TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22i Martinusplein 19-25 Losser_compleet (1)
Tekst van het document
Aardewerk uit deze periode is meestal zeldzaam en van slechte kwaliteit (‘hondebrokaardewerk’). Waarschijnlijk werden veel tradities en gebruiken uit het Neolithicum in deze periode voortgezet, waaronder aanvankelijk het gebruik overledenen in grafheuvels bij te zetten. Later, rond 1.200 voor Chr. werd begraving vervangen door crematies, die in urnenvelden en soms ook in oudere grafheuvels werden bijgezet. Es – een es (enk, eng) is een areaal bouwland dat door meerdere grondgebruikers wordt gebruikt. Een es is ruimtelijk begrensd en als zodanig herkenbaar, maar de individuele percelen zijn niet gescheiden door duidelijk herkenbare grenzen. Fluvioperiglaciaal – door stromend water afgezet onder periglaciale omstandigheden Formatie van Boxtel – de Boxtel-afzettingen bestaan overwegend uit zand en in wat mindere mate uit leem. Deze afzettingen zijn vooral onder koude, periglaciale omstandigheden gevormd. Het betreft onder andere afzettingen die door de wind zijn afgezet (eolische afzettingen), niet-eolische afzettingen zoals löss, kleinschalige fluviatiele afzettingen, hellingafzettingen, en lacustiene afzettingen. Formatie van Drenthe – de sedimenten van de Drentheformatie bestaan overwegend uit matig fijn tot uiterst grof grindhoudend zand, klei en leem. Deze sedimenten zijn gevormd door of nabij het landijs tijdens het Saalien.
IJzertijd - In de IJzertijd (800 – 12 voor Chr.) werden de eerste ijzeren voorwerpen gemaakt. IJzer was harder dan brons en ijzererts was veel breder beschikbaar dan de grondstoffen voor brons (koper en tin). Het winnen en smeden van ijzer vereiste echter veel kunde en kennis. Naast aardewerk worden vanaf deze periode soms resten van ijzeroventjes gevonden of afval dat is ontstaan bij ijzerwinning. Op de hogere zandgronden kwamen celtic fields (raatakkers) tot ontwikkeling. Dit waren akkercomplexen die zich soms tot over een groot gebied konden uitstrekken en gekenmerkt werden door relatief kleine akkertjes die omgeven werden door raatvormige wallen. Men woonde temidden van de akkers. Ten opzichte van de 29 voorgaande en latere perioden werden vaak nattere gronden opgezocht. Vanaf de IJzertijd ook werden de zeekleigebieden in gebruik genomen. Laagpakket van Wierden - (Boxtelformatie). Tot dit laagpakket worden de dekzanden gerekend. Dekzand is gedurende het laat-Weichselien – vroeg-Holoceen gevormd onder invloed van de wind Middeleeuwen - De Middeleeuwen duurden van 450 – 1500 na Chr. Over de periode vlak na het definitieve vertrek van de Romeinen uit Nederland is weinig bekend. Tot op heden zijn relatief weinig vindplaatsen uit deze periode aangetroffen.
Er zijn sterke vermoedens dat resten uit deze periode voor een belangrijk deel onder de huidige oude stads- en dorpskernen en oude akkercomplexen liggen. Vanaf ongeveer de 10e eeuw ontstaat er weer enige stabiliteit en is sprake van een min of meer centraal gezag. De maatschappij raakt gefeodaliseerd. In deze periode werd een begin gemaakt met de ontginning van veen, heide en bos. Neolithicum - Het Neolithicum (5.300 – 2.000 voor Chr.) wordt gekenmerkt door een overschakeling van jagen/verzamelen naar landbouw en veeteelt. De mens ging zich op een min of meer vaste locatie vestigen. Aanvankelijk werd daarnaast nog gejaagd en verzameld, maar meer en meer werd de mens agrariër. Doordat men zich op een locatie kon vestigen, namen de materiële bezittingen sterk toe. Men bouwde boerderijen en andere constructies en creëerde voorwerpen van aardewerk en geslepen steen. De bevolking kon groeien en de samenlevingen werden complexer. Uit deze periode zijn hunebedden en grafvelden/-heuvels bekend. Paleolithicum - Gedurende het Paleolithicum (300.000 – 8.800 voor Chr.) is Nederland wel bezocht door de mens (Homo Sapiens Sapiens en Homo Sapiens Neanderthalensis) gedurende de warmere perioden. Sporen zijn echter schaars en vaak verstoord. De mens trok destijds als jager/verzamelaar rond in kleine groepen.
Afhankelijk van het seizoen en aanwezige voedselbronnen werden steeds wisselende, tijdelijke kampementen bewoond. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) – De RCE is een onderdeel van het ministerie van OCW. Het voert wet- en regelgeving uit, ontwikkelt kennis en geeft advies over rijksmonumenten, landschap & omgeving, archeologie en roerend erfgoed. Romeinse tijd - Met de komst van de Romeinen (van 12 voor Chr. tot 450 na Chr. ) eindigde de IJzertijd. In 47 na Chr. werd de Rijn als rijkgrens vastgesteld. Langs deze grens (de limes) werden castella en wachttorens gebouwd. In het door Romeinen bezette gebied verbeterde de infrastructuur en ontstonden steden als Nijmegen. Noordelijk van de limes kon de inheemse levenswijze zich grotendeels handhaven, maar wel zijn veel Romeinse invloeden te zien. Saalien – een geologische periode in het Pleistoceen die duurde van 236 – 126 duizend jaar geleden. Het Saalien was de voorlaatste ijstijd (voorlaatste glaciaal). Gedurende deze periode kwam het landijs tot in Midden-Nederland. Weichselien – een geologische periode in het Pleistoceen die duurde van 116 – 11,7 duizend jaar geleden. Het Weichselien is de laatste ijstijd (glaciaal) die we in Nederland gehad hebben. Het landijs bereikte de Nederlandse grenzen niet, maar wel was de bodem van grote delen permanent bevroren (permafrost).
Laagland Archeologie Rapport 924 Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19, Losser, gemeente Losser (OV). november 2023 Versie 2 (definitief) In opdracht van: BJZ.nu 7 Colofon Laagland Archeologie Rapport 924 Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser (OV) Auteur: Erwin Brouwer, Anne Ponten In opdracht van: BJZ.nu Foto’s en tekeningen: Laagland Archeologie Status rapport: definitief Controle: E.W. Brouwer Autorisatie: E.W. Brouwer ISSN 2468-4759 Laagland Archeologie BV Virulyweg 21F-G 7602 RG Almelo E-mail: info@laaglandarcheologie.nl KvK-Nummer: 75251876 © Laagland Archeologie BV, Almelo, november 2023 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers. Laagland Archeologie BV aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek. v3.1
Laagland Archeologie heeft in juni 2022 een Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd aan het Martinusplein 19 te Losser. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de sloop van de huidige panden ten gunste van nieuwbouw. Het onderzoek is uitgevoerd conform protocol SIKB KNA 4003. In een eerder stadium is een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. Op basis van het bureauonderzoek geldt een middelhoge verwachting voor de periode Paleolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen en een hoge verwachting voor de periode Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd. Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zo nodig aan te vullen. Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van het onderzoeksgebied verkennende boringen gezet. Het verkennend booronderzoek heeft tot doel de bodemopbouw in het onderzoeksgebied inzichtelijk te maken. De resultaten van dit onderzoek zijn richtinggevend voor het uit te voeren gravende onderzoek (inventariserend veldonderzoek – proefsleuven). Op basis van het booronderzoek blijft de hoge verwachting op het aantreffen van resten uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd gehandhaafd. Indien hier bodemverstorende werkzaamheden plaatsvinden, is archeologisch vervolgonderzoek (proefsleuvenonderzoek) van toepassing.
Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeente Losser. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, mevr. E. Kaptijn (regio-archeoloog). Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed). Samenvatting
Samenvatting ____________________________________________________ 3 1 Inleiding _____________________________________________________ 5 1.1 Aanleiding onderzoek________________________________________________ 5 1.2 Afbakening onderzoeksgebied _________________________________________ 5 1.3 Administratieve gegevens ____________________________________________ 6 1.4 Huidige situatie en toekomstig gebruik __________________________________ 8 1.5 Gemeentelijk beleid _________________________________________________ 9 1.6 Onderzoeksdoel ____________________________________________________ 9 2 Resultaten bureauonderzoek _____________________________________ 10 3 Veldonderzoek ________________________________________________ 11 3.1 Beschrijving onderzoeksmethodiek ____________________________________ 11 3.2 Resultaten: lithologie, lithogenese en bodemontwikkeling __________________ 11 3.3 Resultaten: archeologie _____________________________________________ 14 4 Conclusie en verwachting _______________________________________ 15 5 Selectieadvies ________________________________________________ 16 literatuur ______________________________________________________ 17 BIJLAGE 1 AMZ-cyclus ___________________________________________ 18 BIJLAGE 2 Archeologische perioden_________________________________ 19 BIJLAGE 3 Niet-toegankelijke delen voor veldonderzoek ________________ 20 BIJLAGE 4
Boorpuntenkaart veldonderzoek __________________________ 21 BIJLAGE 5 Boorstaten veldonderzoek _______________________________ 22 BIJLAGE 6 Verklarende woordenlijst ________________________________ 27
Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser, Overijssel 5 HOOFDSTUK De aanleiding voor het onderzoek vormt de geplande sloop van de huidige bebouwing ten gunste van nieuwe woningen aan het Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser (OV). Hiertoe is een bestemmingsplanwijziging vereist. De gemeente Losser heeft een eigen archeologiebeleid. Op basis van het bestemmingsplan dient archeologisch onderzoek uitgevoerd te worden om aan te tonen dat eventueel aanwezige archeologische waarden niet onevenredig worden of kunnen worden geschaad door de geplande bouwactiviteiten. De opdrachtgever beoogt met het onderzoek de gemeentelijke paraaf te krijgen voor het onderdeel archeologie. Aanvullende wensen zijn niet kenbaar gemaakt. Het onderzoeksgebied betreft het Martinusplein 19 in Losser, gemeente Losser (OV), zie onderstaande afbeelding. Het terrein heeft een omvang van ca 2600 m2. Afbeelding 1. Ligging van onderzoeksgebied.
Bron: pdok.nl 1 INLEIDING 1.1 AANLEIDING ONDERZOEK 1.2 AFBAKENING ONDERZOEKSGEBIED Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser, Overijssel 1.3 ADMINISTRATIEVE GEGEVENS ADMINISTRATIEVE GEGEVENS Provincie | Overijssel Gemeente | Losser Plaats | Losser Beheerder/eigenaar grond | - Toponiem | Martinusplein 19 Kadastrale | 3190, 2944, 4567 perceelnummer(s)1 Laagland Archeologie | LOMA222 projectnummer Datum conceptrapportage | 29-6-2022 Datum definitief rapport | 2-11-2023 XY-coördinaten | 265542/476288 265542/476318 265639/476336 265635/476326 Kaartblad2 | 29C Oppervlakte/lengte | circa 2600 m2 Onderzoeksgebied Datering | Middeleeuwen - Nieuwe Tijd Complextype | bewoning (inclusief verdediging) Onderzoeksmeldingsnr | 5273046100 AMK-terrein | n.v.t. Vondstmeldingsnr. | n.v.t. Type onderzoek | Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Datum begin veldonderzoek | 28-6-2022 Datum eind veldonderzoek | 28-6-2022 Opdrachtgever | BJZ.nu Goedkeuring bevoegde | 16-10-2023 overheid Bevoegde overheid | Gemeente Losser Adviseur namens bevoegde | Dr. E.
Kaptijn overheid Beheer documentatie | Provinciaal Depot voor Bodemvondsten Overijssel E-depot voor de Nederlandse archeologie Archief Laagland archeologie BV Uitvoerder | Laagland Archeologie BV 1 kadastralekaart.com 2 www.imergis.nl/htm/opentopo800.htm 6 Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser, Overijssel 7 Virulyweg 21F-G 7602 RG Almelo 06 51 95 35 53 Projectleider/opsteller onderzoek Erwin Brouwer erwin.brouwer@laaglandarcheologie.nl Tabel 1. Objectgegevens. Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser, Overijssel 8 Het onderzoeksgebied is momenteel grotendeels bebouwd. Tot de bebouwing behoort onder andere een voormalige supermarkt en een hotel. Het terrein bevat voor zover bekend geen kelders of andere ondergrondse kunstwerken en er zijn geen historisch waardevolle bouwwerken in het onderzoeksgebied aanwezig.3 De huidige bebouwing in het oosten van het onderzoeksgebied is gebouwd in 1955 en de huidige bebouwing in het westen van het onderzoeksgebied komt uit 1985.4 In dit stadium is de exacte invulling van de plannen nog niet bekend. De milieutechnische condities, huidige en eventuele nieuwe waterpeil en of en zo ja wie de toekomstige gebruiker(s) wordt/worden zijn in dit stadium evenmin bekend. Onderstaande afbeelding toont de huidige situatie. Afbeelding 2.
Huidige situatie. Bron:pdok.nl Van het meest oostelijke gebouw (hotel Marktzicht) zijn funderingstekeningen beschikbaar. Onderstaande afbeelding toont het funderingsplan. 3 bron: gemeentelijke monumentenlijst 4 Bagviewer.nl 1.4 HUIDIGE SITUATIE EN TOEKOMSTIG GEBRUIK Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser, Overijssel 9 Afbeelding 3. Funderingsplan hotel Marktzicht. Bron: bouwarchief gemeente Losser. Dit gebouw is deels op poeren gefundeerd die tot een diepte van circa 45 of 60 cm - mv zijn ingegraven. De afmetingen van de poeren variëren van 75 x75 cm tot 165 x 165 cm. Het gebouw ernaast (Martinusplein 19) is gefundeerd op poeren die tot 60 cm -mv zijn ingegraven. De poeren meten 150 x 150 cm. Een funderingsplan is niet beschikbaar. De fundering van de overige gebouwen is waarschijnlijk vergelijkbaar. Voor dit gebied is geen archeologisch beleid opgesteld. De gemeente Losser beschikt over een bodembeheerplan, waartoe een kaart Archeologische Waarden behoort. Deze kaart is gebaseerd op de tegenwoordig nauwelijks meer gebruikte Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW3). Het onderzoeksgebied (bebouwde kom van Losser) is hierop niet gekarteerd. Het uitgevoerde onderzoek behoort tot de eerste fasen in het huidige archeologische onderzoeksproces (zie bijlage 1).
De initiatiefnemer beoogt met het hier uitgevoerde onderzoek te voldoen aan de gemeentelijke regelgeving omtrent archeologisch onderzoek. Het verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zo nodig aan te vullen. 1.5 GEMEENTELIJK BELEID 1.6 ONDERZOEKSDOEL
Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser, Overijssel 10 HOOFDSTUK Onderstaande tekst is overgenomen van Ponten e.a., 2022. Op de geomorfologische kaart is het onderzoeksgebied niet gekarteerd. Op ongeveer 120 m ten oosten van het onderzoeksgebied ligt een zone met dekzandwelvingen. Het is aannemelijk dat het onderzoeksgebied ook in deze zone ligt. Ten oosten van het plan- en onderzoeksgebied bevinden zich grondmorenewelvingen die verband houden met de stuwwal die zich nog verder richting het westen bevindt. Op het AHN is te zien dat zich ten westen van het onderzoeksgebied een verhoging in het landschap bevindt die verband houdt met de grondmorenewelvingen die zijn weergegeven op de geomorfologische kaart. Ten oosten van het onderzoeksgebied bevindt zich een verlaging die overeenkomt met de beekdalbodem van de Dinkel. Bodemkundig is het gebied ook niet gekarteerd. Op ongeveer 220 m ten oosten van het onderzoeksgebied is een zone met kleiige beekdalgronden weergegeven. Deze beekdalgronden komen overeen met de verlaging op het AHN voor de rivier de Dinkel. Ook zijn ten noorden en westen van het onderzoeksgebied veldpodzolgronden en hoge zwarte enkeerdgronden weergegeven. Het onderzoeksgebied bevindt zich middenin de historische kern van Losser, op ongeveer 10 m van een kerktoren uit de 14e/15e eeuw.
