, is een ding wat zeker is: er zijn keuzes gemaakt op allerlei gebieden, voor duurzaamheid, verkeer, zorg en welzijn, wonen en veiligheid. Het college verdient op die gebieden waardering voor wat ze doen. Natuurlijk blijft er altijd het nodige over, waar te weinig aan gebeurt of anders in onze ogen beter is. Een aantal van onze ideeën daarbij komt nu aan de orde. Een goed functionerend gemeentehuis zorgt er voor dat burgers het bestuur kunnen vertrouwen. Werkwijzen zijn goed en helder, er mag geen sprake zijn van willekeur of voortrekkerij. Daarnaast is het nodig dat burgers het gevoel hebben dat er naar ze geluisterd wordt. Macht hebben is hierbij de crux, want ja, macht corrumpeert. Het is aangetoond: mensen met macht passen normen en waarden wel streng toe, maar toch minder streng voor zichzelf. Dat geldt net zo goed voor een wethouder of raadslid als voor de ambtenaar die achter het loket zit. Tenzij ze in (blijven) zien dat deze macht hen is gegeven door het collectief; dat hun macht dienstbare macht hoort te zijn. Laten we onze manier van omgaan met elkaar – en met macht - in en buiten het gemeentehuis sturen naar ‘dialooggericht’ werken, zeggen wij. Niet het aanbod van de gemeente bepaalt wat er gedaan wordt.

Ook niet de vraag van de burgers is bepalend. Maar alleen samen, in dialoog, waarbij ieders ervaring, kennis en inzichten op tafel komen, ontstaat er consensus. Het sleutelwoord hierbij is onbevooroordeeld luisteren. Ook naar de stem van de minderheid. En ik zeg u, dat is snel gezegd, maar oh zo moeilijk. Wel de moeite waard! Nederland breed zit in een bestuurscultuur-crisis die in onze ogen alles hiermee te maken heeft. Maar ook in Maasdriel ervaren wij deze crisis als een diepe kloof waarover heel veel planken gelegd moeten gaan worden om weer bij elkaar te komen. Het is in onze ogen interessant om de versterking van de bestuurskracht vanuit deze optiek te bekijken. Afscheid nemen van een gesloten coalitie-macht en zorgen dat de dialoog met de inwoners en de participatie van de burgers nog meer betekenis krijgt. Onze eerste motie is erop gericht om daaraan te gaan beginnen: • Motie bestuurscultuur Het is niet voor niets dat veiligheid direct na bestuur volgt in de begroting. Een gevoel van veiligheid ontlenen we o.a. aan een bestuur dat ‘in charge’ is. Dat dat niet meevalt voor een kleine gemeente, hoeven we slecht aan te halen met de woorden ‘De Groot’ en ‘witwassen en belastingontduiking’. Ze refereren aan ondermijning: dat de rechtstaat die ieder van ons beschermt, door relaties tussen onder- en bovenwereld wordt afgebroken.

Waarbij heel vaak vastgoed gebruikt wordt om crimineel geld wit te wassen. Wij zien dat de afstand van het gemeentebestuur tot grote vastgoedpartijen in de gemeente te klein is; wij

2

bepleiten dat het gemeentebestuur de juiste afstand tot die partijen gaat innemen. Maar ook de coronapandemie en dreigend hoog water, en bij tijden ook te weinig water spelen mee bij gevoelens van onveiligheid en bedreiging. De invloed van een gemeente hierin is klein, maar niet onbelangrijk. Door hoe we de bebouwde omgeving inrichten zorgen we dat we daar water kunnen bufferen en vasthouden. Met ook veel meer bomen in onze openbare ruimte; dus niet alleen het gemeentelijke bomenbestand op peil houden, maar uitbreiden! In het buitengebied zit in onze gemeente vooral de landbouw. Wat PvdA-GroenLinks betreft gaan we als gemeente nadenken hoe we de landbouw in onze gemeente gaan stimuleren om met extensiever bodemgebruik producten met meerwaarde te produceren. Een gezondere bodem buffert water, maakt de landbouw minder kwetsbaar, ons gebied veiliger én levert een bijdrage aan de biodiversiteit. Dan zijn we terug bij weer dat speerpunt van onze fractie. PvdA-GroenLinks ondersteunt de lijn van dit college en het bestuursakkoord voor wat betreft haar inzet om toerisme en vrijetijdseconomie te versterken. Omdat die ontwikkeling onze economie verbreedt en daarmee minder kwetsbaar maakt én omdat de recreatie-kansen voor onze regio nauw samenhangen met de kwaliteiten van onze natuurlijke omgeving.

