8. Uitwerking themasessie woonzorgvisie Bommelerwaard

Uitwerking themasessie woonzorgvisie 1 februari 2024 Donderdag 1 februari spraken veel verschillende partijen over de toekomst van wonen en zorg in de Bommelerwaard. Mooi om te zien dat de groep aanwezigen zo groot en divers was. Hieronder geeft de netwerktekening een weergave van de aanwezigen. Tijdens de themasessie zijn aan de hand van verschillende vraagstukken op tafels onderwerpen verder uitgewerkt met elkaar. In deze terugkoppeling geven we de belangrijkste informatie weer die is opgehaald tijdens de themasessie.

Samenvattend De beschikbaarheid van zowel wonen als zorg staat onder druk, en zal in de toekomst verder toenemen. Een steeds grotere groep inwoners met een hulp of ondersteuningsvraag blijft wonen in de wijk. Een samenleving waarin we meer naar elkaar om kijken is daarom essentieel. Krachtige wijken waarin we elkaar kennen, waar we naar elkaar omkijken en waar we steeds meer voor elkaar zorgen, denk aan burenhulp en mantelzorg. Iedereen kan in een kwetsbare situatie terecht komen. Het is belangrijk dat inwoners en hun netwerk zich zelf voorbereiden op de toekomst. Dit vraagt om bewustwording en het bespreekbaar maken van een realistisch toekomstperspectief op wonen en zorg. Het meer omzien naar elkaar vraagt om een transformatie, een andere manier van denken en doen, voor zowel van inwoners als van professionals in de wijk. Samenwerking staat hierbij centraal. De wijk moet deze transformatie ondersteunen. Dit vraagt om voldoende betaalbaar aanbod van woningen. Ook is een variatie aan woningen en woonzorgvormen belangrijk gezien de diversiteit en variatie aan inwoners. Om krachtige wijken te faciliteren moet men elkaar kunnen ontmoeten, bij een vereniging, op een sportclub, in een dorpshuis of bij andere voorzieningen zoals een supermarkt.

Leeswijzer Tijdens de bijeenkomst hebben we een presentatie gegeven, waarin ook een aantal Mentimetervragen zijn gesteld. Daarna hebben we in zes tafels diverse vraagstukken uitgewerkt. Een uitwerking hiervan is in dit verslag opgenomen.

1

Uitkomsten Mentimeter 1. De woonzorgvisie is niet compleet zonder:

2. Wat is er nodig zodat ouderen op een passende plek oud kunnen worden in de Bommelerwaard? Voldoende passende huisvesting (versnelling in bouwprocessen, actief verhuisbeleid/ doorstroming, gemeenschappelijke woonvormen, kleinschalig) De juiste zorg en ondersteuning dichtbij Ontmoeting/ sociale cohesie Voorzieningen in de buurt Netwerkzorg Gemixte wijken, in de buurt van jongeren Eigen kracht Vooruitdenken en besef van ouder worden Innovatie E-health en domotica Onderlinge hulp Samenlevingsopbouw/ samenredzaamheid Samenwerkende organisaties Vitale gemeenschap 3. Alle inwoners met een ondersteunings- of zorgvraag moeten in de Bommelerwaard op een passende plek kunnen wonen. A: Ja B: Ja, maar wel in een geclusterde woonvorm met meerdere personen en niet individueel in de wijk C: Nee, in de Bommelerwaard is het niet mogelijk om voor iedereen een passende woonplek te hebben

2

Uitwerking tafels

Tafel 1 Stimuleren toekomstdenken ouderen + netwerk 1. Wat is er besproken? - Vroegtijdig integraal het gesprek aangaan achter de voordeur met ouderen en hun netwerk over toekomstige woonwensen, het netwerk heeft hier een belangrijke rol in. - Integrale samenwerking tussen: welzijn, zorg, wonen, gemeente, netwerk is van belang. - Laat concrete voorbeelden zien: woongroep, domotica etc. - Zet in op bewustwording en bespreekbaar maken. - Tijdig (ondersteunen bij) informatie voor ouderen en netwerk, wijzen op mogelijkheden en tijdig verwijzen. Dit begint al eerder dan bij 65 jaar. - Mogelijkheden domotica en hulpmiddelen - Aandacht, behoefte, bewustzijn, coaching in de buurt - Actief stimuleren doorstromen - Multiculturele achtergrond van ouderen - Er is een tekort in de zorg, daardoor komt er meer zorg bij mantelzorgers te liggen 2. -