Het eigenlijke kerkgebouw is gesloopt in 1904. Losser wordt in historische bronnen voor het eerst genoemd in de 10e eeuw. Oude bewoningskernen raakten in de loop van de tijd opgehoogd met stadsafval en resten van gesloopte bebouwing (stadsophogingen). Dergelijke stadsophogingen kunnen gemakkelijk een dikte van een halve meter of meer bereiken. Op geraadpleegde oude kaarten vanaf 1787 is het onderzoeksgebied doorlopend bebouwd geweest. De huidige bebouwing in het onderzoeksgebied is gebouwd tussen 1955 en 1985. In de omgeving van het onderzoeksgebied zijn archeologische resten uit de Vroege IJzertijd tot en met de Nieuwe Tijd bekend. De nadruk ligt hierbij op vondsten uit de Middeleeuwen. Op basis van het bureauonderzoek geldt een middelhoge verwachting voor de periode Paleolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen en een hoge verwachting voor de periode Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd. 2 RESULTATEN BUREAUONDERZOEK Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser, Overijssel 11 HOOFDSTUK Het veldonderzoek heeft tot doel om meer inzicht te verkrijgen in de fysische situatie in het onderzoeksgebied. Het dient de in het onderzoeksgebied aanwezige bodems, de mate van verstoring en de aanwezigheid van potentiële archeologische niveaus in kaart te brengen.
Aan de hand daarvan kan er voor het onderzoeksgebied een gespecificeerd verwachtingsmodel worden opgesteld dat gedetailleerder en nauwkeuriger is dan een verwachtingsmodel dat louter gebaseerd is op bronnen en globalere bodem- en geomorfologische kaarten. Voor het booronderzoek niet-toegankelijke en/of verstoorde delen zijn aangegeven op de kaart in bijlage 3. Voor aanvang van het veldonderzoek is een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld5 en gedeponeerd in Archis3. Het veldonderzoek bestond uit het zetten van acht verkennende boringen. De huidige bebouwing in het oosten van het onderzoeksgebied is gebouwd in 1955 en de huidige bebouwing in het westen van het onderzoeksgebied komt uit 1985. De boringen zijn uitgevoerd met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm. De boorkernen zijn visueel geïnspecteerd op het voorkomen van archeologische indicatoren. De boringen zijn handmatig ingemeten aan de hand van de huidige topografie. Het bodemprofiel is beschreven volgens de norm NEN 5104 en ASB. De NAP- maaiveldhoogtes van de boringen zijn bepaald aan de hand van het AHN. De profielbeschrijvingen zijn opgenomen in bijlage 5. De boorpuntenkaart met de posities van de boringen is opgenomen in bijlage 4. Het typerende bodemprofiel bestaat uit een verstoord pakket met een gemiddelde dikte van 65 cm.
Deze ligt meestal onscherp begrensd op stadsophoging die weer onscherp aansluit op een C-horizont (dekzand). De minimale verstoringsdikte is 35 cm (boring 4); de maximale verstoringsdikte is 107 (boring 1). Boring 8 is op 40 cm -mv gestagneerd. De samenstelling van het verstoorde pakket varieert. In diverse boringen is in de top een dikke laag cunetzand gezien. In boring 3 bestaat de bovenste 70 cm 5 Brouwer, 2022 3 VELDONDERZOEK 3.1 BESCHRIJVING ONDERZOEKSMETHODIEK 3.2 RESULTATEN: LITHOLOGIE, LITHOGENESE EN BODEMONTWIKKELING
Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser, Overijssel 12 vermoedelijk uit een verstoorde stadsophoging. In welke mate hier sprake is van latere verstoring kon niet goed bepaald worden. Op onderstaande kaart is deze laag tot een diepte van 70 cm -mv opgenomen als verstoorde laag. Bij het verstoorde pakket gaat het in het algemeen om zeer fijn – matig fijn, zwak siltig zand. Dit zand is iets humeus en heeft een overwegend donkerbruingrijze kleur. Deze verstoringen zijn waarschijnlijk ontstaan bij bouwwerkzaamheden. Op onderstaande afbeelding is de dikte van het verstoorde pakket in centimeters weergegeven. Afbeelding 4. Dikte verstoord pakket in centimeters vanaf het maaiveld (interpolatie). In boring 3 is de dikte van het verstoorde pakket onduidelijk. De stadsophoging bestaat overwegend uit matig fijn, zwak tot, matig siltig zand. Dit zand is zwak tot matig humeus en heeft een overwegend donkergrijze kleur. De dikte van dit pakket wisselt (zie onder). In boringen 1 en 2 ontbreekt de stadsophoging: hier is sprake van een dik verstoord pakket die scherp of onscherp begrensd overgaat in de C-horizont van dekzand.
Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser, Overijssel 13 Afbeelding 5. Dikte stadsophoging in cm vanaf de onderzijde van het verstoorde pakket (interpolatie). In boring 3 is waarschijnlijk sprake van een verstoorde stadsophoging. In boringen 1 en 2 is geen stadsophoging gezien. De C-horizont ligt gemiddeld op een diepte van circa 1,25 m -mv (34 m -NAP). Het hoogste punt is aangetroffen in boring 3 (34,26 m +NAP); het laagste punt in boring 7 (33,71 m +NAP). De C-horizont bestaat overwegend uit zwak siltig, matig fijn zand. Dit zand is lichtgeel/beige van kleur. Op onderstaande afbeelding is de diepte van het intacte dekzand in m+ NAP weergegeven. Afbeelding 6. Diepte intact dekzand in m +NAP (interpolatie)
Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser, Overijssel 14 In boring 4 – 7 zijn zachtgebakken baksteenresten gevonden. Ook zijn in boring 4, 5 en 6 houtskoolresten gevonden. Boring 4 is op een diepte van 120 cm -mv gestuit op een verharding. Mogelijk gaat het hier om een uitbraaksleuf of een fundering.6 In boring 5 is een puinlaagje gezien tussen 100 – 105 cm -mv en in deze laag zijn ook botresten herkend. Al deze indicatoren zijn gevonden in of onder stadsophogingslagen. Onder de stadsophoging zijn geen restanten van bodemvorming aangetroffen. Deze waren in origine waarschijnlijk wel aanwezig, maar door de eeuwenlange bewoning op deze locatie is de oorspronkelijke dekzandtop verdwenen. 6 Het is echter onduidelijk of de boring op baksteen is gestagneerd. Meestal kleurt – vooral bij zachtgebakken baksteen – de boorkop of de snijvlakken van de grondboor oranje en vaak genoeg is het mogelijk dergelijke bakstenen zelfs te doorboren met een edelmanboor. Dat was hier allemaal niet het geval. 3.3 RESULTATEN: ARCHEOLOGIE Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser, Overijssel 15 HOOFDSTUK Behalve in boringen 1 en 2 is in de meeste boringen nog een stadsophoging aanwezig. In het zuidwestelijke deel is deze vermoedelijk verstoord. Wellicht hangt dat samen met rioleringsbuizen en dergelijke.
In de stadsophogingslagen zijn diverse indicatoren gezien. In de meeste gevallen gaat het om relatief zachtgebakken baksteen, of baksteen met inclusies. In beide gevallen gaat het waarschijnlijk om pre-industrieel gebakken baksteen. Indicatoren in de stadsophoging die wijzen op (sub)recente ingrepen (plastic, hardgebakken baksteen, vensterglas, kolensintels) zijn niet aangetroffen. In en onder de stadsophogingen zijn resten van vroegere bebouwing te verwachten. De hoge verwachting voor wat betreft de Late Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd dient daarmee gehandhaafd te blijven. Op grond van de verdwenen dekzandtop kan de middelhoge verwachting voor de periode Paleolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen worden bijgesteld naar laag, al zijn resten van diepere grondsporen (paalkuilen, afvalkuilen, waterputten) vanaf het Neolithicum nooit uit sluiten. 4 CONCLUSIE EN VERWACHTING Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser, Overijssel 16 HOOFDSTUK Op basis van het uitgevoerde booronderzoek worden archeologische resten verwacht uit de Middeleeuwen – Nieuwe Tijd. Op basis van de onderzoeksresultaten wordt nader archeologisch onderzoek geadviseerd conform protocol 4003 IVO (landbodems).
