Verblijfsrecreatie Noordoost Twente eindrapport - BRVT, juli 2023
Tekst van het document
Colofon ©Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, juli 2023 Voor
Samenwerkende gemeenten Noordoost Twente
Auteurs
E. (Ellen) Ruiter C. (Cindy) Gelderman N. (Natasja) Sonderen R. (Rozemarijn) Pool Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd OK 72 Oude Kraan 72 – Unit 320 6811 LL Arnhem Tel: 06 1160 6286 Mail: ruiter@ruimteenvrijetijd.nl www.ruimteenvrijetijd.nl
Beeldmateriaal
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
Pixabay
2
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
1 Inleiding .............................................................................................................................................. 5 2 Marktruimte ....................................................................................................................................... 6 2.1 Inleiding ..................................................................................................................................... 6 2.2 Campings................................................................................................................................... 9 2.3 Bungalowparken ................................................................................................................... 10 2.4 Hotels ....................................................................................................................................... 10 2.5 Groepsaccommodaties ........................................................................................................ 11 2.6 Overige categorieën .............................................................................................................. 12 3 Vraag- en aanbod ...........................................................................................................................
15 3.1 Leefstijlvinder ......................................................................................................................... 16 3.2 Vraaganalyse .......................................................................................................................... 16 3.3 Aanbodanalyse ...................................................................................................................... 17 3.4 Vraag en aanbod aan elkaar gerelateerd ......................................................................... 25 3.5 Inwoners van de regio .......................................................................................................... 25 3.6 Dagrecreatie ........................................................................................................................... 26 3.6 Kansrijke ontwikkelingsrichtingen op basis van de leefstijlanalyse .......................... 27 4 Conclusies en aanbevelingen ...................................................................................................... 30 4.1 Belangrijkste conclusies ...................................................................................................... 30 4.2 Aanbevelingen........................................................................................................................
30 Bronnenlijst......................................................................................................................................... 32 Bijlage 1. Leefstijlkleuring per bedrijf ............................................................................................ 33 Bijlage 2. Leefstijlvinder vakantie en vrije tijd ............................................................................. 38
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
3
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
4
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Afbakening en definities Dit onderzoek richt zich op de sector verblijfsrecreatie. We hebben de verschillende sectoren van de verblijfsrecreatie als volgt afgebakend: ▪ B&B’s: logies inclusief ontbijtvoorziening. ▪ Bungalowparken: georganiseerde vakantiewoningen op één terrein. ▪ Camperplaatsen: hoofdactiviteit gericht op camperplaatsen. ▪ Campings: 26 of meer staanplaatsen. ▪ Mini-campings: 25 of minder staanplaatsen. ▪ Groepsaccommodaties. ▪ Hotels, pensions en hostels. ▪ Vakantiewoning, vakantiehuis(je)/appartement(en) niet op een bungalowpark en zonder ontbijtvoorziening.
Voor u ligt het onderzoeksrapport. Het onderzoek gaat in op twee onderzoeksvragen: 1.
2.
Is er nog marktruimte voor nieuwe initiatieven in de verblijfsrecreatie in de regio Noordoost Twente? Zo ja, voor welke deelsectoren dan? In hoofdstuk 2 gaan we daar eerst kwantitatief op in: wat kunnen op basis van cijfermatige analyses zeggen over eventuele marktruimte voor nieuwe initiatieven?
Boerenkamers zijn niet als aparte categorie meegenomen in dit onderzoek, maar vallen onder B&B’s of vakantiewoningen afhankelijk van of er een ontbijtservice wordt aangeboden. Figuur 1.1 De samenwerkende gemeenten in Noordoost Twente
Voor welke leefstijlen is aantrekkelijk verblijfsrecreatief aanbod te vinden in de gemeenten en is dit passend bij de vraag? En welke concepten zijn het meest kansrijk? In hoofdstuk 3 gaan we aan de hand van de Leefstijlvinder in op kansrijke doelgroepen en concepten.
Totstandkoming en participatie Dit rapport is tot stand gekomen door een analyse met ontvangen cijfers van de gemeenten en MarketingOost, aangevuld met landelijk data. Daarnaast hebben we een online vragenlijst uitgezet (onze zogenaamde ‘online leefstijlscan’) onder de verblijfsrecreatieve ondernemers, aangevuld met bedrijfsbezoeken.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
5
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Figuur 2.1 Slaapplaatsen en aandeel gemeenten Noordoost Twente 1.200 ; 7%
2.900 ; 17% Dinkelland 7.800 ; 46% Tubbergen Losser
De gemeenten in Noordoost Twente werken al jaren samen als het gaat om de vrijetijdseconomie. De regio heeft, als onderdeel van Twente, veel te bieden voor bewoners en bezoekers. Binnen Overijssel is Twente de grootste toeristische regio, goed voor 181 miljoen euro aan vakantiebestedingen per jaar. In 2022 telde Twente bijna 20.000 banen in de vrijetijdssector (LISA.nl). Noordoost Twente heeft daarin een vijfde aandeel (21%) met 4.150 banen.
Oldenzaal
5.200 ; 30%
In Noordoost Twente tellen we, op basis van de toeristenbelasting, ongeveer 864.000 overnachtingen per jaar en ruim 17.000 slaapplaatsen bij hotels, campings, bungalowparken, B&B’s, camperplaatsen en losse vakantiewoningen. Figuur 2.1 geeft daarvan de verdeling per gemeente weer.
Ondanks impactvolle coronajaren en verschillende tegenslagen waar de sector mee te maken heeft – waaronder de hoge brandstof- en energieprijzen, dalende koopkracht en krapte op de arbeidsmarkt – wordt naar de toekomst toe een verdere groei van toerisme in Twente verwacht. De prognoses voor Twente geven een flinke, verwachtte groei weer tot 2030, namelijk een groei van 27% tot 44% van het aantal overnachtingen (2019-2030, zie toelichting verderop in dit hoofdstuk). Noordoost Twente ligt hiermee dus op een gunstige plek. Hoe vertaalt zich dat naar eventuele marktruimte voor verschillende vormen van verblijfsrecreatie? Daarvoor hebben we aanvullende analyses uitgevoerd. Een kwantitatieve analyse van de marktruimte voor verblijfsrecreatie geeft aan in hoeverre er ruimte is (of ontstaat) voor aanvullend aanbod, en voor welk type logies.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
6
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Deze analyse is tot stand gekomen op basis van overnachtingscijfers uit de toeristenbelasting, de planvoorraden in de vier gemeenten, een inventarisatie van het aanbod en inschatting van de bezettingsgraden. We staven de uitkomsten aan de ontwikkeling van aanbod, overnachtingen en bezetting op Twents niveau (bron: CBS en MarketingOost) en aan landelijke trends en ontwikkelingen.
5.
Werkwijze De volgende analyses vormen de basis voor het inschatten van de marktruimte: 1. De omvang van het aanbod, via het aantal accommodaties en het aantal slaapplaatsen, gestaafd met de ontwikkelingen in Twente. We gaan hierbij uit van het totale aanbod (niet van een steekproef zoals bij de leefstijlenanalyse). 2. De ontwikkeling van de vraag, via het aantal overnachtingen, inclusief een prognose naar de toekomst, gestaafd met de ontwikkelingen in Twente. ▶
3. 4.
goed te inventariseren en dit te relateren aan de overnachtingen, konden we tot een berekende inschatting komen van de bezettingsgraden in Noordoost Twente per logiestype. De planvoorraad: welke plannen liggen er per logiestype, en met welke beoogde capaciteit? Deze trekken we in mindering van de marktruimte. We gaan uit van concrete planvoorraad (redelijk concrete plannen, waar al een beoogd aantal bedden aan gekoppeld kan worden) en minderconcrete planvoorraad (plannen waarbij de omvang nog onbekend is).
Kortom: we kijken naar de huidige en de verwachte vraag (overnachtingen en prognose), aanbod en capaciteit, bezettingsgraden en trends. Als de bezettingsgraad van een logiestype onder de landelijk gemiddelde bezettingsgraad ligt, dan nemen we aan dat er binnen dat logiestype nog ruimte is om méér overnachtingen te herbergen. Als de bezettingsgraad bóven het landelijk gemiddelde ligt, dan nemen we aan dat er weinig plaats meer is om extra vraag (overnachtingen) te herbergen. Dan trekken we de conclusie dat er marktruimte is: de extra vraag biedt de gelegenheid om extra bedden te creëren binnen het logiestype.
