Omgevingsvisie Losser.pdf
Tekst van het document
Omgevingsvisie gemeente Losser - concept - vastgesteld -
Inhoudsopgave 0
Introductie ......................................................................................................................................................................... 6
0.1
Wat staat er in de Omgevingsvisie? ........................................................................................................................................... 7
0.2
Waarom deze Omgevingsvisie? .................................................................................................................................................. 8
0.3
De onderdelen van de Omgevingsvisie ..................................................................................................................................... 9
1
Visie ................................................................................................................................................................................... 11
1.1
Ons toekomstbeeld voor 200; welke gemeente we willen zijn ............................................................................................. 12
1.2
Onze plek in de regio ................................................................................................................................................................. 13
1.3
Wat we willen bereiken: onze ambities ................................................................................................................................... 14
1.3.1
Een herkenbaar en gastvrij Losser .................................................................................................................................... 14
1.3.2
Een leefbaar en gezond Losser .......................................................................................................................................... 19
1.3.3
Een toekomstgericht Losser ............................................................................................................................................... 23
1.3.4
Een innovatief en ondernemend Losser .......................................................................................................................... 28
1.4
Hoe we willen samenwerken .................................................................................................................................................... 31
1.4.1
Ondersteunende rol ............................................................................................................................................................ 31
1.4.2
Minder regels ....................................................................................................................................................................... 31
2
Gebiedskompassen ......................................................................................................................................................... 33
2.1
Inleiding ....................................................................................................................................................................................... 34
2.2
Gebiedskompas – Aan de flank van de stuwwal .................................................................................................................... 35
2.2.1
Typering ................................................................................................................................................................................ 36
2.2.2
Waarden ............................................................................................................................................................................... 36
2.2.3
Koers en keuzes ................................................................................................................................................................... 37
2.3
Gebiedskompas – Op het vlakke land ..................................................................................................................................... 39
2.3.1
Typering ................................................................................................................................................................................ 40
2.3.2
Waarden ............................................................................................................................................................................... 40
2.3.3
Koers en keuzes ................................................................................................................................................................... 41
2.4
Gebiedskompas – In het dal van de Dinkel ............................................................................................................................. 42
2.4.1
Typering ................................................................................................................................................................................ 43
2.4.2
Waarden ............................................................................................................................................................................... 44
2.4.3
Koers en keuzes ................................................................................................................................................................... 45
2.5
Gebiedskompas – Het Lutterzand ............................................................................................................................................ 48
2.5.1
Typering ................................................................................................................................................................................ 48
2.5.2
Waarden ............................................................................................................................................................................... 48
2.5.3
Koers en keuzes ................................................................................................................................................................... 49
2.6
Gebiedskompas – Kern Losser ................................................................................................................................................. 51
2.6.1
Typering ................................................................................................................................................................................ 51
2.6.2
Koers en keuzes ................................................................................................................................................................... 52
2.7
Gebiedskompas – Overdinkel ................................................................................................................................................... 55 3
2.7.1
Typering ................................................................................................................................................................................ 55
2.7.2
Koers en keuzes ................................................................................................................................................................... 56
2.8
Gebiedskompas – De Lutte ....................................................................................................................................................... 59
2.8.1
Typering ................................................................................................................................................................................ 59
2.8.2
Koers en keuzes ................................................................................................................................................................... 60
2.9
Gebiedskompas – Beuningen ................................................................................................................................................... 62
2.9.1
Typering ................................................................................................................................................................................ 62
2.9.2
Koers en keuzes ................................................................................................................................................................... 63
2.10
Gebiedskompas – Glane ............................................................................................................................................................ 64
2.10.1
Typering ................................................................................................................................................................................ 64
2.10.2
Koers en keuzes ................................................................................................................................................................... 65
3
Idee .................................................................................................................................................................................... 67
3.1
Stappenplan ................................................................................................................................................................................ 68
3.2
Let op! .......................................................................................................................................................................................... 69
4
Uitvoering en monitoring .............................................................................................................................................. 71
4.1
Werken in een beleidscyclus ..................................................................................................................................................... 72
4.2
Monitoring van de Omgevingsvisie .......................................................................................................................................... 72
4.3
Samenhang tussen Omgevingsvisie, Programma’s en Omgevingsplan .............................................................................. 73
4.4
Samenhang met milieubeginselen........................................................................................................................................... 74
4.5
Effecten op het milieu ................................................................................................................................................................ 76
4.6
Samenhang met de Wet voorkeursrecht ................................................................................................................................ 76
4.7
Kostenverhaal ............................................................................................................................................................................. 76
4.8
Uitvoeringsagenda ..................................................................................................................................................................... 78
5
Achtergrond ..................................................................................................................................................................... 81
5.1
Het proces ................................................................................................................................................................................... 82
5.2
Gebruikte informatie ................................................................................................................................................................. 84
5.2.1
Factsheets Fysieke Leefomgeving ..................................................................................................................................... 84
5.2.2
Trends en ontwikkelingen .................................................................................................................................................. 84
5.3
Relatie met bestaand beleid ..................................................................................................................................................... 84
5.3.1
Relatie met de opgaven vanuit hogere overheden ......................................................................................................... 84
5.3.2
Relatie met het provinciaal beleid ..................................................................................................................................... 85
5.3.3
Relatie met het beleid van Waterschap Vechtstromen .................................................................................................. 86
5.3.4
Relatie tussen Omgevingsvisie en overig gemeentelijk beleid ...................................................................................... 87
5.4
Werken aan Global Goals .......................................................................................................................................................... 87
4
In deze versie van de Omgevingsvisie zijn de wijzigingen als volgt gemarkeerd: -
In rood de gewijzigde teksten n.a.v. de zienswijzen en het doorlopen proces
-
In rood en geel de gewijzigde teksten n.a.v. de afstemming met het College.
-
De tekst tussen blokhaken [….] verwijst naar de corresponderende zienswijze uit de Nota zienswijzen en ambtshalve aanpassingen
5
0
Introductie
6
0.1
Wat staat er in de Omgevingsvisie? In deze Omgevingsvisie schetst de gemeente Losser een toekomstbeeld. Wat zijn onze ambities? Hoe zien we de leefomgeving in onze gemeente in 2040 voor ons? Welke kansen zien we voor de gemeente Losser? Dit gaat over de lange termijn, en daarom soms in abstracte termen. Met het stuwwalcomplex, het watersysteem van de vrij [2.6.1] meanderende Dinkel, Natura 2000-gebieden en het kleinschalig coulissenlandschap (waar onze dorpen uiteraard deel van uit maken) hebben we ‘goud’ in handen. Dit is de kracht van Losser, waar onze inwoners zich terecht mee identificeren. Maar tegelijkertijd is deze kracht kwetsbaar. Er is druk op de schaarse ruimte. En daardoor kunnen waarden en kwaliteiten onder druk komen te staan. Tegelijkertijd is deze kracht kwetsbaar. [2.13.1] Daarom zetten we alle beschikbare instrumenten in om deze kwetsbare waarden te koesteren, te beschermen maar ook actief versterken.
