CConstaterende datLosser
Koppel je AI →
Document · PDF

Grondstoffenvisie 2026-2030 Losser

Commissievergadering 3 november 2026, gemeente LosserBij agendapunt: Grondstoffenvisie 2026-203012.789 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Grondstoffenvisie 2026-2030 Gemeente Losser 19 januari 2026

Inhoud Samenvatting ................................................................................................................................................ 0 1. Inleiding ..................................................................................................................................................... 1 2. Huidige situatie ......................................................................................................................................... 2 2.1 Service ................................................................................................................................................. 2 2.2 Milieu .................................................................................................................................................. 4 2.3 Kosten ................................................................................................................................................. 6 2.4 Mening inwoners ................................................................................................................................ 8 2.5 Terugblik ............................................................................................................................................. 9 3.

Beleid en ontwikkelingen ....................................................................................................................... 10 3.1 Beleid ................................................................................................................................................. 10 3.2 Ontwikkelingen ................................................................................................................................. 13 4. Losserse ambitie en uitgangspunten ..................................................................................................... 17 4.1 Ambitie .............................................................................................................................................. 17 4.2 Uitgangspunten................................................................................................................................. 17 5. Losserse strategie ................................................................................................................................... 19 5.1 Spoor 1 - Ontmoedigen aanbieden restafval ................................................................................... 19 5.2 Spoor 2 - Stimuleren afvalpreventie ................................................................................................

21 5.3 Spoor 3 - Beter scheiden grootste herbruikbare stromen in restafval ........................................... 22 5.4 Spoor 4 - Inzet op hoogwaardig hergebruik .................................................................................... 24 5.5 Spoor 5 - Van voorlichting naar positieve gedragsbenadering ....................................................... 24 5.6 Spoor 6 - Goede gedrag belonen ...................................................................................................... 24 5.7 Spoor 7 - Verbeteren afvalbrengpunt .............................................................................................. 25 6. Neveneffecten......................................................................................................................................... 27 6.1 Bijplaatsingen ................................................................................................................................... 27 6.2 Kwaliteit grondstoffen ...................................................................................................................... 28 7. Vervolg ....................................................................................................................................................

29 Bijlage 1 Resultaten inzameling afval en grondstoffen ............................................................................. 30 0 Samenvatting In Losser werken we toe naar een circulaire economie, waarin afval wordt gezien als grondstof en restafval tot een minimum wordt beperkt. Ons huidige grondstoffenbeleid levert resultaat op: inwoners scheiden hun afval steeds beter en de hoeveelheid restafval is sterk gedaald. Toch blijven de regionale doelen buiten bereik en dat geldt ook voor onze circulaire ambitie. Daarom zetten we met deze Grondstoffenvisie de volgende stap. Hierin bepalen we de koers voor de komende vijf jaar. Samen met het actieplan dat we in 2026 vaststellen - waarin we de concrete uitvoering uitwerken - vormt deze visie ons nieuwe grondstoffenbeleid. Huidige situatie Sinds de invoering van het tarief voor restafval (diftar) in 2018 is het scheidingsgedrag in Losser sterk verbeterd. Het restafval - het afval dat inwoners niet scheiden en wordt verbrand - daalde van ruim 200 kg per inwoner per jaar naar 130 kg in 2024. Ondanks deze vooruitgang stabiliseert de hoeveelheid nu. Het behalen van het regionale doel vraagt nog een forse inspanning (doel: 65 kg restafval per inwoner per jaar in 2030). Een trendbreuk is nodig om de volgende stap te zetten richting een afvalloze samenleving.

De jaarlijkse analyses bevestigen dat dit mogelijk is: meer dan de helft van het afval dat inwoners nu als restafval aanbieden zijn herbruikbare grondstoffen. Vooral gft, maar ook verpakkingen en oud papier en karton komen nog te vaak in de restafvalcontainer terecht. Over het algemeen zijn inwoners heel tevreden over de voorzieningen om afval en grondstoffen aan te bieden, maar deze worden nog niet altijd optimaal benut. Daardoor gaan veel waardevolle stromen verloren in de verbrandingsoven. De afvalstoffenheffing in Losser is nog steeds lager dan in de meeste regiogemeenten en blijft ook onder het landelijk gemiddelde. Toch stegen de afvalkosten de afgelopen jaren ook in onze gemeente. Door de aangekondigde verhoging van de verbrandingsbelasting voor restafval en de CO2-heffing voor afvalverbranders stijgen de kosten voor restafval de komende jaren exponentieel verder. Zowel uit milieuoogpunt als uit financieel oogpunt is het dus noodzakelijk om de hoeveelheid restafval te verminderen. Beleid Europa versnelt de overgang naar een circulaire economie. In 2030 moet minimaal 60% van het huishoudelijk afval daadwerkelijk worden gerecycled, oplopend naar 65% in 2035. Door de uitbreiding van de producentenverantwoordelijkheid worden producenten in toenemende mate (mede)verantwoordelijk voor de financiering en organisatie van inzameling en recycling.

