Verblijfsrecreatie Noordoost Twente eindrapport - BRVT juli 2023
Tekst van het document
Onderzoek verblijfsrecreatie« Noordoost Twente Eindrapport, juli 2023
Colofon ©Bureau voor Ruimte S Vrije Tijd, juli 2023 Voor
Samenwerkende gemeenten Noordoost Twente
Auteurs
E. (Ellen) Ruiter C. (Cindy) Gelderman N. (Natasja) Sonderen R. (Rozemarijn) Pool Bureau voor Ruimte S Vrije Tijd OK 72 Oude Kraan 72 - Unit 320 6811 LL Arnhem Tel: 06 1160 6286 Mail: ruiter@ruimteenvrijetijd.nl www.ruimteenvriietiid.nl
Beeldmateriaal
BUREAU VOOR RUIMTE S VRIJE TIJD
Pixabay
2
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Inhoudsopgave 1 Inleiding.......................................................................................................................... 5 2 Marktruimte.....................................................................................................................6 2.1 Inleiding...................................................................................................................6 2.2 Campings................................................................................................................. 9 2.3 Bungalowparken................................................................................................... 10 2.4 Hotels.....................................................................................................................10 2.5 Groepsaccommodaties..........................................................................................11 2.6 Overige categorieën............................................................................................... 12 3 Vraag- en aanbod.......................................................................................................... 15 3.1 Leefstijlvind er........................................................................................................
16 3.2 Vraaganalyse......................................................................................................... 16 3.3 Aanbodanalyse......................................................................................................17 3.4 Vraag en aanbod aan elkaar gerelateerd...............................................................25 3.5 Inwoners van de regio........................................................................................... 25 3.6 Dagrecreatie.......................................................................................................... 26 3.6 Kansrijke ontwikkelingsrichtingen op basis van de leefstijlanalyse...................... 27 4 Conclusies en aanbevelingen........................................................................................30 4.1 Belangrijkste conclusies........................................................................................30 4.2 Aanbevelingen....................................................................................................... 30 Bronnenlijst...................................................................................................................... 32 Bijlage 1. Leefstijlkleuring per bedrijf............................................................................... 33 Bijlage 2.
Leefstijlvinder vakantie en vrije tijd.................................................................. 38
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
3
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
\VW0P»
'v
■'tzïìrAl'- ft kźM'^:ŵ4?ų
V‘":
m&Mŝįtź
'
V
.
ï
1111 ««i
hfäŘffimwm
ţįšmmm f;.íí^äSSWB?Ä
s*.;«SiL ŴįŴŗ
Afbakening en definities Dit onderzoek richt zich op de sector verblijfsrecreatie. We hebben de verschillende sectoren van de verblijfsrecreatie als volgt De gemeenten Dinkelland, Tubbergen, Oldenzaal en Losser werken op
afgebakend:
verschillende manieren samen als het gaat om de vrijetijdseconomie. In 2018
"
B&B’s: logies inclusief ontbijtvoorziening.
hebben deze gemeenten een gezamenlijke nota verblijfsrecreatie opgesteld,
"
Bungalowparken: georganiseerde vakantiewoningen op één terrein.
"
Camperplaatsen: hoofdactiviteit gericht op camperplaatsen.
"
Campings: 26 of meer staanplaatsen.
"
Mini-campings: 25 of minder staanplaatsen.
"
Groepsaccommodaties.
Voor u ligt het onderzoeksrapport. Het onderzoek gaat in op twee
"
Hotels, pensions en hostels.
onderzoeksvragen:
"
Vakantiewoning, vakantiehuis(jeVappartement(en) niet op een
waarin ingegaan wordt op de kaders waarbinnen de verschillende vormen van verblijfsrecreatie zich kunnen blijven ontwikkelen. In 2023 wordt dit beleid herijkt. Voorliggend onderzoek biedt extra bouwstenen voor de herijking van dit beleid.
bungalowpark en zonder ontbijtvoorziening. 1.
Is er nog marktruimte voor nieuwe initiatieven in de verblijfsrecreatie in de regio Noordoost Twente? Zo ja, voor welke deelsectoren dan?
Boerenkamers zijn niet als aparte categorie meegenomen in dit onderzoek,
In hoofdstuk 2 gaan we daar eerst kwantitatief op in: wat kunnen op basis
maar vallen onder B&B’s of vakantiewoningen afhankelijk van of er een
van cijfermatige analyses zeggen over eventuele marktruimte voor nieuwe
ontbijtservice wordt aangeboden.
initiatieven? Figuur 1.1 De samenwerkende gemeenten in Noordoost Twente 2.
Voor welke leefstijlen is aantrekkelijk verblijfsrecreatief aanbod te vinden in de gemeenten en is dit passend bij de vraag? En welke concepten zijn het meest kansrijk? In hoofdstuk 3 gaan we aan de hand van de Leefstijlvinder in op kansrijke doelgroepen en concepten.
Totstandkoming en participatie Dit rapport is tot stand gekomen door een analyse met ontvangen cijfers van de gemeenten en MarketingOost, aangevuld met landelijk data. Daarnaast hebben we een online vragenlijst uitgezet (onze zogenaamde ‘online leefstijlscan’) onder de verblijfsrecreatieve ondernemers, aangevuld met bedrijfsbezoeken.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
5
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Figuur 2.1 Slaapplaatsen en aandeel gemeenten Noordoost Twente
2 Marktruimte In hoeverre is er nog marktruimte voor nieuwe initiatieven voor verblijfsrecreatie in Noordoost Twente? Op basis van een kwantitatieve analyse geven we een indicatie van de marktruimte voor de verschillende deelsectoren.
B Dinkelland
2.1 Inleiding
7.800 ; 460Zū
Tubbergen B Losser
De gemeenten in Noordoost Twente werken al jaren samen als het gaat om de B Oldenzaal
vrijetijdseconomie. De regio heeft, als onderdeel van Twente, veel te bieden voor bewoners en bezoekers. Binnen Overijssel is Twente de grootste toeristische regio, goed voor 181 miljoen euro aan vakantiebestedingen per jaar. In 2022 telde Twente bijna 20.000 banen in de vrijetijdssector (LISA.nl). Noordoost Twente heeft daarin een vijfde aandeel (2107o) met 4.150 banen. In Noordoost Twente tellen we, op basis van de toeristenbelasting, ongeveer 864.000 overnachtingen per jaar en ruim 17.000 slaapplaatsen bij hotels,
Ondanks impactvolle coronajaren en verschillende tegenslagen waar de sector
campings, bungalowparken, B&B’s, camperplaatsen en losse
mee te maken heeft - waaronder de hoge brandstof- en energieprijzen,
vakantiewoningen. Figuur 2.1 geeft daarvan de verdeling per gemeente weer.
dalende koopkracht en krapte op de arbeidsmarkt - wordt naar de toekomst toe een verdere groei van toerisme in Twente verwacht. De prognoses voor Twente geven een flinke, verwachtte groei weer tot 2030, namelijk een groei van 2707o tot 4407o van het aantal overnachtingen (2019-2030, zie toelichting verderop in dit hoofdstuk). Noordoost Twente ligt hiermee dus op een gunstige plek. Hoe vertaalt zich dat naar eventuele marktruimte voor verschillende vormen van verblijfsrecreatie? Daarvoor hebben we aanvullende analyses uitgevoerd. Een kwantitatieve analyse van de marktruimte voor verblijfsrecreatie geeft aan in hoeverre er ruimte is (of ontstaat) voor aanvullend aanbod, en voor welk type logies.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
6
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Deze analyse is tot stand gekomen op basis van overnachtingscijfers uit de
goed te inventariseren en dit te relateren aan de overnachtingen, konden
toeristenbelasting, de planvoorraden in de vier gemeenten, een inventarisatie
we tot een berekende inschatting komen van de bezettingsgraden in
van het aanbod en inschatting van de bezettingsgraden.
Noordoost Twente per logiestype.
We staven de uitkomsten aan de ontwikkeling van aanbod, overnachtingen en
5.
De planvoorraad: welke plannen liggen er per logiestype, en met welke
bezetting op Twents niveau (bron: CBS en MarketingOost) en aan landelijke
beoogde capaciteit? Deze trekken we in mindering van de marktruimte. We
trends en ontwikkelingen.
gaan uit van concrete planvoorraad (redelijk concrete plannen, waar al een beoogd aantal bedden aan gekoppeld kan worden) en minder-
Werkwijze
concrete planvoorraad (plannen waarbij de omvang nog onbekend is).