Gelet op de te verwachten prospectiekenmerken en prospecteerbaarheid van een eventuele vindplaats wordt geadviseerd dit vervolgonderzoek uit te voeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek conform de KNA Leidraad Inventariserend Veldonderzoek Deel: Proefsleuvenonderzoek (IVO-P).7 Hiertoe dient een door het bevoegd gezag goed te keuren Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld. We adviseren dringend in het PvE te voorzien in een doorstart naar een opgraving indien tijdens het proefsleuvenonderzoek archeologisch relevante resten worden aangetroffen. Het proefsleuvenonderzoek dient uitgevoerd te worden op het moment dat de bovengrondse bebouwing is weggehaald, maar vóórdat de ondergrondse bebouwing/ funderingen en dergelijke is verwijderd. Dit advies is overgenomen door de gemeente Losser, hierin vertegenwoordigd door de archeologisch adviseur van de gemeente, mevr. E. Kaptijn (regio-archeoloog). Mochten bij graafwerkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, dan geldt conform de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (033 421 74 56) of via de website: www.cultureelerfgoed.nl/contact. 7 Borsboom e.a., 2012 5 SELECTIEADVIES Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser, Overijssel 17 literatuur Berendsen, H.J.A., 2005 (1997).
Landschappelijk Nederland. De fysisch geografische regio’s. Assen. Berendsen, H.J.A., 2008. De vorming van het land. Assen. Borsboom, A.J. en J.W.H.P. Verhagen, 2012. KNA Leidraad Inventariserend Veldonderzoek. Deel: Proefsleuvenonderzoek (IVO-P). Gouda. Bosch, J.H.A.,2008. Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode versie 1.1. Op basis van de Standaard Boorbeschrijvingsmethode versie 5.2. Deltares-rapport 2008-U-R0881/A. Mulder, E.F.J. de., 2003. De ondergrond van Nederland. Groningen. Nederlands Normalisatie-instituut, 1989. Nederlandse Norm NEN 5104, Classificatie van onverharde grondmonsters, Nederlands Normalisatie-instituut Delft. Ponten, A. en Brouwer, E., 2022. Archeologisch bureauonderzoek Martinusplein 19 te Losser, gemeente Losser (OV). Almelo. Tol, A.J., J.W.H.P. Verhagen en M. Verbruggen, 2012. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek v2. SIKB Brouwer, E. PvA ivo-verkennend Plangebied Martinusplein 19, Losser, Losser. Almelo. Archeologische databases/internetbronnen ArchisIII www.boorstaten.nl www.topotijdreis.nl www.hisgis.nl www.grondwatertools.nl www.kadastralekaart.com Gebruikte kaarten Topografische kaart, schaal 1:10.000. Bron: www.pdok.nl. Geraadpleegd op 16-3- 2022 18 BIJLAGE 1 AMZ-CYCLUS
19 BIJLAGE 2 ARCHEOLOGISCHE PERIODEN
20 BIJLAGE 3 NIET-TOEGANKELIJKE DELEN VOOR VELDONDERZOEK
21 BIJLAGE 4 BOORPUNTENKAART VELDONDERZOEK
22 BIJLAGE 5 BOORSTATEN VELDONDERZOEK 3 Boring 1 RD-coördinaten: 265581/476329 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 35,24 0,25 34,99 0,5 34,74 0,75 34,49 1 34,24 1,25 33,99 1,5 33,74 tegel (terreinverharding) 50 zand, matig fijn, zwak siltig, geel, scherpe ondergrens, opgebracht, cunetzand 70 zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, geel/ grijs/ bruin, scherpe ondergrens, gevlekt/ verstoord, cunetzand 110 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ grijs/ bruin, onscherpe ondergrens, C-horizont, gevlekt/ verstoord, oerbrokjes 160 zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, geel, C-horizont, dekzand 3 Boring 2 RD-coördinaten: 265570/476315 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 35,21 0,25 34,96 0,5 34,71 0,75 34,46 1 34,21 1,25 33,96 1,5 33,71 tegel (terreinverharding) 75 zand, matig fijn, zwak siltig, geel, scherpe ondergrens, opgebracht, cunetzand 100 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ bruin/ grijs, zwak baksteenhoudend, scherpe ondergrens, gevlekt/ verstoord 150 zand, zeer fijn, zwak siltig, geel, C-horizont, dekzand, uiters fijne grindjes 23 70 Boring 3 RD-coördinaten: 265546/476289 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 35,36 0,25 35,11 0,5 34,86 0,75 34,61 1 34,36 1,25 34,11 zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, donkergrijs/ zwart, zwak baksteenhoudend, scherpe ondergrens, gevlekt/ verstoord, verstoorde stadsophoging 100 zand, matig fijn, matig siltig, donkergrijs/
bruin, zwak baksteenhoudend, onscherpe ondergrens, rommelig, stadsophoging 110 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ geel/ grijs, C-horizont 140 zand, matig fijn, zwak siltig, zwak grindig, geel, zwak roesthoudend, C-horizont, dekzand 35 Boring 4 RD-coördinaten: 265590/476326 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 35,32 0,25 35,07 0,5 34,82 0,75 34,57 1 34,32 zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, grijs/ bruin, matig doorworteld, onscherpe ondergrens, opgebracht 90 zand, matig fijn, zwak siltig, donkergrijs/ grijs, matig baksteenhoudend, onscherpe ondergrens, zachtgebakken met inclusies, stadsophoging weinig houtskool 100 zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, lichtgrijs/ grijs, matig baksteenhoudend, onscherpe ondergrens, zachtgebakken, gevlekte laag, stadsophoging? 120 zand, zwak siltig, lichtgeel/ grijs, gevlekt, gestuit 24 10 Boring 5 RD-coördinaten: 265635/476333 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 35,17 0,25 34,92 0,5 34,67 0,75 34,42 1 34,17 1,25 33,92 1,5 33,67 zand, zeer fijn, zwak siltig, matig humeus zwak doorworteld, opgebracht, plastic, teelaarde 50 zand, zeer fijn, zwak siltig, zwak humeus, donkergrijs/ bruin, onscherpe ondergrens, gevlekt/ verstoord, portlandcement 100 zand, matig fijn, zwak siltig, donkergrijs/ bruin, matig baksteenhoudend, onscherpe ondergrens, hardgebakken met kleine inclusies, stadsophoging 105 sterk baksteenhoudend, zachtgebakken,
verpoederd, stadsophoging weinig botresten 130 zand, matig fijn, zwak siltig, donkergrijs/ bruin, zwak koolgruishoudend, matig baksteenhoudend, ondergrens diffuus, verpoederd, stadsophoging 160 zand, zeer fijn, zwak siltig, lichtgeel, C-horizont, dekzand 25 Boring 6 RD-coördinaten: 265627/476343 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 35,36 0,25 35,11 0,5 34,86 0,75 34,61 1 34,36 1,25 34,11 1,5 33,86 1,75 33,61 zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donkergrijs/ bruin, scherpe ondergrens, opgebracht, teelaarde 50 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ geel/ grijs, scherpe ondergrens, opgebracht, cunetzand 70 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ grijs/ zwart, onscherpe ondergrens, gevlekt/ verstoord 140 zand, matig fijn, matig siltig, matig humeus, donkergrijs, zwak baksteenhoudend, ondergrens diffuus, stadsophoging weinig houtskool 180 zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgeel, C-horizont, dekzand 25 3 Boring 7 RD-coördinaten: 265592/476344 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 35,31 0,25 35,06 0,5 34,81 0,75 34,56 1 34,31 1,25 34,06 1,5 33,81 1,75 33,56 tegel (terreinverharding) 25 zand, matig fijn, zwak siltig, geel, scherpe ondergrens, opgebracht, cunetzand 50 zand, matig fijn, zwak siltig, matig grindig, donkergrijs, zwak baksteenhoudend, onscherpe ondergrens, gevlekt/ verstoord, opgebracht 60 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ grijs/ geel, scherpe ondergrens,