Vraagprognose: om de toekomstige vraag (overnachtingen) in te schatten, maken we vraagprognoses. Hierbij gaan we uit van twee scenario’s, waarbij we de ontwikkeling van het aantal overnachtingen in Twente in de periode 2012-2019, dóórtrekken naar 2030. In scenario 1 zijn we uitgegaan van geremde groei door de coronajaren. In scenario 2 zijn we uitgegaan van herstelde groei (de groei zet zich als vanouds door, alsof er niets gebeurd is). Met beide scenario’s en prognoses verwachten we op Twents niveau flinke groei van het aantal overnachtingen. In de analyses hebben we gebruik gemaakt van deze prognoses, verbijzonderd naar logiestype. We noemen steeds de ‘range’ van deze scenario’s (minst verwachte groei en meest verwachte groei).
Gezamenlijk leiden deze gegevens tot een indicatie van de kwantitatieve marktruimte . Een harde berekening van de marktruimte (in aantallen bedden) is niet mogelijk gebleken bij gebrek aan historische reeksen van vraag- en aanbodontwikkeling en bezettingsgraden op het niveau van Noordoost Twente. Hiervoor sluiten de aangeleverde cijfers onvoldoende op elkaar aan; bijvoorbeeld alleen al omdat iedere gemeente een andere indeling van logiestypes hanteert. Om die reden is het maken van prognoses op niveau van Noordoost Twente niet mogelijk, dit hebben we op Twents niveau gedaan (zie hiervoor de alinea vraagprognose hierboven). Ook is het daarmee onmogelijk om deze marktruimte-analyse te verbijzonderen naar gemeenteniveaus.
Trends en ontwikkelingen sector-breed en per logies, die invloed hebben op het aanbod en de (verwachte) vraag. De bezettingsgraden, als graadmeter voor de verhouding vraag-aanbod, in relatie tot landelijke bezettingsgraden als ‘normgetal’. Door het aanbod
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
7
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Conclusies In de volgende paragrafen beschrijven we per logiestypes onze bevindingen. Voor de snelle lezers volgen hier de belangrijkste conclusies:
Samengevat ziet dat er als volgt uit: ◀ ◀ Marktruimte
We zien positieve marktruimte voor hotels, vanwege de verwachte forse groei van de vraag, een goede bezettingsgraad bij het huidige aanbod en de beperkte planvoorraad. We zien positieve marktruimte voor campings, omdat de vraag groeit (trendbreuk) en omdat er relatief goede bezettingsgraden zijn bij het bestaande aanbod. Hierbij is rekening gehouden met de (meer) concrete planvoorraad.
Positieve marktruimte Licht positieve marktruimte Beperkte marktruimte
◀ ◀
Bungalows Groepsaccommodaties
Geen marktruimte
Vergelijking met eerder onderzoek ▪ Hotels: bij het hotelaanbod zien we positieve marktruimte, wat overeenkomt met de analyses die gemaakt zijn in 2019. ▪ Campings: de marktruimte voor campings en kampeerconcepten valt positief uit, in tegenstelling tot eerder onderzoek in 2019. Dat heeft te maken met een (vermoedelijke) trendbreuk in de populariteit van kamperen in eigen land. Tot de coronapandemie hadden we te maken met een structureel teruglopende vraag. Sinds de pandemie is dat omgekeerd en heeft er een herontdekking plaatsgevonden van kamperen in eigen land. ▪ Bungalows: in 2019 zagen we dat er positieve marktruimte voor bungalowparken. In deze analyse stellen we dat bij naar geen marktruimte. De markt staat er goed voor maar de planvoorraad voorziet al volledig in de berekende marktruimte. ▪ Groepsaccommodaties: we concluderen dat er geen marktruimte is voor groepsaccommodaties). Dit komt overeen met de analyses in 2019. Destijds concludeerden we dat er licht negatieve marktruimte was; een term die we nu niet meer gebruiken.
We zien geen marktruimte voor aanvullend bungalowaanbod, bovenop de planvoorraad. De vraag naar bungalowvakanties groeit en het huidige aanbod heeft een relatief goede bezetting. De markt staat er goed voor. De marktruimte wordt echter al volledig voorzien met de huidige planvoorraad. We zien geen marktruimte voor groepsaccommodaties, omdat de vraag naar verwachting niet of nauwelijks zal groeien, omdat er bij het bestaande aanbod nog ruimte lijkt om (eventuele) additionele vraag te accommoderen (vanwege de relatief lage bezettingsgraad) en omdat er al een plannen liggen voor uitbreiding van het aanbod. NB bij alle vormen van verblijfsrecreatie, ook waar we een positieve marktruimte zien, is onderscheidend vermogen van een initiatief van belang voor de kansrijkheid: initiatieven die iets toevoegen aan wat er nog niet is en daarmee inspringen op een vraag uit de markt, zijn veel kansrijker dan een initiatief met een ‘standaard’ accommodatie waar er al meerderen van te vinden zijn. Bij marktruimte draait het dus nooit alleen om kwantiteit alleen, maar ook om het concept, dit wordt verder geïllustreerd in hoofdstuk 3.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
Hotels Campings
In de volgende paragrafen gaan we in op de individuele sectoren.
8
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
campings, etc.). Mensen hebben behoefte om even weg te zijn uit het normale (drukke) leven en zoeken de natuur op (NBTC, 2023). Positieve marktruimte voor aanvullend kampeeraanbod Richting 2030 zien we positieve marktruimte voor aanvullend kampeeraanbod in Noordoost Twente. We zien ruimte voor enkele kleine campings of een grote camping. Ténzij deze vanuit de minder-concrete planvoorraad gerealiseerd worden (zie kanttekening).
Bezetting: met het totale aanbod in beeld, en het aantal overnachtingen per logiestype, kunnen we de slaapplaatsbezetting berekenen van campings in Noordoost Twente. Deze ligt net iets boven het landelijk gemiddelde. We doen hiermee de aanname dat de bezettingsgraden van het kampeeraanbod in Noordoost Twente goed is, en dat er bij het bestaande aanbod weinig plaats meer is om extra overnachtingen (zie prognose) te accommoderen.
Vraag en aanbod: bij de 24 campings en 30 minicampings* die wij in beeld hebben in Noordoost Twente, is sprake van een stijgende vraag, te zien in een stijging van het aantal overnachtingen. Dit concluderen we op basis van toeristenbelasting-gegevens van de vier gemeenten in Noordoost Twente, waarbij we (gemiddeld genomen) groei zien van het aantal kampeernachten. Cijfers op Twents niveau onderschrijven dit: op Twents niveau1 noteren de campings eveneens een toename in overnachtingen in de periode 2017-2022, waarvan met name recent sinds de coronajaren. Op het niveau van Twente kunnen we prognoses maken van de vraag naar kampeerovernachtingen in 2030. Deze prognoses komen uit op een range2 van geringe tot redelijke groei van de vraag, tot maximaal ongeveer 20% groei (ten opzichte van 2019).
Planvoorraad: er zijn plannen in Noordoost Twente voor uitbreiding van het aanbod met een camping, mini-campings en trekkershutten. Het is nog onbekend wat de beoogde capaciteit van deze initiatieven is. In de kanttekening (zie onder) maken we een schatting van wat het betekent voor de marktruimte als het bij deze plannen om omvangrijke campings gaat. Daarnaast is een camping voornemens om plaatsen om te vormen naar verhuurlodges, met een vermindering van de capaciteit. Kortom: uitgaande van de verdere groei voor kampeerovernachtingen en rekening houdend met de (meer) concrete planvoorraad, voorzien we positieve marktruimte voor meerdere kleine campings of een grote camping, mits er sprake is van aanvullende, of vernieuwende initiatieven, die een verrijking zijn voor het bestaande aanbod.