De volgende analyses vormen de basis voor het inschatten van de marktruimte: 1.
2.
De omvang van het aanbod, via het aantal accommodaties en het aantal
Kortom: we kijken naar de huidige en de verwachte vraag (overnachtingen en
slaapplaatsen, gestaafd met de ontwikkelingen in Twente. We gaan hierbij
prognose), aanbod en capaciteit, bezettingsgraden en trends. Als de
uit van het totale aanbod (niet van een steekproef zoals bij de
bezettingsgraad van een logiestype onder de landelijk gemiddelde
leefstijlenanalyse).
bezettingsgraad ligt, dan nemen we aan dat er binnen dat logiestype nog
De ontwikkeling van de vraag, via het aantal overnachtingen, inclusief een
ruimte is om méér overnachtingen te herbergen. Als de bezettingsgraad bóven
prognose naar de toekomst, gestaafd met de ontwikkelingen in Twente.
het landelijk gemiddelde ligt, dan nemen we aan dat er weinig plaats meer is om extra vraag (overnachtingen) te herbergen. Dan trekken we de conclusie dat
^
Vraagprognose: om de toekomstige vraag (overnachtingen) in te
er marktruimte is: de extra vraag biedt de gelegenheid om extra bedden te
schatten, maken we vraagprognoses. Hierbij gaan we uit van twee
creëren binnen het logiestype.
scenario’s, waarbij we de ontwikkeling van het aantal overnachtingen in Twente in de periode 2012-2019, dóórtrekken naar 2030. In scenario
Gezamenlijk leiden deze gegevens tot een indicatie van de kwantitatieve
1 zijn we uitgegaan van geremde groei door de coronajaren. In
marktruimte. Een harde berekening van de marktruimte (in aantallen bedden)
scenario 2 zijn we uitgegaan van herstelde groei (de groei zet zich als
is niet mogelijk gebleken bij gebrek aan historische reeksen van vraag- en
vanouds door, alsof er niets gebeurd is). Met beide scenario’s en
aanbodontwikkeling en bezettingsgraden op het niveau van Noordoost
prognoses verwachten we op Twents niveau flinke groei van het
Twente. Hiervoor sluiten de aangeleverde cijfers onvoldoende op elkaar aan;
aantal overnachtingen. In de analyses hebben we gebruik gemaakt
bijvoorbeeld alleen al omdat iedere gemeente een andere indeling van
van deze prognoses, verbijzonderd naar logiestype. We noemen
logiestypes hanteert. Om die reden is het maken van prognoses op niveau van
steeds de ‘range’ van deze scenario’s (minst verwachte groei en meest
Noordoost Twente niet mogelijk, dit hebben we op Twents niveau gedaan (zie
verwachte groei).
hiervoor de alinea vraagprognose hierboven). Ook is het daarmee onmogelijk om deze marktruimte-analyse te verbijzonderen naar gemeenteniveaus.
3.
Trends en ontwikkelingen sector-breed en per logies, die invloed hebben op het aanbod en de (verwachte) vraag.
4.
De bezettingsgraden, als graadmeter voor de verhouding vraag-aanbod, in relatie tot landelijke bezettingsgraden als ‘normgetal’. Door het aanbod
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
7
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Conclusies
Samengevat ziet dat er als volgt uit:
In de volgende paragrafen beschrijven we per logiestypes onze bevindingen. Voor de snelle lezers volgen hier de belangrijkste conclusies:
4
Hotels
■4
Campings
Positieve marktruimte
We zien positieve marktruimte voor hotels, vanwege de verwachte forse
Licht positieve marktruimte
groei van de vraag, een goede bezettingsgraad bij het huidige aanbod en de
Beperkte marktruimte
beperkte planvoorraad.
4
Bungalows
4
Groepsaccommodaties
Geen marktruimte
We zien positieve marktruimte voor campings, omdat de vraag groeit (trendbreuk) en omdat er relatief goede bezettingsgraden zijn bij het
Vergelijking met eerder onderzoek
bestaande aanbod. Hierbij is rekening gehouden met de (meer) concrete planvoorraad.
"
Hotels: bij het hotelaanbod zien we positieve marktruimte, wat
"
Campings: de marktruimte voor campings en kampeerconcepten valt
overeenkomt met de analyses die gemaakt zijn in 2019. positief uit, in tegenstelling tot eerder onderzoek in 2019. Dat heeft te
We zien geen marktruimte voor aanvullend bungalowaanbod, bovenop de
maken met een (vermoedelijke) trendbreuk in de populariteit van
planvoorraad. De vraag naar bungalowvakanties groeit en het huidige
kamperen in eigen land. Tot de coronapandemie hadden we te maken
aanbod heeft een relatief goede bezetting. De markt staat er goed voor. De
met een structureel teruglopende vraag. Sinds de pandemie is dat
marktruimte wordt echter al volledig voorzien met de huidige planvoorraad.
omgekeerd en heeft er een herontdekking plaatsgevonden van kamperen in eigen land.
We zien geen marktruimte voor groepsaccommodaties, omdat de vraag
"
naar verwachting niet of nauwelijks zal groeien, omdat er bij het bestaande
Bungalows: in 2019 zagen we dat er positieve marktruimte voor bungalowparken. In deze analyse stellen we dat bij naar geen
aanbod nog ruimte lijkt om (eventuele) additionele vraag te accommoderen
marktruimte. De markt staat er goed voor maar de planvoorraad voorziet
(vanwege de relatief lage bezettingsgraad) en omdat er al een plannen
al volledig in de berekende marktruimte.
liggen voor uitbreiding van het aanbod.
"
Groepsaccommodaties: we concluderen dat er geen marktruimte is voor groepsaccommodaties). Dit komt overeen met de analyses in 2019.
NB bij alle vormen van verblijfsrecreatie, ook waar we een positieve marktruimte
Destijds concludeerden we dat er licht negatieve marktruimte was; een
zien, is onderscheidend vermogen van een initiatief van belang voor de
term die we nu niet meer gebruiken.
kansrijkheid: initiatieven die iets toevoegen aan wat er nog niet is en daarmee inspringen op een vraag uit de markt, zijn veel kansrijker dan een initiatief met
In de volgende paragrafen gaan we in op de individuele sectoren.
een 'standaard’ accommodatie waar er al meerderen van te vinden zijn. Bij marktruimte draait het dus nooit alleen om kwantiteit alleen, maar ook om het concept, dit wordt verder geïllustreerd in hoofdstuk 3.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
8
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
campings, etc.). Mensen hebben behoefte om even weg te zijn uit het normale
2.2 Campings
(drukke) leven en zoeken de natuur op (NBTC, 2023). Positieve marktruimte voor aanvullend kampeeraanbod Richting 2030 zien we positieve marktruimte voor aanvullend kampeeraanbod
Bezetting: met het totale aanbod in beeld, en het aantal overnachtingen per
in Noordoost Twente. We zien ruimte voor enkele kleine campings of een grote
logiestype, kunnen we de slaapplaatsbezetting berekenen van campings in
camping. Ténzij deze vanuit de minder-concrete planvoorraad gerealiseerd
Noordoost Twente. Deze ligt net iets boven het landelijk gemiddelde. We doen hiermee de aanname dat de bezettingsgraden van het kampeeraanbod in
worden (zie kanttekening).
Noordoost Twente goed is, en dat er bij het bestaande aanbod weinig plaats meer is om extra overnachtingen (zie prognose) te accommoderen.
Vraag en aanbod: bij de 24 campings en 30 minicampings* die wij in beeld hebben in Noordoost Twente, is sprake van een stijgende vraag, te zien in een
Planvoorraad: er zijn plannen in Noordoost Twente voor uitbreiding van het
stijging van het aantal overnachtingen. Dit concluderen we op basis van toeristenbelasting-gegevens van de vier gemeenten in Noordoost Twente,
aanbod met een camping, mini-campings en trekkershutten. Het is nog
waarbij we (gemiddeld genomen) groei zien van het aantal kampeernachten.
onbekend wat de beoogde capaciteit van deze initiatieven is. In de
Cijfers op Twents niveau onderschrijven dit: op Twents niveau1 noteren de
kanttekening (zie onder) maken we een schatting van wat het betekent voor de
campings eveneens een toename in overnachtingen in de periode 2017-2022,
marktruimte als het bij deze plannen om omvangrijke campings gaat.
waarvan met name recent sinds de coronajaren.