opgebracht, cunetzand 90 zand, matig fijn, zwak siltig, bruin/ grijs/ bruin, scherpe ondergrens, gevlekt, stadsophoging 110 zand, matig fijn, zwak siltig, bruin/ grijs/ geel, zwak baksteenhoudend, scherpe ondergrens, rommelig, zachtgebakken baksteen, stadsophoging 150 zand, zeer fijn, matig siltig, matig humeus, donkergrijs/ zwart, zwak baksteenhoudend, onscherpe ondergrens, stadsophoging 160 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ grijs, C-horizont, verrommeld 185 zand, matig fijn, zwak siltig, geel/ beige, C-horizont, dekzand 3 Boring 8 RD-coördinaten: 265543/476319 -mv (m) NAP(m) lithologie kleurbeeld0 35,2 0,25 34,95 tegel (terreinverharding) 40 zand, matig fijn, zwak siltig, grijs/ beige/ grijs, gevlekt/ verstoord, stagneert 26
27 BIJLAGE 6 VERKLARENDE WOORDENLIJST ARCHIS3 - Archis3 (Archeologisch Informatiesysteem) is een databank waarin gegevens over archeologisch onderzoek, vindplaatsen en terreinen in Nederland zijn opgeslagen. Es – een es (enk, eng) is een areaal bouwland dat door meerdere grondgebruikers wordt gebruikt. Een es is ruimtelijk begrensd en als zodanig herkenbaar, maar de individuele percelen zijn niet gescheiden door duidelijk herkenbare grenzen. IJzertijd - In de IJzertijd (800 – 12 voor Chr.) werden de eerste ijzeren voorwerpen gemaakt. IJzer was harder dan brons en ijzererts was veel breder beschikbaar dan de grondstoffen voor brons (koper en tin). Het winnen en smeden van ijzer vereiste echter veel kunde en kennis. Naast aardewerk worden vanaf deze periode soms resten van ijzeroventjes gevonden of afval dat is ontstaan bij ijzerwinning. Op de hogere zandgronden kwamen celtic fields (raatakkers) tot ontwikkeling. Dit waren akkercomplexen die zich soms tot over een groot gebied konden uitstrekken en gekenmerkt werden door relatief kleine akkertjes die omgeven werden door raatvormige wallen. Men woonde temidden van de akkers. Ten opzichte van de voorgaande en latere perioden werden vaak nattere gronden opgezocht. Vanaf de IJzertijd ook werden de zeekleigebieden in gebruik genomen. Middeleeuwen - De Middeleeuwen duurden van 450 – 1500 na Chr.
Over de periode vlak na het definitieve vertrek van de Romeinen uit Nederland is weinig bekend. Tot op heden zijn relatief weinig vindplaatsen uit deze periode aangetroffen. Er zijn sterke vermoedens dat resten uit deze periode voor een belangrijk deel onder de huidige oude stads- en dorpskernen en oude akkercomplexen liggen. Vanaf ongeveer de 10e eeuw ontstaat er weer enige stabiliteit en is sprake van een min of meer centraal gezag. De maatschappij raakt gefeodaliseerd. In deze periode werd een begin gemaakt met de ontginning van veen, heide en bos. Paleolithicum - Gedurende het Paleolithicum (300.000 – 8.800 voor Chr.) is Nederland wel bezocht door de mens (Homo Sapiens Sapiens en Homo Sapiens Neanderthalensis) gedurende de warmere perioden. Sporen zijn echter schaars en vaak verstoord. De mens trok destijds als jager/verzamelaar rond in kleine groepen. Afhankelijk van het seizoen en aanwezige voedselbronnen werden steeds wisselende, tijdelijke kampementen bewoond. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) – De RCE is een onderdeel van het ministerie van OCW. Het voert wet- en regelgeving uit, ontwikkelt kennis en geeft advies over rijksmonumenten, landschap & omgeving, archeologie en roerend erfgoed.
Juni 2026 Status: definitief M.e.r.-beoordeling Woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser M.e.r.-beoordeling woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 1 M.E.R.-BEOORDELING WONINGBOUWONTWIKKELING MARTINUSPLEIN 19-25, LOSSER Naam: M.e.r.-beoordeling woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser Datum: Juni 2026 Versie: Definitief M.e.r.-beoordeling woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 2 INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 INLEIDING .................................................................................... 3 HOOFDSTUK 2 KENMERKEN VAN HET VOORNEMEN ................................................... 5 HOOFDSTUK 3 BESCHRIJVING VAN DE MILIEUEFFECTEN .............................................. 8 HOOFDSTUK 4 CONCLUSIE ................................................................................ 14
M.e.r.-beoordeling woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser HOOFDSTUK 1 | INLEIDING Aan het Martinusplein 19 en 25 in het centrum van Losser bevinden zich een voormalig hotel en supermarkt | . Het hotel wordt nu gebruikt voor de tijdelijke opvang van vluchtelingen. De voormalig supermarktlocatie staat leeg. Het voornemen is de bestaande bebouwing te slopen en ter plaatse twee appartementengebouwen met in totaal 54 appartementen en ondergrondse parkeervoorziening te realiseren. De voorgenomen ontwikkeling is niet in overeenstemming met het geldende bestemmingsplan. Een wijziging van het omgevingsplan is noodzakelijk. Vanuit het ruimtelijke spoor is een m.e.r.-beoordeling noodzakelijk. In dit document worden de milieueffecten van deze ontwikkeling beschouwd. Eerst wordt een nadere toelichting op de m.e.r.-beoordeling gegeven. In afbeelding 1.1 is de ligging van het plangebied in de kern Losser en ten opzichte van de directe omgeving weergegeven. Het plangebied is hierop aangeduid met respectievelijk de rode ovaal en de rode omlijning. Afbeelding 1.1 | Ligging van het plangebied (Bron: PDOK) Milieueffectrapportage Een milieueffectrapportage (m.e.r.) brengt het effect van een project op het milieu in beeld. De regelgeving voor de m.e.r. is te vinden in afdeling 16.4 van de Omgevingswet (Ow) en in hoofdstuk 11 en bijlage V bij het Omgevingsbesluit (Ob).
In afdeling 16.4 van de Omgevingswet wordt onderscheid gemaakt in de plan- mer(beoordeling) (paragraaf 16.4.1) en de project-mer(beoordeling) (paragraaf 16.4.2). Uit bijlage V van het Ob kan worden bepaald of een project mer-plichtig of mer-beoordelingsplichtig is. In deze bijlage is een tabel opgenomen met vier kolommen: • | In kolom 1 staan de projecten opgesomd; • | In kolom 2 zijn de gevallen genoemd waarin een project | -mer verplicht is; • | In kolom 3 staan de gevallen genoemd waarin de project | -mer-beoordelingsplicht geldt; • | Tot slot bevat kolom 4 de besluiten waarvoor dan de mer | -verplichtingen gelden. Het gaat dan om besluiten waarmee de toestemming voor het project wordt verleend. Indien een plan (meestal een wijziging van het omgevingsplan) wordt opgesteld dat een kader vormt voor een project-mer-(beoordelings)plichtige projecten dan | is een plan-mer aan de orde (artikel 16.36 lid 1 Ow). Ook is een plan-mer aan de orde als voor een plan/ programma een passende beoordeling voor natuur moet worden opgesteld zoals bedoeld in artikel 16.53c Ow (artikel 16.36 lid 2 Ow). Als een plan wordt g | emaakt voor een klein gebied op lokaal niveau of het plan maakt een kleine wijziging mogelijk, kan worden volstaan met een plan-mer-beoordeling (artikel 16.36 lid 3 Ow) als uit de beoordeling blijkt dat het plan geen aanzienlijke milieueffecten heeft.