Dus we kunnen dat alleen maar goed doen als we ook heel goed zorgen voor onze natuurlijke omgeving; als we een schoon milieu en biodiversiteit bevorderen. Dat betekent in onze ogen dan, om er één voorbeeld even uit te lichten, geen aangeharkt en gerestaureerd Fort Sint-Andries met een grote parkeerplaats erbij. Maar inzetten op beleving van natuur en cultuurhistorie door fiets- wandel- en struinroutes, pleisterplaatsen en accommodaties in of bij de kernen, op niet-kwetsbare plaatsen. Een bedrijventerrein-ontwikkeling in de Triangel wil PvdA-GroenLinks ook wel steunen, mits heel zorgvuldig ingezet. Van mooie schetsen alleen raken we niet onder de indruk. Een concept is pas een concept als je borgt dat je je eraan houdt en ook financieel aan kunt houden. Kijk even naar de Wildeman in onze buurgemeente hoe ’t helemaal fout kan aflopen. Wij vinden het van groot belang dat de toegang tot de voorzieningen in het sociaal domein - in Maasdriel dus de zogenaamde Wijkteams – laagdrempelig bereikbaar is. Dat mensen zeker in urgente situaties niet lang hoeven te wachten. Daarvoor moeten de wijkteams goed op sterkte gebracht worden, maar wij vinden het ook een kerntaak van de wijkteammanager om te zorgen voor heel goede lijnen met de huisartsen en andere verwijzers. Als dat de nieuwe manier van werken is die het college verder willen uitbouwen heeft dat onze steun.

Behalve kwantitatieve monitoring in de periodieke rapportages vinden we ook periodieke evaluaties nodig: reflecties op die gegevens en de ervaringen over het bereiken van doelen. Zo direct mogelijk gekoppeld aan momenten in de P&Ccyclus: door extra budgetten niet automatisch te mandateren aan het college, maar zo op basis van op financieel en op doelbereik onderbouwde voorstellen via de raad toe te kennen, kunnen we, denken wij, heel gemotiveerde, professionele en gewaardeerde wijkteams opbouwen.

3

Gezond leven en gezond zijn vinden de burgers van Maasdriel heel belangrijk, maar we weten uit allerhande bronnen dat het niet iedereen lukt om deze levenswijsheid na te leven. Dus geheel terecht om te werken aan programma’s gericht op het terugdringen van alcoholgebruik, roken en middelengebruik en het stimuleren van bewegen. Maar dichtbij en van kinds af aan steeds goed voorbeeldgedrag om je heen zien schept denken wij de beste kansen om gezonde mensen in een gezonde omgeving te krijgen. Die goede voorbeelden dichtbij zien en ervaren, daar kunnen en moeten we, denken wij, als gemeente nog veel meer aan doen. Daarom hebben wij bij deze begrotingsbehandeling een tweetal moties die daar ook expliciet op gericht zijn: • •

Motie grond voor voedselbossen en voor schooltuinen Motie plasticvrij gemeentehuis

Daarmee veranderen we de wereld niet van de ene dag op de andere, maar we zetten er wel heel basale veranderingen mee in gang die voor de lange termijn oh zo wezenlijk zijn. Dan willen we nog iets zeggen over het onderwerp volkshuisvesting. De Bommelerwaard is voor wat wonen betreft een eenheid. Samen met Zaltbommel en met de woningbouwcorporaties op blijven trekken vinden wij daarom belangrijk. We moeten echt meer gaan inzetten op alternatieve woonvormen; zoals combinaties van wonen en zorg, collectief particulier opdrachtgeverschap, tiny houses en woongemeenschappen. Echt stoppen met het standaard denken in wijken met eengezinswoningen. Misschien wel juist ook bij de herinrichting van de diverse centrumgebieden. Maak daar eens een belangrijk thema van in de kernvisies die opgesteld gaan worden. Helemaal tot slot: We hebben nog een vierde motie. Over een in onze ogen heel urgente kwestie en daarom toch ook maar vanavond in deze raadsvergadering. De aanbesteding van de maatschappelijke begeleiding van statushouders en hun gezinsleden. We noemden het altijd vluchtelingenwerk. • Motie maatschappelijke begeleiding vluchtelingenwerk

4