Daarnaast is een camping voornemens om plaatsen om te vormen naar
Op het niveau van Twente kunnen we prognoses maken van de vraag naar
verhuurlodges, met een vermindering van de capaciteit.
kampeerovernachtingen in 2030. Deze prognoses komen uit op een range2 van geringe tot redelijke groei van de vraag, tot maximaal ongeveer 200Zo groei (ten
Kortom: uitgaande van de verdere groei voor kampeerovernachtingen en
opzichte van 2019).
rekening houdend met de (meer) concrete planvoorraad, voorzien we positieve marktruimte voor meerdere kleine campings of een grote camping, mits er
Trends: het traditionele kamperen in Nederland in een tent of (sta)caravan liep
sprake is van aanvullende, of vernieuwende initiatieven, die een verrijking zijn
jarenlang terug in Nederland. In dat opzicht heeft de coronapandemie voor een
voor het bestaande aanbod.
trendbreuk gezorgd: we zien nu een sterk toenemende vraag en herontdekking van kamperen in eigen land, met name in de bijzondere kampeerconcepten en
Kanttekening: als ook de onzekere planvoorraad gerealiseerd wordt -
verhuurobjecten. Het succes van bijzondere campingconcepten, zoals pop-up
waaronder een initiatief voor een camping en een initiatief voor een camping /
festivalcampings, laat zien dat onderscheidende concepten vraag kunnen
camperplaatsen in Dinkelland - én het zou hier twee grootschalige campings
creëren en weer voor groei kunnen zorgen. Daarnaast zien we toenemende
betreffen (500-1000 plaatsen), dan zou dat resulteren in een zeer beperkte
interesse in verblijfsrecreatie bij de boer (kamperen bij de boer, B&B’s, mini-
1 Twente, exclusief de Sallandse Heuvelrug. Bron: Regiomonitor MarketingOost, onderliggend
2 Voor het berekenen van de prognoses hebben we gewerkt met meerdere scenario’s. Deze range
databestand.
beschrijft de bandbreedte van de twee uiterste scenario’s. Zie de werkwijze (eerder in dit hoofdstuk) voor meer uitleg over deze prognoses.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
9
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
resterende marktruimte. Overigens kan de marktruimte ook benut worden door
Bezetting: de slaapplaatsbezetting in bungalows in Noordoost Twente is
meerdere, kleinschaligere initiatieven.
vergelijkbaar met het landelijk gemiddelde. Op basis hiervan nemen we aan dat er bij het bestaande aanbod nauwelijks plaats is om additionele (extra) vraag te accommoderen. Oftewel: de toekomstige, extra vraag naar
*Minicampings: als standaard geldt dat we bedrijven met minder dan 25 plaatsen als minicamping definiëren. Het is niet bekend welk deel van de
bungalowvakanties in Noordoost Twente zal overwegend in nieuw of
kampeernachten in Noordoost Twente doorgebracht wordt op minicampings;
aanvullend bungalowaanbod geaccommodeerd moeten worden.
ook zijn er geen gegevens bekend over de bezetting van minicampings. Zodoende kunnen we de marktruimte niet verbijzonderen naar campings en
Planvoorraad: in gemeente Losser zijn er gevorderde plannen voor het openen
mini-campings.
van een Landal park met 69 vakantiewoningen op wat voorheen camping Olde
2.3 Bungalowparken
eenheden en er is een (minder concreet) plan met 24 eenheden. Gezamenlijk
Kottink was. Daarnaast zijn er in Losser plannen voor een park met 68 telt dat op tot ruim 600 bedden in de planvoorraad.
Geen marktruimte voor aanvullend bungalowaanbod Kortom: uitgaande van de verwachte groei naar bungalowvakanties en de
Richting 2030 zien we dat de bungalowmarkt er goed voor staat, met een
(gemiddeld genomen) goede bezetting van het huidige aanbod, zien we
groeiende vraag. Desondanks zien we geen marktruimte voor aanvullend
marktruimte voor bungalowaanbod. Trekken we daar de huidige planvoorraad
bungalowaanbod in Noordoost Twente, omdat de planvoorraad al in de
vanaf, dan blijft er geen resterende marktruimte over.
toekomstige vraag voorziet. Hierbij is al rekening gehouden met het toekomstige Landal park op Olde Kottink in Losser.
2.4 Hotels Vraag en aanbod: er zijn 6 bungalowparken in Noordoost Twente, waarbij we in de afgelopen jaren (gemiddeld genomen) een stijgende vraag zien. Cijfers op
Positieve marktruimte voor aanvullend hotelaanbod
Twents niveau onderschrijven deze groeiende vraag. Naar verwachting zal de
Richting 2030 zien we positieve marktruimte voor aanvullend hotelaanbod in
vraag naar bungalowovernachtingen richting 2030 verder toenemen. Onze
Noordoost Twente. We zien ruimte voor een á twee middelgrote hotels erbij.
prognoses van de vraag komen uit op een range van ongeveer 350Zo tot 5007o
Als ook de onzekere planvoorraad gerealiseerd wordt (een plan voor een hotel
groei in 2030 ten opzichte van 2019.
met 20 kamers) én drie 'opvanghotels' terug op de markt komen, dan drukt dat de marktruimte iets, en zien we marktruimte voor tot een klein tot middelgroot
Trends: bungalowparken voorzien in de behoeften van consumenten die vaker,
hotel.
korte uitstapjes willen maken, in een (luxe) comfortabele accommodatie. Er zijn ook uitdagingen voor de verblijfsrecreatie sector. De consument is veeleisend
Vraag en aanbod: we tellen op dit moment 22 hotels ^pensions en hostels) in
en diffuus in zijn wensen. We zien schaalvergroting (capaciteit neemt toe) en
Noordoost Twente. Dat zijn er iets minder dan enkele jaren geleden. Een aantal
branchevervaging, waarbij bedrijven de samenwerking opzoeken of uitbreiden
hotels is gestopt of heeft geen toeristische functie meer. Op basis van de
met dagrecreatie om zodoende meer jaarrond inkomsten te genereren.
toeristenbelasting gegevens trekken we de conclusie dat het aantal hotelovernachtingen in Noordoost Twente de laatste jaren desondanks wel
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
10
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
toegenomen is. Twentse cijfers onderschrijven deze ontwikkeling. Ondanks dat
2.5 Groepsaccommodaties
de coronajaren moeilijk waren voor hotels, is de sector weer terug op het pre corona niveau. Naar 2030 toe wordt een groei verwacht van het aantal
Geen marktruimte voor aanvullend groepsaccommodatie-aanbod
hotelovernachtingen met een range van 20 tot 5000o.
Richting 2030 zien we zeer beperkte marktruimte voor aanvullend aanbod van groepsaccommodaties in Noordoost Twente. Hierbij is al rekening gehouden
Trends: richting 2030 verwachten we een verder toenemende vraag naar hotels
met twee plannen in Losser met een gezamenlijke omvang van ruim 110
in Twente. Op korte termijn merken hotels mogelijk nog de gevolgen van de
bedden.
coronapandemie, totdat de buitenlandse en zakelijke markt volledig hersteld zijn. Binnenlands toerisme lijkt inmiddels hersteld te zijn. Hotels kunnen
Vraag en aanbod: de gemeenten in Noordoost Twente hebben inzicht in het
profiteren van de groeiende shortbreak-markt; steeds meer mensen trekken er
aantal overnachtingen bij 14 groepsaccommodaties in de afgelopen jaren, en
vaker op uit voor een kort verblijf.
deze cijfers laten groei zien. Twentse cijfers wijzen uit dat de groeps
Bezetting: de slaapplaatsbezetting in hotels in Noordoost Twente ligt bijna 10
2022) ligt het aantal overnachtingen hoger ligt dan ooit tevoren, sinds de eerste
onder het landelijk gemiddelde. Dat betekent dat er bij het bestaande aanbod
meting in 2012 (CBS, Statistiek Logiesaccommodaties, 2012-2022). Op basis
in Noordoost Twente weinig ruimte meer is om de verwachte extra vraag in de
hiervan concluderen we dat de vraag naar groepsaccommodaties weer groeit,
toekomst te accommoderen. Zodoende ontstaat er marktruimte.
maar het is nog onzeker of dit een ‘inhaalvraag’ is van groepsverblijven sinds de
accommodaties het heel zwaar hebben gehad in de coronajaren. Inmiddels (in
coronapandemie, en of dit in de toekomst zich voortzet. De prognoses van de Planvoorraad: er is op dit moment geen concrete planvoorraad bekend, wel
vraag naar groepsaccommodaties in Twente komen voor 2030 dan ook uit op
‘minder concrete’ planvoorraad: er is een initiatief voor een hotel van 20
een range van lichte daling (-60) tot lichte groei (+40) van de vraag.
kamers bekend. Daarnaast zijn enkele hotels tijdelijk in gebruik (geweest) als opvanglocatie voor onder meer vluchtelingen. We trekken deze hotels in
Trends: richting 2030, als de sector herstelt is van de coronapandemie,
mindering van de marktruimte, ervanuit gaande dat deze hotels in de toekomst
verwachten we:
weer op de recreatieve markt komen.