BJZ.nu | 3 Ruimtelijke plannen en advies M.e.r.-beoordeling woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 4 Op grond van Artikel 11.8 (bijzonderheden bij besluiten bij mer-(beoordelings)plichtige projecten) van het Omgevingsbesluit wordt een omgevingsvergunning voor een (buitenplanse) omgevingsplanactiviteit aangemerkt als het besluit, bedoeld in artikel 16.43, eerste lid, van de wet, in plaats van het besluit tot vaststelling van een omgevingsplan, bedoeld in bijlage V, kolom 4. In dat geval is de wijziging van het omgevingsplan kaderstellend en dus plan-mer-(beoordelings)plichtig. De realisatie van 48 appartementen op deze locatie is als een stedelijk ontwikkelingsproject aan te merken. De wijziging van het omgevingsplan is kaderstellend voor een project-mer-(beoordelings)plichtige activiteit. Aangezien sprake is van een klein gebied op lokaal niveau, kan worden v olstaan met een plan-mer- beoordeling. Voorliggende m.e.r.-beoordeling voorziet hierin. Inhoud en doel van de m.e.r.-beoordeling Inhoudelijk gaat de m.e.r.-beoordeling in op de mogelijke belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu als gevolg van het initiatief.
Deze belangrijke nadelige gevolgen worden beoordeeld aan de hand van de selectiecriteria opgesomd in Bijlage III van de EEG-richtlijn Milieueffectbeoordeling, die drie hoofdthema’s noemt: • De kenmerken van de activiteit; • De plaats van de activiteit (ligging en samenhang met andere activiteiten (cumulatie); • De kenmerken van de belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu die de activiteit kan hebben. Het doel van de notitie is om op objectieve wijze informatie over mogelijke, relevante milieugevolge n van het project te verzamelen en te presenteren. Betrokken partijen Bij het project zijn de initiatiefnemer en de gemeente Losser betrokken. Voor het vaststellen van de noodzakelijke wijziging van het omgevingsplan is de gemeenteraad van de gemeente Losser het bevoegd gezag. Daarnaast worden de provincie Overijssel, het waterschap Vechtstromen en eventueel andere vooroverlegpartners gedurende het proces bij het project betrokken en zal het wijzigingsbesluit in het kader van het vooroverleg naar deze partijen worden toegezonden. Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt het voornemen beschreven. Daarbij komen aanleiding, achtergronden en uitgangspunten aan bod. Hoofdstuk 3 gaat in op de mogelijke milieueffecten van het project. In hoofdstuk 4 wordt bij wijze van samenvatting de beoordeling gedaan van de omstandigheden van het voornemen.
Hierin wordt tevens de conclusie van de m.e.r.-beoordeling beschreven. M.e.r.-beoordeling woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 5 HOOFDSTUK 2 KENMERKEN VAN HET VOORNEMEN Dit hoofdstuk gaat in op de voorgenomen ontwikkeling, de projectlocatie en eventuele (samenhangende) ontwikkelingen in de omgeving waarmee rekening dient te worden gehouden. Voorgenomen ontwikkeling en omvang van het project Het voornemen is om binnen het plangebied twee appartementengebouwen met in totaal 54 appartementen en een ondergrondse parkeergarage te realiseren. Van belang bij de stedenbouwkundige opzet is dat het ontwerp passend is in de omliggende woonomgeving en aansluit op bestaande bebouwingsstructuren. Door oog te hebben voor deze aspecten ontstaat er een stedenbouwkundig verantwoord beeld. In afbeeldingen 2.1 en 2.2 zijn respectievelijk de inrichtingstekening en de 3D-impressies van het gebouw weergegeven. Afbeelding 2.1 Situatietekening gewenste situatie (Bron: EVE Architecten) M.e.r.-beoordeling woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 6 Afbeelding 2.2 3d Impressies (Bron: EVE Architecten) Locatiekenmerken Het perceel ligt in het centrum van de kern Losser. Het plangebied staat kadastraal bekend als gemeente Losser, sectie N, nummers 2944, 3190 en 4567 (gedeeltelijk).
In afbeelding 1.1 is reeds de ligging van het plangebied in de kern Losser en ten opzichte van de directe omgeving weergegeven. Het plangebied is hierop aangeduid met respectievelijk de rode ovaal en de rode omlijning. M.e.r.-beoordeling woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 7 Het gebruik van natuurlijke hulpbronnen en productie van afvalstoffen Voor de sloop van de bestaande bebouwing en de realisatie van de nieuwe appartementengebouwen zal zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van natuurlijke hulpbronnen in de aanlegfase. Tijdens het bouw- en woonrijp maken is grondverzet nodig. Tijdens de gebruiksfase zullen elektriciteit en water nodig zijn. De appartementen zullen gasloos gebouwd worden, conform de Wet Voortgang Energietransitie. De productie van afvalstoffen betreffen voor de beoogde appartementen uitsluitend de huishoudelijke afvalstoffen. Deze worden zoveel mogelijk gescheiden om nuttige afvalstoffen op eenvoudige wijze te kunnen inzamelen en vervolgens verwerken/recyclen. Er is geen sprake van de pr oductie van gevaarlijk afval. De afvalstoffen zullen conform de daarvoor van toepassing zijnde regelementen worden afgevoerd. Verontreiniging en hinder In de aanlegfase (sloop- en bouwfase) kan sprake zijn van tijdelijke verkeers- en geluidhinder van bouwverkeer en bouwwerkzaamheden op locatie.
Het gaat dan om geluid en stof vanuit de bouwplaats en bouwverkeer van en naar het plangebied. Vanwege de ligging, de omvang van de ontwikkeling en de geschatte tijdsduur, is er geen noodzaak om verkeer langdurig om te leiden. Na afronding van de bouwwerkzaamheden zal de genoemde tijdelijke hinder volledig vervallen. Het aspect tijdelijke hinder leidt niet tot mogelijk belangrijke milieugevolgen. In de gebruiksfase zullen ten gevolge van de woonfunctie geen nadelige e ffecten op het milieu en de omgeving plaatsvinden. Er is sprake van voldoende afstand tot omliggende (milieugevoelige) woonpercelen. Zoals in hoofdstuk 3 wordt geconstateerd is er geen sprake van een onevenredige aantasting van beschermende natuurgebieden en/of het woon- en leefklimaat ter plaatse. Risico op ongevallen, specifiek met gevaarlijke stoffen of technologieën De beoogde ontwikkeling zorgt niet voor een toename van risico’s voor de omgeving. Er worden geen gevaarlijke stoffen geproduceerd, opgeslagen of vervoerd. Door de realisatie van een nieuwe en passende ontsluitingsroute, zal van verkeersonveiligheid geen sprake zijn. M.e.r.-beoordeling woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser HOOFDSTUK 3 | BESCHRIJVING VAN DE MILIEUEFFECTEN Voor de m.e.r.-beoordeling zijn de mogelijk negatieve milieueffecten van het voornemen relevant.
Zoals in het vorige hoofdstuk is aangegeven, gaat het om de ontwikkeling van twee appartementengebouwen met in totaal 48 wooneenheden. Relevante milieuaspecten zijn verkeer, geluid, luchtkwaliteit, water, bodem, externe veiligheid en ecologie waaronder ook specifiek de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden. In dit hoofdstuk worden de te verwachten (tijdelijke) effecten per aspect beschreven. Verder wordt ingegaan op tijdelijke hinder als gevolg van de ontwikkeling. Voor een aantal van deze aspecten zijn onderzoeken uitgevoerd. De conclusies van deze onderzoeken zijn samengevat in onderstaande alinea’s. Verkeer Er wordt voorzien in de in onderstaande tabel aangegeven woningen. Oppervlakte appartementen | Aantal <75 m2 | 19 75 – 100 m2 | 20 >100 m2 | 14 De ontsluiting van de ondergrondse parkeervoorziening vindt plaats via de Bernard Leurinkstraat. De beoogde ontsluiting van het plangebied is verkeersveilig. Om het aantal verkeersbewegingen te bepalen is gebruik gemaakt van de publicatie ‘Parkeerkencijfers 2024 Basis voor parkeernormering, publicatie 744 (augustus 2024) van CROW. De volgende uitgangspunten zijn gehanteerd: • | Stedelijkheidsgraad: ‘Niet stedelijk’ (bron: CBS Statline) • | Zone: ‘rest bebouwde kom’. Op basis van het geldend bestemmingsplan zijn de gronden aan het Martinusplein 19-25 bestemd als ‘Centrum – 2’.