Ons centrale uitgangspunt vatten we daarom als volgt samen:
bij alle ambities en speerpunten staan onze landschappelijke waarden en kwaliteiten centraal Juist omdat we onze ambities willen realiseren, zijn ontwikkelingen – klein en groter – nodig. Allerlei opgaven (woningbouw, bedrijvigheid, infrastructuur, klimaatadaptatie, energietransitie, etc…) vragen ruimte. We willen dat al deze (en andere) ontwikkelingen landschappelijk goed worden ingepast en waar mogelijk een bijdrage leveren aan behoud of versterking van de bestaande kwaliteiten. We zien bijvoorbeeld goede kansen om nieuwe ontwikkelingen gepaard te laten gaan met herstel en versterking van houtwallen en groen. Mede om die reden vormen de landschappelijke kwaliteiten het fundament onder de Omgevingsvisie (zie hoofdstuk 2). Deze ambities willen we natuurlijk ook realiseren. In deze Omgevingsvisie leest u daarom ook met welke acties we op korte termijn aan de slag gaan. Daarbij hebben we ook uw hulp nodig. Uw ideeën en plannen kunnen namelijk bijdragen. We nodigen u daarom van harte uit om initiatieven te nemen en mee te werken aan de ontwikkeling van onze mooie gemeente! Deze Omgevingsvisie bevat de koers van de gemeente richting 2040. In de Omgevingsvisie zult u echter geen regels aantreffen; regels nemen we te zijner tijd op in het Omgevingsplan. Voor meer informatie over de relatie 7
tussen Omgevingsvisie en Omgevingsplan, verwijzen we naar hoofdstuk 4.3.
Plangebied: de gemeente Losser 0.2
Waarom deze Omgevingsvisie? Op 1 januari 2024 [2.13.1] treedt de Omgevingswet in werking. Deze wet bundelt alle bestaande wet- en regelgeving die gaat over de fysieke leefomgeving. De Omgevingswet verandert veel voor de gemeente Losser. Deze Omgevingsvisie hoort bij de nieuwe Omgevingswet en helpt ons, samen met onze inwoners, verder te werken aan een gezonde, veilige en mooie leefomgeving. Met deze Omgevingsvisie zorgen we dat ons 8
gemeentelijk beleid weer ‘bij de tijd’ is. Ook kunnen we zo voldoen aan de eisen die de nieuwe Omgevingswet aan ons stelt. 0.3
De onderdelen van de Omgevingsvisie De Omgevingsvisie bestaat uit vijf onderdelen. 1.
Het deel ‘Visie’. Hier leest u ons toekomstbeeld voor 2040 en de manier waarop we onder de Omgevingswet willen (samen)werken.
2.
Het deel ‘Gebiedskompassen’. In dit deel leest u onze gemeentebrede ambities en keuzes. Die maken we vervolgens concreet voor negen deelgebieden. Voor elk gebied beschrijven we het karakter, de bijzonderheden en de koers.
3.
Het deel ‘Idee’. In dit deel leest u wat u kunt doen (en wat wij doen) als u een plan heeft in onze gemeente.
4.
Het deel ‘Uitvoering en monitoring’. Dit deel geeft u informatie over de zogenaamde beleidscyclus en de manier waarop we de Omgevingsvisie achteraf beoordelen (evalueren) en blijven controleren (monitoren). In dit deel vindt u ook een aantal juridische en milieutechnische zaken.
5.
Het deel ‘Achtergrond’. Alle informatie die we gebruikten om deze Omgevingsvisie te maken, leest u in dit deel. Daar vindt u ook via welke stappen deze Omgevingsvisie tot stand is gekomen.
Hieronder is de opzet van de Omgevingsvisie nog eens schematisch weergegeven.
Schema aangepast: Lutterzand ingevoegd [2.8.1 en 3.3.1] 9
10
1
Visie
11
1.1
Ons toekomstbeeld voor 2040; welke gemeente we willen zijn
LEEFBAAR & VITAAL
GOUD IN HANDEN
AANTREKKELIJK & GASTVRIJ
Het is 2040…
Het is 2040…
Het is 2040…
… Wij zijn een vitale gemeenschap. In de
… Het stuwwalcomplex, de kronkelende
… Toeristen en dagjesmensen weten ons
afgelopen jaren is er veel gerealiseerd op het
Dinkel, ons kleinschalig coulisselandschap en
volop te vinden, voelen zich welkom en
gebied van bewegen in de buurt en
onze prachtige dorpen; ze vormen onze
komen tot rust binnen onze gemeente. De
sportactiviteiten. Een steeds grotere groep
kracht. Die kracht beschermen we en zetten
gemeente
mensen wordt daardoor gezond oud in onze
we succesvol in als sturend principe bij
saamhorigheid, gemoedelijkheid en rust. De
gemeente. Onze fysieke leefomgeving nodigt
nieuwe ontwikkelingen.
Dinkel, het Lutterzand en de vele andere
ademt
een
sfeer
van
uit tot ontmoeten en verblijven. Door middel
historische en landschappelijke elementen
van gerichte campagnes en voorlichting
en structuren, ons erfgoed en de mooie
weten we veel inwoners te bereiken en te activeren. Sociaal onveilige plekken en
dorpen vormen belangrijke trekpleisters.
DUURZAAM
situaties hebben we aangepakt, zodat onze Het is 2040…
inwoners zich veilig voelen op straat.
… In de afgelopen jaren zijn grote stappen
WONEN & WERKEN
gezet op het gebied van klimaat, energie en
BLOEIEND PLATTELAND
duurzaamheid. Onze fysieke leefomgeving is
Het is 2040…
aangepast op de klimaatverandering en er
… We merken dat Losser een aantrekkelijke
zijn belangrijke stappen gezet richting een
gemeente is om te wonen en te werken. Het
energieneutraal Losser.
is gelukt (passende) werkgelegenheid te
Het is 2040…
behouden
… Ons landelijk gebied bloeit als nooit
bedrijventerreinen zijn in trek en op locaties
tevoren. In de afgelopen 15 jaar is ons
van voormalige agrarische bedrijven in het
landelijke gebied getransformeerd naar een heterofunctioneel bedrijvigheid,
gebied.
wonen,
Landbouw,
recreatie,
natuur,
landschap en water; alle hebben ze inmiddels een goede plek in het landelijke gebied gevonden. Ook vraagstukken op het gebied van
duurzaamheid,
energie
en
klimaatadaptatie zijn op een passende maat en schaal geland in het buitengebied. Door maatwerk, in combinatie met gerichte, flexibele
regelgeving
is
het
gelukt
verschillende functies in harmonie naast elkaar te laten functioneren.
aan
te
trekken.
Onze
landelijke gebied worden succesvol nieuwe,
MAATWERK
in het landelijke gebied passende, functies gerealiseerd.
Het is 2040…
Ons woningaanbod is divers, doelgroep-
… In Losser heerst een goed vestigings- en
onafhankelijk en afgestemd op de behoefte
ondernemersklimaat.
We
kennen
de
en de voorzieningen in de kernen zijn op
ondernemers
en
zijn
laagdrempelig
orde. Jongeren blijven vaker en langer wonen
is
ruimte
om
bereikbaar.
Er
nieuwe
in onze gemeente.
ondernemingen op te starten en er is ruimte om te groeien. In de afgelopen jaren zijn we samen
met
ondernemers
tot
mooie
maatwerkoplossingen gekomen. Oplossingen waarbij
ontwikkelruimte
voor
ondernemer gepaard ging met een plus op regels zijn flexibel en we leveren maatwerk. Daarnaast
zijn
de
digitale
verbindingen op orde.
en
INNOVATIEF
de
het gebied van groen en landschap. Onze
SAMEN WERKEN
en
fysieke
Het is 2040… … Er zijn proeftuinen en experimenteerruimte gerealiseerd waar nieuwe technologieën worden
beproefd
en
getest.