Trends: het traditionele kamperen in Nederland in een tent of (sta)caravan liep jarenlang terug in Nederland. In dat opzicht heeft de coronapandemie voor een trendbreuk gezorgd: we zien nu een sterk toenemende vraag en herontdekking van kamperen in eigen land, met name in de bijzondere kampeerconcepten en verhuurobjecten. Het succes van bijzondere campingconcepten, zoals pop-up festivalcampings, laat zien dat onderscheidende concepten vraag kunnen creëren en weer voor groei kunnen zorgen. Daarnaast zien we toenemende interesse in verblijfsrecreatie bij de boer (kamperen bij de boer, B&B’s, mini-
Kanttekening: als ook de onzekere planvoorraad gerealiseerd wordt – waaronder een initiatief voor een camping en een initiatief voor een camping / camperplaatsen in Dinkelland – én het zou hier twee grootschalige campings betreffen (500-1000 plaatsen), dan zou dat resulteren in een zeer beperkte
Twente, exclusief de Sallandse Heuvelrug. Bron: Regiomonitor MarketingOost, onderliggend databestand.
Voor het berekenen van de prognoses hebben we gewerkt met meerdere scenario’s. Deze range beschrijft de bandbreedte van de twee uiterste scenario’s. Zie de werkwijze (eerder in dit hoofdstuk) voor meer uitleg over deze prognoses.
1
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
2
9
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
resterende marktruimte. Overigens kan de marktruimte ook benut worden door meerdere, kleinschaligere initiatieven.
Bezetting: de slaapplaatsbezetting in bungalows in Noordoost Twente is vergelijkbaar met het landelijk gemiddelde. Op basis hiervan nemen we aan dat er bij het bestaande aanbod nauwelijks plaats is om additionele (extra) vraag te accommoderen. Oftewel: de toekomstige, extra vraag naar bungalowvakanties in Noordoost Twente zal overwegend in nieuw of aanvullend bungalowaanbod geaccommodeerd moeten worden.
*Minicampings: als standaard geldt dat we bedrijven met minder dan 25 plaatsen als minicamping definiëren. Het is niet bekend welk deel van de kampeernachten in Noordoost Twente doorgebracht wordt op minicampings; ook zijn er geen gegevens bekend over de bezetting van minicampings. Zodoende kunnen we de marktruimte niet verbijzonderen naar campings en mini-campings.
Planvoorraad: in gemeente Losser zijn er gevorderde plannen voor het openen van een Landal park met 69 vakantiewoningen op wat voorheen camping Olde Kottink was. Daarnaast zijn er in Losser plannen voor een park met 68 eenheden en er is een (minder concreet) plan met 24 eenheden. Gezamenlijk telt dat op tot ruim 600 bedden in de planvoorraad.
Geen marktruimte voor aanvullend bungalowaanbod Richting 2030 zien we dat de bungalowmarkt er goed voor staat, met een groeiende vraag. Desondanks zien we geen marktruimte voor aanvullend bungalowaanbod in Noordoost Twente, omdat de planvoorraad al in de toekomstige vraag voorziet. Hierbij is al rekening gehouden met het toekomstige Landal park op Olde Kottink in Losser.
Kortom: uitgaande van de verwachte groei naar bungalowvakanties en de (gemiddeld genomen) goede bezetting van het huidige aanbod, zien we marktruimte voor bungalowaanbod. Trekken we daar de huidige planvoorraad vanaf, dan blijft er geen resterende marktruimte over.
Vraag en aanbod: er zijn 6 bungalowparken in Noordoost Twente, waarbij we in de afgelopen jaren (gemiddeld genomen) een stijgende vraag zien. Cijfers op Twents niveau onderschrijven deze groeiende vraag. Naar verwachting zal de vraag naar bungalowovernachtingen richting 2030 verder toenemen. Onze prognoses van de vraag komen uit op een range van ongeveer 35% tot 50% groei in 2030 ten opzichte van 2019.
Positieve marktruimte voor aanvullend hotelaanbod Richting 2030 zien we positieve marktruimte voor aanvullend hotelaanbod in Noordoost Twente. We zien ruimte voor een á twee middelgrote hotels erbij. Als ook de onzekere planvoorraad gerealiseerd wordt (een plan voor een hotel met 20 kamers) én drie 'opvanghotels' terug op de markt komen, dan drukt dat de marktruimte iets, en zien we marktruimte voor tot een klein tot middelgroot hotel.
Trends: bungalowparken voorzien in de behoeften van consumenten die vaker, korte uitstapjes willen maken, in een (luxe) comfortabele accommodatie. Er zijn ook uitdagingen voor de verblijfsrecreatie sector. De consument is veeleisend en diffuus in zijn wensen. We zien schaalvergroting (capaciteit neemt toe) en branchevervaging, waarbij bedrijven de samenwerking opzoeken of uitbreiden met dagrecreatie om zodoende meer jaarrond inkomsten te genereren.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
Vraag en aanbod: we tellen op dit moment 22 hotels (+pensions en hostels) in Noordoost Twente. Dat zijn er iets minder dan enkele jaren geleden. Een aantal hotels is gestopt of heeft geen toeristische functie meer. Op basis van de toeristenbelasting gegevens trekken we de conclusie dat het aantal hotelovernachtingen in Noordoost Twente de laatste jaren desondanks wel 10
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
toegenomen is. Twentse cijfers onderschrijven deze ontwikkeling. Ondanks dat de coronajaren moeilijk waren voor hotels, is de sector weer terug op het precorona niveau. Naar 2030 toe wordt een groei verwacht van het aantal hotelovernachtingen met een range van 20 tot 50%.
Geen marktruimte voor aanvullend groepsaccommodatie-aanbod Richting 2030 zien we zeer beperkte marktruimte voor aanvullend aanbod van groepsaccommodaties in Noordoost Twente. Hierbij is al rekening gehouden met twee plannen in Losser met een gezamenlijke omvang van ruim 110 bedden.
Trends: richting 2030 verwachten we een verder toenemende vraag naar hotels in Twente. Op korte termijn merken hotels mogelijk nog de gevolgen van de coronapandemie, totdat de buitenlandse en zakelijke markt volledig hersteld zijn. Binnenlands toerisme lijkt inmiddels hersteld te zijn. Hotels kunnen profiteren van de groeiende shortbreak-markt; steeds meer mensen trekken er vaker op uit voor een kort verblijf.
Vraag en aanbod: de gemeenten in Noordoost Twente hebben inzicht in het aantal overnachtingen bij 14 groepsaccommodaties in de afgelopen jaren, en deze cijfers laten groei zien. Twentse cijfers wijzen uit dat de groepsaccommodaties het heel zwaar hebben gehad in de coronajaren. Inmiddels (in 2022) ligt het aantal overnachtingen hoger ligt dan ooit tevoren, sinds de eerste meting in 2012 (CBS, Statistiek Logiesaccommodaties, 2012-2022). Op basis hiervan concluderen we dat de vraag naar groepsaccommodaties weer groeit, maar het is nog onzeker of dit een ‘inhaalvraag’ is van groepsverblijven sinds de coronapandemie, en of dit in de toekomst zich voortzet. De prognoses van de vraag naar groepsaccommodaties in Twente komen voor 2030 dan ook uit op een range van lichte daling (-6%) tot lichte groei (+4%) van de vraag.
Bezetting: de slaapplaatsbezetting in hotels in Noordoost Twente ligt bijna 1% onder het landelijk gemiddelde. Dat betekent dat er bij het bestaande aanbod in Noordoost Twente weinig ruimte meer is om de verwachte extra vraag in de toekomst te accommoderen. Zodoende ontstaat er marktruimte. Planvoorraad: er is op dit moment geen concrete planvoorraad bekend, wel ‘minder concrete’ planvoorraad: er is een initiatief voor een hotel van 20 kamers bekend. Daarnaast zijn enkele hotels tijdelijk in gebruik (geweest) als opvanglocatie voor onder meer vluchtelingen. We trekken deze hotels in mindering van de marktruimte, ervanuit gaande dat deze hotels in de toekomst weer op de recreatieve markt komen.
Trends: richting 2030, als de sector herstelt is van de coronapandemie, verwachten we: ▪ een licht stijgende vraag naar eigentijdse groepsaccommodaties, en ▪ een dalende vraag naar traditionele (verouderde) groepsaccommodaties. Redenen hiervoor zijn enerzijds de afname van vakanties door scholen en (kerkelijke) verenigingen en anderzijds de toenemende diversiteit van reisgezelschappen, zoals samengestelde gezinnen, drie generatie vakanties en vakanties met vrienden en daarmee een toenemende vraag naar luxe, comfortabele accommodaties. Concurrentie neemt toe vanuit andere logiestypes – denk aan grote bungalowhuizen en familiekamers in hotels.