"
een licht stijgende vraag naar eigentijdse groepsaccommodaties, en
"
een dalende vraag naar traditionele (verouderde) groepsaccommodaties.
Kortom, uitgaande van een verwachtte forse groei van de vraag, een goede
Redenen hiervoor zijn enerzijds de afname van vakanties door scholen en
bezettingsgraad en beperkte planvoorraad, voorzien we marktruimte voor
(kerkelijke) verenigingen en anderzijds de toenemende diversiteit van
aanvullend hotelaanbod in Noordoost Twente richting 2030.
reisgezelschappen, zoals samengestelde gezinnen, drie generatie vakanties en vakanties met vrienden en daarmee een toenemende vraag naar luxe,
Kanttekening: overigens zijn er ook hotelconcepten die een extra eigen,
comfortabele accommodaties. Concurrentie neemt toe vanuit andere
additionele vraag kunnen genereren, en zo de marktruimte kunnen uitbreiden.
logiestypes - denk aan grote bungalowhuizen en familiekamers in hotels.
Het gaat daarbij om concepten die een grote eigen vraag genereren zoals congreshotels, boetiekhotels met een bijzonder aantrekkelijk product, of ketenhotels met merktrouwe gasten. BUREAU VOOR RUIMTE S VRIJE TIJD
11
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Bezetting: uitgaande van het huidige aantal overnachtingen en de maximale
Twente, vergeleken met (vergelijkbare gegevens uit) andere regio’s. Dit geeft
slaapplaatscapaciteit bij groepsaccommodaties in Noordoost Twente
dan geen inzicht in directe marktruimte, maar het geeft wel aan of er relatief
becijferen we dat de huidige bezetting een aantal procent onder de landelijke
veel of weinig aanbod is in Noordoost Twente.
bezetting ligt. Naar verwachting is er dus bij het bestaande aanbod in Noordoost Twente nog ruimte om een eventuele groei van de vraag (in het
B&B’s
meest gunstige scenario +4%) te accommoderen.
Relatief veel B&B’s, vraag naar B&B’s neemt toe
Planvoorraad: er zijn twee plannen bekend in Losser, met een gezamenlijke
Noordoost Twente telt tenminste 37 Bed & Breakfasts met gezamenlijk bijna
uitbreiding van de capaciteit met zo’n 110 bedden. In Dinkelland speelt een
250 slaapplaatsen. Het is niet bekend hoeveel overnachtingen hierbij
ondernemer met het idee om uit te breiden met 12 bedden. Met deze plannen
doorgebracht worden, omdat dit niet als aparte categorie geregistreerd wordt
is rekening gehouden in het berekenen van de marktruimte.
door de gemeenten. Cijfers over de ontwikkeling van het aantal overnachtingen
Kortom: we verwachten richting 2030 geen marktruimte voor aanvullend
dat er sprake is van continue toename, die voorlopig niet zal afnemen.
bij B&B’s in Overijssel of Nederland ontbreken eveneens, maar wel is duidelijk aanbod van groepsaccommodaties, omdat we niet of nauwelijks groei van de vraag voorzien, er bij het bestaande aanbod nog ruimte lijkt om (eventuele)
B&B’s voorzien in veel behoeften van de huidige consument. Steeds meer
additionele vraag te accommoderen en er ruim 120 bedden in de planvoorraad
mensen willen vaker korte uitstapjes maken, inclusief overnachting in
staan.
kleinschalige en bijzondere accommodaties. Daarnaast hebben consumenten meer behoefte aan privacy, luxe en comfort, waar veel B&B’s op in weten te spelen. De shortbreak markt is daarnaast een interessante groeimarkt, waar
2.6 Overige categorieën
B&B’s van kunnen profiteren.
Daarnaast is er in de regio behoefte aan inzicht in marktruimte voor B&B’s, Zetten we de B&B’s in Noordoost Twente af tegen het aantal overnachtingen in
individuele vakantiewoningen en camperplaatsen. Voor deze categorieën zijn
de regio3, dan komen we uit op een dichtheid van 3,7 B&B’s per 100.000
echter weinig tot geen data beschikbaar is om een kwantitatieve analyse van
overnachtingen. Dat is een hogere dichtheid dan het Overijssels gemiddelde
marktruimte te maken. De inschatting van marktruimte voor deze categorieën
(3,1) en landelijk gemiddelde (2,3).
is gebaseerd op informatie die wel voor handen is.
Kortom: naar verwachting blijven B&B’s de komende jaren onverminderd populair en zal de vraag blijven toenemen. De dichtheid van B&B’s in
Werkwijze
Noordoost Twente is echter relatief hoog. Hierbij moet wel opgemerkt worden
Om uitspraken te doen over B&B’s, camperplaatsen en losse vakantiewoningen
dat de B&B-markt een dynamische markt is. Het is vaak een nevenactiviteit, wat
hebben we gekeken naar de dichtheid. Dat wil zeggen, het aantal
zorgt dat B&B’s soms alleen in het weekend open of zijn ze soms voor langere
voorzieningen in verhouding tot het aantal overnachtingen in Noordoost
3 NB: op totaalniveau; die bij B&B’s zijn immers niet bekend. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
12
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
periode gesloten zijn. Ook zorgt het ervoor dat B&B’s soms relatief snel worden
Elders in Nederland zien we, als we het aantal camperplaatsen afzetten tegen
geopend of juist weer gesloten.
toeristische overnachtingen in een gebied, dichtheidscijfers tussen de 1,2 (ZuidHolland) en 2,3 (Noord-Limburg). Op basis hiervan - en het feit dat de dichtheid
Camperplaatsen
in Noordoost Twente hoger zal liggen als ook de capaciteit bij (mini)campings
Gemiddeld aantal camperplaatsen, groeiende vraag en landelijk tekort
en parken meegenomen wordt - verwachten we dat de regio een gemiddelde dichtheid heeft qua camperplaatsen.
In het onderzoek tellen we ten minste 6 aanbieders van camperplaatsen in Noordoost Twente met zo’n 170 plaatsen. Daarnaast zijn er meerdere
Kortom: naar verwachting zet de groeiende vraag naar campervakanties de
campings, minicampings en vakantieparken waarbij campers welkom zijn4. Het
komende jaren voort, terwijl er al sprake is van een landelijk tekort aan
is niet bekend hoeveel overnachtingen in Noordoost Twente doorgebracht
camperplaatsen. De dichtheid in van het aantal camperplaatsen in Noordoost
worden in een camper. Ook ontbreken dergelijke cijfers op provinciaal of
Twente gemiddeld te noemen; het is niet veel en niet weinig.
landelijk niveau. Losse vakantiewoningen Gemiddeld aantal losse vakantiewoningen, maar weinig gegevens bekend
Wel is duidelijk dat de vraag in Nederland naar overnachtingsplekken voor campers hard groeit. Het aantal campers in Nederland stijgt, evenals het aantal camperlocaties. Desondanks stelt de Nederlandse Kampeerauto Club (NKC)
Losse recreatiewoningen zijn solitaire bungalows en/of huisjes die niet op een
vast dat er nog steeds een tekort is aan overnachtingsplekken voor
park of verblijfsrecreatieterrein zijn gelegen. Noordoost Twente telt ruim 50
camperaars. Het wordt steeds moeilijker een plek te vinden. NKC zoekt
aanbieders van deze losse vakantiewoningen (niet op een park), met een
oplossingen in tijdelijke vergunningen voor uitbreiding van het aantal
capaciteit van ongeveer 450 bedden. Een aantal aanbieders heeft meerdere
camperplaatsen of het tijdelijk aanbieden van camperplaatsen bij boeren.
huisjes. Daarnaast zijn er ongeveer 25 bedrijven die - naast een hoofdactiviteit zoals kamperen - ook losse vakantiewoningen verhuren. Die hebben we niet in
Op basis van de genoemde aanbieders van camperplaatsen, met ongeveer 170
deze analyse meegenomen.
standplaatsen, komen we tot dichtheid van 1,9 camperplaatsen in Noordoost Twente per 10.000 overnachtingen (in totaal). Hierbij zijn de totale
We hebben ons zoveel mogelijk beperkt tot de vakantiewoningen die
overnachtingen in de vier gemeenten, afgezet tegen het totale aantal
toeristisch in gebruik zijn, maar dat is niet overal bekend. Het is ook niet
standplaatsen. In werkelijkheid zal de dichtheid hoger liggen, omdat er ook
bekend hoeveel overnachtingen doorgebracht worden in de losse
campings, minicampings en vakantieparken zijn die plaats bieden aan
vakantiewoningen. Ook ontbreken dergelijke cijfers, of informatie over trends
camperaars.
en ontwikkelingen, op provinciaal of landelijk niveau.