Deze bestemming biedt mogelijkheden voor een veelvoud aan functies waaronder de hier voorheen aanwezige supermarkt (1.112 m2 bvo) en het hotel (15 kamers) met café-restaurant ( ± 234 m2). De functies worden dan ook als uitgangspunt gebruikt om de verkeersgeneratie per gemiddelde weekdag op basis van het geldend bestemmingsplan te bepalen. In de onderstaande tabel wordt inzichtelijk gemaakt wat de verkeersgeneratie is op basis van de hiervoor genoemde uitgangspunten. Uitgegaan wordt van de gemiddelde verkeersgeneratie. Tevens wordt opgemerkt dat in de CROW-uitgave voor een restaurant geen kencijfers worden gegeven voor de verkeersgeneratie. Deze functie is dan ook niet meegerekend in onderstaande tabel. Functie | Verkeersgeneratie per eenheid | Aantal eenheden | Verkeersgeneratie Supermarkt, fullservice | 77 per 100 m2 bvo | 11,12 | ± 856 Hotel, 3* | 6,35 per 10 kamer | 16 | ± 10 Restaurant | - | - | - Totale verkeersgeneratie per weekdag | ± 857 Hoewel met voorliggend planvoornemen formeel sprake is van appartementen, wordt in dit geval gemotiveerd gekozen voor de categorie ‘aanleunwoning, serviceflat (zelfstandige woning met beperkte zorgvoorzieningen)’. Het plan betreft namelijk de realisatie van 54 appartementen die specifiek zijn gericht op ouderen.
In lijn met het onderliggend woonconcept wordt voorzien in levensloopgeschikte woningen met voorzieningen die inspelen op veranderende zorgbehoeften, waaronder slimme technologie, goede toegankelijkheid en een gemeenschappelijke ontmoetingsruimte. Daarmee heeft het plan meer kenmerken van een woonvorm met zorgondersteuning dan van een regulier appartementencomplex. Gelet op de doelgroep, de opzet van het gebouw en de mate van voorzieningen is de te verwachten verkeersgeneratie lager dan bij reguliere appartementen. De keuze voor de kencijfers behorend bij de categorie ‘aanleunwoning/serviceflat’ is daarmee gerechtvaardigd. BJZ.nu | 8 Ruimtelijke plannen en advies M.e.r.-beoordeling woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 9 Functie Verkeersgeneratie per eenheid Aantal eenheden Verkeersgeneratie Per weekdag Aanleunwoning, serviceflat (zelfstandige woning met beperkte zorgvoorzieningen) 2,35 per woning 54 126,9 Indien de tabellen met elkaar vergeleken worden blijkt dat de verkeersgeneratie die op basis van het geldend bestemmingsplan kan worden gegenereerd, aanzienlijk hoger is dan de verkeersgeneratie die ontstaat met de nieuwe ontwikkeling. Vanuit planologisch oogpunt in relatie tot de verkeersgeneratie is derhalve sprake van een verbetering en een afname van het aantal verkeersbewegingen op de omliggende wegen.
De verkeerssituatie leidt niet tot mogelijk belangrijke nadelige milieugevolgen. Geluid Woningen zijn in beginsel niet aan te merken zijn als milieubelastende objecten. Echter zal wel sprake zijn van enig geluid als gevolg van de woonfuncties (leefgeluiden), hiervoor gelden overigens geen normen. Het voornemen leidt dan ook niet tot mogelijk belangrijke nadelige milieugevolgen op het gebied van geluid. Luchtkwaliteit De hoofdlijnen voor regelgeving rondom luchtkwaliteitseisen staan beschreven in de instructieregels opgenomen in het Bkl. Ter bescherming van de gezondheid zijn voor het aspect luchtkwaliteit instructieregels opgenomen in paragraaf 5.1.4.1 Bkl. Volgens deze regels gelden zogeheten omgevingswaarden voor onder andere de in de buitenlucht voorkomende stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10). Een activiteit is toelaatbaar als aan één van de volgende voorwaarden wordt voldaan: • er is geen sprake van een feitelijke of dreigende overschrijding van een grenswaarde; • het project leidt per saldo niet tot een verslechtering van de luchtkwaliteit; • het project draagt alleen niet in betekenende mate bij aan de luchtverontreiniging; Mede door het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) is in de afgelopen jaren in Nederland de luchtkwaliteit aanzienlijk verbeterd.
Vanwege deze verbetering komt het NSL na de inwerkingtreding van de Omgevingswet dan ook te vervallen. De beoordeling van de luchtkwaliteit vindt niet overal plaats. Voor een activiteit die niet in betekende mate (NIBM) bijdraagt aan de luchtverontreiniging, is geen toetsing aan de rijksomgevingswaarden voor stikstofdioxide en fijnstof nodig. Uit artikel 5.53 en 5.54 Bkl volgt dat een project niet in betekende mate bijdraagt aan de luchtkwaliteit als de toename van de concentratie NO 2 en PM10 niet hoger is dan 1,2 ug/m3. Dat is 3% van de omgevingswaarde voor de jaargemiddelde concentraties. Er zijn twee mogelijkheden om aannemelijk te maken dat een project binnen de NIBM -grens blijft: 1. Motiveren dat het project binnen de getalsmatige grenzen van een aange wezen categorie blijft. Onder deze ‘standaardgevallen NIBM’ vallen kantoren, woonwijken en het telen van gewassen. Dit moet wel onder een bepaalde omvang blijven conform artikel 5.54 Bkl. Valt een project binnen de genoemde categorie, maar niet binnen de gestelde grenzen? Het is dan mogelijk om alsnog via detailberekeningen aannemelijk te maken dat de 3%-grens niet wordt overschreden. 2. Op een andere manier aannemelijk maken dat een project de 3%-grens niet overschrijdt.
Veelal kan een kwalitatieve berekening met de NIBM-tool op een eenvoudige en snelle manier inzichtelijk maken of een project in betekende mate bijdraagt aan de luchtverontreiniging. Wanneer deze tool aangeeft dat er sprake is van een betekende mate, dan zijn aanvullende detailberekeningen nodi g. Aandachtsgebieden (toevoegen indien van toepassing in de gemeente) Aandachtsgebieden zijn locaties met hogere concentraties stikstofdioxide (NO2) en/of fijnstof (PM10). De aandachtsgebieden staan in artikel 5.51 lid 2 Bkl. Gemeenten die onder agglomerat ies vallen staan in artikel 2.38 Omgevingsregeling. In enkele situaties moet de luchtkwaliteit altijd worden beoordeeld: • bij een omgevingsvergunning voor een milieubelastende activiteit’ M.e.r.-beoordeling woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 10 • bij de aanleg van een tunnel langer dan 100 meter, of als een tunnel wijzigt en daarbij minimaal 100 meter toeneemt; • bij de aanleg van een autoweg of een autosnelweg. Beoordeling Op dit moment is in het plangebied hotel- en supermarktbebouwing aanwezig. Aangenomen wordt deze functies doorgaans een hogere verkeersgeneratie kent dan een appartementencomplex.