Binnen het landelijke programma Van Afval Naar Grondstof is de focus verschoven van kwantiteit naar kwaliteit: minder vervuiling in de gescheiden grondstoffen om hoogwaardige recycling mogelijk te maken. Met het nieuwe Circulair Materialenplan gaat de aandacht uit naar de gehele keten met de nadruk op preventie, hergebruik en cascadering van grondstoffen. Ontwikkelingen Momenteel zijn er veel ontwikkelingen in het afval- en grondstoffendossier. De belangrijkste gaan over de tarieven voor de afvalverbranding en de verpakkingen. Om gemeenten te stimuleren meer grondstoffen te scheiden maakt het Rijk de verbranding van afval financieel steeds onaantrekkelijker. In de afgelopen jaren is de verbrandingsbelasting stapsgewijs verhoogd en deze gaat de komende jaren nog verder stijgen. Vanaf 2026 komt daar nog eens de CO₂-heffing voor afvalverwerkers bij. Verder gelden er vanaf 2026 nieuwe afspraken over verpakkingen. Gemeenten ontvangen dan een vergoeding van het verpakkend bedrijfsleven die is gebaseerd op de kwaliteit van het ingezamelde materiaal; schoon materiaal levert een hogere vergoeding op. Openbaar toegankelijke brengvoorzieningen worden uitgefaseerd, 0 tenzij minimaal 65% van de inhoud uit verpakkingen bestaat.

Ook in Losser laat de kwaliteit van gescheiden ingezameld verpakkingsmateriaal soms te wensen over; vervuiling leidt regelmatig tot afkeur en verbranding van dit materiaal. Bronscheiding versus nascheiding van verpakkingen Vanwege de voorwaarden in de nieuwe Ketenovereenkomst Verpakkingen is het nascheiden van verpakkingen uit het restafval geen optie voor onze gemeente. Gemeenten zijn wettelijk verplicht om GFT, papier, verpakkingen, glas, textiel, gevaarlijk afval en apparatuur apart in te zamelen. Bij bronscheiding bieden inwoners de herbruikbare deelstromen apart aan. Dit heeft over het algemeen de laagste milieu-impact en bevordert hoogwaardige recycling. Bij nascheiding haalt het verwerkingsbedrijf de deelstromen machinaal uit het restafval en houden inwoners dit niet apart. Nascheiding is op basis van de Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen onder bepaalde voorwaarden toegestaan voor verpakkingen van plastic, blik en drinkkartons. Bij nascheiding hiervan moeten inwoners alle andere stromen nog steeds thuis scheiden. Nascheiding is een oplossing voor dichtbevolkte gebieden, met weinig ruimte voor voorzieningen, waar het voor inwoners moeilijker is om zorgvuldig te scheiden. Gemeenten maken gebiedsgerichte keuzes: bronscheiding van verpakkingen waar mogelijk en nascheiding waar bronscheiding lastig is. De Twentse gemeenten kiezen tot nu toe consequent voor bronscheiding.

Vanaf 2026 is bronscheiding in gemeenten waar bronscheiding redelijk tot goede resultaten oplevert (zoals Losser) financieel nog aantrekkelijker geworden dan nascheiding. Losserse ambitie en uitgangspunten We willen onze verantwoordelijkheid nemen als het gaat om het zuinig omgaan met grondstoffen en het sluiten van kringlopen. We streven naar minder dan 65 kg restafval per inwoner per jaar in 2030 (regionale ambitie) en minimaal 60% recycling van huishoudelijk afval in 2030 en minimaal 65% recycling in 2035 (Europese ambitie). In ons beleid richten we ons op toegankelijke en aantrekkelijke voorzieningen voor herbruikbare stromen, met behoud van inwonerstevredenheid. De samenwerking met inwoners, ketenpartners, maatschappelijke organisaties en andere overheden staat daarbij centraal. Als gemeente vervullen we verschillende rollen: faciliteren, informeren, inspireren, toezicht houden, regisseren en partijen verbinden. We willen het aanbieden van restafval minder aantrekkelijk maken en we zetten het scheiden van verpakkingen voort (bronscheiding). Extra aandacht gaat uit naar de kwaliteit van gescheiden stromen en het beheersbaar houden van de kosten voor inwoners.

Losserse strategie De transitie naar een samenleving met minder restafval, meer recycling en meer afvalpreventie vraagt om een samenhangend pakket van activiteiten, waarbij beleid, uitvoering en samenwerking elkaar versterken. Onze strategie richt zich daarom op deze zeven sporen: (1) het ontmoedigen van aanbieden van restafval (2) het stimuleren van afvalpreventie (3) het beter scheiden van herbruikbare deelstromen (4) hoogwaardig hergebruik (5) de overstap van voorlichting naar gedragsbenadering (6) het goede gedrag belonen en (7) het realiseren van toekomstbestendige afvalbrengpunten. Het actief ontmoedigen van het aanbieden van restafval (spoor 1) vormt de motor van onze strategie. Dit zorgt namelijk voor een snelle en blijvende vermindering van de hoeveelheid restafval. Zonder deze prikkel hebben de andere zes sporen slechts beperkt effect op de hoeveelheid restafval. Sporen 2 tot en met 7 zorgen ervoor dat de maatregelen uitvoerbaar en maatschappelijk acceptabel blijven. 1 1. Inleiding We zijn in Losser aan de slag met de circulaire economie. Dit is vastgelegd in onder meer onze Omgevingsvisie (2023), het Regionaal Koersdocument Circulaire Economie voor Twentse gemeenten (2024) en ons beleidsdocument Circulair Losser (2024).

Onder een circulaire economie verstaan we een maatschappij zonder afval, waarin duurzaam inkopen, hergebruiken, deelgebruiken, reparatie en andere circulaire methodes de norm zijn bij het gebruik van grondstoffen. We leggen de nadruk op het klimaatbewust omgaan met grondstoffen, afval en afvalverwerking en op de circulaire inrichting van productieprocessen. Om de afvalscheiding door huishoudens te verbeteren legen we de grijze containers voor restafval nog maar ØØn keer per vier weken in plaats van elke twee weken, hebben we diftar ingevoerd - inwoners betalen sinds 2018 apart voor hun aanbod van restafval - en kunnen bewoners van woningen zonder tuin ook hun afval van groenten, fruit en etensresten scheiden. Dit beleid is redelijk succesvol: de hoeveelheid restafval dat niet gescheiden wordt gehouden door inwoners en wordt verbrand is flink gedaald tot ongeveer 130 kg per inwoner per jaar. De bereidheid onder inwoners om hun afval en herbruikbare stromen te scheiden is groot. Toch moet er nog veel gebeuren om zoveel mogelijk herbruikbare grondstoffen uit huishoudens gescheiden in te zamelen en het gescheiden materiaal zoveel mogelijk te gebruiken als grondstof voor nieuwe producten. We halen de (regionale) doelen van ‘Afvalloos Twente’ nog niet en bovendien reiken onze circulaire ambities nog veel verder.

We moeten nog grote stappen zetten om de doelstelling van maximaal 65 kg (fijn en grof) restafval per inwoner te realiseren. Er is dus een trendbreuk nodig om onze doelen binnen handbereik te krijgen. Grondstoffenvisie Om de afvalscheiding verder te verbeteren is dus mØØr nodig. En dat blijkt mogelijk te zijn: analyses laten zien dat het restafval van de Lossenaren nog steeds veel herbruikbare stromen bevat. Ook is winst te behalen op het scheiden en recyclen van grof afval. Er is behoefte aan een strategisch document waarin staat hoe we als gemeente de komende vijf jaar willen omgaan met afval en grondstoffen. Onze koers en aanpak voor de komende jaren is uitgewerkt in voorliggende Grondstoffenvisie. Het actieplan met de uitwerking in concrete acties en maatregelen stellen we in de loop van 2026 vast. De visie en het actieplan vormen gezamenlijk het nieuwe beleid voor de komende jaren. De reikwijdte van deze visie beperkt zich tot het afval en grondstoffen dat vrijkomt bij huishoudens. Hiervoor hebben we als gemeente namelijk een zorgplicht en bovendien betalen huishoudens ons via de afvalstoffenheffing voor het inzamelen en verwerken van hun afval en grondstoffen. Leeswijzer In het volgende hoofdstuk brengen we de huidige situatie en de resultaten van ons beleid tot nu toe in beeld.

Daarna gaan we in op het huidige beleid, nieuwe ontwikkelingen en de uitdagingen die de komende jaren buiten op ons afkomen (hoofdstuk 3). De kern van onze visie staat in hoofdstuk 4 tot en met 6. Eerst leggen we onze ambities en de uitgangspunten die we hanteren voor de komende beleidsperiode vast (hoofdstuk 4). Vervolgens gaan we in op de strategie die we volgen om onze ambities te bewerkstelligen (hoofdstuk 5). In het laatste hoofdstuk is op hoofdlijnen aangegeven welke stappen we de komende jaren gaan zetten. Figuur 1: Ontwikkeling restafval Losser 65 kg/inw 2 2. Huidige situatie De ‘afvaldriehoek’ vormt het fundament voor een evenwichtig afval- en grondstoffenbeleid binnen gemeenten. Het draait om drie aspecten (milieu, service en kosten) waarop gemeenten de regie voeren. In ons beleid zoeken we de juiste balans tussen het milieurendement, de voorzieningen en de financiºle middelen in combinatie met de wensen van inwoners. Hiermee kunnen we het afvalgedrag van inwoners beïnvloeden. In dit gedrag spelen bewustwording, motivatie en (onbewuste) patronen een grote rol. 2.1 Service Het eerste aspect van de afvaldriehoek betreft de service voor het inzamelen van afval en grondstoffen.

Dit gaat over de gebruiksvriendelijkheid en toegankelijkheid van de voorzieningen (containers aan huis, verzamelcontainers en de milieustraat), het aantal ophaalrondes, de informatievoorziening en de tevredenheid. Over het algemeen geldt dat een goede service het gemak vergroot om afval en grondstoffen aan te bieden - en daarmee het draagvlak voor afvalscheiding. Als mensen het scheiden ervaren als lastig of tijdrovend, dan kiezen zij namelijk sneller voor het gemakkelijkste alternatief en dat is vaak om alles bij elkaar in de dichtstbijzijnde container te doen. Er zijn voldoende voorzieningen voor het ophalen en wegbrengen van afval in onze gemeente. Alle inwoners kunnen zich dicht bij hun woning ontdoen van alle fijn huishoudelijke afvalstoffen. Mensen kunnen hun grof huishoudelijk afval naar verschillende locaties brengen. Zoals we nog in paragraaf 2.4 zien, zijn onze inwoners over het algemeen zeer tevreden over de aanwezige voorzieningen. De basis in Losser is op orde. Inzamelsysteem fijn afval en grondstoffen Inwoners van Losser zetten hun fijn restafval en grondstoffen in een container aan de straat of brengen het naar een bovengrondse of ondergrondse verzamelcontainer. Ook kunnen zij bijna alles naar het afvalbrengpunt in Losser of in de buurgemeenten Oldenzaal en Enschede brengen.

Figuur 2: Afvaldriehoek restafval Het huidige inzamelsysteem voor fijn restafval en grondstoffen is als volgt: Tabel 1: Huidig inzamelsysteem fijn restafval en grondstoffen Woningen met tuin | Grijze containers van 140 liter en 240 liter (elke 4 weken geleegd), betaling per lediging * Restafval | Bovenwoningen/flats | Bovengrondse of ondergrondse verzamelcontainers (32 stuks), betaling per storting Alle inwoners | Afvalbrengpunt in Losser, Oldenzaal en Enschede Woningen met tuin | Groene containers van 140 liter en 240 liter (elke 2 weken geleegd) GFT Bovenwoningen/flats | Verzamelcontainers (26 stuks op 22 locaties; GFE) Stapels/dozen (periodiek door verenigingen en scholen) Papier/karton | Alle inwoners Afvalbrengpunt Woningen met tuin | Oranje containers van 140 liter en 240 liter (elke vier weken) Verpakkingen | Bovenwoningen/flats | Verzamelcontainers (17 stuks) Alle inwoners | Afvalbrengpunt Verzamelcontainers (17 glasbakken) Glas | Alle inwoners Afvalbrengpunt Klein Chemisch | Alle inwoners | Afvalbrengpunt Afval Verzamelcontainers (12 textielbakken) Textiel | Alle inwoners Afvalbrengpunt * Grijze container mag ingeleverd worden om restafval naar ondergrondse container te brengen. Dit geeft jaarlijks een korting op de afvalstoffenheffing (€ 30,96 in 2026).