4 De gereguleerde overnachtingsplaatsen (gemeentelijke camperplaatsen) zijn hier niet in meegenomen, bij gebrek aan gegevens. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
13
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Zetten we de slaapplaatsen bij vakantiewoningen in Noordoost Twente af tegen het aantal overnachtingen in de regio, dan komen we uit op een dichtheid van 5,0 vakantiewoningen per 100.000 overnachtingen. Dat is vergelijkbaar met de dichtheid in de Achterhoek (5,3). Dat doet vermoeden dat dit een gangbare verhouding is in dit deel van Nederland. We zien echter ook veel hogere dichtheden (Friesland) en veel lagere dichtheden (Noord-Limburg). Er zijn geen gegevens bekend om te vergelijken met Overijssel of Nederland. Kortom: omdat dat de markt voor losse vakantiewoningen zich moeilijk in cijfers laat vangen en er maar zeer beperkt gegevens beschikbaar zijn, trekken we de voorzichtige conclusie dat er in Noordoost Twente een gemiddeld aanbod van losse vakantiewoningen is. We sluiten niet uit aanvullend aanbod ook economisch rendabel en winstgevend kan zijn.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
14
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
3 Vraag- en aanbod
Figuur 3.1 Model Leefstijlvinder met het Nederlands gemiddelde (MarketResponse,2021)
In dit hoofdstuk werken we de vraag-aanbod analyse uit met behulp van de Leefstijlvinder. We bekijken voor welke leefstijl het verblijfsrecreatieve aanbod in Noordoost Twente met name aantrekkelijk is. Dit zetten we vervolgens af tegen de vraag van de verblijfsgast.
3.1 Leefstij Ivinder De Leefstijlvinder geeft inzicht in het gedrag, de waarden en behoeften van Nederlandse recreanten en toeristen op basis van psychologische en sociologische kenmerken. Dit maakt het mogelijk om beter in te spelen op de gewenste beleving van (potentiële) bezoekers en te werken naar een gezonde balans tussen de vraag en het verblijfsrecreatieve aanbod in de regio. De leefstijlsegmentatie onderscheidt zeven doelgroepen met allemaal een
3.2 Vraaganalyse
eigen vrijetijdsprofiel, ook wel leefstijlen genoemd. De zeven leefstijlen zijn: Avontuur-, Plezier-, Harmonie-, Verbindings-, Rust-, Inzicht en Stijlzoekers en zijn weergegeven in figuur 3.1. Hier is ook direct te zien wat de grootte is van
Het Continu Vakantie Onderzoek (20205) biedt inzicht in het leefstijlprofiel van
deze groepen in Nederland.
de verblijfsgast aan de provincie Overijssel. Deze data zijn niet op gemeente- of regio-niveau beschikbaar. In onderstaand figuur vergelijken we het leefstijlprofiel van de verblijfsgast aan Overijssel met het gemiddelde profiel van de Nederlander die in het binnenland op vakantie gaat.
5 Deze data zijn helaas niet heel actueel; er wordt momenteel een verkenning uitgevoerd op landelijk schaal om te kijken of deze data op regionaal niveau betrouwbaarder gemaakt zouden kunnen worden, maar naar verwachting is dat complex. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
16
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Figuur 3.2 Leefstijlprofiel van de verblijfsgast aan Overijssel, vergeleken met de gemiddelde binnenlandse verblijfsgast (CVO, 2020).
herinnerd om deel te nemen. De resultaten uit de scan zijn vervolgens allemaal door ons gecontroleerd en waar nodig aangepast; "
Verblijfsgast Overijssel
1307o
Ondernemers van grootschalige verblijfsrecreatie (hotels, bungalowparken en campings) die de scan niet hebben ingevuld, hebben we bezocht
Ĵ.2%
(uitgezonderd van enkele bedrijven die liever niet mee wilden werken), tenzij deze in 2019 reeds deel hebben genomen aan het voorgaande
Binnenlandse verblijfsgast
Ĵ.4%
15%
onderzoek. Waar mogelijk zijn wij in gesprek gegaan met de ondernemer, een vertegenwoordiger van het bestuur van een organisatie, of een
B Avontuurzoeker Verbindingszoeker BStijlzoeker
I Plezierzoeker Rustzoeker
B Harmoniezoeker Inzichtzoeker
personeelslid van een bedrijf om een goed beeld te krijgen van de bezoekerservaring op locatie; "
Wat valt op? "
"
Daarnaast hebben we de website en andere online informatiemiddelen bekeken om de kleuring van een accommodatie waar nodig aan te passen.
De groep rustzoekers is veel sterker vertegenwoordigd onder de vakantieganger naar Overijssel dan onder de gemiddelde binnenlandse
We hebben bij alle stappen gekeken naar wat de aangeboden beleving is en bij
verblijfsgast, en de groep stijlzoekers is minder sterk vertegenwoordigd.
welke leefstijlen deze beleving het meeste aansluit. In interne werksessies zijn
Verder zien we enkele kleine nuances. Zo komt de plezierzoeker relatief iets
alle bedrijven die deel uit maken van het onderzoek besproken door het
vaker naar Overijssel, en de verbindings- en inzichtzoeker relatief iets
projectteam, zodat we op een eenduidige manier te werk konden gaan.
minder. "
Voor de overige leefstijlen lijkt het leefstijlprofiel van de vakantieganger
In totaal zijn 109 bedrijven van een leefstijlkleuring voorzien (zie figuur 3.3; zie
aan Overijsel op het profiel van de Nederlander die in Nederland op
bijlage 2 voor de leefstijlkleuring per bedrijf). Dit is ongeveer 590Zo van het totaal
vakantie gaat.
aan aangeschreven bedrijven in de regio (186). Figuur 3.3 Aantal deelnemende bedrijven leefstijlscan totaal en per gemeente t.o.v. totaal aantal benaderde bedrijven.
3.3 Aanbodanalyse Met behulp van de Leefstijlvinder hebben we het verblijfsrecreatieve aanbod in
Totaal (590Zo)
per accommodatie één of meerdere dominante leefstijl(en) naar voren
Tubbergen (480Z)
gekomen. Voor deze analyse hebben we de volgende stappen doorlopen:
Dinkelland (75%)
"
We hebben alle ondernemers in de verblijfsrecreatie sector in de
Oldenzaal (47%)
gemeenten Tubbergen, Dinkelland, Oldenzaal en Losser een online scan
Losser (56%)
toegestuurd. Ondernemers konden met deze bedrijventest hun aanbod ‘kleuren’. Waar nodig zijn ondernemers nog tweemaal via de e-mail
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
186
109
Noordoost Twente ‘gekleurd’: na het analyseren van de accommodaties zijn er
0
17
50
100
150
200
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Figuur 3.4 Aantal deelnemende bedrijven onderzoek (respons) per accommodatievorm (hoofdactiviteit) t.o.v. het aantal benaderde bedrijven.
Landgoed de Wilmersberg Deze accommodatie is aantrekkelijk voor de inzichtzoeker en stijizoeker
Totaal (590^)
Groepsaccommodatie (93'^)
B&B (410Zo)
Hotel/pension/hostel (9ľ^) Bron foto 1 en foto 2: Wiimersberg.nl
Vakantiehuisje(sVappartement(en) niet op een bungalowpark (33'^)
Landgoed de Wilmersberg is een viersterrenhotel met wellness en restaurant in De Lutte. Het is één van de meest duurzame hotels van Nederland en heeft een
Bungalowpark (50'^)
Green Key Goud keurmerk. Minicamping (6S%)
Het hotel is zeer natuurlijk gelegen in een rustige en groene omgeving. De Camperplaats (50%)
voorzieningen zijn goed en bieden een zekere vorm van luxe. Het is een zeer duurzaam hotel en heeft de Green Key Goud onderscheiding. Ook is het hotel
Camping (95'^)
gericht op de omgeving met vele wandelpaden en fietspaden die vanaf het landgoed vertrekken. Wel biedt de locatie privacy, rust en stilte. Dit zijn allemaal waarden die voor de inzichtzoeker heel belangrijk zijn.
