Grondstoffenvisie 2026-2030 Losser
Tekst van het document
Onderstaande tabel bevat een (niet-uitputtend) overzicht van vergelijkbare gemeenten die ons regionale doel al hebben behaald van maximaal 50 kg fijn en 15 kg grof restafval per inwoner. Net als Losser hebben deze gemeenten diftar ingevoerd en vallen in de stedelijkheidsklasse ‘weinig stedelijk’. De meeste gemeenten ontmoedigen inwoners ook op andere manieren om restafval aan te bieden, zoals het restafval in de grijze containers aan huis minder vaak ophalen of het laten brengen van restafval in zakken naar ondergrondse containers. Tabel 3: Gemeenten met weinig huishoudelijk restafval Gemeente | Provincie | Fijn restafval | Grof restafval | Inzamelsysteem fijn restafval (CBS, 2023) | (CBS, 2023) Boekel | Noord-Brabant | 22 kg/inw | 19 kg/inw | tariefzakken (diftar) Horst aan de Maas | Limburg | 24 kg/inw | 1,5 kg/inw | tariefzakken (diftar) Land van Cuijk | Noord-Brabant | 28 kg/inw | 15 kg/inw | tariefzakken (diftar) Bronckhorst | Gelderland | 35 kg/inw | 8 kg/inw | ondergrondse containers in kernen met diftar Oost Gelre | Gelderland | 38 kg/inw | 13 kg/inw | ondergrondse containers in kernen met diftar Bladel | Noord-Brabant | 40 kg/inw | 12 kg/inw | grijze containers aan huis met diftar (elke vier weken geleegd) Olst-Wijhe | Overijssel | 46 kg/inw | 0,4 kg/inw | ondergrondse containers met diftar Druten | Gelderland | 50 kg/inw | 0,3 kg/inw | ondergrondse containers met
diftar Zwartewaterland | Overijssel | 50 kg/inw | 2,5 kg/inw | ondergrondse containers in kernen met diftar Staphorst | Overijssel | 52 kg/inw | 0,8 kg/inw | ondergrondse containers in kernen met diftar Strategieºn voor minder restafval In Nederland passen gemeenten twee strategieºn toe om het restafval te verminderen door het weggooien van restafval minder aantrekkelijk te maken: - | Diftar (tariefdifferentiatie). Bij diftar hangt de hoogte van de afvalstoffenheffing voor een deel af van hoeveel restafval een huishouden aanbiedt. Losser is ØØn van de ruim 200 gemeenten met diftar (bron: ‘Afvalstoffenheffing 2024’, Rijkswaterstaat, 2025). In Twente hebben de meeste gemeenten diftar ingevoerd. - | Servicedifferentiatie. Bij servicedifferentiatie wordt het inwoners moeilijker gemaakt om restafval weg te gooien. Hierbij gaat het om Laagfrequent Inzamelen of om Omgekeerd Inzamelen (zie hieronder): het ophalen van restafval in een lage frequentie. Bijna driekwart van de gemeenten in Nederland past ØØn van deze systemen of beide toe. Ongeveer de helft van de Twentse regiogemeenten past Laagfrequent Inzamelen toe en dat geldt ook voor Losser: de grijze containers worden ØØn keer per vier weken geleegd in plaats van elke twee weken zoals voorheen.
20 21 Meest effectief: diftar in combinatie met servicedifferentiatie De Nederlandse vereniging voor afval- en reinigingsdiensten (NVRD) voert elk jaar de Benchmark Huishoudelijk Afval uit, waaraan ongeveer de helft van de gemeenten meedoet. Hieruit blijkt dat diftar in combinatie met servicedifferentiatie het meest kosteneffectief is: zowel de hoeveelheid restafval als de kosten zijn het laagst (bron: ‘Analyserapport Benchmark huishoudelijk afval peiljaar 2023’, NVRD, 2024). Ook uit onderzoek uit 2021 van Eureco onder 275 gemeenten blijkt dat de toepassing van diftar in combinatie met servicedifferentiatie zorgt voor het minste restafval. Omgekeerd Inzamelen: restafval naar ondergrondse containers Bij deze strategie wordt restafval bij woningen met een tuin binnen de bebouwde kom niet meer opgehaald in de grijze container aan huis. Net zoals bij appartementen en bovenwoningen brengen mensen het restafval naar ondergrondse containers in de buurt. Door restafval in zakken te doen en deze naar een ondergrondse container te brengen - inclusief het tillen van de afvalzak - ervaren inwoners direct de omvang van hun eigen afval. Dit vergroot de bewustwording en stimuleert zo het scheiden. Vanwege de te grote afstanden naar ondergrondse containers wordt het restafval in de meeste gemeenten in het buitengebied wel in de grijze container aan huis opgehaald in een lage frequentie.
Een aantal gemeenten in Twente heeft Omgekeerd Inzamelen ingevoerd - waaronder Dinkelland, Hengelo, Oldenzaal, Tubbergen en Twenterand - of is bezig met plannen. Goede voorlichting belangrijk In Losser mogen inwoners nu al hun grijze container inleveren en het restafval zelf wegbrengen naar een ondergrondse container in de buurt. Uit het bewonersonderzoek blijkt dat een derde van de inwoners dit wel zou willen en 22% misschien wel, maar 60% zou dit uit zichzelf (nog) niet willen doen. Bij een keuze voor het inleveren van de grijze container is het belangrijk om nut en noodzaak van deze verandering goed uit te leggen. Mogelijk aanvullende maatregel Als de maatregelen uit spoor 1, samen met de maatregelen uit spoor 2 tot en met 7, niet zorgen voor voldoende vermindering van het restafval, halen we onze doelstellingen niet. Ook blijven de kosten dan stijgen. In dat geval kunnen we onderzoeken of Omgekeerd Inzamelen een geschikte oplossing is. Bij Omgekeerd Inzamelen leveren inwoners hun grijze container voor restafval in. Restafval brengen zij vervolgens zelf weg naar een ondergrondse container in de buurt. Ervaringen in andere gemeenten laten zien dat deze manier van inzamelen kan zorgen voor een flinke afname van de hoeveelheid fijn restafval. Daarom kan Omgekeerd Inzamelen een effectieve maatregel zijn in Losser om de hoeveelheid restafval verder te verminderen.
5.2 Spoor 2 - Stimuleren afvalpreventie Een samenleving met minder huishoudelijk afval vraagt om wezenlijk andere consumptiepatronen. Afvalpreventie is daarbij essentieel: zo min mogelijk grondstoffen gebruiken en er zo lang mogelijk mee doen. Het draait om minder consumeren, verpakkingsvrij inkopen, wasbare producten gebruiken en verspilling tot een minimum beperken. In de prioriteitsvolgorde voor het afvalbeheer staat preventie dan ook bovenaan. Pas daarna volgt hergebruik van (onderdelen van) producten zonder deze te vernietigen of te verwerken. 22 De R-ladder De R-ladder geeft de mate van circulariteit aan (zie afbeelding). Deze ladder maakt de verschillende strategieºn van circulariteit zichtbaar. Hoe hoger op de ladder, hoe meer grondstoffen bespaard worden en hoe meer circulair de strategie is. Onze invloed als gemeente op het productieproces van fabrikanten is beperkt, maar we hebben wel (enige) invloed op het gedrag van inwoners. Wettelijk is onze taak gericht op Recycle (materialen verwerken om nieuwe producten te maken), maar we willen een stap verder gaan door meer bewustwording te creºren rondom afvalpreventie. We focussen ons daarbij op Refuse (weigeren), Re-use (hergebruik) en Repair (repareren).
Ook willen we lokale initiatieven faciliteren en versterken, zoals de kringloopbedrijvigheid, reparatiemogelijkheden en initiatieven die zich inzetten voor het lenen/delen van spullen (deeleconomie). 5.3 Spoor 3 - Beter scheiden grootste herbruikbare stromen in restafval We stimuleren inwoners om zoveel mogelijk herbruikbare deelstromen apart van het restafval aan te bieden. Daarbij geven we prioriteit aan de grondstoffen die nog het meest in het restafval zitten: 1. GFT (groente-, fruit- en tuinafval en etensresten) 2. Verpakkingen van plastic, blik en drinkpakken 3. Papier en karton 4. Glas Dit doen we met name door bewustwording onder de verschillende doelgroepen te blijven creºren van het belang van afvalscheiding en door te blijven uitleggen wat er precies gebeurt nadat grondstoffen gescheiden zijn ingezameld (recycling). Ad 1) Jaarlijks wordt in Nederland ongeveer 33 kg goed voedsel per persoon weggegooid (bron: Milieu Centraal). Dat belandt deels in het gescheiden GFT en deels in het restafval. We willen dan ook niet alleen de GFT-scheiding stimuleren, maar we zetten ook een campagne op om inwoners bewust te maken van hun rol in het tegengaan van voedselverspilling. Dit gaat al gebeuren in het kader de regionale samenwerking ‘Afvalloos Twente’ en de uitvoeringsagenda Circulair Losser.
Figuur 6: R-ladder 23 Ad 3) Aandachtspunt hierbij vormt de toekomstbestendigheid: hebben verenigingen voldoende vrijwilligers voor de papierinzameling en is de uitvoering van het inzamelen veilig genoeg? In samenspraak met de papierinzamelende verenigingen onderzoeken we of de papierinzameling op de huidige manier de komende jaren effectief en efficiºnt uitgevoerd kan blijven worden en of andere inzamelopties uitgewerkt zouden moeten worden. Hierin nemen we de vergoedingenstructuur mee: in hoeverre kunnen we de vergoedingen aan de verenigingen voortzetten, gaan we deze afbouwen of kunnen de verenigingen alternatieve activiteiten uitvoeren tegen een vergoeding? We moeten er rekening mee houden dat een verandering in de Losserse papierinzameling gevolgen heeft voor het regionale contract voor inzameling, transport en verwerking van oud papier en karton. Het huidige contract loopt af op 1 januari 2027. De Twentse gemeenten publiceren de Europese aanbesteding hiervoor in januari 2026. Luiers en incontinentiemateriaal Wegwerpluiers en incontinentiemateriaal vormen met zo’n 8% een aanzienlijk deel van de totale hoeveelheid restafval in Nederland. Gescheiden inzamelen en verwerken hiervan levert dan ook een flinke reductie van het restafval op. Er bestaat overigens een goed alternatief voor deze wegwerpproducten: wasbare producten.
In het kader van de uitvoeringsagenda Circulair Losser brengen we het gebruik van wasbare babyluiers onder de aandacht van ouders. Voor het recyclen van de wegwerpmaterialen bestaan momenteel beperkte mogelijkheden in Nederland. De enige grootschalige recyclinginstallatie verwerkt uitsluitend babyluiers (ARN in Weurt). De huidige verwerkingscapaciteit is onvoldoende voor Ælle vrijkomende luiers uit Nederland. De verwerkingscapaciteit wordt in de komende jaren waarschijnlijk uitgebreid als gevolg van de producentenverantwoordelijkheid, die vanaf 2026 geldt voor luiers en incontinentiematerialen. Hiermee worden de producenten verantwoordelijk voor de inzameling en recycling van de producten die zij in Nederland op de markt aanbieden. Vanwege de aanwezigheid van medicijnresten wordt incontinentiemateriaal momenteel nog niet gescheiden verwerkt. Resten van bijvoorbeeld antibiotica, pijnstillers en hormoonpreparaten kunnen terechtkomen in de teruggewonnen grondstoffen (zoals plastics of cellulose) of in de restproducten (zoals water- of compoststromen). De gescheiden verwerking van incontinentiemateriaal wordt pas toegestaan als geborgd kan worden dat deze resten niet terechtkomen in de recyclestromen. Dat duurt naar verwachting nog jaren. Momenteel wordt onderzocht welke technologie het meest geschikt is om de medicijnresten af te breken of te filteren.
Zodra de verwerkingscapaciteit voor wegwerp babyluiers en eventueel voor incontinentiematerialen wordt uitgebreid, onderzoeken we of Losser deze stromen ook gescheiden kan inzamelen en verwerken en wat dat betekent voor de kosten. 24 5.4 Spoor 4 - Inzet op hoogwaardig hergebruik We willen zorgen voor minder verontreiniging van herbruikbare deelstromen, met name verpakkingen van plastic, blik en drinkpakken. Dit kan alleen wanneer het ingezamelde materiaal van goede en constante kwaliteit is. De stelregel is: hoe beter de kwaliteit van de input, hoe hoogwaardiger de output. Hierin trekken we gezamenlijk op met de regiogemeenten, inzamelaars en recyclers. In onze communicatie benadrukken we het belang van het op een juiste manier aanbieden van de grondstoffen. Ook controleren we periodiek en verzamelen we informatie over de kwaliteit per wijk/buurt. Met de inzamelaars en recyclers evalueren we regelmatig de kwaliteit van het door ons aangeleverde materiaal. Waar we kansen zien, stimuleren we innovatie door onze grondstoffen ter beschikking te stellen aan nieuwe recyclingmogelijkheden. 5.5 Spoor 5 - Van voorlichting naar positieve gedragsbenadering Alleen het overdragen van informatie blijkt onvoldoende om gedrag te beïnvloeden; gedrag wordt namelijk veelal bepaald door onbewuste processen.
Om inwoners te stimuleren verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen afvalgedrag passen we een gedragsbenadering toe. Dit maakt onze aanpak effectiever en mensgerichter. Hierbij passen we strategieºn toe die op een positieve manier gericht zijn op het beïnvloeden van gedrag. Denk daarbij aan: - Versterken van sociale normen voorbeeld: bord plaatsen met "Hier scheiden 95% van de bewoners hun afval goed. Doet u ook mee?’). - Inzet van lokale ambassadeurs (voorbeeld: bewoners die goed afvalscheiden zichtbaar maken met posters of in lokale media). - Geven van persoonlijke feedback (voorbeeld: mail sturen met inzicht in eigen restafvalaanbod en praktische tips). - Bouwen aan een gevoel van gemeenschappelijkheid (voorbeeld: wedstrijd tussen straten of buurten). In de aanloop naar het vormgeven van onze gedragsbenadering onderzoeken we bij onze inwoners welke knelpunten of belemmeringen zij ervaren bij het voorkomen van afval en bij het scheiden en schoon aanbieden ervan. 5.6 Spoor 6 - Goede gedrag belonen We blijven goed scheidingsgedrag en preventiegedrag financieel belonen via diftar en kijken naar andere vormen van beloning. 25 Financieel We houden het diftar-principe ‘de vervuiler betaalt’ vast.
Daarnaast hebben we in het uitvoeringsprogramma Circulair Losser al vastgelegd dat we een subsidie willen instellen voor inwoners die zich inzetten voor afvalpreventie of slimmer consumeren. Aanvullend willen we onderzoeken wat het betekent als we: - het principe ‘de vervuiler betaalt’ verder versterken door het vast deel van de afvalstoffenheffing verder te differentiºren. Huishoudens met een kleine grijze container voor restafval zouden bijvoorbeeld een lager vast bedrag kunnen gaan betalen dan met huishoudens een grote container. - een spaar- of kortingsactie opzetten, waarbij inwoners verpakkingen of oud papier kunnen inleveren en sparen voor een tegoed of korting. Een aandachtspunt hierbij is dat de actie structureel moet zijn om een blijvend effect te creºren. Andere vormen van belonen Een beloning hoeft niet te gaan om geld, maar kan ook inspelen op andere aspecten zoals gemeenschapsgevoel, trots en waardering. Denk aan een uitdeelactie van gratis compost in het voorjaar of aan het beschikbaar stellen van een buurtmoestuin, speelplek, planten of workshops aan een goed presterende buurt. Het geven van publieke complimenten valt ook onder belonen. Dit kan bijvoorbeeld door enthousiaste bewoners of de ‘wijk van de maand’ in de lokale media te vermelden of door verenigingen of buurten een erkenning als ‘afvalheld’ of een wisselbeker te geven.
5.7 Spoor 7 - Verbeteren afvalbrengpunt Het huidige afvalbrengpunt aan de Ravenhorsterweg is al tientallen jaren in gebruik zonder bouwkundige vernieuwingen. Volgens het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) moeten wij op het afvalbrengpunt 18 verschillende afvalstromen gescheiden innemen. Door ruimtegebrek is dit nu niet mogelijk op de huidige locatie. Bovendien zien we dat er nog relatief veel grof afval wordt gebracht, terwijl ons beleid zich richt op een betere scheiding van grof huishoudelijk afval in herbruikbare stromen: in Losser wordt tussen 44 kg en 67 kg per inwoner per jaar aan grof restafval gebracht, terwijl het (regionale) doel 15 kg is. Op basis van een onderzoek naar de opties om een volwaardig en toekomstbestendig afvalbrengpunt te realiseren heeft de gemeenteraad begin 2026 ingestemd met de herinrichting van het huidige terrein. De vastgestelde uitgangspunten worden verder uitgewerkt in een ontwerp. Realisatie van de herinrichting vindt uiterlijk begin 2027 plaats.
We hanteren de volgende kaders bij het onderzoek naar het optimaliseren van het afvalbrengpunt: (1) er is binnen de gemeentegrenzen van Losser een afvalbrengpunt (2) de leidende principes bij de optimalisatie zijn toegankelijkheid, volwaardigheid en basisvoorziening 26 Toegankelijkheid Onder een toegankelijk afvalbrengpunt verstaan we een locatie binnen de gemeentegrenzen en waarbij de hinder voor de omgeving zoveel mogelijk wordt voorkomen. De locatie is veilig, overzichtelijk, informatief en heeft een afdoende openstelling. Inwoners worden hierbij actief ondersteund door de medewerkers op het afvalbrengpunt. Volwaardigheid Onder een volwaardig afvalbrengpunt verstaan we een locatie die voldoet aan alle wettelijke eisen, waar inwoners het grof huishoudelijk afval en de grondstoffen gescheiden kunnen aanbieden en waar we daar waar nodig en aanvaardbaar geacht gebruik maken van achtervang mogelijkheden binnen de gemeentegrenzen of bij buurgemeenten. Basisvoorziening Onder een basisvoorziening verstaan we een locatie binnen de gemeentegrenzen waar inwoners het grof huishoudelijk afval binnen een acceptabele rijafstand en onder goede omstandigheden kunnen aanbieden. 27 6.
Neveneffecten Als de drempel om restafval aan te bieden groter wordt - zoals in Spoor 1 gebeurt (ontmoedigen van het aanbieden van restafval) - zoeken sommige inwoners naar alternatieve manieren om van hun restafval af te komen. Het risico op bijplaatsen van afval naast de ondergrondse containers en vervuiling van de gescheiden stromen is aanwezig. Een ander ongewenst neveneffect van veranderingen in de afvalinzameling is dat de impact op sommige groepen inwoners groter kan zijn dan op andere doelgroepen. In dit hoofdstuk beschrijven we de potentiºle neveneffecten en gaan we in op de opties om ze te voorkomen of te beperken. 6.1 Bijplaatsingen Bij het ontmoedigen van het aanbieden van restafval, verhoogt het risico op bijplaatsingen. Afval dat naast of in de directe omgeving van een container wordt gezet, zoals afvalzakken, grofvuil, los huisvuil of kartonnen dozen. Bijplaatsingen dragen bij aan verloedering van de leefomgeving, kunnen zwerfvuil en ongedierte aantrekken en zorgen voor extra opruimkosten. Uit landelijke gegevens blijkt dat gemiddeld bij 17% van de verzamelcontainers structureel afval wordt bijgeplaatst (bron: Benchmark Huishoudelijk Afval, NVRD, 2024). Bijplaatsingen komen vooral voor in stedelijke gebieden, met name op locaties met een hoge doorstroom, anonimiteit, diversiteit aan nationaliteiten en beperkte sociale controle.
In kleinere plattelandsgemeenten doen bijplaatsingen zich over het algemeen minder voor. Dit hangt onder meer samen met de sociale cohesie en betrokkenheid bij de leefomgeving, waardoor inwoners elkaar sneller aanspreken op ongewenst gedrag. Toch toont de ervaring in bijvoorbeeld Beuningen en Heusden aan dat ook in kleine plattelandsgemeenten bijplaatsingen kunnen optreden in de eerste maanden na de ontmoediging van het aanbieden van restafval. Dit effect is meestal tijdelijk en beperkt tot enkele locaties. We kunnen verschillende instrumenten inzetten om bijplaatsingen tegen te gaan. Voorbeelden zijn (bron: www.nvrd.nl/dossier/bijplaatsingen): - zorgen voor een goede basis: schone, toegankelijke en goed functionerende containers die regelmatig worden geleegd - snel opruimen van bijplaatsingen om clustering te voorkomen, met extra aandacht voor hotspots - tijdelijk gerichte communicatie op locaties met verhoogd risico - aanscherpen van toezicht en/of handhaving om een duidelijk signaal af te geven dat bijplaatsingen niet worden getolereerd - betrekken van inwoners bij het schoonhouden van locaties - monitoren van de aard en omvang van bijplaatsingen om gericht bij te kunnen sturen. In het nog op te stellen actieplan werken we de meest effectieve maatregelen voor Losser uit.
28 6.2 Kwaliteit grondstoffen Een neveneffect van het ontmoedigen van restafval is dat er meer vervuiling van de gescheiden grondstoffen kan optreden, met name van het GFT en de verpakkingen. De ervaringen van andere gemeenten laten zien dat de neiging om restafval in de grondstofcontainers te doen versterkt kan worden, waardoor de kwaliteit van grondstoffen nog verder onder druk komen te staan. Dit effect doet zich echter niet in alle gemeenten voor en is afhankelijk van lokale omstandigheden. Om een verminderde kwaliteit van grondstoffen te voorkomen, werken we in ons actieplan de activiteiten en projecten binnen Spoor 4 (Inzet op hoogwaardig hergebruik) verder uit. 29 7. Vervolg Naar aanleiding van onze strategie en de genoemde aandachtspunten hebben we in 2025 en 2026 een aantal stappen te zetten. Hieronder is schematisch aangegeven wat er nog moet gebeuren en wat dit betekent voor de planning. Vervolgstappen Planning Actieplan Grondstoffen 2026-2030 • Voorbereiding: Q2 t/m Q4 2026 • Besluitvorming B&W: januari 2027 • Commissievergadering: februari/maart 2027 • Raadsvergadering: maart/april 2027 Optimalisatie oud papier inzameling • Voorbereiding (incl.
pilot): Q1 2026 t/m Q3 2027 • Besluitvorming B&W: eind Q3 2027 • Besluitvorming raad: Q4 2027 Onderzoek naar toekomstbestendigheid openbaar toegankelijke verzamelcontainers verpakkingen • Voorbereiding (met Verpact): Q2 en Q3 2026 • Besluitvorming B&W: Q3 2026 • Gerealiseerd: uiterlijk 1 januari 2027 Tabel 4: Vervolgstappen naar aanleiding van Grondstoffenvisie 30 Bijlage 1 Resultaten inzameling afval en grondstoffen Afvalscheiding en recycling Het scheidingspercentage drukt uit welk deel van de totale afvalberg gescheiden wordt gehouden door inwoners. Op 1 januari 2018 is diftar ingevoerd. Dit zorgde voor een stijging van de afvalscheiding: van 68% tot 71% vóór de invoering van diftar naar 73% tot 75% in de periode daarna. Niet alle herbruikbare stromen die gescheiden worden opgehaald, worden ook daadwerkelijk gerecycled. Dit wordt onder meer veroorzaakt door verontreiniging in de gescheiden deelstromen. Om de recycling te monitoren is de Recyclingtool ontwikkeld in het kader van het landelijke programma VANG-HHA (zie paragraaf 3.1). Op www.benchmarkafval.nl/tools/vangrecycletool kunnen gemeenten het recyclepercentage voor het totaal aan huishoudelijk afval laten berekenen. Voor elke deelstroom is het recyclepercentage weergegeven: het aandeel dat het recyclingproces in gaat.
Op basis van de ingezamelde hoeveelheden in 2023, is het totale percentage van alle huishoudelijk afval en grondstoffen uit Losser dat daadwerkelijk wordt gerecycled 59,7%. Volgens de Europese doelen moet dit percentage de komende jaren verhoogd worden: minimaal 60% in 2030 en minimaal 65% in 2035 (zie paragraaf 3.1). Hoeveelheid restafval Sinds 2016 daalde de totale hoeveelheid grof en fijn restafval van ruim 200 kg per inwoner naar 130 kg in 2024. De betere afvalscheiding door inwoners sinds de invoering van diftar zorgde dus voor een aanzienlijke daling van het restafval. Onderstaande figuur geeft inzicht in de ontwikkelingen van de afgelopen jaren. Figuur 7: Ontwikkeling scheidingspercentage huishoudelijk afval en grondstoffen Losser 31 Het fijn huishoudelijk restafval - dat wordt ingezameld via containers aan huis en bovengrondse en ondergrondse verzamelcontainers in de wijken - stabiliseert de afgelopen jaren op zo’n 85 kg per inwoner per jaar. Het grof huishoudelijk restafval - dat wordt ingezameld via het afvalbrengpunt - schommelt tussen 44 en 67 kg per inwoner per jaar. Vergelijking met gemiddelde in Nederland Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat elke Nederlander gemiddeld 177 kg restafval produceert (meest actuele cijfers dateren uit 2023).
Met 130 kg per inwoner wordt in Losser in vergelijking met het Nederlandse gemiddelde dus minder restafval aangeboden. Samenstelling fijn restafval Ieder jaar onderzoekt Twente Milieu de samenstelling van het fijn restafval dat met containers aan huis en de verzamelcontainers in de kernen wordt ingezameld. Hieruit blijkt dat de inhoud van de restafvalcontainers van de Lossenaren voor meer dan de helft uit herbruikbare stromen bestaat. Figuur 8: Hoeveelheid restafval Losser 32 De grijze container aan huis bevat gemiddeld 48% ‘echt’ restafval (niet te scheiden) en die van de bovengrondse en ondergrondse verzamelcontainers gemiddeld 44%. ‘Echt’ restafval is afval dat niet kan worden gescheiden en gerecycled, zoals sanitairdoekjes, kapot glas, inhoud stofzuigerzak, maandverband, vervuild papier (bv. pizzadozen en gebruikte zakdoekjes), kattenbakvulling, medische hulpmiddelen (bv. stomazakken en katheters), etc. Vooral GFT (groen gekleurde deel) en in mindere mate verpakkingen van plastic, blik en drinkpakken (oranje gekleurde deel) en oud papier en karton (blauw gekleurde deel) komen nog veel voor in het restafval.
GFT Onderstaande figuur laat zien hoeveel GFT gemiddeld per inwoner in onze gemeente vrijkomt en welk deel daarvan gescheiden wordt aangeboden door inwoners (bron: ‘Rapportage hoeveelheid, samenstelling en scheiding van fijn huishoudelijk afval 2024 gemeente Losser, Eureco, april 2025). De bovenste lichte kleur staat voor de hoeveelheid GFT die inwoners gescheiden aanbieden. De onderste donkere kleur staat voor de hoeveelheid die niet is gescheiden en nog in het fijn restafval aanwezig is. Figuur 9: Inhoud minicontainer en verzamelcontainer restafval Losser 33 Sinds de invoering van diftar in 2018 is minder GFT aangetroffen in het restafval. Per inwoner wordt ongeveer 21 tot 30 kg aan GFT als restafval afgedankt. In 2024 kwam per inwoner 158 kg GFT vrij (25 kg in restafval, 133 kg gescheiden ingezameld). In 2024 is voor het eerst onderzocht hoeveel GFT in het restafval om praktische redenen niet door inwoners gescheiden zal gaan worden, zoals voedsel dat nog verpakt is in verpakking en de organische zeeffractie tot 20 mm. Het gaat om 12 kg per inwoner (8%). Het is mogelijk om de resterende 13 kg GFT in het restafval - voornamelijk schillen en etensresten - te scheiden om de hoeveelheid restafval verder te verminderen. De inzamelrespons voor GFT is in 2024 85%. Dit betekent dat 85% van de totale hoeveelheid GFT (gescheiden plus nog in het restafval) gescheiden is ingezameld.
Verpakkingen van plastic, blik en drinkpakken In onderstaande figuur staan de bovenste lichte en de gestippelde kleur voor de hoeveelheid verpakkingen van plastic, blik en drinkpakken die inwoners gescheiden aanbieden (ook wel PMD genoemd). De onderste donkere kleur staat voor de hoeveelheid die niet is gescheiden en nog in het fijn restafval aanwezig is. Figuur 10: Gescheiden en niet-gescheiden ingezameld GFT Losser 34 In 2024 kwam per inwoner 51 kg aan verpakkingen van plastic, blik en drinkpakken vrij (7 kg in restafval, 43 kg gescheiden ingezameld). Per inwoner wordt ongeveer 6 tot 8 kg aan verpakkingen als restafval afgedankt. Wanneer we de stoorstoffen (zie hieronder) buiten de gescheiden inzameling houden, is de inzamelrespons voor verpakkingen 85% in 2024. Dit betekent dat 85% van de totale hoeveelheid verpakkingen (gescheiden en nog in het restafval) is gescheiden ingezameld. Het is mogelijk om de resterende 7 kg verpakkingen in het restafval te scheiden om de hoeveelheid restafval verder te verminderen. Stoorstoffen en afkeur verpakkingen Uit analyses van de gescheiden ingezamelde verpakkingen uit Losser blijkt dat 37% tot 58% bestaat uit stoorstoffen: materialen die er niet in thuishoren.
Stoorstoffen zijn bijvoorbeeld voedselresten, luiers en incontinentiemateriaal, piepschuim, voorwerpen van kunststof (speelgoed, tuinstoel, emmer, etc.), glas, apparaten, gevaarlijk afval, spuitbussen met inhoud, etc. De stoorstoffen zijn In bovenstaande grafiek aangeduid met de gestippelde oranje kleur. In 2024 kwam de hoeveelheid stoorstoffen uit op 25 kg per inwoner. Daarmee komt de werkelijke hoeveelheid gescheiden ingezamelde herbruikbare verpakkingen uit op 25 kg tot 35 kg per inwoner per jaar. Als gevolg van stoorstoffen werd in 2024 1% van de verpakkingen die via containers aan huis zijn ingezameld afgekeurd en als restafval afgevoerd. Van de verpakkingen die via verzamelcontainers zijn ingezameld, werd vrijwel alles afgekeurd (99%). Samen met Twente Milieu werken we aan een aanpak om de kwaliteit van de ingezamelde verpakkingen van plastic, blik en drinkpakken te verbeteren. Zo zijn er acties geweest waarbij in de containers voor verpakkingen is gekeken, en daar waar verontreiniging werd aangetroffen, zijn containerhangers ophangen. In herhaalrondes werd er een brief gestuurd naar omwonenden bij opnieuw verontreiniging. Figuur 11: Gescheiden en niet-gescheiden ingezameld verpakkingen Losser 35 Oud papier en karton, glas van verpakkingen en textiel Oud papier en karton De totale hoeveelheid papier en karton daalt jaarlijks.
Dat geldt vooral voor het gescheiden ingezamelde deel. Per inwoner wordt jaarlijks ongeveer 5 tot 6 kg aan herbruikbaar papier/karton als restafval afgedankt. Ongeveer 0,4 kg hiervan betreft reclamemateriaal zoals folders. In 2024 kwam per inwoner 54 kg aan oud papier en karton vrij (6 kg in restafval, 48 kg gescheiden ingezameld). Hiermee is de inzamelrespons 89%. Dit betekent dat 89% van de totale hoeveelheid herbruikbaar papier/karton (gescheiden plus nog in het restafval) gescheiden is ingezameld. Het is mogelijk om de resterende 6 kg papier en karton in het restafval nog te scheiden om de hoeveelheid restafval verder te verminderen. Glas van verpakkingen De hoeveelheid herbruikbaar glas die jaarlijks per inwoner vrijkomt ligt tussen de 25 en 30 kg. Ongeveer 3 tot 4 kg hiervan wordt als restafval afgedankt. In 2024 kwam 25 kg aan glas vrij (4 kg in restafval, 21 kg gescheiden ingezameld). Hiermee is de inzamelrespons 84%. Dit betekent dat 84% van de totale hoeveelheid glas van verpakkingen (gescheiden plus nog in het restafval) gescheiden is ingezameld. Een deel van dit glas in het restafval bestaat uit kapot glas. Het andere deel van de resterende 4 kg glas in het restafval kan dus nog gescheiden worden om de hoeveelheid restafval verder te verminderen. Textiel Jaarlijks komt tussen de 11 en 17 kg per inwoner aan textiel - inclusief schoeisel - vrij.
Ongeveer 5 tot 7 kg hiervan wordt als restafval afgedankt. In 2024 kwam 11 kg aan textiel vrij (5 kg in restafval, 6 kg gescheiden ingezameld). Hiermee is de inzamelrespons 57%. Dit betekent dat 57% van de totale hoeveelheid textiel (gescheiden plus nog in het restafval) gescheiden is ingezameld. In het restafval is 2 kg textiel aanwezig dat uit praktisch oogpunt niet geschikt is om te scheiden. Het gaat bijvoorbeeld om vaatdoekjes, sokken, ondergoed, kapot gescheurde kleding, etc. Als het textiel dat niet geschikt is om gescheiden aan te bieden buiten beschouwing wordt gelaten, dan is 69% van de totale hoeveelheid textiel (gescheiden plus nog in het restafval) gescheiden ingezameld. De resterende 3 kg textiel in het restafval kan dus nog gescheiden worden om de hoeveelheid restafval verder te verminderen.