Wat is nog nodig/ moet terug komen in de woonzorgvisie? Bouwen naar behoefte en haalbaarheid Betaalbare woningen in kernen bij netwerk (eigen omgeving) Woningen voor meer generaties Wooninitiatieven gemakkelijk/ sneller maken Stimuleren mantelzorgwoningen + ondersteuning van mantelzorgers Maak splitsen van woningen gemakkelijker Clusteren woonzorgaanbod Organiseer zorg anders, slimmer Betrek ouderen Deel en bekijk goede voorbeelden Meer flexibele woonbouw: mantelzorgwoningen, tiny houses en tijdelijke starterswoningen Samenlevingsperspectief: keuze voor elkaar zorgen (en dit mogelijk subsidiëren) of marktwerking inkoop zorg Zet meer in op preventie vechtscheidingen -> minder 1 persoons hh, dus meer woningen vrij

Tafel 2 Ouderen in de wijk 1. Wat is er besproken? - Er is behoefte aan definitie/omschrijving van wijk en wat dan algemene voorzieningen zijn en wat omschrijving is van basisbehoeften (schaalgrootte). - Er is besef dat voorzieningen niet voor iedereen in alle kernen voorhanden kunnen zijn. - Bereikbaarheid (vervoer) en veiligheid in de wijk zijn belangrijk voor ouderen. - Idee: hondentoeslag. Ontmoetingsgedrag stimuleren en belonen. - Bewustwording en een cultuuromslag zijn nodig bij ouderen en de omgeving. - Burenhulp is een belangrijke voorwaarde zodat ouderen zo lang mogelijk in de wijk kunnen blijven wonen. - Een balans in de wijk van leeftijd (gemêleerd leeftijdsopbouw) (ouderen zijn kracht in de wijk) waarbij mensen zelfregie pakken en elkaar weten te vinden (zorgzame buurt) wat tot uiting komt in een combinatie van reuring en rust. 2. Wat is nog nodig/moet terug komen in de woonzorgvisie? - Inrichting van de wijk die uitnodigt tot ontmoeting - Burenhulp

3

-

Collectief aanbod (voorbeeld aanbod maaltijden samen met mantelzorgers). Faciliterend beleid opstellen: ondersteunen van initiatieven (voorbeeld van buurtverbinders in de wijk die hiervoor in ruil ‘gratis’ kunnen wonen.) Inzetten op pre-mantelzorgwoningen en generatie wonen Stimuleren woningaanpassing in huis/ logeren in huis

Tafel 3 Woonzorgvormen ouderen 1. 2. -

Wat is er besproken? Zorgzame buurten Gemeenschappelijke ruimte + zelfredzame woongroep Mantelzorgwoning (rugzak/ kangoeroe woning) Kleine appartementen, kleinschaligheid in clusters Woningsplitsen in eigen wijk Bejaardenhuis Variatie, niet alle ouderen zijn hetzelfde Streven naar vitale gemeenschappen Niet alle ouderen hebben zorg nodig, veel differentiatie in groep ouderen Goede voorbeelden: Woongroepen Cello, inzet van coaches, levensbestendige woningen, geclusterd VPT, om niet te hoeven groeien intramuraal, individuele woningen voor mensen met fysieke beperkingen met zorg omheen. Wij moeten ons denken vernieuwen om toekomstbestendig te zijn: 1. Overheid is niet verantwoordelijk voor alles. 2. Mensen tijdig bevragen over hun eigen verantwoordelijkheid voor de toekomst. Er is schaarste in woningen en in zorg. Wat is nog nodig/ moet terug komen in de woonzorgvisie? Zet is op kleinschalig, geclusterd en betaalbaar wonen (durf kleiner te bouwen). Combinatie jong en oud, mix van doelgroepen en leeftijden Minder vrijblijvend wonen, van te voren verwachtingen bespreken, x aantal uur beschikbaar voor de buurt. Mantelzorg faciliteren Faciliteren van informele zorgnetwerken Alle stakeholders betrekken bij ideeën Ontmoetingsplekken Communities, opbouwen van netwerken in buurten Meerdere jaren doorzetten Plan voor wanneer toekomstbestendige woningen vrij komen Nieuwbouwbeleid ouderen