Kortom, uitgaande van een verwachtte forse groei van de vraag, een goede bezettingsgraad en beperkte planvoorraad, voorzien we marktruimte voor aanvullend hotelaanbod in Noordoost Twente richting 2030. Kanttekening: overigens zijn er ook hotelconcepten die een extra eigen, additionele vraag kunnen genereren, en zo de marktruimte kunnen uitbreiden. Het gaat daarbij om concepten die een grote eigen vraag genereren zoals congreshotels, boetiekhotels met een bijzonder aantrekkelijk product, of ketenhotels met merktrouwe gasten. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
11
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Bezetting: uitgaande van het huidige aantal overnachtingen en de maximale slaapplaatscapaciteit bij groepsaccommodaties in Noordoost Twente becijferen we dat de huidige bezetting een aantal procent onder de landelijke bezetting ligt. Naar verwachting is er dus bij het bestaande aanbod in Noordoost Twente nog ruimte om een eventuele groei van de vraag (in het meest gunstige scenario +4%) te accommoderen.
Twente, vergeleken met (vergelijkbare gegevens uit) andere regio’s. Dit geeft dan geen inzicht in directe marktruimte, maar het geeft wel aan of er relatief veel of weinig aanbod is in Noordoost Twente.
Planvoorraad: er zijn twee plannen bekend in Losser, met een gezamenlijke uitbreiding van de capaciteit met zo’n 110 bedden. In Dinkelland speelt een ondernemer met het idee om uit te breiden met 12 bedden. Met deze plannen is rekening gehouden in het berekenen van de marktruimte.
Noordoost Twente telt tenminste 37 Bed & Breakfasts met gezamenlijk bijna 250 slaapplaatsen. Het is niet bekend hoeveel overnachtingen hierbij doorgebracht worden, omdat dit niet als aparte categorie geregistreerd wordt door de gemeenten. Cijfers over de ontwikkeling van het aantal overnachtingen bij B&B’s in Overijssel of Nederland ontbreken eveneens, maar wel is duidelijk dat er sprake is van continue toename, die voorlopig niet zal afnemen.
B&B’s Relatief veel B&B’s, vraag naar B&B’s neemt toe
Kortom: we verwachten richting 2030 geen marktruimte voor aanvullend aanbod van groepsaccommodaties, omdat we niet of nauwelijks groei van de vraag voorzien, er bij het bestaande aanbod nog ruimte lijkt om (eventuele) additionele vraag te accommoderen en er ruim 120 bedden in de planvoorraad staan.
B&B’s voorzien in veel behoeften van de huidige consument. Steeds meer mensen willen vaker korte uitstapjes maken, inclusief overnachting in kleinschalige en bijzondere accommodaties. Daarnaast hebben consumenten meer behoefte aan privacy, luxe en comfort, waar veel B&B’s op in weten te spelen. De shortbreak markt is daarnaast een interessante groeimarkt, waar B&B’s van kunnen profiteren.
Daarnaast is er in de regio behoefte aan inzicht in marktruimte voor B&B’s, individuele vakantiewoningen en camperplaatsen. Voor deze categorieën zijn echter weinig tot geen data beschikbaar is om een kwantitatieve analyse van marktruimte te maken. De inschatting van marktruimte voor deze categorieën is gebaseerd op informatie die wel voor handen is.
Zetten we de B&B’s in Noordoost Twente af tegen het aantal overnachtingen in de regio3, dan komen we uit op een dichtheid van 3,7 B&B’s per 100.000 overnachtingen. Dat is een hogere dichtheid dan het Overijssels gemiddelde (3,1) en landelijk gemiddelde (2,3). Kortom: naar verwachting blijven B&B’s de komende jaren onverminderd populair en zal de vraag blijven toenemen. De dichtheid van B&B’s in Noordoost Twente is echter relatief hoog. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat de B&B-markt een dynamische markt is. Het is vaak een nevenactiviteit, wat zorgt dat B&B’s soms alleen in het weekend open of zijn ze soms voor langere
Werkwijze Om uitspraken te doen over B&B’s, camperplaatsen en losse vakantiewoningen hebben we gekeken naar de dichtheid. Dat wil zeggen, het aantal voorzieningen in verhouding tot het aantal overnachtingen in Noordoost
3
NB: op totaalniveau; die bij B&B’s zijn immers niet bekend.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
12
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
periode gesloten zijn. Ook zorgt het ervoor dat B&B’s soms relatief snel worden geopend of juist weer gesloten.
Elders in Nederland zien we, als we het aantal camperplaatsen afzetten tegen toeristische overnachtingen in een gebied, dichtheidscijfers tussen de 1,2 (ZuidHolland) en 2,3 (Noord-Limburg). Op basis hiervan – en het feit dat de dichtheid in Noordoost Twente hoger zal liggen als ook de capaciteit bij (mini)campings en parken meegenomen wordt – verwachten we dat de regio een gemiddelde dichtheid heeft qua camperplaatsen.
Camperplaatsen Gemiddeld aantal camperplaatsen, groeiende vraag en landelijk tekort In het onderzoek tellen we ten minste 6 aanbieders van camperplaatsen in Noordoost Twente met zo’n 170 plaatsen. Daarnaast zijn er meerdere campings, minicampings en vakantieparken waarbij campers welkom zijn4. Het is niet bekend hoeveel overnachtingen in Noordoost Twente doorgebracht worden in een camper. Ook ontbreken dergelijke cijfers op provinciaal of landelijk niveau.
Kortom: naar verwachting zet de groeiende vraag naar campervakanties de komende jaren voort, terwijl er al sprake is van een landelijk tekort aan camperplaatsen. De dichtheid in van het aantal camperplaatsen in Noordoost Twente gemiddeld te noemen; het is niet veel en niet weinig. Losse vakantiewoningen Gemiddeld aantal losse vakantiewoningen, maar weinig gegevens bekend
Wel is duidelijk dat de vraag in Nederland naar overnachtingsplekken voor campers hard groeit. Het aantal campers in Nederland stijgt, evenals het aantal camperlocaties. Desondanks stelt de Nederlandse Kampeerauto Club (NKC) vast dat er nog steeds een tekort is aan overnachtingsplekken voor camperaars. Het wordt steeds moeilijker een plek te vinden. NKC zoekt oplossingen in tijdelijke vergunningen voor uitbreiding van het aantal camperplaatsen of het tijdelijk aanbieden van camperplaatsen bij boeren.
Losse recreatiewoningen zijn solitaire bungalows en/of huisjes die niet op een park of verblijfsrecreatieterrein zijn gelegen. Noordoost Twente telt ruim 50 aanbieders van deze losse vakantiewoningen (niet op een park), met een capaciteit van ongeveer 450 bedden. Een aantal aanbieders heeft meerdere huisjes. Daarnaast zijn er ongeveer 25 bedrijven die – naast een hoofdactiviteit zoals kamperen – ook losse vakantiewoningen verhuren. Die hebben we niet in deze analyse meegenomen.
Op basis van de genoemde aanbieders van camperplaatsen, met ongeveer 170 standplaatsen, komen we tot dichtheid van 1,9 camperplaatsen in Noordoost Twente per 10.000 overnachtingen (in totaal). Hierbij zijn de totale overnachtingen in de vier gemeenten, afgezet tegen het totale aantal standplaatsen. In werkelijkheid zal de dichtheid hoger liggen, omdat er ook campings, minicampings en vakantieparken zijn die plaats bieden aan camperaars.
We hebben ons zoveel mogelijk beperkt tot de vakantiewoningen die toeristisch in gebruik zijn, maar dat is niet overal bekend. Het is ook niet bekend hoeveel overnachtingen doorgebracht worden in de losse vakantiewoningen. Ook ontbreken dergelijke cijfers, of informatie over trends en ontwikkelingen, op provinciaal of landelijk niveau.