In het kader van een worst-case scenario is via een NIBM-tool berekening onderzocht of de ontwikkeling als gevolg van het appartementengebouw wel of niet in betekende mate bijdraagt aan de verslechtering van de luchtk waliteit. In deze berekening zijn de vervoersbewegingen zoals aangegeven onder het kopje verkeer overgenomen, waarbij vanwege de reguliere woonfunctie is uitgegaan van maximaal 5% vrachtverkeer (worst-case berekening). De berekening laat het volgende beeld zien. Afbeelding 3.1 Berekening NIBM-tool (Bron: ministerie van Infrastructuur en Milieu) Uit de berekening blijkt dat voorliggend project 'niet in betekenende mate’ bijdraagt aan de luchtverontreiniging. Vervolgonderzoek naar de effecten op de luchtkwaliteit is niet noodzakelijk. Het aspect luchtkwaliteit leidt niet tot mogelijk belangrijke nadelige milieugevolgen. Water De beoogde ontwikkeling in het plangebied resulteert niet in een toename van de verharding. Het terrein is reeds volledig verhard. De locatie bevindt zich niet binnen een grondwaterbeschermings- of waterwingebied. Voorgenomen ontwikkeling geen risicovolle functie voor de grondwaterkwaliteit. In het kader van de bestemmingsplanherziening is een watertoets worden uitgevoerd, waarbij de plannen met het waterschap zijn besproken. Grondwater Binnen het plangebied zijn geen gevallen van grondwateroverlast bekend.
Bij het bouwplan zal rekening worden gehouden met voldoende ontwateringsdiepte zodat de kans op grondwateroverlast minimaal is. Oppervlaktewater In de huidige situatie is in het plangebied geen oppervlaktewater aanwezig en het voornemen voorziet niet in de aanleg van nieuw oppervlaktewater. Hemelwater Het verharde oppervlak bedraagt in de gewenste situatie 2.400 m 2. Dit is een afname van 174 m2. Voor de bergingseis van het afvoerende regenwater geldt dan een norm van 20 mm, die geldt bij inbreidingslocatie waar het verhard oppervlak niet toe neemt. Op basis van het verhard oppervlak en de geldende bergingseis, zal deze ontwikkeling 48 m3 waterberging binnen het plangebied moeten realiseren. Met de toekomstige M.e.r.-beoordeling woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 11 herinrichting van het Martinusplein zal onder het plein een hemelwater-berging voorziening worden gerealiseerd (krattenveld). Mocht de benodigde berging niet binnen het plangebied gerealiseerd kunnen worden, dan kan deze berging gecompenseerd worden in of rondom het plein. Afvalwater Het afvalwater wordt afgevoerd naar het gemeentelijke geschieden rioleringssysteem. Het rioolstelsel wordt dusdanig uitgevoerd dat het afvalwater van het toekomstige aantal vervuilingseenheden kan worden afgevoerd.
Bodemkwaliteit Binnen het voornemen worden geen functies gerealiseerd die negatieve effecten kunnen hebben op de bodemkwaliteit. De voorgenomen ontwikkeling leidt ten aanzien van bodemkwalit eit dan ook niet tot mogelijk belangrijke nadelige milieugevolgen. Ecologie Bescherming in het kader van de natuur wet- en regelgeving is op te delen in gebieds- en soortenbescherming. Ter bescherming van de natuur zijn in het Bkl diverse regels opgenomen . Deze regels komen grotendeels overeen met de regels die zijn opgenomen in de voormalige Wet natuurbescherming. Het gaat hierbij in de eerste plaats om regels voor de gebiedsbescherming van aangewezen Natura 2000 -gebieden, regels voor de soortenbescherming van te beschermen planten diersoorten (waaronder vogels) en regels ter bescherming van houtopstanden. Het gebieds- en soortenbeschermingsregime vloeit voor een belangrijk deel voort uit twee Europese richtlijnen, te weten de Vogelrichtlijn (79/409/EEG) en de Habitatrichtlijn (92/43/EEG). Gebiedsbescherming Natura 2000-gebieden Natura 2000 is een samenhangend netwerk van natuurgebieden in Europa. Natura 2000 bestaat uit gebieden die zijn aangewezen in het kader van de Europese Vogelrichtlijn (79/409/EEG) e n gebieden die zijn aangemeld op grond van de Europese Habitatrichtlijn (92/43/EEG). De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit wijst de Natura 2000-gebieden aan.
Op grond van artikel 2.43 Omgevingswet legt hij ook de instandhoudingsdoelstellingen vast. Dit gebeurt in een aanwijzingsbesluit. In afdeling 8.6 Bkl staat het beoordelingskader voor de omgevingsvergunning voor Natura 2000-activiteiten. Dit is door middel van het aanvullingsspoor Natuur gebeurd. Het plangebied bevindt zich op circa 600 meter afstand van dichtstbijzijnde stikstofgevoelige Natura 2000- gebied. Om aan te tonen of het voornemen resulteert in significante negatieve effecten op Natura 2000 -gebieden, is een door BJZ.nu een stikstofonderzoek uitgevoerd met behulp van de AERIUS -calculator1. Uit de berekening is naar voren gekomen dat voor er voor de gebruiksfase geen sprake is van rekenresultaten hoger dan 0,00 mol/ha/j. Er is daarmee geen sprake van een stikstofdepositie met significant negatief effect op Natura 2000-gebieden. Het project is in het kader van de Wet natuurbescherming, ten aanzien van de effecten van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden, niet vergunningsplichtig. Er is dan ook geen passende beoordeling nodig. Natuurnetwerk Nederland (NNN) Het Natuur Netwerk Nederland (NNN) is de kern van het Nederlandse natuurbeleid. Het NNN is in provinciale structuurvisies uitgewerkt. In of in de directe nabijheid van het NNN geldt het ‘nee, tenzij’ - principe.
In principe zijn er geen ontwikkelingen toegestaan als zij de wezenlijke kenmerken of waarden van het gebied aantasten. 1 AERIUS Berekening Martinusplein 19 & 25, Losser, November 2023. BJZ.nu M.e.r.-beoordeling woningbouwontwikkeling Martinusplein 19-25, Losser BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 12 Het plangebied bevindt zich op circa 500 meter afstand van gebied dat is aangewezen als NNN. Gezien de aard en omvang van het voornemen (wonen) wordt geconcludeerd dat er met de voorgenomen ontwikkeling geen aantasting plaatsvindt van de wezenlijke kenmerken en waarden van het NNN. Soortenbescherming Onder de Omgevingswet zijn veel dier- en plantsoorten beschermd. De bescherming richt zich op soorten van Europees belang, die onder de reikwijdte van de Vogel- en Habitatrichtlijn vallen, als om bepaalde soorten van nationaal belang. Soortenbescherming vindt plaats binnen en buiten het natuurnetwerk Nederland. Het kan de vorm hebben van wet- en regelgeving, maar ook van fysieke maatregelen die bescherming, vestiging of uitbreiding van een soortenpopulatie stimuleren. Op grond van artikel 2.18 lid 1 sub f Omgevingswet zijn in beginsel de provincies hiervoor verantwoordelijk. Echter, ook decentrale overheden kunnen hierover actief beleid voeren. Hierbij kan worden gedacht aan het vaststellen van bijvoorbeeld een programma voor soortenbescherming.
Door strikte formulering van een flora- en fauna-activiteit moet bij vrijwel alle activiteiten in de fysieke leefomgeving nagegaan worden of: • er soorten aanwezig zijn; en • welke soorten dat zijn. In hoofdstuk 11 van het Besluit activiteiten leefomgeving wordt bepaald wanneer een vergunning nodig is. In voorliggend geval is er door BJZ.nu een Quickscan Flora & Fauna uitgevoerd2. Daarnaast is door Ecochore een nader onderzoek naar vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen 3 uitgevoerd. Onderzoeksresultaten Quickscan flora en fauna Vleermuizen bezetten mogelijk een vaste rust- of voortplantingsplaats in de bebouwing in het plangebied, en gebruiken het als (niet essentieel) foerageergebied. Daarnaast vormt het geen verbindende schakel in een lijnvormig element, negatief effect op essentiële vliegroutes wordt niet verwacht. Om de voorgenomen werkzaamheden te kunnen uitvoeren moeten de gebouwen worden onderzocht op de aanwezigheid v an vleermuizenverblijven om doding en verstoring van een verblijf te voorkomen. De bebouwing wordt als geschikt leefgebied voor gebouwbewonende soorten als huismussen en gierzwaluwen beschouwd. De nesten van deze soorten genieten een jaarronde bescherming en mogen ook buiten broedseizoen niet vernield/verstoord worden. Nader onderzoek moet uitwijzen of deze soorten nestelen in het plangebied en wat de effecten van de beoogde werkzaamheden zijn.