Tafel 4 Kwetsbare inwoners in de wijk 1. Wat is er besproken/ wie behoort tot de doelgroep ‘kwetsbare’ inwoners (bundeling tafel 4 +5) Het woord ‘kwetsbaar’ is een grijs gebied. Want is een persoon kwetsbaar of de situatie? Vaak gaat het om een combinatie aan kwetsbare factoren die ervoor zorgt dat er een kwetsbare situatie ontstaat. Soms is de inwoner niet kwetsbaar, maar de situatie Er werd genoemd dat er niet zozeer behoefte is aan woonvormen, maar aan meer woningen. Woningen in een passende woonomgeving en met passende/maatwerk zorg.

4

-

Het is belangrijk dat mensen naar elkaar omkijken, elkaar kennen. Dit geldt voor alle leeftijdsgroepen en in elke fase van het leven. Aandacht en gastvrijheid in de wijk Groot belang van woonomgeving. Het is belangrijk dat mensen in een wijk aandacht hebben voor elkaar, dat er meer gezorgd moet worden voor elkaar en we elkaar meer ontmoeten.

Bij de doelgroep kwetsbare inwoners behoren volgens de aanwezigen: Vluchtelingen, statushouders en Verslaafde inwoners arbeidsmigranten Jongvolwassene met Maatschappelijke opvang begeleidingsvraag Uitbehandelden (fysiek en mentaal) Structureel overlastgever Mensen/gezinnen/kinderen die in Inwoner met (licht) verstandelijke armoede opgroeien beperking Verwaarloosde kinderen Inwoner met psychosociale beperking Mensen met dementie Ex-gedetineerde Verwarde persoon/ persoon met Een stille buur verward gedrag Jongere die net 18 is en geen stabiele Mensen in onveiligheid/ huiselijk thuissituatie heeft geweld De jongere die te lang thuis woont, Mensen die niet zelfstandig regie over waardoor er een kwetsbare situatie hun leven kunnen organiseren zonder ontstaat steunend netwerk De jongere met onvoldoende Ouderen (multiproblem) vaardigheden om volledig zelfstandig thuis te kunnen wonen Personen met fysieke beperking Laaggeletterden Daklozen 2. -

-

Wat is nog nodig/ moet terug komen in de woonzorgvisie? Burenhulp/ naastenzorg Time-out plekken Opvangplekken Woongroepen Een adviesplein plek (luisterend oor + hulp) Vervoer/ bereikbaarheid Professioneel vangnet Voorzieningen bijv. supermarkten en huisartsen Herkenbare en aanspreekbare wijkverpleging Ontmoetingsruimte/ plekken Aanjager in de wijk Plekken voor talent(ontwikkeling) Visie gericht op het creëren van krachtige straten/wijken/dorpen. Met aandacht voor combinaties in wijken/dorpen qua leeftijden, kwaliteitenmix (wie kan wat om een ander te helpen), tijd, geld, kennis, durven anders te denken binnen de gemeenschap Samenlevingsvisie: Meer zorg of meer zorgen voor elkaar? Van betaald naar onbetaald, zorgen voor elkaar Visie op moet iedereen in Bommelerwaard blijven wonen

Tafel 5 Passende woonzorgvormen voor ‘kwetsbare’ inwoners 1. Wat is er besproken/ wie behoort tot de doelgroep ‘kwetsbare’ inwoners (bundeling tafel 4 +5) Zie uitwerking bij tafel 4. 2. Wat is nog nodig/ moet terug komen in de woonzorgvisie? Projecten die wenselijk zijn in de Bommelerwaard: o Wonen eerst - een project, waarbij iemand een woning toegewezen krijgt met daarbij een lichte vorm van begeleiding.