De gereguleerde overnachtingsplaatsen (gemeentelijke camperplaatsen) zijn hier niet in meegenomen, bij gebrek aan gegevens. 4
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
13
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Zetten we de slaapplaatsen bij vakantiewoningen in Noordoost Twente af tegen het aantal overnachtingen in de regio, dan komen we uit op een dichtheid van 5,0 vakantiewoningen per 100.000 overnachtingen. Dat is vergelijkbaar met de dichtheid in de Achterhoek (5,3). Dat doet vermoeden dat dit een gangbare verhouding is in dit deel van Nederland. We zien echter ook veel hogere dichtheden (Friesland) en veel lagere dichtheden (Noord-Limburg). Er zijn geen gegevens bekend om te vergelijken met Overijssel of Nederland. Kortom: omdat dat de markt voor losse vakantiewoningen zich moeilijk in cijfers laat vangen en er maar zeer beperkt gegevens beschikbaar zijn, trekken we de voorzichtige conclusie dat er in Noordoost Twente een gemiddeld aanbod van losse vakantiewoningen is. We sluiten niet uit aanvullend aanbod ook economisch rendabel en winstgevend kan zijn.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
14
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
15
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Figuur 3.1 Model Leefstijlvinder met het Nederlands gemiddelde (MarketResponse, 2021)
De Leefstijlvinder geeft inzicht in het gedrag, de waarden en behoeften van Nederlandse recreanten en toeristen op basis van psychologische en sociologische kenmerken. Dit maakt het mogelijk om beter in te spelen op de gewenste beleving van (potentiële) bezoekers en te werken naar een gezonde balans tussen de vraag en het verblijfsrecreatieve aanbod in de regio. De leefstijlsegmentatie onderscheidt zeven doelgroepen met allemaal een eigen vrijetijdsprofiel, ook wel leefstijlen genoemd. De zeven leefstijlen zijn: Avontuur-, Plezier-, Harmonie-, Verbindings-, Rust-, Inzicht en Stijlzoekers en zijn weergegeven in figuur 3.1. Hier is ook direct te zien wat de grootte is van deze groepen in Nederland.
Het Continu Vakantie Onderzoek (20205) biedt inzicht in het leefstijlprofiel van de verblijfsgast aan de provincie Overijssel. Deze data zijn niet op gemeente- of regio-niveau beschikbaar. In onderstaand figuur vergelijken we het leefstijlprofiel van de verblijfsgast aan Overijssel met het gemiddelde profiel van de Nederlander die in het binnenland op vakantie gaat.
Deze data zijn helaas niet heel actueel; er wordt momenteel een verkenning uitgevoerd op landelijk schaal om te kijken of deze data op regionaal niveau betrouwbaarder gemaakt zouden kunnen worden, maar naar verwachting is dat complex. 5
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
16
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Figuur 3.2 Leefstijlprofiel van de verblijfsgast aan Overijssel, vergeleken met de gemiddelde binnenlandse verblijfsgast (CVO, 2020). ▪ Verblijfsgast Overijssel
11%
16%
13%
12%
23%
Binnenlandse verblijfsgast
11%
15%
13%
13%
19%
Avontuurzoeker Verbindingszoeker Stijlzoeker
Plezierzoeker Rustzoeker
13%
14%
12%
15%
Harmoniezoeker Inzichtzoeker
▪ Wat valt op? ▪ De groep rustzoekers is veel sterker vertegenwoordigd onder de vakantieganger naar Overijssel dan onder de gemiddelde binnenlandse verblijfsgast, en de groep stijlzoekers is minder sterk vertegenwoordigd. ▪ Verder zien we enkele kleine nuances. Zo komt de plezierzoeker relatief iets vaker naar Overijssel, en de verbindings- en inzichtzoeker relatief iets minder. ▪ Voor de overige leefstijlen lijkt het leefstijlprofiel van de vakantieganger aan Overijsel op het profiel van de Nederlander die in Nederland op vakantie gaat.
herinnerd om deel te nemen. De resultaten uit de scan zijn vervolgens allemaal door ons gecontroleerd en waar nodig aangepast; Ondernemers van grootschalige verblijfsrecreatie (hotels, bungalowparken en campings) die de scan niet hebben ingevuld, hebben we bezocht (uitgezonderd van enkele bedrijven die liever niet mee wilden werken), tenzij deze in 2019 reeds deel hebben genomen aan het voorgaande onderzoek. Waar mogelijk zijn wij in gesprek gegaan met de ondernemer, een vertegenwoordiger van het bestuur van een organisatie, of een personeelslid van een bedrijf om een goed beeld te krijgen van de bezoekerservaring op locatie; Daarnaast hebben we de website en andere online informatiemiddelen bekeken om de kleuring van een accommodatie waar nodig aan te passen.
We hebben bij alle stappen gekeken naar wat de aangeboden beleving is en bij welke leefstijlen deze beleving het meeste aansluit. In interne werksessies zijn alle bedrijven die deel uit maken van het onderzoek besproken door het projectteam, zodat we op een eenduidige manier te werk konden gaan. In totaal zijn 109 bedrijven van een leefstijlkleuring voorzien (zie figuur 3.3; zie bijlage 2 voor de leefstijlkleuring per bedrijf). Dit is ongeveer 59% van het totaal aan aangeschreven bedrijven in de regio (186). Figuur 3.3 Aantal deelnemende bedrijven leefstijlscan totaal en per gemeente t.o.v. totaal aantal benaderde bedrijven.
Met behulp van de Leefstijlvinder hebben we het verblijfsrecreatieve aanbod in Noordoost Twente ‘gekleurd’: na het analyseren van de accommodaties zijn er per accommodatie één of meerdere dominante leefstijl(en) naar voren gekomen. Voor deze analyse hebben we de volgende stappen doorlopen: ▪ We hebben alle ondernemers in de verblijfsrecreatie sector in de gemeenten Tubbergen, Dinkelland, Oldenzaal en Losser een online scan toegestuurd. Ondernemers konden met deze bedrijventest hun aanbod ‘kleuren’. Waar nodig zijn ondernemers nog tweemaal via de e-mail
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
Totaal (59%) Tubbergen (48%)
50
23
Dinkelland (75%)
45
Oldenzaal (47%)
8
Losser (56%)
60
17 33
0
17
186
109
50
59 100
150
200
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Figuur 3.4 Aantal deelnemende bedrijven onderzoek (respons) per accommodatievorm (hoofdactiviteit) t.o.v. het aantal benaderde bedrijven. Totaal (59%)
186
109
Groepsaccommodatie (93%)
14 13
B&B (41%)
15
Hotel/pension/hostel (91%)
23 21
Vakantiehuisje(s)/appartement(en) niet op een bungalowpark (33%)
16
Landgoed de Wilmersberg Deze accommodatie is aantrekkelijk voor de inzichtzoeker en stijlzoeker
37
Bron foto 1 en foto 2: Wilmersberg.nl
49
Landgoed de Wilmersberg is een viersterrenhotel met wellness en restaurant in De Lutte. Het is één van de meest duurzame hotels van Nederland en heeft een Green Key Goud keurmerk.
6 3
Bungalowpark (50%)
30 19
Minicamping (63%)
Het hotel is zeer natuurlijk gelegen in een rustige en groene omgeving. De voorzieningen zijn goed en bieden een zekere vorm van luxe. Het is een zeer duurzaam hotel en heeft de Green Key Goud onderscheiding. Ook is het hotel gericht op de omgeving met vele wandelpaden en fietspaden die vanaf het landgoed vertrekken. Wel biedt de locatie privacy, rust en stilte. Dit zijn allemaal waarden die voor de inzichtzoeker heel belangrijk zijn.
6 3
Camperplaats (50%)
21 19
Camping (95%) 0
50
100
150
200
De procentuele deelname ligt het hoogst bij de campings, 95% (19 van de 21 bedrijven) heeft deelgenomen aan dit onderzoek. Bij de vakantiehuizen ligt de deelname het laagst met slechts 33%. Deze bedrijven zijn na enkele herinneringen via de e-mail ook niet bezocht.
De stijlzoeker vindt op Landgoed de Wilmersberg een exclusieve ervaring waarin ze volledig in de watten gelegd worden. De sportfaciliteiten, wellness en hoge kwaliteit horeca dragen bij aan de ultieme ervaring voor de stijlzoeker. Daarnaast spreekt ook het kwaliteitskeurmerk van Green Key deze doelgroep aan.