De procentuele deelname ligt het hoogst bij de campings, 9507o (19 van de 21 bedrijven) heeft deelgenomen aan dit onderzoek. Bij de vakantiehuizen ligt de
De stijlzoeker vindt op Landgoed de Wilmersberg een exclusieve ervaring
deelname het laagst met slechts 33^o. Deze bedrijven zijn na enkele
waarin ze volledig in de watten gelegd worden. De sportfaciliteiten, wellness en
herinneringen via de e-mail ook niet bezocht.
hoge kwaliteit horeca dragen bij aan de ultieme ervaring voor de stijlzoeker.
Illustratie van voorzieningen
aan.
Daarnaast spreekt ook het kwaliteitskeurmerk van Green Key deze doelgroep In deze paragraaf geven we ter illustratie enkele voorbeelden van kleuringen van verblijfsrecreatievoorzieningen in Noordoost Twente.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
18
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Spaboerderij Nutter
Camping Sproakstee
Deze accommodatie is aantrekkelijk voor de avontuurzoeker en stijizoeker
Deze accommodatie is aantrekkelijk voor de rustzoeker en verbindingszoeker
Bron foto 1 en foto 2: spaboerderij.ni
Bron foto 1 en foto2: campingsproakstee.ni
Spaboerderij Nutter is een kleinschalig verblijfsaccommodatie met sauna en
Camping Sproakstee is een kleinschalige camping in De Lutte. Het is een
wellness in Nutter. Het bedrijf biedt een exclusief verblijf met unieke wellness
eenvoudige camping met ruime plaatsen en goede basisvoorzieningen. De
ervaring aan, met bijzondere behandelingen die allemaal een relatie hebben
camping heeft daarnaast de mogelijkheid om boerengolf te spelen.
met de boerderij. Er is veel aandacht voor de natuur, rust en privacy en behandelingen worden op de persoon afgestemd tijdens een intake. Het is
De kleinschaligheid en rust spreekt de rustzoeker aan. Ook de ruime plekken
mogelijk om op de spaboerderij te verblijven in een landschapskamer,
waardoor men zich terug kan trekken op de eigen plek is iets wat de rustzoeker
boerderijlodge of boerderijkamer.
prettig vindt. Ook zijn er geen bijzondere voorzieningen, oogt de website laagdrempelig en is het mogelijk om de camping te bezoeken voorafgaand aan
De unieke beleving waar de avontuurzoeker naar op zoek is vindt hij/zij in de
de boeking. Dit geeft de rustzoeker zekerheid.
natuurlijk gelegen landschapskamer en de bijzondere behandelingen, zoals het op blote voeten over sparrentakken wandelen, het plaatsen nemen in een
De verbindingszoeker voelt zich ook aangetrokken tot de kleinschalige, rustige
stoomcabine nadat het lichaam is ingesmeerd met aarde of het plaats nemen
en natuurlijke karakter dat de camping uitstraalt. De plekken zijn rondom een
in een warm bierbad. De avontuurzoeker waardeert privacy; de
veldje geplaatst waar men de mogelijkheid heeft om samen te komen, indien
kleinschaligheid van de voorziening spreekt deze doelgroep erg aan.
gewenst. Ook de mogelijkheid om een gezamenlijke activiteit zoals boerengolf te doen op de camping spreekt deze doelgroep aan.
De verblijfsaccommodatie heeft een luxe, unieke en exclusieve uitstraling, iets waar de stijlzoeker enthousiast van wordt. De persoonlijke aandacht, de luxe en het laten verwennen kan de stijlzoeker erg waarderen. Ze krijgen hierdoor het gevoel van exclusiviteit en dat mag best wat kosten.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
19
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Keuzemogelijkheden
PapiUon Country Resort Deze accommodatie is aantrekkelijk voor de plezierzoeker en harmoniezoeker
In figuur 3.5 geven we voor het onderzochte verblijfsrecreatieve aanbod in de gemeenten van Noordoost Twente weer wat de aantrekkingskracht hiervan is op de verschillende leefstijlen. We geven het aantal keuzemogelijkheden weer waarbij elk bedrijf, ongeacht de omvang of capaciteit, als een keuzemogelijkheid voor de consument wordt gezien. Eén bedrijf kan voor meerdere leefstijlen aantrekkelijk zijn. Figuur 3.5 Aantal keuzemogelijkheden verblijfsrecreatie aanbod in Noordoost Twente per leefstijl
Bron foto 1 en foto 2: papilioncountryresort.com
120
109
100
Het Papillen Country Resort is een camping in Denekamp. Ze bieden
80
kampeerplekken, ruime plekken met privé sanitair, camperplekken, glamping
54
60
accommodaties, vakantiehuisjes en stacaravans. Er is een animatieteam, een
40
zwembad met waterspeeltuin, een zwemvijver, winkel, restaurant,
20
kinderboerderij en meer.
0
12
15
15
53
51
11
I
19
De harmoniezoeker voelt zich op deze camping zeer op zijn/haar gemak. Er is voor iedereen wat wils en niemand hoeft zich te vervelen. Zeker de standaard kampeerplaatsen of de stacaravans zijn aantrekkelijk voor deze doelgroep. Het hoeft niet speciaal of bijzonder, zolang iedereen het maar naar zijn zin heeft. Het uitgebreide faciliteitenaanbod draagt hier vooral aan bij.
Leeswijzer: figuur 3.5 laat zien dat 54 van de 109 verblijfsrecreatieve bedrijven die zijn onderzocht aantrekkelijk zijn voor de verbindingszoeker. In veel gevallen is
De plezierzoeker zoekt ook voor iedereen wat wils. Vooral veel vertier en
een bedrijf aantrekkelijk voor meerdere leefstijlen. Daarom telt het totaal aantal
gezelligheid is voor deze doelgroep belangrijk, dit is te vinden in de vele
keuzemogelijkheden op tot219.
voorzieningen, het animatieteam en de waterspeeltuin. De eigentijdse glamping accommodaties zijn ook erg aantrekkelijk voor de plezierzoeker. Deze
Wat valt op?
eigentijdse, net wat anders dan anders, accommodaties geven de gewenste
"
bijzondere draai aan de kampeervakantie.
In Noordoost Twente zijn de meer dan de helft van de bedrijven aantrekkelijk voor verbindingszoekers (54), rustzoekers (53) en inzichtzoekers (51). De overige vier leefstijlen hebben veel minder keuzemogelijkheden.
BUREAU VOOR RUIMTE Å VRIJE TIJD
20
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Leefstijlprofiel naar capaciteit Er zijn grote verschillen in het aantal slaapplaatsen, of capaciteit, tussen de
Figuur 3.7 Leefstijlprofiel verblijfsrecreatie naar capaciteit in Noordoost
verschillende verblijfsrecreatie bedrijven. De meeste B&B’s zijn zeer kleinschalig
Twente
met slechts enkele slaapplaatsen, terwijl bijvoorbeeld Camping De Molenhof een omvangrijk park is met veel slaapplaatsen. Deze capaciteit (van de a Avontuurzoeker
steekproef) nemen we mee in de kleuring van Noordoost Twente om een betrouwbaarder beeld te geven van de kleuring van het aanbod. In Noordoost
a Plezierzoeker
Twente is het totale aanbod aan slaapplaatsen in de door ons onderzochte
a Harmoniezoeker
bedrijven 15.079, waarvan veruit de meesten verzorgd worden door campings
a Verbindingszoeker
(zie figuur 3.6).
a Rustzoeker a Inzichtzoeker a Stijlzoeker
3.6 Aantal slaapplaatsen (capaciteit) per accommodatievorm Totaal
15079
Camping
10381
Hotel/pension/hostel
| 1549
Minicamping
| 1317
Bungalowpark
| 822
Groepsaccommodatie
| 552
Camperplaats
| 179
Wat valt op? "
Gekeken naar het aantal slaapplaatsen, is er het meeste aanbod aantrekkelijk voor de harmonie- en verbindingszoeker. Samen vormen deze twee leefstijlen 480Zo van het totaal. Het aanbod voor de harmoniezoeker wordt met name bepaald door de grootschalige familiecampings in de regio (onder andere Camping De Molenhof,
Vakantiehuisjejsj/appartementjen)
Camping De Rammelbeek en Recreatiepark ’n Kaps).