In
proeftuinen werken gemeente, bedrijfsleven
Het is 2040…
en
…Inwoners en ondernemers voelen zich
nadenken
gehoord en doen graag zaken met de
maatschappelijke
gemeente. Als deskundige partner staan we
proeftuinen leiden tot mooie resultaten.
naast onze inwoners en ondernemers om plannen te realiseren.
12
die
onderwijsinstellingen over
samen
relevante
en
in
het
urgente
vraagstukken.
De
1.2
Onze plek in de regio Losser maakt deel uit van de regio Twente en is gelegen tussen de Twentse steden, de gemeente Dinkelland en de Duitse grens. De Twentse steden bestaan uit Almelo, Borne, Hengelo, Enschede en Oldenzaal. In dit stedelijk gebied wonen ruim 360.000 mensen en werken meer dan 180.000 mensen. Binnen deze steden zijn alle voorzieningen aanwezig. Wij zijn een grensgemeente. De gemeente Losser ligt ook in het hart van de Euregio en nabij de netwerkstad Twente, die zichzelf als Europees stedelijk netwerk een positie toekent op de internationale verbindingsas Amsterdam Berlijn - Moskou. Dat biedt economisch perspectief. Deze elementen zetten wij in bij het aantrekken van toeristen en ondernemers. Over de grens in Duitsland zijn veel vacatures en er zijn mogelijkheden voor de bedrijven uit de gemeente Losser om samenwerking aan te gaan of afzetmarkten te vinden. Ook de Duitse toerist weet ons te vinden. Wij zetten dus in op meer samenwerking met buurgemeenten als Bad Bentheim, Gronau, onze zustergemeente Emsbüren en onze carnavalsbroer Munster. In de verbinding met de Duitse buren ligt de kracht om ons in de EU op de kaart te zetten. Onze ligging van aan [2.6.5] de A1 is wat dat betreft een belangrijk gegeven. Tegelijk zorgt de snelweg, samen met het spoor, voor een tweedeling. De weg vormt een barrière tussen het noordelijke en het zuidelijke deel.
De spoorlijn die via Oldenzaal/de Lutte naar Duitsland loopt, is voor onze gemeente een gegeven. Het is ons bekend dat er (op landelijk niveau) stemmen opgaan om die noordelijke aftakking van de Betuwelijn intensiever te gaan gebruiken. Als gemeente zullen we daarop (indien uiteraard aan de orde) slechts beperkt invloed hebben. Inwoners mogen echter van ons verwachten dat we ons sterk zullen maken voor het tegengaan van overlast als gevolg van eventueel intensiever gebruik van de spoorlijn. Daarnaast zijn er ook geluiden dat het tracé van de spoorlijn gewijzigd zou moeten worden met alle gevolgen van dien. Wij zijn tegen de aanleg van deze zogenaamde Noordtak op Lossers grondgebied. [2.6.6.] Ook hiervoor geldt dat we dit met argusogen zullen volgen en waar nodig direct zullen reageren waar nodig. Net over de grens aan de Duitse zijde bevinden zich aantrekkelijke recreatieve gebieden. Vanuit Losser zijn deze recreatiegebieden goed te bereiken, wat mede bijdraagt aan het goede recreatieve klimaat binnen de gemeente. De ligging nabij Bad Bentheim en Gronau biedt kansen, maar kent ook
13
bedreigingen. [2.6.7] Als gevolg van de relatief lage grondprijzen is een trek waarneembaar van bedrijven naar over de grens en hebben de lagere woningprijzen
in
Duitsland
een
sterke
aantrekkingskracht
op
woningzoekenden. Vanwege de goede verbindingen is dit voor veel mensen en bedrijven reden om de grens over te steken. Deze tendens doet zich in meerdere grensstreken voor. 1.3
Wat we willen bereiken: onze ambities In de vorige paragraaf schetsten we ons toekomstbeeld voor het jaar 2040. En natuurlijk willen we dat toekomstbeeld ook daadwerkelijk realiseren! Daarom hebben we vier overkoepelende ambities geformuleerd met daaraan gekoppeld doelen, keuzes en acties: 1.
Een herkenbaar en gastvrij Losser
2.
Een leefbaar en gezond Losser
3.
Een toekomstgericht Losser
4.
Een innovatief en ondernemend Losser
Deze vier ambities zijn afgeleid uit het doorlopen proces, de Nota van Uitgangspunten en het Omgevingsfestival. Deze vier ambities garanderen bovendien dat de opgaven in de fysieke leefomgeving integraal worden benaderd en sluiten daarmee helemaal aan bij de Omgevingswet. Zoals gezegd, bij elk van de vier ambities maken we keuzes. Soms strategisch, soms al iets meer gedetailleerd geven deze speerpunten richting en koers aan onze mooie gemeente! Voor een aantal van die keuzes nemen we zelf initiatief en verantwoordelijkheid. Bij andere zoeken we graag de samenwerking met inwoners, ondernemers en/of onze maatschappelijke partners. 1.3.1 Een herkenbaar en gastvrij Losser Binnen deze ambitie gaat het o.a. om landschap, cultuurhistorie, natuur, erfgoed, recreatie en toerisme. Wat gaan we doen? 1.
We zijn trots op ons fraaie landschap. Dit betekent dat we kiezen voor zorgvuldig en multifunctioneel ruimtegebruik. Verlies aan areaal ten behoeve van bijvoorbeeld woningbouw of duurzaamheidsopgaven kunnen we niet altijd voorkomen. Maar we willen wel areaalverlies
waar
mogelijk
beperken
en
zoveel
mogelijk
compenseren. Dit betekent bijvoorbeeld dat: I.
we niet direct onze blik buiten de dorpen werpen, maar ook
14
nadrukkelijk zoeken naar mogelijkheden voor binnenstedelijke transformatie en herstructurering; II.
Kijken naar meervoudig gebruik van gronden en gebouwen, om op die manier meerdere functies op één plek te bundelen.
2.
Onze gemeente herbergt veel cultuurhistorisch waardevol erfgoed. Die waarden zijn niet alleen belangrijk voor onze inwoners, maar ook voor recreanten. Om die reden zullen we in ons beleid meer nadruk leggen op de bescherming karakteristieke panden. We zullen in het Omgevingsplan daartoe een beschermende regeling opnemen. In het buitengebied bevindt zich een aantal onverharde wegen. Deze wegen beschouwen we als cultuurhistorisch waardevolle elementen en willen we behouden. Dit betekent dat we niet voornemens zijn deze wegen te verharden. Het algemeen standpunt is om onverharde wegen als zodanig in stand te houden als onderdeel van het cultuurhistorisch landschap. Er kunnen zich echter omstandigheden voordoen, waarbij het onwenselijk is om aan de onverharde status van deze wegen vast te houden. Verharden geschiedt uitsluitend na een zorgvuldige (belangen)afweging. Naast de onverharde wegen kunnen ook de resterende delen van de landweren worden benoemd als waardevol erfgoed. Dat geldt ook voor de deels nog ongeschonden grafvelden en kampplaatsen van de eerste bewoners van dit gebied, de raatakkers van de eerste landbouwers en de in de tijd opgeworpen essen. [2.6.9]
3.
In de gemeente is veel gaande op het vlak van natuurontwikkeling. We zien dat bijvoorbeeld bij verschillende gebiedsprocessen in de Natura 2000-gebieden Dinkelland en Landgoederen Oldenzaal. Maar ook
het
behouden
en
herstellen
van
landschapselementen
(houtsingels, bronnen) speelt een belangrijke rol in het ontwikkelen
15
van natuurwaarden en het verbeteren van de biodiversiteit. Voor de toekomst blijven we ons inzetten voor het zoeken naar en benutten van koppelkansen. Daarnaast gaan we aan de slag met het uitvoeren van ons Groenbeheerplan. [2.7.10] 4.
Het
Nationaal
Landschap
herbergt
kwetsbare
en
bedreigde
diersoorten. In algemene zin willen we de bestaande waarden van het Nationaal Landschap beschermen. Waar nodig nemen we in het Omgevingsplan een beschermende regeling op. We denken daarbij in ieder geval aan het tegengaan van lichtvervuiling. Daarmee dragen we bij aan het verbeteren van de levensomstandigheden van soorten. We stimuleren bedrijven en inwoners daarom om terughoudend om te gaan met verlichting in hun bedrijven (stallen, maneges, etalages). Als gemeente plaatsen we geen openbare verlichting bij in het buitengebied en waar mogelijk halen we verlichting weg (of vervangen deze door zogenaamde slimme verlichting, om op die manier de sociale veiligheid te bevorderen). [2.14.2] Ook vervangen we openbare verlichting door minder lichtvervuilende armaturen. 5.
We zijn trots op onze mooie gemeente en laten die graag zien aan recreanten en bezoekers. Momenteel wordt daar al hard aan gewerkt: we bouwen aan de toeristisch-recreatieve ‘backbone’ tussen de noord- en zuidzijde van de gemeente Losser. Bezoekers aan het Lutterzand en/of de stuwwal willen we ook graag verwelkomen in het zuidelijke deel van de gemeente en onze mooie dorpen. We realiseren daartoe een fysiek aantrekkelijke backbone: een noord-zuidverbinding langs de Dinkel met dwarsverbinding naar de dorpen. We willen echter dat cultuurhistorische en landschappelijke elementen en structuren (ook op andere plaatsen) nog beter herkenbaar en beleefbaar zijn. We maken ons daarom sterk voor een zorgvuldige verbetering en uitbreiding van onze recreatieve infrastructuur, met aandacht voor de rust die het gebied kenmerkt en waarden van flora en fauna. Ook vinden we het belangrijk dat versnippering van landschapselementen en landbouwgronden zoveel mogelijk wordt voorkomen. [2.6.11] Met terrein beherende organisaties gaan we daarnaast graag in gesprek over de toegankelijkheid van natuurgebieden. Met
als
basis
deze
Omgevingsvisie,
ontwikkelen
we
een
samenhangend Programma, gericht op het in stand houden en actief verbeteren van de toeristisch recreatieve route-infrastructuur en nemen waar nodig een handhavingsaanpak op. De (wandel- fiets- en mountainbike) routenetwerken in Losser maken onderdeel uit van de
16
routenetwerken in Twente. Zij vormen de basis voor een herkenbaar en gastvrij Losser. We optimaliseren deze routes, en lossen waar mogelijk knelpunten op. Ook gaan we op zoek naar nieuwe verbindingen voor de ontbrekende schakels. We trachten aan te sluiten op het paardrijnetwerk in (Noordoost) Twente. Dat netwerk is in ontwikkeling. Ook in Losser willen we kansen benutten om de aantrekkelijkheid voor paardenliefhebbers te verbeteren. Bij dit alles vinden we het belangrijk dat de recreatieve infrastructuur op een verkeersveilige en passende manier wordt aangesloten op de utilitaire infrastructuur. Daarbij zal aandacht moeten zijn voor de functie die veel wegen in het buitengebied hebben voor het landbouwverkeer [2.7.12].
6.
Naast dagrecreatie willen we ook de verblijfsrecreatie bevorderen. Onze gemeente leent zich wat ons betreft goed voor de meer kleinschalige vorm van kwalitatief hoogwaardige verblijfsrecreatie. Deze is qua aard en schaal passend bij de omgeving. We versterken het toerisme door differentiatie in het aanbod, kwaliteitsverbetering en productvernieuwing. We willen de bestaande hotels en kampeerterreinen voor onze gemeente behouden. Dat doen we door in het Omgevingsplan te werken met een ruime flexibele regeling om bestaande ondernemers in staat te stellen snel te kunnen inspelen op ontwikkelingen in de markt. Wij staan in beginsel open voor aangepaste ruimtelijke invulling van de recreatieterreinen mits deze ontwikkeling passend is bij de aard en schaal van het landschap ter plaatse. Als gemeente willen en zullen we
regie
blijven
ontwikkelingen.
Zo
houden sluiten
op
deze
wij
17
(en
andere)
vergunningvrije
grootschalige opstallen
op
recreatieterreinen uit en passen onze planologische regelgeving daarop aan. We bieden maatwerk voor innovatieve concepten. 7.
Provincie Overijssel biedt sinds 2020 ruimte om onder voorwaarden de bestemming van een recreatiewoning te wijzigen naar een andere geschikte
functie.
Het
gaat
hier
om
bestaande
solitaire
recreatiewoningen (niet op vakantieparken) die geen recreatieve functie meer hebben. Daarbij maakt de nieuwe Omgevingswet het mogelijk om permanente bewoning van recreatiewoningen onder bepaalde voorwaarden te gedogen. Dit vraagt om een heroverweging van het huidige beleid, op grond waarvan dit niet mogelijk is. Beleidsuitgangspunt blijft dat permanente bewoning niet is toegestaan omdat recreatiewoningen beschikbaar moeten blijven voor recreatief gebruik. Door de wijziging in het provinciale beleid wordt het mogelijk om in bepaalde gebieden en onder nader uit te werken voorwaarden de bestemming te wijzigen naar wonen. [2.1.7] Hierbij wordt met name het Lutterzand en de directe omgeving van de Dinkel tussen het Lutterzand en Beuningen uitgesloten. Naast dit uitgangspunt worden de mogelijkheden voor het afgeven van gedoogbeschikkingen, waarmee onder voorwaarden bestaande illegale situaties kunnen worden gedoogd, onderzocht. Dit beleid, met de exacte begrenzing van de genoemde gebieden en de nadere voorwaarden, wordt uitgewerkt in een beleidsprogramma. 8.
We streven naar eenheid en rust in de openbare ruimte. Wij zijn daarom terughoudend met het toestaan en plaatsen van reclame en informatieborden in de openbare ruimte. We formuleren richtlijnen waaraan informatieborden moeten doen, en treden handhavend op als reclameborden niet voldoen aan het beleid. We bewaken de stijl van de uitingen van de Schatkamer van Twente.
9.
Er is in de gemeente Losser een groot aantal tradities die in hoge mate bijdragen aan onze gezamenlijke identiteit, het noaberschap en die culturele ziel vormen van onze gemeenschap. Het gaat onder andere om paastradities, schuttersfeesten, klootschieten, de Gerardus Majella-processie, hout sprökkeln in Beuningen, Sint Maarten, de Böggelrieders,
carnaval,
het
Bruegheliaans
festijn
en
diverse
buurtgebruiken. Dit immaterieel erfgoed is levend erfgoed; cultuuruitingen die onze inwoners met passie beoefenen en die hun een gevoel van identiteit en
18
continuïteit geven. Dit immateriële erfgoed vinden we belangrijk en willen we voor onze gemeente behouden. In
samenwerking
met
de
relevante
verenigingen,
stichtingen,
organisaties, comités, etc… willen we komen tot een adequate bescherming van het immaterieel cultureel erfgoed. De resultaten hiervan verwerken we te zijner in het Omgevingsplan. [motie 20 december 2022] 1.3.2 Een leefbaar en gezond Losser Binnen deze ambitie staan onderwerpen als wonen, zorg, voorzieningen, ontmoeten, onderlinge verbondenheid, (positieve) gezondheid, onderwijs en milieu centraal. Wat gaan we doen? 1.
Wij gaan verder werken aan een gemeente waar het voor jong en oud prettig wonen is. We richten ons op groei van het inwoneraantal naar 25.000 en zetten daarom in op een gevarieerd woningaanbod. Met het oog op de vergrijzing is het van belang om onze ouderen te voorzien van passende woonruimte, maar ook om onze jongeren te behouden in de gemeente Losser. Het realiseren van woningen doen we als gemeente echter niet zelf. Met ontwikkelende partijen maken we daarom afspraken omtrent aantal en typen te ontwikkelen woningen. Op dit moment gaan we voor de komende tien jaar (conform de Woonvisie 2021 - 2030) uit van een groei van 665 huishoudens. In de Woonvisie zijn richtlijnen voor de kwaliteit van de nieuw te bouwen woningen opgenomen. Circa tweederde deel van de nog te bouwen woningen komt in binnenstedelijk gebied. Elk bouwplan toetsen we sowieso aan de kwaliteitscriteria en inpassing in de bestaande ruimtelijke structuur. Wat betreft woningbouw leggen wij weliswaar het accent in Losser, de Lutte en Overdinkel. Ook in Glane en Beuningen willen we voor de langere termijn ruimte bieden voor nieuwbouw. We kiezen daarbij voor maatwerk, gebaseerd op een concrete behoefte. Graag geven we in overleg met de dorpen daaraan nader vorm en inhoud. [2.5.4]
2.
We willen jongeren behouden in en voor onze gemeente. Het realiseren van passende woningen vinden we daarom erg belangrijk. Aansluitend bij hetgeen in de Twentse Woonagenda is verwoord, staan wij open voor initiatieven voor vernieuwende woonvormen, mits die passen in de woonmilieu-context van onze kernen. Wij denken
19
daarbij bijvoorbeeld aan geclusterd wonen voor ouderen, eventueel ook samen met jongeren. In aanvulling daarop willen we kijken mogelijkheden om een betere doorstroming te bevorderen. We denken daarbij aan het (ook voor de langere termijn) aanbieden van kwalitatief en kwantitatief goed aanbod van woningen voor starters en senioren. [2.1.4] 3.
Aantrekkelijke leefbaarheid.
en
groene
centra
Veranderend
zijn
belangrijk
consumentengedrag
voor
(door
de o.a.
internetverkoop) heeft op diverse plaatsen geleid tot leegstand van winkelpanden. Niet in alle gevallen zullen deze panden opnieuw worden gebruikt voor detailhandel. We begrijpen de wens om in bepaalde gevallen over te gaan tot herbestemming tot woning en/of dienstverlenende functies. We staan hiervoor open en willen op basis van maatwerk tot oplossingen komen. We waken samen met centrumondernemers en -inwoners continue over de inrichtings- en onderhoudskwaliteit van de openbare ruimte. We stimuleren dat er 'wat te doen is'. 4.
De gemeente Losser kent een actief en gevarieerd verenigingsleven. Als gemeente faciliteren en stimuleren we eigen daadkracht van de dorpen en wijken. We geven ruimte aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners om met initiatieven te komen die een bijdrage leveren aan de leefbaarheid.
5.
De landelijke trend dat voorzieningen in de kernen onder druk staan, zien we ook in Losser. Als gemeente kennen we de Kulturhusen, waar we verschillende voorzieningen concentreren en op die manier voor het dorp kunnen behouden. Kulturhusen zijn essentiële voorzieningen in de dorpen. De exploitatie is echter niet altijd eenvoudig rond te krijgen. Daarom willen we graag meedenken over het toevoegen van commerciële nevenactiviteiten.
6.
In alle kernen zijn, naar aanleiding van het participatietraject “kies je kans” (2014), inmiddels zogenaamde Kwaliteitsimpulsen opgestart. Op basis van de integrale visies zijn meerjarige en dynamische uitvoeringsprogramma’s opgesteld waarin we met onze partners werken aan het gezamenlijke uitvoeringsprogramma. Deze koers zetten we voort.
20
7.
Wij vinden dat ouderen en andere doelgroepen met een specifieke zorgbehoefte zo lang mogelijk zelfstandig thuis moeten kunnen wonen. Als gemeente willen we dat faciliteren met bijvoorbeeld de bouw van doelgroeponafhankelijke woningen en het stimuleren van het toepassen van domotica.
8.
Wij vinden dat iedereen in onze gemeente gelijkwaardig moet kunnen deelnemen aan de samenleving. Toegankelijkheid (digitaal en fysiek) is daarbij een belangrijk begrip en heeft daarom onze voortdurende aandacht. In de openbare ruimte en de toegang tot openbare gebouwen, alsmede bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen willen wij bezien of en op welke bijdrage we kunnen leveren aan het verbeteren van de toegankelijkheid in de fysieke leefomgeving.
9.
We nemen onze verantwoordelijkheid om de verschillen tussen sociaaleconomisch sterke en zwakke delen van de gemeente Losser te verkleinen. We doen dat langs een integrale aanpak waarbij een prominente
rol
is
ordeningsvraagstukken. omgevingsvisie moet
weggelegd Het
beleid
voor dat
er toe leiden dat
de
ruimtelijke
voortkomt
uit
de
sociale samenhang,
veiligheid en leefbaarheid in alle dorpen, buurten en straten vanzelfsprekend is evenals dat ieder kind dezelfde kansen heeft ongeacht waar het woont. 10.
Wat betreft gezondheid staan we er als gemeente relatief goed voor. De gegevens uit de factsheets laten dat ook duidelijk zien. Het gezondheidsprofiel van de GGD laat echter wel zien dat we bovengemiddeld scoren als het gaat om obesitas, roken en drinken. We gaan daar als gemeente mee aan de slag.
21
We stellen ons als gemeente uitnodigend en stimulerend op ten aanzien van gezondheidsbevordering: niet bestraffen, wel belonen en waarderen. We willen inwoners en maatschappelijke partners bewust maken van de betekenis van (on)gezondheid in hun leven, zullen ze stimuleren tot gedragsverandering waar wij dat verstandig vinden, en nodigen hen uit om in hun omgeving een positieve bijdrage te leveren aan de leefstijlthema’s alcohol, roken, bewegen en voeding. [2.14.1] Ons gezondheidsbeleid richt zich op drie (gelijkwaardige) pijlers: -
Preventie en zorg
-
Gedrag en vaardigheden
-
Weerbaarheid [2.14.3]
Eigen verantwoordelijkheid vinden we erg belangrijk. We kunnen en willen onze inwoners niet verplichten tot een gezondere levensstijl. Aanpassingen in de fysieke leefomgeving kunnen onze inwoners echter uitnodigen en stimuleren tot bewegen en ontmoeten. Bij werkzaamheden in de openbare ruimte kijken we welke uitnodigende maatregelen we kunnen nemen.
11.
De milieukwaliteitseisen die door het Rijk zijn vastgesteld, vormen voor ons het minimale niveau. Waar mogelijk verbeteren we de milieukwaliteit. Bij geconstateerde overschrijdingen van wettelijke normen Bij het niet voldoen aan de wettelijke minimale eisen, [2.6.13] zullen we handhavend optreden. Daarnaast gaan we (voor het behouden van een gezonde en veilige woon- en leefomgeving) aan de slag met het opstellen van gebiedsgericht beleid voor stof, geur en geluid.
22
1.3.3 Een toekomstgericht Losser Binnen deze ambitie gaat het om zaken als duurzaamheid, energie en energieopwek, klimaatadaptatie, de inrichting van het watersysteem, circulariteit, duurzame mobiliteit, etc…. Wat gaan we doen? 1.
Verduurzaming is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. We gaan daarom met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, projectontwikkelaars, aannemers en energiecoöperaties in gesprek hoe
we
onze
verduurzamingsopgave
vorm
kunnen
geven.
Uitgangspunt is dat we onze inwoners in staat stellen om zelf stappen te zetten in de verduurzaming van hun woning, dorp of wijk. 2.
We streven ernaar dat we energieneutraal zijn in 2040. Daarbij ligt er een heldere link met de opgave van uit de Regionale Energie Strategie
(RES).
In
dat
kader
wordt
de
precieze
verduurzamingsopgave bepaald. 3.
Ook in Losser krijgen we te maken met aanvragen voor initiatieven voor het grootschaliger duurzaam opwekken van energie. Waar mogelijk zetten wij ons in om inwoners mee te laten profiteren van de opbrengsten van dergelijke initiatieven waarbij 50 % lokaal eigendom tenminste wordt gehaald.
4.
We bieden ruimte aan nieuwe vormen van hernieuwbare energie (naast wind- en zonne-energie) als die kansrijk lijken en een bijdrage kunnen leveren aan onze eigen doelstelling. Daarnaast willen we samen met de agrarische sector onderzoek doen naar de toepassing van biogas voor de verwarming van woningen en openbare gebouwen.
5.
Wat betreft windenergie wordt opgemerkt dat in het provinciale beleid kansrijke zoekgebieden voor windenergie zijn aangewezen. Enkele gebieden bevinden zich in onze gemeente. De gemeente heeft geen
vastgesteld
windbeleid.
Aanvragen
voor
plaatsing
van
windturbines zetten wij door naar het provinciale bevoegd gezag. Op voorhand achten wij het onwenselijk het zoekgebied Overdinkel in de (nieuwe) provinciale Omgevingsvisie op te nemen. 6.
Wij beschikken over een vastgesteld zonneveldenbeleid. Dit wordt geactualiseerd en streven daarbij naar een evenwichtige verdeling van
23
grootschalige zonneparken over de gemeente om overconcentratie te voorkomen en waarbij we oog hebben voor een goede ruimtelijke ordening. 1.
We bieden ruimte aan nieuwe vormen van hernieuwbare energie (naast wind- en zonne-energie) als die kansrijk lijken en een bijdrage kunnen leveren aan onze eigen doelstelling. Daarnaast willen we samen met de agrarische sector onderzoek doen naar de toepassing van biogas voor de verwarming van woningen en openbare gebouwen. Wat betreft windenergie wordt opgemerkt dat in het provinciale beleid kansrijke zoekgebieden voor windenergie zijn aangewezen. Enkele gebieden bevinden zich in onze gemeente. Wij conformeren ons vooralsnog aan die provinciale beleidslijn
8.
We stimuleren het gebruik van de fiets en andere duurzame manieren van vervoer (bijvoorbeeld door het realiseren van oplaadpunten voor elektrische voertuigen).
9.
Als gemeente pakken we onze regierol bij de energie- en warmtetransitie. Wij doen dat binnen het samenwerkingsverband EvNOT, maar nadrukkelijk in samenhang met andere opgaven in een maatwerkaanpak. Waar mogelijk maken we gebruik van de kansen die ons gebied biedt.
10.
Natuurinclusief bouwen draagt in onze beleving bij aan de kwaliteit van de leefomgeving (waaronder de gezondheid van bewoners, bevordering van sociale contacten, bevordering van toerisme en het tegengaan van hittestress). We zien daarom veel voordelen in natuurinclusief bouwen en zullen dat waar mogelijk stimuleren. [2.1.3]
11.
Op het gebied van water en klimaatadaptatie volgen we: a.
Ons eigen beleid zoals vastgelegd in het Gemeentelijk Rioleringsplan 2018-2024, met daarin specifiek beleid voor klimaatontwikkelingen.
b.
De beleidslijnen van provincie en Vitens inzake bescherming van de drinkwaterwinning Losser
c.
Het principe: ‘functie volgt peil’. Met het algemene principe ‘functie volgt peil’ wordt bedoeld dat we zoeken naar een nieuwe balans tussen water vasthouden, bergen en afvoeren. Een balans die zoveel mogelijk recht doet aan alle functies
24
(wonen,
werken,
recreëren,
landbouw,
natuur,
drinkwatervoorziening). Dit met het besef dat de bediening van de functies vanuit het waterbeheer begrensd is. Niet overal kunnen alle functies en grondgebruik bediend worden wanneer deze niet goed aansluiten bij de natuurlijke kenmerken van het watersysteem. Het algemene principe ‘functie volgt peil’ geldt voor het gehele, onder deze visie vallende, gebied.
Na
vaststelling van deze ‘Omgevingsvisie’ vindt een nadere uitwerking van dit principe plaats per gebiedstype, op basis van de genoemde gebiedskompassen. ‘Laagtes’ en kleine dalen van zijbeken die met name in het hoge gebied voor komen, worden bij de uitwerking separaat beschreven binnen het betreffende gebiedskompas. [2.6.18 Mede als klimaatadapterende maatregel gaan we de bebouwde omgeving vergaand vergroenen. We doen dat op basis van twee pijlers: a.
We trekken het omliggende landschap als het ware ‘de dorpskernen in’ waardoor de verbinding tussen dorp en omliggend
landschap
wordt
versterkt
en
deze
groene
structuren bijdragen aan bewustzijn en ruimtelijke kwaliteit b.
Binnen kaders van gebiedstypologie en gebiedskenmerken gaan we het stedelijk groen omvormen tot streekeigen [2.6.16] ecologisch groen en leveren daarmee een bijdrage aan de biodiversiteit. We doen dat o.a. aan de hand van ons Groenbeleidsplan.
25
12.
De bodem, tegenwoordig ook vaak aangeduid als ondergrond om zo ook de diepe ondergrond mee te nemen, is een belangrijk element. De bodem is een belangrijke voorwaarde voor teelt van gewassen, om op te bouwen en zoveel meer. Gezonde bodem is belangrijk. Ook kan de bodem een belangrijke rol spelen in de “nieuwe opgaven” als energietransitie en waar het de diepe ondergrond (circa 1500 m-mv) betreft ook als opslag van bijvoorbeeld CO2. Ook bij dit thema zullen we keuzes moeten maken. Die keuzes baseren we op vragen als: i.
Waar zijn bodemenergiesystemen mogelijk?
ii.
kunnen
de
voormalige
gasvelden
van
nut
zijn
bij
de
energietransitie? Als uitvloeisel van deze Omgevingsvisie zullen we het thema bodem nader uitwerken met als doel een stevige verankering in het gemeentelijke Omgevingsplan. In regionaal verband loopt inmiddels een initiatief. Integrale benadering Alle bovenstaande aspecten betrekken wij steeds bij de beoordeling van nieuwe initiatieven en waar nodig en mogelijk geven wij deze als randvoorwaarde mee bij de realisatie van nieuwe plannen en doen dat vooral ook in het raamwerk van de kwaliteitsimpuls groene omgeving (KGO). Wanneer dat op de projectlocatie niet mogelijk is, vragen wij een financiële compensatie in het KGO fonds en streven wij naar een realisatie van de opgaven op andere geschikte locaties. 13.
We richten ons op en anticiperen nadrukkelijk op de nieuwe technologische ontwikkelingen op dit gebied: Smart Mobility: a.
we anticiperen op elektrisch rijden en voorzien daartoe in voldoende laadinfrastructuur;
b.
we bevorderen (elektrisch) fietsen door het verbeteren van fietsinfra structuur (snelle - van fietssnelweg afgeleide principes – verbindingen binnen de kernen, tussen de kernen en met buurgemeenten). We nemen daartoe maatregelen die het algemeen belang dienen.
c.
we maken meer ruimte voor wandelen, ontmoeting en recreatie.
d.
Stimuleren deelmobiliteit + plekken
Deze en andere aspecten van mobiliteit werken we na vaststelling van de Omgevingsvisie verder uit in gericht mobiliteitsbeleid.
26
14.
Het
belang
van
een
goede
bereikbaarheid
van
dorpen
en
voorzieningen is groot. Een belangrijke rol is daarin weggelegd voor het openbaar vervoer. Ondanks het feit dat we als gemeente beperkt invloed hebben op het aanbod van (bestaande en) nieuwe buslijnen maken we ons sterk voor optimalisatie van het bestaande aanbod en uitbreiding van het aanbod met nieuwe bestemmingen. Daarnaast voorzien we een toename van innovatieve vervoersvormen die aanvullend op het openbaar vervoer kunnen voorzien in de mobiliteitsbehoefte van inwoners en bezoekers. We stimuleren aanbieders om openbaar toegankelijke mobiliteit (zoals bijv. deelfiets, -scooter en -auto) aan te bieden in onze gemeente. is van groot belang voor de bereikbaarheid van dorpen en voorzieningen. Als gemeente hebben we beperkt invloed op bestaande en nieuwe buslijnen. Waar mogelijk maken we ons echter sterk voor verbeteringen en nieuwe bestemmingen. Wij voorzien in de nabije toekomst overigens een ontwikkeling naar innovatieve vervoersvormen. Daarom zetten we in op MaaS (Mobility as a Service) om een alternatief te bieden voor de verschraling van de openbaar vervoervoorziening. Bij MaaS gaat het om het via een app plannen en boeken van bijvoorbeeld de deelfiets, -auto, -scooter, of taxi. 15.
We vinden dat fietsverbindingen tussen de kernen goed, veilig en op orde moeten zijn. Waar dat nu nog niet afdoende is, zetten we ons in voor een verbetering van het fietsroutenetwerk. Wat betreft de utilitaire fietspaden willen we anticiperen op high-speed e-bikes en snelle fietsverbindingen tussen kernen en buurgemeenten. Wat betreft het recreatieve routenetwerk zetten we in op genieten en het vermarkten van recreatieve kansen.
16.
De gemeente Losser heeft als ambitie om de beekdalen als functionele en ruimtelijk dragende structuren van het landschap betekenis te geven. Ruimte voor water en continuïteit van het systeem zijn leidend. Tevens is de ambitie afwenteling van wateroverlast op stroomafwaarts
gelegen
gebieden
te
voorkomen
door
het
beeksysteem als eenheid te beschouwen en het vasthouden van water te bevorderen. Tot slot zijn beekdalen belangrijke verbindingen voor mens, plant en dier. Beekdalen
en
laagtes
krijgen
in
het
Omgevingsplan
een
beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van het watersysteem, de waterkwaliteit en voldoende ruimte voor water en, indien het bestaande (agrarisch) gebruik dat toelaat, natuurlijke
27
dynamiek. En als ontwikkelingen plaatsvinden in of in de directe nabijheid van beekdalen en natte laagtes, dragen deze bij aan extra ruimte voor de dynamiek van het stromende water en het vasthouden van water, aan versterking van de samenhang in het beeksysteem en aan vergroting van de zichtbaarheid, bereikbaarheid en beleefbaarheid van het water. Dit zijn uitgangspunten bij (her)inrichting. 1.3.4 Een innovatief en ondernemend Losser Hier gaat het om zaken als bedrijvigheid, bedrijventerreinen, agrarisch ondernemerschap,
innovatie,
samenwerking
over
onze
grenzen
en
samenwerking met onderwijsinstellingen Wat gaan we doen? 1.
Bij de voorbereiding van deze Omgevingsvisie hebben we kennis genomen van de Landbouwvisie die de LTO Noord-afdeling NoordOost Twente opstelde. Begrippen als biodiversiteit, natuurinclusief, precisie
en
verbetering
van
voedingswaarde
komen
in
de
Landbouwvisie terug. Deze thema’s vinden ook wij erg belangrijk. Samen met de partners in het buitengebied, waaronder agrarische sector, willen we daarom aan de slag met de uitwerking van de thema’s die passen bij onze ambities. Daarbij willen we niet ‘op de stoel van de agrariër’ gaan zitten en transitie niet tot dogma maken. Wel onderschrijven we de koers die het kabinet heeft ingezet. Wel vinden we dat het mes aan twee kanten moet snijden. Via voorlichting maken we onze inwoners (lees: de consument) bewuster van het belang en de waarde van duurzamer geproduceerd voedsel. Losser is een gemeente met een groot buitengebied, waar naast de landbouw ook andere belangen hun plek hebben. De boer levert een belangrijke
bijdrage
aan
onze
natuurbeheer. Uitgangspunten
voedselvoorziening
en
het
voor de agrarische sector zijn
kringlooplandbouw en duurzaamheid. Bestaande innovaties op dit gebied
van
onder
andere
LTO
worden
ondersteund.
Met
schaalvergroting en nieuwvestiging gaan we terughoudend om (nee, tenzij). Vanuit
bestaanszekerheid
voor
de
boeren
die
willen
blijven
ondernemen, moet er dan wel iets tegenover staan. Denk hierbij aan andere verdienmodellen en ondersteuning bij kringlooplandbouw en verduurzaming, maar ook het onder de loep nemen van regelgeving.
28
De boer moet weer rust krijgen in deze sector en weten waar hij aan toe is. [2.7.3 en 3.15.1] In onze gemeente, bijvoorbeeld in het Dinkeldal, is schaalvergroting in de huidige tijd nauwelijks meer denkbaar (gelet ook op de landelijke stikstofproblematiek,
KRW,
Klimaatakkoord).
Als
het
gaat
om
duurzaamheidsverbeteringen sluiten we dit echter niet helemaal uit. De randvoorwaarde is dat ons landschap en milieu er altijd significant op vooruit moeten gaan. Uitgezonderd het Dinkeldal sluiten we schaalvergroting niet uit, al moet beseft worden dat schaalvergroting (gelet op bijvoorbeeld de landelijke stikstofproblematiek) lastig kan liggen in onze gemeente. Het wijzigen en aanpassen van de bedrijfsvoering ten behoeve duurzaamheidsverbetering is niet uitgesloten. in tegenstelling tot schaalvergroting overal mogelijk. 2.
We bieden een gezond vestigingsklimaat voor commerciële en niet commerciële publieksgerichte functies. Onze ruimte is echter schaars en onze waarden en kwaliteiten groot. Daarom houden we vast aan ons standpunt dat nieuwe bedrijfsvestigingen (al dan niet via revitalisering) op bestaande bedrijventerreinen plaatsen dienen te vinden. Op bestaande bedrijventerreinen bieden we op die manier vestigingsmogelijkheden voor lokale bedrijven. We bieden ruimte aan schone en duurzame bedrijven om zich in onze gemeente te handhaven en te ontwikkelen. Maar ook bieden we ruimte voor bedrijven van elders, die passen bij de Losserse maat en schaal. Bedrijven met een onevenredige negatieve impact op het milieu en het landschap sluiten we daarom op voorhand uit. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om grote datacenters, grote raamloze distributiecentra en bedrijven van een milieucategorie 4 of hoger. Naast de bestaande bedrijventerreinen is nieuwvestiging ook mogelijk op vrijkomende agrarische bedrijfslocaties in het landelijk gebied. Het moet daarbij wel gaan om kleinschalige bedrijven die qua uitstraling passen in het landelijk gebied en bijdragen aan de instandhouding van de leefbaarheid. Ook de landschappelijke inpasbaarheid van het bedrijf en de bedrijfsactiviteiten vinden we daarbij erg belangrijk. Via het KGO geven daaraan concreet invulling. [2.1.8]
29
3.
We zien een tendens dat een groot deel van het bedrijventerrein in met name Losser voor autohandel wordt gebruikt. We zetten in op vergroting van de diversiteit op onze bedrijventerreinen. Bij het opstellen en actualiseren van het Omgevingsplan hebben we daar aandacht voor. Functies als sportscholen/welness etc… zien wij niet als passend op een bedrijventerrein.
4.
We zetten in op het realiseren van een circulaire economie. Als gemeente leggen we daarbij de nadruk op het klimaatbewust omgaan met grondstoffen, afval en afvalverwerking en op de circulaire inrichting van productieprocessen.
5.
We kijken over de grenzen van de verschillende sectoren heen en stimuleren
samenwerking
tussen
sectoren.
We
ontwikkelen
innovatiewerkplaatsen waar basis-, middelbaar- en hoger onderwijs, ondernemers, andere maatschappelijke instellingen en overheid elkaar treffen en samenwerken. De Land bouwers, voorheen bekend als De Mineral Valley Twente, een project waarbij 14 Twentse gemeenten samenwerken
in proeftuinen op het
gebied van
bodemgezondheid, mest en biomassa, is wat ons betreft een goed voorbeeld. 6.
We willen het landelijk gebied vitaal houden. Het is een grote uitdaging om verpaupering te voorkomen en bestaande bebouwing overeind te houden. We bieden daarom meer ruimte voor (economische) activiteiten op voormalige bedrijfslocaties. Hoewel we de focus leggen op bestaande bebouwing, sluiten we het oprichten
30
van nieuwe bebouwing niet volledig uit. Ook op dit vlak willen we maatwerk
bieden.
Wel
vinden
we
de
aspecten
zorgvuldig
ruimtegebruik en ruimtelijke kwaliteit erg belangrijk. Inmiddels is de beleidsnota ‘Het buitengebied met ruimtelijke kwaliteit’ in voorbereiding. Dat document is een voorbeeld hoe we dit stimuleringsbeleid
vormgeven.
Steeds
wegen
we
af
dat
bij
ontwikkelingsruimte milieu-, natuur- en en duurzaamheidsdoelstellingen niet worden aangetast. We zetten er op in om bij nieuwe ontwikkelingen combinaties te maken met de realisatie van andere opgaven als klimaatadaptatie, groenversterking, de wateropgave etc. in het kader van de kwaliteitsimpuls groene omgeving. Dat doen we door in de initiatieffase van een plan met aanvragers in gesprek te gaan, kansen te verkennen en afspraken te maken. 1.4
Hoe we willen samenwerken 1.4.1
Ondersteunende rol We zien de Losserse gemeenschap als een actieve, gastvrije samenleving met sociale veerkracht. Dit willen we versterken door te kiezen voor een meer ondersteunende gemeentelijke rol waarbij we zelf minder ‘aan het stuur zitten’. Dat betekent dat we meebewegen met maatschappelijke ontwikkelingen en als partner optrekken met onze samenleving. Dit kan omdat we goed weten wat er leeft en speelt in de samenleving. We zijn geen gemeente dus die vooral controleert en stuurt, maar een gemeente die samenwerkt en faciliteert. De Omgevingswet is gebouwd op deze verschuiving naar de overheid als partner,
net
als
bij
de
transitie
van
het
sociaal
domein
(Wet
maatschappelijke ondersteuning, Participatiewet en Jeugdwet). 1.4.2
Minder regels Bij een ondersteunende rol horen minder regels waar dat kan en het kiezen voor maatwerk. Daarbij gaan we uit van vertrouwen. Vertrouwen dat onze inwoners en bedrijven de goede dingen willen doen met aandacht voor de omgeving in brede zin: zowel de fysieke als sociale omgeving. En dat is precies wat deze Omgevingsvisie wil uitstralen: minder regels, meer maatwerk. We zullen niet aan situaties ontkomen waarbij we wel degelijk het heft in eigen handen moeten nemen en duidelijk regie voeren: we houden namelijk onze rol als uitvoerder van wettelijke taken. Dit betekent dat de gemeente enerzijds ruimte biedt, maar anderzijds ook kaders stelt; het is een gemeentelijk belang om te zorgen voor een
31
‘gezonde en fysiek veilige leefomgeving’ en zal elke fysieke ontwikkeling dan ook hieraan toetsen. Bij dit alles vormt samenwerken en verbinden voor ons de basis.
32
2
Gebiedskompassen
33
2.1
Inleiding In hoofdstuk 1 beschreven we de keuzes die voor de hele gemeente gelden. We maken echter ook keuzes die uitsluitend voor bepaalde gebieden gelden. In dit tweede hoofdstuk richten we ons op de gebieden en beschrijven we onze gebiedsgerichte keuzes. Dit doen we aan de hand van het zogenaamde Gebiedskompas(sen). Voor de begrenzing van de gebiedskompassen volgen we de herkenbare landschappelijke indeling van onze gemeente. Dit sluit namelijk het beste aan bij ons centrale uitgangspunt om de landschappelijke waarden en kwaliteiten leidend te laten zijn bij nieuwe ontwikkelingen. De eerste drie gebiedskompassen van deze Omgevingsvisie zijn daarom: 1.
Hoog: aan de flank van de stuwwal
2.
Midden: op het vlakke land
3.
Laag: in het dal van de Dinkel
In het Lutterzand komen veel functies, waarden en belangen samen. En hoewel het Lutterzand is gelegen in de deelgebieden Laag en Midden, is het Lutterzand in deze Omgevingsvisie wel als apart gebied opgenomen. Het vierde gebiedskompas is daarmee: 4.
Het Lutterzand
Daarnaast zijn er de kernen. In elk van de kernen spelen eigen opgaven. Daarom hebben we de kernen elk als eigen gebied opgenomen in de Omgevingsvisie: 5.
Losser
6.
Overdinkel
7.
De Lutte
8.
Beuningen
9.
Glane
Daarmee komen we in totaal op negen gebiedskompassen Bij de gebiedskompassen vindt u de volgende onderwerpen: 1.