Illustratie van voorzieningen In deze paragraaf geven we ter illustratie enkele voorbeelden van kleuringen van verblijfsrecreatievoorzieningen in Noordoost Twente.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
18
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Spaboerderij Nutter Deze accommodatie is aantrekkelijk voor de avontuurzoeker en stijlzoeker
Camping Sproakstee Deze accommodatie is aantrekkelijk voor de rustzoeker en verbindingszoeker
Bron foto 1 en foto 2: spaboerderij.nl
Bron foto 1 en foto 2: campingsproakstee.nl
Spaboerderij Nutter is een kleinschalig verblijfsaccommodatie met sauna en wellness in Nutter. Het bedrijf biedt een exclusief verblijf met unieke wellness ervaring aan, met bijzondere behandelingen die allemaal een relatie hebben met de boerderij. Er is veel aandacht voor de natuur, rust en privacy en behandelingen worden op de persoon afgestemd tijdens een intake. Het is mogelijk om op de spaboerderij te verblijven in een landschapskamer, boerderijlodge of boerderijkamer.
Camping Sproakstee is een kleinschalige camping in De Lutte. Het is een eenvoudige camping met ruime plaatsen en goede basisvoorzieningen. De camping heeft daarnaast de mogelijkheid om boerengolf te spelen. De kleinschaligheid en rust spreekt de rustzoeker aan. Ook de ruime plekken waardoor men zich terug kan trekken op de eigen plek is iets wat de rustzoeker prettig vindt. Ook zijn er geen bijzondere voorzieningen, oogt de website laagdrempelig en is het mogelijk om de camping te bezoeken voorafgaand aan de boeking. Dit geeft de rustzoeker zekerheid.
De unieke beleving waar de avontuurzoeker naar op zoek is vindt hij/zij in de natuurlijk gelegen landschapskamer en de bijzondere behandelingen, zoals het op blote voeten over sparrentakken wandelen, het plaatsen nemen in een stoomcabine nadat het lichaam is ingesmeerd met aarde of het plaats nemen in een warm bierbad. De avontuurzoeker waardeert privacy; de kleinschaligheid van de voorziening spreekt deze doelgroep erg aan.
De verbindingszoeker voelt zich ook aangetrokken tot de kleinschalige, rustige en natuurlijke karakter dat de camping uitstraalt. De plekken zijn rondom een veldje geplaatst waar men de mogelijkheid heeft om samen te komen, indien gewenst. Ook de mogelijkheid om een gezamenlijke activiteit zoals boerengolf te doen op de camping spreekt deze doelgroep aan.
De verblijfsaccommodatie heeft een luxe, unieke en exclusieve uitstraling, iets waar de stijlzoeker enthousiast van wordt. De persoonlijke aandacht, de luxe en het laten verwennen kan de stijlzoeker erg waarderen. Ze krijgen hierdoor het gevoel van exclusiviteit en dat mag best wat kosten.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
19
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Papillon Country Resort Deze accommodatie is aantrekkelijk voor de plezierzoeker en harmoniezoeker
Keuzemogelijkheden In figuur 3.5 geven we voor het onderzochte verblijfsrecreatieve aanbod in de gemeenten van Noordoost Twente weer wat de aantrekkingskracht hiervan is op de verschillende leefstijlen. We geven het aantal keuzemogelijkheden weer waarbij elk bedrijf, ongeacht de omvang of capaciteit, als een keuzemogelijkheid voor de consument wordt gezien. Eén bedrijf kan voor meerdere leefstijlen aantrekkelijk zijn. Figuur 3.5 Aantal keuzemogelijkheden verblijfsrecreatie aanbod in Noordoost Twente per leefstijl 109 120
Bron foto 1 en foto 2: papilloncountryresort.com
100 80 60 40 20 0
Het Papillon Country Resort is een camping in Denekamp. Ze bieden kampeerplekken, ruime plekken met privé sanitair, camperplekken, glamping accommodaties, vakantiehuisjes en stacaravans. Er is een animatieteam, een zwembad met waterspeeltuin, een zwemvijver, winkel, restaurant, kinderboerderij en meer. De harmoniezoeker voelt zich op deze camping zeer op zijn/haar gemak. Er is voor iedereen wat wils en niemand hoeft zich te vervelen. Zeker de standaard kampeerplaatsen of de stacaravans zijn aantrekkelijk voor deze doelgroep. Het hoeft niet speciaal of bijzonder, zolang iedereen het maar naar zijn zin heeft. Het uitgebreide faciliteitenaanbod draagt hier vooral aan bij.
12
15
53
51
15
19
Leeswijzer: figuur 3.5 laat zien dat 54 van de 109 verblijfsrecreatieve bedrijven die zijn onderzocht aantrekkelijk zijn voor de verbindingszoeker. In veel gevallen is een bedrijf aantrekkelijk voor meerdere leefstijlen. Daarom telt het totaal aantal keuzemogelijkheden op tot 219.
De plezierzoeker zoekt ook voor iedereen wat wils. Vooral veel vertier en gezelligheid is voor deze doelgroep belangrijk, dit is te vinden in de vele voorzieningen, het animatieteam en de waterspeeltuin. De eigentijdse glamping accommodaties zijn ook erg aantrekkelijk voor de plezierzoeker. Deze eigentijdse, net wat anders dan anders, accommodaties geven de gewenste bijzondere draai aan de kampeervakantie.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
54
Wat valt op? ▪ In Noordoost Twente zijn de meer dan de helft van de bedrijven aantrekkelijk voor verbindingszoekers (54), rustzoekers (53) en inzichtzoekers (51). ▪ De overige vier leefstijlen hebben veel minder keuzemogelijkheden.
20
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Leefstijlprofiel naar capaciteit Er zijn grote verschillen in het aantal slaapplaatsen, of capaciteit, tussen de verschillende verblijfsrecreatie bedrijven. De meeste B&B’s zijn zeer kleinschalig met slechts enkele slaapplaatsen, terwijl bijvoorbeeld Camping De Molenhof een omvangrijk park is met veel slaapplaatsen. Deze capaciteit (van de steekproef) nemen we mee in de kleuring van Noordoost Twente om een betrouwbaarder beeld te geven van de kleuring van het aanbod. In Noordoost Twente is het totale aanbod aan slaapplaatsen in de door ons onderzochte bedrijven 15.079, waarvan veruit de meesten verzorgd worden door campings (zie figuur 3.6).