1 AA 144
niet op een bungalowpark B&B
Daarnaast is er relatief veel aantrekkelijk aanbod voor de rustzoeker (1607o).
"
Voor de avontuurzoekers en in mindere mate plezier-, inzicht-, en stijlzoekers is er slechts beperkt geschikt aanbod te vinden in de regio.
135 0
"
4000
8000
12000
16000
Als we kijken naar het leefstijlprofiel van de verblijfsrecreatie gerelateerd aan het aantal slaapplaatsen, dan zien we in Noordoost Twente het volgende beeld:
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
21
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Figuur 3.9 Leefstijlprofiel verblijfsrecreatie naar capaciteit per accommodatievorm
Figuur 3.8 Leefstijlprofiel verblijfsrecreatie naar capaciteit per gemeente Losser (33)1
13/
Oldenzaal
2 11/
3% 11%
24/
18%
17%
13% Camping (20)
51/
Dinkelland (45)
14/
36/
Camperplaats 0/ (3) 1/10/
23/
21/
18/
10/
17/
55/
2/
19/
44/
15/
8/
(3) B Plezierzoeker
Rustzoeker
Inzichtzoeker
B Harmoniezoeker
27/
43/
10/
18/
46/
19/
Z 9/
0/
6/02/
0Z
71/
B Verbindingszoeker 0/
Vakantiehuisj
Stijlzoeker
e(sVappartem B/3% 10/ ent(en) niet...
Wat valt op? "
11/
130/!/ Bungalowpark
B Avontuurzoeker
7/
0/ Minicamping (19)
Tubbergen (24)
19/
1/ 10/
25/
(8)
3Z
Hotel/pension /hostel (21)
In de gemeente Losser is het meeste aanbod aantrekkelijk voor
36/
17/
45/
15/
19/
3/
37/
verbindings-, rust- en inzichtzoekers. "
0/
In de gemeente Oldenzaal is het aanbod met name aantrekkelijk voor de
B&B (15)
26/
12/
48/
7/
verbindingszoeker en in mindere mate rustzoeker. "
In de gemeente Dinkelland vinden vooral de harmonie- en Groepsaccom modatie (13)
verbindingszoekers veel aantrekkelijk aanbod. "
In gemeente Tubbergen zijn er voornamelijk aantrekkelijke slaapplaatsen voor de harmoniezoeker en in mindere mate voor de plezierzoeker
i/
19/
8/
31/
13/
B Avontuurzoeker
B Plezierzoeker
B Harmoniezoeker
B Rustzoeker
B Inzichtzoeker
B Stijlzoeker
10/
15/
B Verbindingszoeker
Wat valt op? "
De campings in Noordoost Twente zijn met name aantrekkelijk voor de harmoniezoekers en in mindere mate verbindings- en plezierzoekers.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
22
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
"
Camperplaatsen zijn met name aantrekkelijk voor de verbindingszoeker Belangrijkste conclusies over de leefstijlprofielen van het aanbod van
(hier betreft het een klein aantal bedrijven). "
Noordoost Twente
Minicampings zijn voor het overgrote deel aantrekkelijk voor de rustzoeker
1.
en verbindingszoeker. "
zijn deze bedden verdeeld over slechts een paar grootschalige
De bungalowparken bieden met name aantrekkelijke
verblijfsrecreatie bedrijven.
verblijfsaccommodatie voor de rustzoekers (hier betreft het een klein
2.
aantal bedrijven). "
3.
aantal slaapplaatsen voor deze leefstijl beperkt is.
Hotels, pensions en hostels hebben met name aantrekkelijk aanbod voor 4.
de stijlzoeker, inzichtzoeker en verbindingszoeker.
Op de volgende pagina wordt het ‘gekleurde’ aanbod (de steekproef) op
De groepsaccommodaties bieden voornamelijk aantrekkelijk aanbod voor
de kaart weergegeven.
de verbindingszoekers en in mindere mate plezierzoekers.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
De avontuurzoeker vindt veruit het minste aantrekkelijk aanbod in de regio, zowel in keuzemogelijkheden als in aantal bedden.
De B^B‘ s bieden voornamelijk aantrekkelijke slaapplaatsen aan voor inzicht- en verbindingszoekers.
"
Voor de inzichtzoeker zijn er ook veel keuzemogelijkheden, echter zijn dit veelal kleinschalige verblijfsaccommodaties waardoor het
rustzoeker.
"
In de regio is er voor de verbindingszoeker en rustzoeker het meeste aanbod beschikbaar als we kijken naar de keuzemogelijkheden.
De vakantiehuizen en appartementen die niet op een bungalowpark staan hebben met name aantrekkelijk aanbod voor de inzichtzoeker en
"
Voor de harmoniezoeker zijn de meeste bedden beschikbaar, echter
23
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Figuur 3.10 Ligging van ‘gekleurd’ aanbod (de steekproef) in Noordoost Twente Rlngstraŭe
Dotmarsum
B403Í
Getelo
Pfofieturaai
Nordhorn
ļbbergérï Tubb'
lezenveen
,n\»PIIO
klemesweg
Dinkel
Dinkelland Albergen
Almelo
Oldenzaal
Weerselo
,,
N738
Leefstijlen logies Noordoost Twente Borne
Gili
Avontuur rlcz cr
Delden
Hengelo Lossi
Q) Harmonie Q Verbinding
m Rust
Goor
A Inz cht
Enschede
® Stjl
Glanerbrug
BUREAU VOOR RUIMTE ŭ VRIJE TIJD
24
Grnnau
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Leeswijzer: Figuur3.9 laat het aanbod van verblijfsrecreatie in Noordoost Twente
3.4 Vraag en aanbod aan elkaar gerelateerd
zien, in relatie tot het leefstijlprofiel van de verblijfsgast aan Overijssel (CVO, 2020), In deze paragraaf zetten we vraag en aanbod tegen elkaar af. Dit doen we door
bij gebrek aan data op een lager schaalniveau. in de analyse is gebruik gemaakt
het leefstijl profiel van de verblijfsgast aan Overijssel (zoals aangegeven
van een index, waar een getal van 100 een ideale situatie toont. Hoe verder het
beschikken we helaas niet over data op een lager schaalniveau) af te zetten
getal afwijkt van 100, hoe groter de onbalans is. Waarbij een getal hoger dan 100
tegen de leefstijlkleuring van het aanbod in de regio. We gaan er in
meer aanbod t.o.v. de vraag betekent, en een getal onder de 100 meer vraag
onderstaande analyses vanuit dat er kansen in de markt liggen wanneer de
t.o.v. het aanbod.
vraag groter is dan het aanbod (in de figuur de staafjes naar onder). We gaan er ook vanuit dat er (meer dan) voldoende aanbod is als de vraag kleiner is dan
Wat valt op?
het aanbod (in de figuur de staafjes naar boven).
"
Er is relatief veel aanbod voor harmonie- en verbindingszoekers.
Let op! Deze vraag-aanbodvergelijking is kwalitatief, gericht op de
"
Er is relatief weinig aanbod voor de avontuur-, en in mindere mate rust-,
"
Voor de stijlzoeker lijkt het aanbod nagenoeg in evenwicht te zijn met de
plezier- en inzichtzoekers t.o.v. de vraag.
aantrekkingskracht van het verblijfsrecreatieve aanbod op verschillende leefstijlconsumenten. Deze figuur geeft dus geen informatie of er kwantitatief
vraag.
voldoende aanbod is ten opzichte van de vraag (dus of er bijvoorbeeld extra capaciteit nodig is). Het betreft dus geen haalbaarheidsanalyse op bedrijfs- of
3.5 Inwoners van de regio
sectorniveau. Wel geeft deze analyse aan welke ontwikkelingen er vooral in kunnen spelen op de gewenste beleving van gasten. Daarnaast gaat het hier uitsluitend om de verblijfsrecreatie. Uiteraard is het ook
In deze paragraaf vergelijken we het leefstijlprofiel van de inwoner van de regio
van belang dat er voldoende aantrekkelijk aanbod is in zowel de dag- als
met het aanbod. We maken deze vergelijking om te zien of het profiel van de
verblijfsrecreatie om een aantrekkelijke bestemming te zijn voor een bepaalde
inwoners matcht met het aanbod. We doen dit niet omdat we de inwoner als
leefstijl.
mogelijke gebruiker van het aanbod zien (wat overigens best mogelijk is), maar omdat toerisme op sociaal gebied invloed heeft in de publieke ruimte. Een
Figuur 3.11 Vraag- en aanbodvergelijking voor de leefstijlen op index
groot verschil in het profiel van de inwoner en de verblijfsgast kan voor frictie zorgen, en tegenpolen in het leefstijlmodel kunnen zich vooral veel aan elkaar
250 B Avontuurzoekers
gaan ergeren door conflicterende waarden en gedrag.