5

LVB+ woonvorm - een woonvorm waarbij mensen met LBV nog wel zoveel mogelijk eigen autonomie houden, maar begeleiding op afroep. o Flexwoningen en woningen voor spoedzoekers Het zijn niet alleen de woonvormen en woningen die gebouwd moeten worden, maar net zo belangrijk voor de kwetsbare inwoner is het dat de wijk waar die woonvorm staat bijdraagt aan het proces van kwetsbaarheid naar kracht. Denk niet in categorieën/profielen kwetsbaren. Of je nu een jongere bent die niet langer thuis kan wonen, of een ex gedetineerde die geen eigen plek heeft, er moet niet voor iedere aparte groep iets anders bedacht worden. Het zijn vooral woonplekken die er moeten komen en daaromheen kan de zorg worden georganiseerd. Ga dit niet te vaak doen in aparte woonvormen. Samenlevingsvisie, samenkracht o

-

-

Tafel 6 Samenwerking 1. Wat is er besproken? We moeten meer toewerken naar netwerkzorg, waarbij zorgprofessionals echt voor de zorg worden ingezet, netwerk eromheen pakt de lichtere taken op. o Er zitten ook grenzen aan zaken overlaten aan het netwerk. o Daarnaast lukt het sommige mensen ook niet meer om regie te voeren op hun leven (bijvoorbeeld de stap zetten tot verhuizen); zij dienen geholpen te worden. Wederkerigheid als voorwaarde, dit is hard nodig. Starten met; wat kun je zelf betekenen voor je wijk of dorp? In plaats van: wat heb je nodig? KBO werkt met wijk contactpersonen die alert zijn op eenzaamheid en bezoeken brengen. Woonwaard: voor en door inwoners, hebben 3x per week inloop met gemeenschappelijke ruimten. Verschillen qua werken tussen Maasdriel en Zaltbommel maken het samenwerken er niet gemakkelijker op. Vervoer is een probleem dat inwoners naar activiteiten toe kunnen. Kijk naar de mogelijkheden van andere financiering (voorbeeld Ruwaard) Nieuwsgierig zijn naar elkaar; inwoner uitgangspunt, huisbezoeken zijn essentieel Iedereen over grenzen heen kijken 2. Wat is nog nodig/ moet terug komen in de woonzorgvisie? Weten van elkaar wie waar goed in is en elkaar versterken. Er is nodig waar organisaties/ mensen samenkomen; faciliteren hiervan is een voorwaarde.

Sociale kaarten (Kern Krachtig Bommel en OnsMaasdriel) zijn ook helpend maar het echte contact is ook nodig. Blijvende ondersteuning (kan ook vinger aan de pols zijn) vanuit welzijn bij initiatieven/ activiteiten in wijk/ dorp is soms nodig; er zit een max op wat je kan vragen van vrijwilligers. Centrale plekken voor ontmoeting, bijvoorbeeld in wijkhuizen, appartementencomplexen. Dubbelingen voorkomen: o qua zorginzet; werken vanuit vertrouwen, voorkomen dat 3x dezelfde uitvraag wordt gedaan (kost geld en tijd en zorgt voor irritatie bij inwoner). Er is een regisseur nodig. o Qua welke organisatie wat doet. o Verbinden aan IZA. Informele netwerken versterken Bommelerwaardse tafel voor zorg en eventueel welzijn/ andere partijen Algemene opmerkingen tafels: Betrek stakeholders bij ideeën Samenwerking met alle zorgpartijen / wonen / welzijn is nodig Maak plannen en voer deze (meerjarig) uit - Visie op wonen, zorg & welzijn

6