Figuur 3.7 Leefstijlprofiel verblijfsrecreatie naar capaciteit in Noordoost Twente 3%
11%
11% Avontuurzoeker Plezierzoeker
11%
Harmoniezoeker Verbindingszoeker
26%
Stijlzoeker
3.6 Aantal slaapplaatsen (capaciteit) per accommodatievorm Totaal
Rustzoeker Inzichtzoeker
16%
15079
Camping
22%
10381
Hotel/pension/hostel
1549
Minicamping
1317
Bungalowpark
822
Groepsaccommodatie
552
Camperplaats
179
Vakantiehuisje(s)/appartement(en) niet op een bungalowpark
144
B&B
135 0
4000
Wat valt op? ▪ Gekeken naar het aantal slaapplaatsen, is er het meeste aanbod aantrekkelijk voor de harmonie- en verbindingszoeker. Samen vormen deze twee leefstijlen 48% van het totaal. Het aanbod voor de harmoniezoeker wordt met name bepaald door de grootschalige familiecampings in de regio (onder andere Camping De Molenhof, Camping De Rammelbeek en Recreatiepark ’n Kaps). ▪ Daarnaast is er relatief veel aantrekkelijk aanbod voor de rustzoeker (16%). ▪ Voor de avontuurzoekers en in mindere mate plezier-, inzicht-, en stijlzoekers is er slechts beperkt geschikt aanbod te vinden in de regio. 8000
12000
16000
Als we kijken naar het leefstijlprofiel van de verblijfsrecreatie gerelateerd aan het aantal slaapplaatsen, dan zien we in Noordoost Twente het volgende beeld:
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
21
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Figuur 3.8 Leefstijlprofiel verblijfsrecreatie naar capaciteit per gemeente Losser (33)
13%
3% 11%
24%
18%
17%
Figuur 3.9 Leefstijlprofiel verblijfsrecreatie naar capaciteit per accommodatievorm
13% Camping (20) 3%
Oldenzaal 2%11% (8) 0% Dinkelland 1% 10% (45) Tubbergen 2% (24)
51%
23%
19%
25%
21%
18%
44%
Plezierzoeker
Harmoniezoeker
Rustzoeker
Inzichtzoeker
Stijlzoeker
19%
7%
17%
8%
13%0%
Camperplaats 0% (3)
55%
27%
0% Minicamping 3% (19) 0%
43%
46%
Bungalowpark 0% 9% (3) Avontuurzoeker
36%
11%
10%
1% 10%
10%
15%
14%
Verbindingszoeker
Wat valt op? ▪ In de gemeente Losser is het meeste aanbod aantrekkelijk voor verbindings-, rust- en inzichtzoekers. ▪ In de gemeente Oldenzaal is het aanbod met name aantrekkelijk voor de verbindingszoeker en in mindere mate rustzoeker. ▪ In de gemeente Dinkelland vinden vooral de harmonie- en verbindingszoekers veel aantrekkelijk aanbod. ▪ In gemeente Tubbergen zijn er voornamelijk aantrekkelijke slaapplaatsen voor de harmoniezoeker en in mindere mate voor de plezierzoeker
19%
B&B (15)
Groepsaccom 4% modatie (13) Avontuurzoeker Rustzoeker
36%
17%
0% 6%1%
6%2%
19%
12%
8%
Plezierzoeker Inzichtzoeker
0%
45%
15%
26%
19%
0%
71%
0% Vakantiehuisj e(s)/appartem 3%3% 10% ent(en) niet… Hotel/pension 3%5% 5% /hostel (21)
18%
3%
37%
48%
31%
13%
Harmoniezoeker Stijlzoeker
7%
10%
15%
Verbindingszoeker
Wat valt op? ▪ De campings in Noordoost Twente zijn met name aantrekkelijk voor de harmoniezoekers en in mindere mate verbindings- en plezierzoekers.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
22
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
▪ ▪ ▪
▪
▪ ▪ ▪
Camperplaatsen zijn met name aantrekkelijk voor de verbindingszoeker (hier betreft het een klein aantal bedrijven). Minicampings zijn voor het overgrote deel aantrekkelijk voor de rustzoeker en verbindingszoeker. De bungalowparken bieden met name aantrekkelijke verblijfsaccommodatie voor de rustzoekers (hier betreft het een klein aantal bedrijven). De vakantiehuizen en appartementen die niet op een bungalowpark staan hebben met name aantrekkelijk aanbod voor de inzichtzoeker en rustzoeker. Hotels, pensions en hostels hebben met name aantrekkelijk aanbod voor de stijlzoeker, inzichtzoeker en verbindingszoeker. De B&B‘ s bieden voornamelijk aantrekkelijke slaapplaatsen aan voor inzicht- en verbindingszoekers. De groepsaccommodaties bieden voornamelijk aantrekkelijk aanbod voor de verbindingszoekers en in mindere mate plezierzoekers.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
Belangrijkste conclusies over de leefstijlprofielen van het aanbod van Noordoost Twente 1. Voor de harmoniezoeker zijn de meeste bedden beschikbaar, echter zijn deze bedden verdeeld over slechts een paar grootschalige verblijfsrecreatie bedrijven. 2. In de regio is er voor de verbindingszoeker en rustzoeker het meeste aanbod beschikbaar als we kijken naar de keuzemogelijkheden. 3. Voor de inzichtzoeker zijn er ook veel keuzemogelijkheden, echter zijn dit veelal kleinschalige verblijfsaccommodaties waardoor het aantal slaapplaatsen voor deze leefstijl beperkt is. 4. De avontuurzoeker vindt veruit het minste aantrekkelijk aanbod in de regio, zowel in keuzemogelijkheden als in aantal bedden. Op de volgende pagina wordt het ‘gekleurde’ aanbod (de steekproef) op de kaart weergegeven.
23
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Figuur 3.10 Ligging van ‘gekleurd’ aanbod (de steekproef) in Noordoost Twente
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
24
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Leeswijzer: Figuur 3.9 laat het aanbod van verblijfsrecreatie in Noordoost Twente zien, in relatie tot het leefstijlprofiel van de verblijfsgast aan Overijssel (CVO, 2020), bij gebrek aan data op een lager schaalniveau. In de analyse is gebruik gemaakt van een index, waar een getal van 100 een ideale situatie toont. Hoe verder het getal afwijkt van 100, hoe groter de onbalans is. Waarbij een getal hoger dan 100 meer aanbod t.o.v. de vraag betekent, en een getal onder de 100 meer vraag t.o.v. het aanbod.
In deze paragraaf zetten we vraag en aanbod tegen elkaar af. Dit doen we door het leefstijlprofiel van de verblijfsgast aan Overijssel (zoals aangegeven beschikken we helaas niet over data op een lager schaalniveau) af te zetten tegen de leefstijlkleuring van het aanbod in de regio. We gaan er in onderstaande analyses vanuit dat er kansen in de markt liggen wanneer de vraag groter is dan het aanbod (in de figuur de staafjes naar onder). We gaan er ook vanuit dat er (meer dan) voldoende aanbod is als de vraag kleiner is dan het aanbod (in de figuur de staafjes naar boven). Let op! Deze vraag-aanbodvergelijking is kwalitatief, gericht op de aantrekkingskracht van het verblijfsrecreatieve aanbod op verschillende leefstijlconsumenten. Deze figuur geeft dus geen informatie of er kwantitatief voldoende aanbod is ten opzichte van de vraag (dus of er bijvoorbeeld extra capaciteit nodig is). Het betreft dus geen haalbaarheidsanalyse op bedrijfs- of sectorniveau. Wel geeft deze analyse aan welke ontwikkelingen er vooral in kunnen spelen op de gewenste beleving van gasten. Daarnaast gaat het hier uitsluitend om de verblijfsrecreatie. Uiteraard is het ook van belang dat er voldoende aantrekkelijk aanbod is in zowel de dag- als verblijfsrecreatie om een aantrekkelijke bestemming te zijn voor een bepaalde leefstijl.
Wat valt op? ▪ Er is relatief veel aanbod voor harmonie- en verbindingszoekers. ▪ Er is relatief weinig aanbod voor de avontuur-, en in mindere mate rust-, plezier- en inzichtzoekers t.o.v. de vraag. ▪ Voor de stijlzoeker lijkt het aanbod nagenoeg in evenwicht te zijn met de vraag.
In deze paragraaf vergelijken we het leefstijlprofiel van de inwoner van de regio met het aanbod. We maken deze vergelijking om te zien of het profiel van de inwoners matcht met het aanbod. We doen dit niet omdat we de inwoner als mogelijke gebruiker van het aanbod zien (wat overigens best mogelijk is), maar omdat toerisme op sociaal gebied invloed heeft in de publieke ruimte. Een groot verschil in het profiel van de inwoner en de verblijfsgast kan voor frictie zorgen, en tegenpolen in het leefstijlmodel kunnen zich vooral veel aan elkaar gaan ergeren door conflicterende waarden en gedrag.
Figuur 3.11 Vraag- en aanbodvergelijking voor de leefstijlen op index 250 195
200
Avontuurzoekers 180
Plezierzoekers Harmoniezoekers
150
Verbindingzoekers
100 50 0
70 29
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
69
85
94
Rustzoekers Inzichtzoekers Stijlzoekers
25
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Figuur 3.12 Leefstijlprofiel van het aanbod aan verblijfsrecreatie (op capaciteit) en de inwoner van Noordoost Twente t.o.v. het gemiddelde leefstijlprofiel van de inwoner van Nederland. Aanbod verblijfsrecreatie NOT
3% 11%
Inwoner NOT 4%
Inwoner Nederland
15%
11%
26%
13%
18%
Avontuurzoekers
22%
16%
12%
16%
18%
13%
Plezierzoekers
11%
15%
17%
In september 2022 is een vraag-aanbod analyse uitgevoerd voor de dagrecreatie in de regio Noordoost Twente als onderdeel van het provinciale vitaliteitonderzoek naar de dagrecreatie in Overijssel (Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, september 2022). In dit onderzoek zijn 29 bedrijven uit Noordoost Twente meegenomen. Figuur 3.11 geeft het leefstijlprofiel weer van het dagrecreatieve aanbod van Noordoost Twente t.o.v. de regio Twente.