195 ----------180
200
B Plezierzoekers B Harmoniezoekers
150 Verbindingzoekers 100
B Rustzoekers 94 B Inzichtzoekers
50 0
29
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
B Stijlzoekers
25
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Figuur 3.12 Leefstijlprofiel van het aanbod aan verblijfsrecreatie (op capaciteit) en de inwoner van Noordoost Twente t.o.v. het gemiddelde leefstijlprofiel van de inwoner van Nederland.
3.6 Dagrecreatie In september 2022 is een vraag-aanbod analyse uitgevoerd voor de dagrecreatie in de regio Noordoost Twente als onderdeel van het provinciale
Aanbod verblijfsrecreatie NOT
m
m
vitaliteitonderzoek naar de dagrecreatie in Overijssel (Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, september 2022). In dit onderzoek zijn 29 bedrijven uit Noordoost Twente meegenomen. Figuur 3.11 geeft het leefstijlprofiel weer van het
Inwoner NOT
Inwoner Nederland
1507o
m
1807o
B Avontuurzoekers
1207o
1307o
I Plezierzoekers
17%
1307o
1907o
dagrecreatieve aanbod van Noordoost Twente t.o.v. de regio Twente.
Figuur 3.13 Leefstijlprofiel van het aanbod aan dagrecreatie in Twente en specifiek Noordoost Twente.
1607o
B Harmoniezoekers
Leeswijzer: Figuur 3.12 laat zien dat in Noordoost Twente relatief meer stijizoekers, verbindingszoekers, inzichtzoekers, en in mindere mate harmoniezoekers en rustzoekers wonen t.o.v. Nederlands gemiddelde. Als we dat naast het aanbod leggen zien we dat het aanbod in de regio een aantrekkingskracht heeft op enkele van de doelgroepen die relatief veel voorkomen onder de inwoners.
■ Avontuurzoekers
«Plezierzoekers
«Harmoniezoekers
B Rustzoekers
B Inzichtzoekers
B Stijlzoekers
B Verbindingzoekers
Wat valt op? "
Het aanbod is met name aantrekkelijk voor de harmoniezoeker en Wat valt op?
verbindingszoeker. Deze leefstijlen komen ook relatief vaak voor onder de
*
inwoners van de regio, maar niet in grote mate. "
dagrecreatief aanbod voor de rustzoeker, gevolgd door de avontuurzoeker.
190Zo van de inwoners van de regio bestaat uit stijlzoekers, wat relatief meer
Ook de inzichtzoeker vindt iets meer aantrekkelijk aanbod in Noordoost
is dan het Nederlands gemiddelde. Deze doelgroep komt dus onder de
Twente t.o.v. de hele regio Twente.
inwoners relatief vaker voor in deze regio maar wordt enigszins beperkt
De stijl- en plezierzoeker vinden duidelijk minder aantrekkelijk
aangetrokken tot het verblijfsrecreatieve aanbod in de regio. Hetzelfde
dagrecreatief aanbod in Noordoost Twente t.o.v. de rest van de regio.
geldt voor de inzichtzoeker.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
T.o.v. de rest van de regio zien we in Noordoost Twente een groter
26
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
hoewel uit de kwalitatieve analyse de vraag iets groter lijkt dan het beschikbare
3.6 Kansrijke ontwikkelingsrichtingen op basis van de Leefstij La n a Lys e
aanbod is dit verschil voor deze doelgroep verwaarloosbaar. Hieronder illustreren we hoe aantrekkelijk aanbod er voor de avontuurzoeker,
Uit deze vraag-aanbod analyse kunnen we constateren dat het aanbod voor de
plezierzoeker en inzichtzoeker uit zou kunnen zien.
avontuurzoeker beperkt is. Voor deze leefstijl lijken de meeste kansen te liggen voor nieuw aanbod. Dit is in lijn met het provinciale onderzoek uit 2019. Toen
Avontuurzoeker
lagen de kansen voor Twente vooral bij de avontuurzoeker en stijlzoeker,
De avontuurzoeker is op zoek naar bijzondere,
gevolgd door de plezierzoeker en inzichtzoeker. Daarnaast is uit het
gekke of verrassende locaties. Dit mag heel
dagrecreatieonderzoek (2022) gebleken dat er voor de avontuurzoeker relatief
eenvoudig en het liefst kleinschalig: basic,
veel aantrekkelijk dagrecreatief aanbod is in de regio Noordoost Twente. Ook
camping, hostel, (air)BnB. Ze houden van een
daardoor lijkt het ontwikkelen van nieuw verblijfsrecreatief aanbod voor deze
creatieve omgeving die ze inspiratie biedt en
leefstijl kansrijk, daarmee komt het totaalaanbod voor de avontuurzoeker beter
worden enthousiast van een plek waar ze zich
in balans.
kunnen ontwikkelen (waar ze bijvoorbeeld vrijwilligerswerk kunnen doen of yoga kunnen
Daarnaast zien we een (kleine) disbalans bij de plezierzoeker en inzichtzoeker.
beoefenen). Ze gaan het liefst op pad met
In het dagrecreatieonderzoek (2022) kwam naar voren dat er beperkt
gelijkgestemden en doen graag sportieve en
aantrekkelijk aanbod is in de regio voor de plezierzoeker. Ook werd nieuw
culturele activiteiten. Standaard vermaak en grote groepen is iets wat de
dagrecreatief aanbod voor de plezierzoeker als kansrijk gezien, omdat in de
avontuurzoeker minder waardeert. Ook de avontuurzoeker is bovenmatig
analyses de vraag groter bleek dan het aanbod. Nieuw aanbod voor
geïnteresseerd in duurzaamheid.
verblijfsrecreatie zal uitsluitend kansrijk zijn indien deze ontwikkeling hand in hand gaat met nieuw dagrecreatief aanbod.
Plezierzoeker De plezierzoeker verblijft graag op een plek waar
Ook zien we nog (beperkte) kansen voor de inzichtzoeker. Deze leefstijl heeft
voor iedereen wat te doen is. Een plek met veel
een grote interesse voor cultuur en natuur en past goed bij het DNA van de
activiteiten, vermaak en voorzieningen. Het liefst
regio. Ook heeft deze leefstijl vaak een voorkeur voor kleinschalige
verblijven ze in een bijzondere, verrassende
accommodaties, waardoor we kunnen stellen dat er nog kansen zijn voor
omgeving. Ze houden van verschillende type
nieuw verblijfsrecreatief aanbod voor de inzichtzoeker.
accommodaties: een camping, (luxe) hotel, bungalowpark of hostel met een eigentijdse en
Hoewel er ook een beperkte disbalans is tussen de vraag en het aanbod voor
bijzondere inrichting. Zolang er goede faciliteiten
de rustzoeker zien we deze doelgroep niet als kansrijk om nieuw aanbod voor
zijn, ze kunnen genieten van enige luxe en gemak,
te creëren. De rustzoeker gaat veel minder vaak dan gemiddeld op vakantie, en
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
en er lekker kunnen eten en drinken.
27
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Inzichtzoeker De inzichtzoeker verblijft graag op een plek waar de praktische voorzieningen goed geregeld zijn en waar het interieur enige luxe en comfort biedt. Bij voorkeur verblijven ze in kleinschalige voorzieningen die geen massale uitstraling hebben. Ze kiezen relatief vaak voor bekende hotelketens, een bed & breakfast of een bungalow of huisje niet op een park. Ze vinden privacy, rust en stilte heel belangrijk en zijn daarnaast gericht op de omgeving en wat er te doen is qua cultuur en natuur. Ze zijn bovenmatig geïnteresseerd in duurzaamheid.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
28
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
4 Conclusies en aanbevelingen
4.2 Aanbevelingen Dit onderzoek geeft de eerste inzichten in de kansrijkheid en wenselijkheid van
In dit hoofdstuk geven we de belangrijkste conclusies van het onderzoek weer en geven we enkele aanbevelingen voor de op te stellen nota verblijfsrecreatie.
4.1 Belangrijkste conclusies
nieuwe initiatieven in de verblijfsrecreatie. Om deze ontwikkelingen mogelijk te maken én in goede banen te leiden is een rol voor de gemeenten weggelegd. We adviseren de gemeenten daarom in het nieuw op te stellen beleid voor nieuwe verblijfsaccommodaties rekening te houden met de volgende elementen: