LOSSER Jaarrekening 2020 - 27-5-2021def.pdf
Tekst van het document
Limieten 2020 In de Financieringsparagraaf dienen conform artikel 16, lid 3 van de Financiële verordening jaarlijks de limieten voor het opnemen van kredieten in rekening-courant, het uitzetten van tijdelijk overtollige geldmiddelen en het aantrekken van langlopende geldleningen te worden
84
vastgesteld. De Raad stelt hiermee de grenzen vast waarbinnen het college in 2020 kon financieren of beleggen. Uit de onderstaande tabel blijkt dat de limiet voor de netto-vlottende schuld in dezelfde drie kwartalen in 2020 is overschreden (zie ook kasgeldlimiet). Dit is niet het geval voor de overige limieten ('vaste schuld' en 'uitzetting').
85
2.5. Bedrijfsvoering ICT Digitale transitie en strategische I-agenda Er is verder vorm gegeven aan de strategische I-agenda, met extra informatiesessies voor management, bestuur en de Raad. De opbouwsystematiek is geharmoniseerd met de werkwijze van de gemeente Enschede. Hierdoor heeft de gemeente Losser verbinding met landelijke platformen zoals IMG100.000+ gemeenten en thema’s zoals Digitale Transitie en Common Ground. Informatiebeveiliging & privacybescherming De informatiebeveiliging is ingericht middels de Baseline Informatiebeveiliging Overheid. Dit is de opvolger van de Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten en sinds 1 januari 2020 het verplichte normenkader voor de informatieveiligheid. Recente hacks bij andere organisaties onderstrepen de noodzaak van een goede informatiebeveiliging. Periodieke toetsing op opzet, bestaan en werking van de beveiligingsmaatregelen is essentieel. Hiervoor worden verschillende verplichte en niet verplichte audits uitgevoerd. Uit onderzoek van de Autoriteit persoonsgegevens blijkt dat het merendeel van de beveiligingsincidenten door (onbewust) menselijk handelen komt. Met de interne bewustwordingscampagne ‘Veilig werken. Zo doe je dat!’ vergroten we de bewustwording van de medewerkers, zoals het herkennen van phishingmails en het veilig sturen van e-mails.
Inkoop Indien van toepassing en/of mogelijk, op basis van de aard van de opdracht, is in alle inkoopadviezen verwezen naar de richtlijnen van Pianoo.nl voor duurzaamheidscriteria. Daarbij is geadviseerd deze op te nemen in het bestek of programma van eisen. (De opdrachtgever beslist in welke mate dit advies wordt opgevolgd en kan terugkoppeling geven op de resultaten). P&O Wijziging organisatie-inrichting In 2020 heeft de aanpassing van de organisatie-inrichting succesvol zijn beslag gekregen en is vorm gegeven aan de nieuwe wijze van aansturing en inrichting van de werkprocessen. We zijn er in geslaagd om de vacatures van adjunct-directeuren en leidinggevenden met succes in te vullen, waardoor het management op volle sterkte is. De aanpassingen passen in het in 2015 gestarte traject van Losser Flexibel en Verbonden en het expertadvies uit 2018 over de wendbare organisatie. Er is een ontwikkeltraject gestart voor de leidinggevenden, waarbij de ontwikkeling van teams, passend (persoonlijk) leiderschap en andere competenties centraal staan. De bestaande en eventueel nieuwe P&O-instrumenten, gebaseerd op eigenaarschap, vertrouwen en modern werkgeverschap zijn geactualiseerd en blijven in ontwikkeling.
Uitwerking medewerkers behoeften onderzoek Naar aanleiding van het medewerkers behoeften onderzoek (MBO) uit 2019, zijn in 2020 verbeterplannen opgesteld en de bijbehorende verbeteracties in gang gezet. Overig
86
Verder zijn we in 2020 bezig geweest met onder meer de (organisatorische en personele) gevolgen van Corona, nadere uitwerking van een aantal regelingen ten gevolge van de Wet Normalisering Rechtspositie ambtenaren, het aanpassen van het integriteitsbeleid, de aanbesteding en implementatie van de nieuwe arbodienstverlener. Communicatie Verwezen wordt naar de toelichting bij doelstelling D2. Aanvullend het volgende. Doordat Corona veel capaciteit heeft gevraagd, is voor een aantal zaken, waaronder teamontwikkeling en huisstijl, minder tijd overgebleven. Informatie- en Archiefbeheer In 2020 zijn we gestart met een verbetertraject voor informatie- en archiefbeheer. Hiervoor is een inventarisatie van de verbeterpunten uitgevoerd, die, in combinatie met de verbeterpunten vanuit de archiefinspecteur, moeten leiden tot een uitvoeringsprogramma voor de komende jaren. Het plan zal in het eerste kwartaal van 2021 zijn definitieve vorm krijgen. Daarnaast is in 2020 gestart met de werkzaamheden om het historisch archief van Losser, dat vanwege waterschade is behandeld en op een andere locatie is ondergebracht, weer terug te brengen naar het Lossers Hoes.
87
2.6. Verbonden partijen Inleiding Vanwege de bestuurlijke, beleidsmatige en/of financiële belangen en mogelijke risico’s, is het gewenst dat in de begroting aandacht wordt besteed aan derde-rechtspersonen, waarmee de gemeente een band heeft. Een organisatie wordt in deze paragraaf Verbonden partijen opgenomen, als Losser bij deze partijen een bestuurlijk en financieel belang heeft. Het gaat dan concreet om deelnemingen (vennootschappen), gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en verenigingen. Onder bestuurlijk belang wordt in dit verband verstaan: het hebben van een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht. Met financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die achtergesteld zijn in geval van faillissement van de verbonden partij en/of dat financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente. Beheer verbonden partijen In het Beleidskader verbonden partijen (vastgesteld door de Raad op 9 april 2019) wordt verder ingegaan op de rol van de Raad met betrekking tot verbonden partijen. Daardoor kan de Raad invulling geven aan de toezichthoudende rol. De gemeente houdt de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het realiseren van de beoogde doelstellingen.
Kernvragen zijn of de doelstellingen van de verbonden partijen nog steeds overeenstemmen met die van de gemeente en of de doelstellingen van de gemeente via de verbonden partijen gerealiseerd worden. Het tweede belang betreft het budgettaire beslag en de financiële risico’s die de gemeente met de verbonden partijen kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. De gemeente moet steeds de afweging maken, welke aanpak de beste garantie biedt dat de taak wordt uitgevoerd op een manier zoals de gemeente dat voor ogen staat. De gemeente moet ook afwegen op welke manier de gemeente voldoende inhoudelijk en financieel toezicht heeft binnen de uitvoering van een taak. Wijzigingen en actualiteiten verbonden partijen Regio Twente In 2019 is een discussie gestart over de vormgeving van de Regio Twente. Belangrijkste uitgangspunten waren: het aanbrengen van meer focus en het terugbrengen van de bestuurlijke drukte. Op basis van een advies van de gemeentesecretarissen is besloten vooral focus te leggen op de sociaaleconomische structuurversterking en de verdere uitwerking neer te leggen in een transitieplan. De omvorming is gestart in 2020, maar de besluitvorming en de daadwerkelijke wijzigingen in de organisatie zullen pas plaatsvinden in 2021.
Ontbinding SPV's Bij de verkoop van Essent is destijds een aantal Special Purpose Vehicules (SPV's) opgericht om de verkoop en de afwikkeling daarvan af te ronden. Van drie van deze SPV's is vastgesteld dat instandhouding niet meer noodzakelijk is. De aandeelshoudersvergaderingen hebben dan ook besloten deze SPV op te heffen. Het gaat om: - CBL Vennootschap - Vordering op Enexis - Verkoop Vennootschap Deze vennootschappen zijn in oktober 2020 ontbonden.
88
Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen In 2021 of 2022 is een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen voorzien. De wijziging beoogt de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen te versterken. Hiertoe geeft de wet nieuwe instrumenten: 1. Versterken van de positie van gemeenteraden bij besluitvorming gemeenschappelijke regelingen door verruiming mogelijkheden zienswijzen, introductie gemeenschappelijke adviescommissie (facultatief), verplichte afspraken over Participatie (keuze om geen participatie toe te passen), actieve informatieplicht en de introductie van een vergoeding voor lidmaatschap gemeenschappelijke adviescommissies en adviseurs. 2. Aanvullende controle-instrumenten voor gemeenteraden door de introductie van een gemeenschappelijk onderzoeksrecht en verduidelijking van de onderzoeksbevoegdheid lokale rekenkamers richting bestuur gemeenschappelijke regeling. 3. Verbeteren van de positie van gemeenteraden met betrekking tot het functioneren van de regeling door verplichte afspraken over evaluatie, aanscherping afspraken uittreding en een betere aansluiting begrotingscyclus gemeenschappelijke regeling op gemeentelijke cyclus. Een aantal van deze instrumenten zal worden opgenomen in een actueel Beleidskader verbonden partijen. En ook leidt deze wetswijziging tot aanpassing van de teksten van de regelingen.
Lijst van verbonden partijen Tabel: Algemeen bestuurlijke belangen en risico's per verbonden partij Naam en vestigingsplaats
Bestuurlijk belang
Financieel belang
Risico's en kansen
Regio Twente (Enschede)
Alle betrokken gemeenten zijn vanaf 1 januari 2016 met één lid vanuit het college vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. Dit lid heeft ook een plaatsvervanger. De gemeente Losser wordt in het algemeen bestuur vertegenwoordigd door burgemeester Kroon, met wethouder Nijhuis als plaatsvervangend lid. De gemeenteraad is bij de Regio Twente betrokken via de zogenaamde Twenteraad.
In de begroting van de Regio Twente wordt het geraamde bedrag van de gemeente opgenomen en in de jaarrekening van de Regio Twente wordt het werkelijk verschuldigde bedrag van de gemeente vastgesteld. De bijdrage is afhankelijk van het aantal inwoners. De gemeentelijke bijdrage in 2020 voor de gemeente Losser was € 1.147,388 (na begrotingswijziging)
De Regio Twente zit in een transitiefase. De brengt mogelijk financiële risico's met zich mee.
Stadsbank Oost Nederland (Enschede)
Elke gemeente wordt in het algemeen bestuur vertegenwoordigd door een door het college van burgemeester en wethouders aan te wijzen vertegenwoordiger. Het dagelijks bestuur bestaat uit 8 leden, waarin in ieder geval zitting hebben de AB-leden uit de
De gemeente Losser is afnemer van producten schuldhulpverlening van de gemeenschappelijke regeling voor een begroot bedrag in 2020 van €106.970.
De gemeente is verantwoordelijk voor integrale schuldhulpverlening, waarbij zowel aandacht is voor preventie, vroegsignalering en nazorg. De gemeente kan zelf beslissen of zijn meer taken wil inkopen of om
89
gemeenten Almelo, Hengelo en Enschede. De voorzitter wordt door het AB uit zijn midden aangewezen. De gemeente Losser wordt in het Algemeen bestuur vertegenwoordigd door wethouder Prins. Wethouder Nijhuis is plaatsvervanger. Elk lid heeft in de vergadering van het algemeen bestuur één stem.
basistaken zelf weer te gaan uitvoeren.
Crematoria Twente (Enschede)
OLCT is een collegeregeling. Er is een algemeen bestuur waarin alle betrokken gemeenten met elk een lid - benoemd door het college van een deelnemende gemeente uit zijn midden. Het dagelijks bestuur bestaat uit vijf leden, die door het AB uit zijn midden worden benoemd met dien verstande dat drie van de vijf zetels worden ingenomen door leden van de deelnemende gemeenten, waarvan het inwoneraantal op 1 januari van het jaar waarin de keuze plaats vindt, minder is dan 40.000. De gemeente Losser wordt in het algemeen bestuur vertegenwoordigd door wethouder Prins. Wethouder van Essen is plaatsvervanger. Wethouder Prins is ook lid van het dagelijks bestuur en fungeert daarbij als voorzitter van algemeen en dagelijks bestuur.
Crematoria Twente keert jaarlijks dividend uit aan OLCT, die het dividend aan de deelnemende gemeenten uitkeert naar rato van het aantal crematies van ingezetenen. Voor het jaar 2020 is er als gevolg van de gepleegde investeringen geen winstuitkering geweest.
De risico's voor Crematoria Twente zijn voornamelijk financieel. Door de vele verwachte investeringen staat de winst onder druk. Voor de gemeente Losser betekent dit dat een lagere dividenduitkering wordt ontvangen. Daarnaast blijft de dividenduitkering afhankelijk van het aantal crematies.
Veiligheidsregio Twente (Enschede)
De Veiligheidsregio Twente is een rechtspersoonlijkheid bezittend openbaar lichaam, bestaande uit een algemeen bestuur, waarin elke gemeente is vertegenwoordigd door de burgemeester en een dagelijks bestuur bestaande uit vijf leden.
De aangesloten gemeenten betalen voor 2020 hun verplichte bijdrage naar een door het algemeen bestuur vastgestelde systematiek. De bijdrage voor Losser bedraagt € 1.542.367.
De bijdrage van de gemeente is afhankelijk van het behaalde resultaat van de VRT. Dit kan van invloed zijn op de gemeentelijke bijdrage.
90
Besluitvorming in het algemeen bestuur vindt plaats bij gewone meerderheid. Echter bij de vaststelling van de begroting en rekening beschikt het lid over het aantal stemmen dat wordt bepaald door het aantal inwoners. De burgemeester wordt in het algemeen bestuur vervangen door de locoburgemeester. Omgevingsdienst Twente (Almelo)
Wethouder Nijhuis maakte deel uit van het algemeen bestuur met als plaatsvervanger wethouder van Essen.
De Omgevingsdienst Twente is per 1 januari 2019 formeel van start gegaan. De bijdrage is voor het jaar 2020 was € 481.519
Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (Hengelo)
Wethouder Nijhuis maakt deel uit van het algemeen bestuur. Zijn plaatsvervanger is wethouder Prins. De stemverhouding in het algemeen bestuur is verdeeld naar rato van het aantal deelnemers. Iedere deelnemer met meer dan 100.000 inwoners heeft zes stemmen, met meer dan 50.000 inwoners vier stemmen en met minder dan 50.000 inwoners twee stemmen.
De gemeentelijke bijdrage wordt bepaald aan de hand van tariefdifferentiatie. Bij tariefdifferentiatie worden tarieven per verdeelsleutel vastgesteld en de deelnemende gemeente betaalt naar rato voor het aantal "verdeelsleutels" dat is afgenomen. Verschuivingen in aantallen of wijzigingen in het tarief van een verdeelsleutel ten opzichte van voorgaand jaar kunnen er in resulteren dat de onderlinge verhoudingen tussen gemeentelijke bijdragen veranderen.
Het GBT voert drie keer per jaar een risico-inventarisatie uit, waarbij alle risico's worden benoemd. Eventuele calamiteiten kunnen van invloed zijn op de bijdragen van de verschillende deelnemers. De Losserse bijdrage voor 2020 was € 405.455.
Vennootschappen en corporaties Bank Nederlandse Gemeenten (Den Haag)
Het aandeel van de gemeente Losser bedraagt 0,03%.
De gemeente bezit 17.550 aandelen à € 2,50. De dividendopbrengst in 2019 bedroeg € 44.750.
De gemeente loopt het risico minder inkomsten te ontvangen door teruglopende dividendopbrengsten.
Enexis Holding N.V. (Den Bosch)
Het aandeel van de gemeente Losser bedraagt 0,014%. In 2016 is een deel van de aandelen verkocht.
De Gemeente Losser bezit 21.310 aandelen, waar jaarlijks dividend over wordt uitgekeerd.
De gemeente loopt het risico minder inkomsten te ontvangen door teruglopende dividendopbrengsten.
91
Twente Milieu (Enschede)
De gemeente heeft een zeggenschap heeft van 5,3% in NV Twente Milieu. De directeuren en commissarissen worden benoemd, geschorst en ontslagen door de algemene vergadering van aandeelhouders.
De gemeente Losser bezit 5,3% van de aandelen. Twente Milieu keert geen dividend uit. Bij een positief jaarresultaat en een solvabiliteit van 25% wordt het dividend verrekend in de kostprijs van het product of de geleverde dienst.
De gemeente loopt het risico minder inkomsten te ontvangen door teruglopende dividendopbrengsten.
Twence (Hengelo)
Losser heeft 3,49 % van de gewone aandelen van Twence. Vanwege de sterk inhoudelijke inbreng wordt de gemeente Losser in de Algemene vergadering van aandeelhouders vertegenwoordigd door de vakinhoudelijke wethouder.
Losser heeft 29.607 aandelen à € 1 in bezit. Er wordt een dividenduitkering en een borgstellingsprovisie ontvangen.
De gemeente loopt het risico minder inkomsten te ontvangen door teruglopende dividendopbrengsten.
Wadinko (Zwolle)
Het aandeel van de gemeente Losser in de onderneming bedraagt 2,3%
De gemeente Losser bezit 55 aandelen van de in totaal 2.389 aandelen. Voor 2019 is een dividend uitgekeerd van € 27.500. Voor 2020 is het dividend nog niet bekend.
De gemeente loopt het risico minder inkomsten te ontvangen door teruglopende dividendopbrengsten.
Publiek Belang Het aandeel van de Electriciteitsproductie gemeente Losser ('s-Hertogenbosch) bedraagt 0,02%
Losser bezit 0,02% van de waarde.
Verkoop Vennootschap ('sHertogenbosch)
Het aandeel van de gemeente Losser bedraagt 0,02%.
Losser bezit 0,02% van de waarde.
De vennnootschap is in oktober 2020 ontbonden.
CBL-Vennootschap ('s-Hertogenbosch)
Het aandeel van de gemeente Losser bedraagt 0,02%.
Losser bezit 0,02% van de waarde.
Deze vennootschap is in oktober 2020 ontbonden.
CSV Amsterdam ('sHertogenbosch)
Het aandeel van de gemeente Losser bedraagt 0,02%.
Losser bezit 0,02% van de waarde.
Vordering op Enexis ('s-Hertogenbosch)
Het aandeel van de gemeente Losser bedraagt 0,02%.
0,02% van de waarde. De lening is opgedeeld in 4 deelleningen met verschillende looptijden (met looptijden van 3. 5, 7 en 10 jaar). De deelleningen zijn afgelost.
Niet tijdige betaling rente en aflossing door Enexis. Dit risico wordt zeer gering geacht. De vennootschap is na aflossing van de leningen ontbonden.
Overige verbonden partijen (bestuursovereenkomst) Euregio (EnschedeGronau)
92
De Euregio is een samenwerkingsverband van 129 Nederlandse en
De gemeente Losser betaalt vanaf 1 januari 2016 een
Eventuele ontwikkelingen kunnen van invloed zijn op de
Duitse gemeenten, steden lidmaatschapsbijdrage en (Land)Kreise. De van € 0,29 per inwoner. Euregio heeft een Algemeen Bestuur, een Euregioraad en een dagelijks bestuur. Losser heeft twee vertegenwoordigers in het Algemeen Bestuur (de heer Haamberg, raadslid, en mevrouw Kroon, burgemeester) en één vertegenwoordiger in de Euregioraad (de heer Haamberg).
bijdragen van de verschillende deelnemers.
Tabel: Financiële kengetallen per verbonden partij Een deel van de verbonden heeft de jaarrekening nog niet gereed of vastgesteld. Van die partijen is alleen het resultaat per aanvang 2019 opgenomen. Naam en vestigingsplaats
Eigen vermogen begin 2020
Eigen vermogen eind 2020
Vreemd vermogen begin 2020
Vreemd vermogen eind 2020
Jaarresultaat 2020
Regio Twente (Enschede)
9,999 miljoen
10,484 miljoen
24,465 miljoen
36,775 miljoen
605.000 euro
Stadsbank Oost Nederland (Enschede)
1,081 miljoen
1,183 miljoen
14,202 miljoen
14,570 miljoen
223.300 euro
Crematoria Twente (Enschede)
1,579 miljoen
1,564 miljoen
7282 euro
13.704 euro
14.594 euro negatief
Veiligheidsregio Twente 2,146 (Enschede) miljoen
2,822 miljoen
55,275 miljoen
55,396 miljoen
1,763 miljoen
Omgevingsdienst Twente (Almelo)
1,125 miljoen
1,671 miljoen
1,787 miljoen
1,616 miljoen
673.000 euro
Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (Hengelo)
173.000 euro
336.000 euro
6,032 miljoen
7,499 miljoen
163.000 euro
Bank Nederlandse 4.887 Gemeenten (Den Haag) miljoen
5.097 miljoen
144.791 miljoen
155.264 miljoen
221 miljoen
Enexis Holding N.V. (Den Bosch)
4.112 miljoen
4.116 miljoen
4.146 miljoen
4.635 miljoen
108 miljoen
Twente Milieu (Enschede)
10,287 miljoen
n.n.b.
15,256 miljoen
n.n.b.
n.n.b.
Twence (Hengelo)
140,1 miljoen
142,2 miljoen
109,1 miljoen
88,6 miljoen
8,785 miljoen
Wadinko (Zwolle)
68,870 miljoen
-
1,605 miljoen
Vennootschappen en corporaties
93
2,065 miljoen (2019)
Publiek Belang Electriciteitsproductie ('s-Hertogenbosch)
1.589.543 euro
1.569.395 euro
455.015 euro
19.533 euro
- 20.148 euro
Verkoop Vennootschap ('s-Hertogenbosch)
71.192 euro
Opgeheven
16.256 euro
Opgeheven
Opgeheven
CBL-Vennootschap ('sHertogenbosch)
125.355 euro
Opgeheven
5.006 euro
Opgeheven
Opgeheven
CSV Amsterdam ('sHertogenbosch)
451.905 euro
392.593 euro
83.583 euro
27.162 euro
172.219 euro
Opgeheven
9.083 euro
Opgeheven
Opgeheven
31.583.948
23.389.023
241.260
Vordering op Enexis ('s- -8.819 Hertogenbosch) euro
Overige verbonden partijen (bestuursovereenkomst) Euregio (EnschedeGronau)
94
2.063.948
2.063.948
2.7. Grondbeleid Deze paragraaf schetst de uitvoering van het grondbeleid van de gemeente Losser in 2020 binnen de gestelde kaders. Doel en uitgangspunten grondbeleid De Nota Grondbeleid is in 2018 geactualiseerd en biedt het beleidskader voor het grondbeleid voor de komende jaren. In deze nota is een afwegingskader geïntroduceerd ter ondersteuning van de keuze voor actief of facilitair grondbeleid of een samenwerkingsvorm. In de Financiële Verordening 2018 is vastgelegd dat de Nota Grondbeleid iedere vier jaar wordt herzien. De doelstellingen van het programmaplan zijn in 2018 opnieuw geformuleerd en hebben geleid tot een nieuwe programma-indeling. De gemeente Losser kende in 2020 volgens de programmabegroting drie programma’s. Het gemeentelijk grondbeleid draagt vooral bij aan de realisatie van de doelstellingen van het programma Fysiek (paragraaf 2.2, F1 t/m F4) en indirect aan de programma’s Sociaal en Bestuur en Dienstverlening. Ten aanzien van het programma Fysiek draagt het grondbeleid bij aan de leefbaarheid, bereikbaarheid en vitaliteit van de gemeente Losser. Ontwikkelingen Grondexploitaties Er zijn geen nieuwe grondexploitaties in 2020 vastgesteld. Wel heeft de Raad een prioritering aangebracht om de haalbaarheid van een aantal ‘nieuwe initiatieven’ te onderzoeken.
Hierbij valt te denken aan de herontwikkeling aan de voormalige Aloysiusschool, de voormalige visvijver aan de Nitertweg, de Lutte Noord, locatie de Muchte, de voormalige Martinusschool, hoek Ravenhorsterweg/Scholtinkstraat en het Keizershofje. Mogelijk dat in 2021 voor onderhavige locaties nieuwe (particuliere) grondexploitaties geopend kunnen worden. Bij particuliere grondexploitaties faciliteert de gemeente een particuliere herontwikkeling en vraagt een vergoeding voor de te maken kosten. Particuliere grondexploitaties zijn in principe kostenneutraal. Eventuele financiële voor- of nadelen worden verrekend met de Reserve Grondexploitatie. Actuele vermogenspositie grondexploitatie Winstneming Met ingang van 2016 heeft de commissie BBV voorgeschreven dat tussentijds winstnemen bij grondexploitaties verplicht is, indien aan de voorwaarden van de Percentage Of Completion (POC) methode wordt voldaan. De commissie BBV heeft de POC methode opgenomen om onder meer gemeenten eerder te verplichten tussentijds tot winstneming over te gaan bij grondexploitaties die daarvoor in aanmerking komen. De voorzichtigheid in tussentijdse winstneming wordt gewaarborgd in de vereiste voorwaarden voor de POC methode: • • •
het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden geschat; én de grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én de kosten zijn gerealiseerd.
Als is voldaan aan de voorwaarden van de POC methode dient de winst als gerealiseerd en verantwoord te worden beschouwd. In dat geval is het 'niet getrouw' om te wachten met winstneming:
95
• • • •
Voor de Saller is in het boekjaar 2020 de tussentijdse winstneming berekend op € 846.000; De grondexploitatie 't Zijland is 2020 afgesloten. Het resterende eindresultaat in boekjaar 2020 bedraagt € 90.927 positief en is volledig als winst genomen; Bij de Geurmeij is in het boekjaar 2020 de tussentijdse winstneming berekend op € 22.000; Bij 't Luttermolenveld, Wonen aan 't Dinkeldal en De Invalsweg is sprake van een negatief resultaat en vindt dan ook geen tussentijdse winstneming plaats.
Het kan voorkomen dat bij de berekening van de tussentijdse winstneming in enig jaar, blijkt dat de al genomen en verantwoorde tussentijdse winstneming in voorgaande jaren te hoog is geweest. Bijvoorbeeld omdat sprake is van tegenvallers in kosten en/of opbrengsten. Het bedrag dat te veel aan tussentijdse winst is genomen wordt dan verrekend met de tussentijdse winstneming van voorgaande jaren. Dat kan leiden tot verliesnemingen in het lopende jaar. Dat is dit jaar niet aan de orde. Wel is het risico meegewogen bij het bepalen van de vereiste weerstandscapaciteit voor de grondexploitaties. Bij de toelichting op paragraaf 2.2 'Weerstandsvermogen en risicobeheersing' worden de financiële effecten nader beschreven. Bij de toelichting van het jaarresultaat grondexploitaties 2020 worden de effecten op onder meer de reserve Grondexploitatie weergegeven. Jaarresultaat grondexploitaties 2020 In onderstaande tabel is het jaarresultaat weergegeven van de grondexploitatie in 2020. Jaarresultaat Grondexploitatie 2020 in hoofdlijnen (bedragen in €) "-" = nadelig Omschrijving
Begroting
Realisatie
Verschil
Winstneming de Saller
943.715
846.000
-97.715
Winstneming 't Zijland
126.580
90.927
-35.653
Winstneming Geurmeij
10.437
22.000
11.563
Verliesvoorziening Luttermolenveld
0
-9.496
-9.496
Verliesvoorziening Wonen aan het Dinkeldal
0
-11.787
-11.787
Verliesvoorziening Invalsweg Overdinkel
0
4.570
4.570
1.080.732
942.214
-138.518
Totaal resultaat
Het verschil tussen begroting en realisatie is het resultaat van de herziening van de grondexploitaties. Zie ook de toelichting op de individuele grondexploitaties verderop in deze paragraaf. Reserve Grondexploitatie De Reserve Grondexploitatie is gevormd om de risico’s in de grondexploitatie op te kunnen vangen. Hierbij is bepaald dat indien het financiële resultaat van het grondbedrijf over dat jaar een negatief saldo vertoont, dit eerst wordt aangevuld. Het eventueel meerdere wordt voor 50% bestemd voor de Algemene Risicoreserve en de andere 50% voor de Reserve Grondexploitatie. De Reserve Grondexploitatie mag maximaal € 1 miljoen bedragen. Het meerdere valt vrij ten gunste van het jaarrekeningresultaat. Het jaarresultaat 2020 ter hoogte van € 942.214 komt derhalve voor 50% van de winstneming (€ 958.927 * 50% = € 479.464) ten gunste van de Algemene Risicoreserve en voor 50% ten gunste van de Reserve Grondexploitatie. De toevoeging aan de verliesvoorziening ad € 16.713 komt volledig ten laste van de Reserve Grondexploitatie. Hierdoor komt er per saldo € 462.750 ten gunste van de Reserve Grondexploitatie. Aangezien de Reserve Grondexploitatie het maximum van € 1 miljoen al heeft bereikt, valt dit deel vrij ten gunste van
96
het jaarrekeningresultaat. Zie onderstaande tabel voor het verloop van de Reserve Grondexploitatie. Verloop Reserve Grondexploitatie
(bedragen in €) Bestemming resultaten
Winstneming
Saldo per 1-1-2020
Totaal 1.000.000
Verliesneming 2020: - Luttermolenveld
-9.496
-9.496
- Wonen aan het Dinkeldal
-11.787
-11.787
4.570
4.570
- Invalsweg Overdinkel Winstneming 2020: - de Saller
423.000
423.000
- 't Zijland
45.463
45.463
- de Geurmeij
11.000
11.000
-462.750
-462.750
16.713
1.000.000
Vrijval i.v.m. ingesteld maximum t.g.v. rekeningresultaat Saldo per 31-12-2020
16.713
Actuele vermogenspositie grondexploitatie De financiële uitkomsten over 2020 van de grondexploitatie worden in deze paragraaf verantwoord. Jaarlijks wordt de grondexploitatie herzien, met als vertrekpunt de boekwaarde (saldo van inkomsten en uitgaven). Gerealiseerde kosten en opbrengsten van het lopende jaar worden in de boekwaarde verwerkt en de prognoses worden bijgesteld. De vermogenspositie van de grondexploitatie bestaat uit twee componenten, te weten: • •
het geïnvesteerde vermogen van de complexen eind 2020 (boekwaarde); de prognoses van de complexen (grondexploitaties).
De uiteindelijk te verwachten eindresultaten worden ten slotte teruggerekend naar het prijspeil van dit moment (1 januari 2021). Dit is de zogenoemde contante waarde van het resultaat. Het berekenen van de contante waarde is belangrijk bij de beoordeling van de resultaatontwikkeling in de komende jaren en bij de beoordeling van de actuele vermogenspositie van de grondexploitatie. Voor de berekening van de grondexploitaties is het noodzakelijk om parameters vast te stellen. De gehanteerde parameters zijn in 2020 in de Notitie van Uitgangspunten vastgesteld door het college. Voor de volledigheid vermelden we deze in onderstaande tabel. 2021
2022
2023
2024
2025 e.v.***
Kosten
*
1%
1%
2%
2%
Opbrengsten
**
2%
2%
2%
2%
1,35%
1,26%
1,28%
1,28%
Rente
1,43%
* Indexeren kosten in 2021: per grondexploitatie wordt dit afzonderlijk beoordeeld. Bijvoorbeeld werkzaamheden die al zijn aanbesteed behoeven geen indexatie; ** Gemiddeld effect grondprijstaxatie project specifiek 0,5%-1,5%. Met uitzondering van kavel Invalsweg (11%); *** Beheersmaatregel ingevolge BBV: na 10 jaar (uitgaande van basisjaar 2021) worden de parameters voor de opbrengsten voorzichtigheidshalve teruggebracht naar 0% per jaar.
97
Grondprijzenbeleid In de Nota Grondbeleid staat beschreven dat grondprijzen voor woningbouw (projectmatig en particuliere uitgifte) jaarlijks worden getaxeerd volgens de normatief residuele methode. In aanvulling hierop kan op kavelniveau gedifferentieerd worden vanwege omvang, vorm, ligging, locatie en/of andere relevante factoren. De taxaties worden altijd uitgevoerd samen met een externe, beëdigde taxateur volgens het zogenoemde ‘vierogen principe’. De taxatiewaarde wordt één op één overgenomen in de grondexploitaties. In exploitatie genomen plannen (bedragen in €) Complex
Boekwaarde Prognose eind31-12-2020 resultaat op einddatum
Einddatum prognose
Prognose resultaat per 01-01-2021
Saller
566.338
2.616.129
31-12-2024
2.481.460
Luttermolenveld
434.552
-57.904
31-12-2021
-56.768
Geurmeij
1.878.637
188.784
31-12-2028
170.184
't Zijland
0
0
31-12-2020
0
2.639.703
-311.374
31-12-2024
-287.662
221.720
-70.190
31-12-2022
-67.465
Wonen aan 't Dinkeldal Invalsweg Totaal
5.740.950
2.239.749
De Saller Het complex bestaat uit een gerealiseerd deel (1e fase) en een deel dat in ontwikkeling is (2e fase). De tweede fase bestaat uit drie delen (2A, 2B en 2C). Gelijktijdig met het bestemmingsplan voor de tweede fase is de grondexploitatie in 2010 door de Raad vastgesteld. Het bestemmingsplan voor fase 2C betreft een uitwerkingsplan dat in 2019 is vastgesteld. De uitgifte van de eerste fase van de gemeentelijke kavels is in juni 2019 gestart en de tweede fase is in september 2020 gestart. Inmiddels zijn er in totaal negen kavels verkocht en geleverd. Van de overige kavels zijn er tien kavels verkocht maar nog niet geleverd en acht kavels zijn onder optie. Onze contractpartners hebben in 2020 de eerste vijftien woningen afgenomen en afgerekend. De overige kavels worden in drie tranches afgenomen, waarbij de eerst afname van zes kavels eind 2020 heeft plaatsgevonden. Inzake het woonrijp maken van fase 2C melden we dat we over de kostenopgave van contractpartner Rotij verschillen van inzicht zijn of de kostenopgave voor het woonrijp maken marktconform is. We volgen nu de procedure die hiervoor in de overeenkomst met Rotij is opgenomen. Partijen dienen gezamenlijk een onafhankelijke deskundige te benoemen die de kostenopgave gaat toetsen.
Er kan op dit moment niet geheel en al worden uitgesloten dat dit uiteindelijk leidt tot een verhoging van de kosten, waardoor er een verslechtering in het resultaat van De Saller kan optreden. De Saller voldoet aan de voorwaarden van de POC methode en daarmee is sprake van een verplichting om tussentijds winst te nemen. De tussentijdse winst is op peildatum 1 januari 2021 berekend op € 846.000. Na herziening van de grondexploitatie bedraagt ultimo 2024 het geraamde eindresultaat € 2.616.129 positief. Omgerekend naar peildatum 1 januari 2021 (contante waarde) bedraagt het resultaat € 2.481.460 positief.
98
Luttermolenveld Het gewijzigde bestemmingsplan Luttermolenveld is in februari 2009 in werking getreden en vanaf januari 2010 is het plan onherroepelijk. Ter verbetering van de ontsluiting wordt een verbinding gemaakt tussen de Ambachtstraat en de Ertsmolen. Hiervoor is een herziening van het bestemmingsplan vereist. Het bestemmingsplan kan naar verwachting direct na de zomervakantie worden vastgesteld. De beoogde verbinding is geprojecteerd tussen eiken. Om het wortelpakket van de eiken niet aan te tasten is het van belang om grondwerk en andere verstoring van de bodem onder de kroonprojectie tot een minimum te beperken. De technische maatregelen (overbrugging / overkluizing) om de bomen te kunnen sparen brengen extra kosten met zich mee. Alle gemeentelijke kavels zijn verkocht en de laatste acht kavels zijn eind januari 2021 geleverd. Het deel Poldermolen is inmiddels woonrijp gemaakt en daarmee zijn de werkzaamheden op dit deel van het Luttermolenveld afgerond. Na herziening bedraagt het geraamde eindresultaat ultimo 2021 € 57.904 negatief. Omgerekend naar peildatum 1 januari 2021 is sprake van een negatief resultaat van € 56.768. Er is sprake van een verslechtering ter grootte van € 9.496. De getroffen verliesvoorziening is hierop aangepast.
Geurmeij Binnen het complex de Geurmeij zijn op basis van het geldende bestemmingsplan circa 90 grondgebonden woningen gepland, waarvan realisatie is voorzien in vier fasen. De eerste fase is gerealiseerd, alle kavels zijn verkocht en de openbare ruimte is woonrijp gemaakt. Eind 2018 is het eerste deel van fase 2 in uitgifte gegaan. Deze fase wordt begin 2021 woonrijp gemaakt omdat hier alle kavels zijn verkocht. In het voorjaar van 2021 worden de vervolgscenario’s voor de Geurmeij aan de raad voorgelegd, waarna er een besluit zal volgen over de wijze waarop de exploitatie wordt voortgezet. In de risicoanalyse wordt voor de 3e en 4e fase van de Geurmeij wederom rekening gehouden met de her- en deprogrammering van de Geurmeij. De Geurmeij voldoet aan de voorwaarden van de POC methode en is daarmee verplicht om tussentijds winst te nemen. De tussentijdse winst in boekjaar 2020 is berekend op € 22.000. Na herziening van de grondexploitatie bedraagt het geraamde eindresultaat ultimo 2028 € 188.784 positief. Omgerekend naar peildatum 1 januari 2021 is sprake van een positief resultaat van € 170.184. Zijland De Raad heeft in 2013 krediet beschikbaar gesteld en de grondexploitatie 't Zijland formeel geopend. In 2017 heeft de Raad besloten om de resterende woonrijp werkzaamheden van 't Zijland te combineren met de werkzaamheden van het Centrumplan Losser.
Om die reden zijn de geplande werkzaamheden van 't Zijland uitgefaseerd en in 2019 hervat. Deze werkzaamheden zijn eind 2020 afgerond en de grondexploitatie wordt eind 2020 afgesloten. Na herziening van de grondexploitatie bedraagt het eindresultaat € 90.927 positief. Wonen aan 't Dinkeldal In 2018 heeft de raad de grondexploitatie vastgesteld om deze herontwikkeling financieel mogelijk te maken. In 2019 is het bestemmingsplan onherroepelijk geworden en heeft de gemeente tevens een verkoopovereenkomst gesloten met aannemersbedrijf Haafkes en projectontwikkelaar Le Clercq over de afname van alle bouwrijpe kavels. De opstallen op het terrein zijn begin 2020 gesloopt en in de tweede helft van 2020 is gestart met het bouwrijp maken van het terrein. Begin 2021 is het bouwrijp maken afgerond, zodat de eerste kavels worden geleverd. Na de bouw van de woningen wordt de openbare ruimte door de gemeente woonrijp gemaakt.
99
Na herziening bedraagt het geraamde eindresultaat ultimo 2024 € 311.374 negatief. Omgerekend naar peildatum 1 januari 2021 is sprake van een negatief resultaat van € 287.662. Er is sprake van een verslechtering ter hoogte van € 11.787. De getroffen verliesvoorziening is hierop aangepast. Invalsweg De Raad heeft in 2019 het bestemmingsplan en de grondexploitatie vastgesteld. Hiermee is de grondexploitatie formeel geopend en per 7 november 2019 is het bestemmingsplan onherroepelijk geworden. De verkoop van de kavel naast de Invalsweg 8a wordt medio april 2021 per openbare inschrijving verkocht. Na herziening bedraagt het geraamde eindresultaat ultimo 2022 € 70.190 negatief. Omgerekend naar peildatum 1 januari 2021 is sprake van een negatief resultaat van € 67.465 negatief. Er is sprake van een verbetering ter hoogte van € 4.570. De getroffen verliesvoorziening is hierop aangepast. Woningbouwprogrammering De intentie was om in 2020 een nieuwe Woonvisie voor de gemeente Losser vast te stellen. Deze doelstelling is vanwege Corona niet gehaald. Aanvullend is wel in december gestart met het houden van een enquête onder jongeren in de gemeente Losser. Deze wordt betrokken bij het opstellen van de nieuwe Woonvisie. De nieuwe Woonvisie zal naar verwachting in juli 2021 worden vastgesteld.
Tevens is op regionaal niveau gewerkt om te komen tot een nieuwe Regionale Woonagenda Twente 2021 – 2025. Deze zal naar verwachting in maart 2021 worden vastgesteld. Hierin krijgen gemeenten een grotere rol in het kwalitatief programmeren.
100