11%
19%
13%
Figuur 3.13 Leefstijlprofiel van het aanbod aan dagrecreatie in Twente en specifiek Noordoost Twente.
16%
Harmoniezoekers Dagrecreatie Twente
Leeswijzer: Figuur 3.12 laat zien dat in Noordoost Twente relatief meer stijlzoekers, verbindingszoekers, inzichtzoekers, en in mindere mate harmoniezoekers en rustzoekers wonen t.o.v. Nederlands gemiddelde. Als we dat naast het aanbod leggen zien we dat het aanbod in de regio een aantrekkingskracht heeft op enkele van de doelgroepen die relatief veel voorkomen onder de inwoners.
Dagrecreatie Noordoost Twente
Avontuurzoekers Rustzoekers
17%
11% 5% 0%
Wat valt op? ▪ Het aanbod is met name aantrekkelijk voor de harmoniezoeker en verbindingszoeker. Deze leefstijlen komen ook relatief vaak voor onder de inwoners van de regio, maar niet in grote mate. ▪ 19% van de inwoners van de regio bestaat uit stijlzoekers, wat relatief meer is dan het Nederlands gemiddelde. Deze doelgroep komt dus onder de inwoners relatief vaker voor in deze regio maar wordt enigszins beperkt aangetrokken tot het verblijfsrecreatieve aanbod in de regio. Hetzelfde geldt voor de inzichtzoeker.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
7%
21%
18%
20%
Plezierzoekers Inzichtzoekers
21%
19% 40%
16%
9% 9% 10% 2%
35% 60%
Harmoniezoekers Stijlzoekers
80%
100%
Verbindingzoekers
Wat valt op? ▪ T.o.v. de rest van de regio zien we in Noordoost Twente een groter dagrecreatief aanbod voor de rustzoeker, gevolgd door de avontuurzoeker. Ook de inzichtzoeker vindt iets meer aantrekkelijk aanbod in Noordoost Twente t.o.v. de hele regio Twente. ▪ De stijl- en plezierzoeker vinden duidelijk minder aantrekkelijk dagrecreatief aanbod in Noordoost Twente t.o.v. de rest van de regio.
26
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
hoewel uit de kwalitatieve analyse de vraag iets groter lijkt dan het beschikbare aanbod is dit verschil voor deze doelgroep verwaarloosbaar. Hieronder illustreren we hoe aantrekkelijk aanbod er voor de avontuurzoeker, plezierzoeker en inzichtzoeker uit zou kunnen zien.
Uit deze vraag-aanbod analyse kunnen we constateren dat het aanbod voor de avontuurzoeker beperkt is. Voor deze leefstijl lijken de meeste kansen te liggen voor nieuw aanbod. Dit is in lijn met het provinciale onderzoek uit 2019. Toen lagen de kansen voor Twente vooral bij de avontuurzoeker en stijlzoeker, gevolgd door de plezierzoeker en inzichtzoeker. Daarnaast is uit het dagrecreatieonderzoek (2022) gebleken dat er voor de avontuurzoeker relatief veel aantrekkelijk dagrecreatief aanbod is in de regio Noordoost Twente. Ook daardoor lijkt het ontwikkelen van nieuw verblijfsrecreatief aanbod voor deze leefstijl kansrijk, daarmee komt het totaalaanbod voor de avontuurzoeker beter in balans.
Avontuurzoeker De avontuurzoeker is op zoek naar bijzondere, gekke of verrassende locaties. Dit mag heel eenvoudig en het liefst kleinschalig: basic, camping, hostel, (air)BnB. Ze houden van een creatieve omgeving die ze inspiratie biedt en worden enthousiast van een plek waar ze zich kunnen ontwikkelen (waar ze bijvoorbeeld vrijwilligerswerk kunnen doen of yoga kunnen beoefenen). Ze gaan het liefst op pad met gelijkgestemden en doen graag sportieve en culturele activiteiten. Standaard vermaak en grote groepen is iets wat de avontuurzoeker minder waardeert. Ook de avontuurzoeker is bovenmatig geïnteresseerd in duurzaamheid.
Daarnaast zien we een (kleine) disbalans bij de plezierzoeker en inzichtzoeker. In het dagrecreatieonderzoek (2022) kwam naar voren dat er beperkt aantrekkelijk aanbod is in de regio voor de plezierzoeker. Ook werd nieuw dagrecreatief aanbod voor de plezierzoeker als kansrijk gezien, omdat in de analyses de vraag groter bleek dan het aanbod. Nieuw aanbod voor verblijfsrecreatie zal uitsluitend kansrijk zijn indien deze ontwikkeling hand in hand gaat met nieuw dagrecreatief aanbod.
Plezierzoeker De plezierzoeker verblijft graag op een plek waar voor iedereen wat te doen is. Een plek met veel activiteiten, vermaak en voorzieningen. Het liefst verblijven ze in een bijzondere, verrassende omgeving. Ze houden van verschillende type accommodaties: een camping, (luxe) hotel, bungalowpark of hostel met een eigentijdse en bijzondere inrichting. Zolang er goede faciliteiten zijn, ze kunnen genieten van enige luxe en gemak, en er lekker kunnen eten en drinken.
Ook zien we nog (beperkte) kansen voor de inzichtzoeker. Deze leefstijl heeft een grote interesse voor cultuur en natuur en past goed bij het DNA van de regio. Ook heeft deze leefstijl vaak een voorkeur voor kleinschalige accommodaties, waardoor we kunnen stellen dat er nog kansen zijn voor nieuw verblijfsrecreatief aanbod voor de inzichtzoeker. Hoewel er ook een beperkte disbalans is tussen de vraag en het aanbod voor de rustzoeker zien we deze doelgroep niet als kansrijk om nieuw aanbod voor te creëren. De rustzoeker gaat veel minder vaak dan gemiddeld op vakantie, en
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
27
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Inzichtzoeker De inzichtzoeker verblijft graag op een plek waar de praktische voorzieningen goed geregeld zijn en waar het interieur enige luxe en comfort biedt. Bij voorkeur verblijven ze in kleinschalige voorzieningen die geen massale uitstraling hebben. Ze kiezen relatief vaak voor bekende hotelketens, een bed & breakfast of een bungalow of huisje niet op een park. Ze vinden privacy, rust en stilte heel belangrijk en zijn daarnaast gericht op de omgeving en wat er te doen is qua cultuur en natuur. Ze zijn bovenmatig geïnteresseerd in duurzaamheid.
BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD
28
VERBLIJFSRECREATIE IN NOORDOOST TWENTE, 2023
Marktruimte Op basis van de verwachtingen rondom de ontwikkeling van het aantal overnachtingen en gasten in Twente én onze analyses op verschillende vormen van verblijfsrecreatie, lijkt het ontwikkelen van nieuwe verblijfsaccommodaties kansrijk in Noordoost Twente. Dat geldt vooral voor hotels en campings, en in mindere mate voor camperaanbod en losse vakantiewoningen. Daarbij dient wel rekening te gehouden worden met het onderscheidend vermogen. Ook bij het realiseren van de planvoorraad is het van belang dat er ingezet wordt op onderscheidend vermogen. Zet in op concepten die een verrijking zijn op het bestaande aanbod zoals beschreven in onderstaande alinea. Bij bungalowparken en groepsaccommodaties voorziet de huidige planvoorraad al in de vraag. Vraag-aanbod In de analyse hebben we 109 bedrijven van een leefstijlkleuring voorzien. Deze kleuring hebben we op capaciteit afgezet tegen de vraag van de verblijfsgast aan Overijssel (CVO, 2020). Uit de vraag-aanbod analyse hebben we geconcludeerd dat het verblijfsrecreatieve aanbod voor de avontuurzoeker, en in mindere mate voor de plezierzoeker, inzichtzoeker en rustzoeker, beperkt is in relatie tot de vraag. We hebben geconstateerd dat er kansen lijken te liggen voor de avontuurzoeker, plezierzoeker en inzichtzoeker.