Inzamelsysteem grof afval Afvalbrengpunten Inwoners kunnen huishoudelijk afval wegbrengen naar het afvalbrengpunt aan de Ravenhorsterweg, zoals grof afval, huishoudelijk afval en klein chemisch afval. Hiervoor hebben zij een milieupas nodig. Het afvalbrengpunt is niet toegankelijk voor bedrijven. Vanaf 1 januari 2025 kunnen inwoners met grof restafval ook terecht bij de afvalbrengpunten in Oldenzaal en Enschede en voor grof tuinafval bij de Olde Bolhaar Ecoservice in Losser. 3 4 Openingstijden en deelstromen Het afvalbrengpunt aan de Ravenhorsterweg is geopend op dinsdag van 13.00 tot 16.30 uur, op woensdag van 13.00 tot 16.30 uur (tussen 10.00 en 12.00 alleen voor verpakt asbest), op vrijdag van 9.00 tot 16.30 uur en op zaterdag van 9.00 tot 15.00 uur. De volgende afvalstromen kunnen gratis worden aangeboden: elektrische apparaten (zoals koelkasten en tv’s), glas van verpakkingen, oud papier en karton, textiel, verpakkingen van plastic, blik of drinkpakken, klein chemisch afval, metalen en autobanden zonder velg. Voor grof huishoudelijk restafval betalen inwoners € 7,50 per 240 liter. Dit is vergelijkbaar met de inhoud van een grote restcontainer of 6 vuilniszakken. Er kan maximaal 2 kuub per keer worden aangeboden. Per huishouden kan maximaal 1.000 kg groenafval gratis worden aangeboden bij Olde Bolhaar Ecoservice. Daarna wordt € 1,50 per 10 kg in rekening gebracht.

Tweedehandse goederen en kapotte apparaten Kringloopgoederen Herbruikbare goederen kunnen naar een kringloopwinkel of thuis worden opgehaald. Er zijn drie kringloopwinkels van Kringloopbedrijf De Beurs in de regio: Lübeckstraat 32 in Oldenzaal, Voltaweg 1 in Denekamp en Marconistraat 2 in Tubbergen. RepaircafØ Losser Inwoners kunnen bij ØØn van de repaircafØs terecht om hun kapotte apparaten (proberen) te laten maken. Dat kan in De Lutte (Pastoor Rudingpad 12; elke 2e en 4e woensdag van de maand van 19.00 tot 20.00 uur), in Losser (Vlasakker 51; elke vrijdag van 10.00 tot 12.30 uur) en in Overdinkel (Prins Hendrikstraat 4; elke vrijdag van 9.30 tot 12.00 uur). Overige circulaire initiatieven Verschillende organisaties en initiatieven in Losser dragen bij aan de circulaire transitie door zich in te zetten om inwoners te helpen meer circulair te leven. Denk aan boerderijwinkels met lokale producten, kledingreparateurs, fietsenmakers, een voedselbos, mini-biebs en deelkasten. 2.2 Milieu Het tweede aspect van de afvaldriehoek gaat over de milieuprestatie: het bevorderen van hergebruik en recycling, verminderen van restafval en minimaliseren van de negatieve impact op het klimaat. Centraal hierbij staat het scheiden van herbruikbare stromen en het aanbieden van schone stromen voor recycling.

Hoeveelheid restafval Restafval is het mengsel van afval dat inwoners ongescheiden aanbieden. De hoeveelheid restafval is afhankelijk van het scheidingsgedrag van inwoners: hoe meer gescheiden worden aangeboden - en hoe meer afval gerecycled kan worden -, hoe minder restafval er is. Sinds de invoering van diftar zijn inwoners hun afval beter gaan scheiden en is het restafval aanzienlijk gedaald. In Bijlage 1 zijn de ontwikkelingen zichtbaar gemaakt. De hoeveelheid restafval (fijn en grof) in Losser is gedaald van ruim 200 kg in 2016 naar 130 kg per inwoner in 2024. Fijn restafval is het afval dat wordt ingezameld via de grijze containers aan huis en via de bovengrondse en ondergrondse verzamelcontainers in de wijken. Grof restafval is het grofvuil dat inwoners 5 naar het afvalbrengpunt brengen. Het fijn restafval in Losser stabiliseert de afgelopen jaren op zo’n 85 kg per inwoner per jaar en het grof restafval schommelt tussen 44 en 67 kg. Hiermee hebben we de regionale doelstelling ‘Afvalloos Twente’ (50 kg fijn en 15 kg grof restafval in 2030) nog niet in beeld. Om een afvalloze samenleving in 2050 in zicht te krijgen moeten nog veel stappen worden gezet. Samenstelling fijn restafval Ieder jaar onderzoekt Twente Milieu de samenstelling van het fijn restafval dat met containers aan huis en de verzamelcontainers in de kernen wordt ingezameld.

De resultaten zijn te vinden in Bijlage 1. Uit deze jaarlijkse sorteeranalyses blijkt dat de inhoud van de restafvalcontainers van de Lossenaren voor meer dan de helft uit herbruikbare stromen bestaat. Het merendeel dat wordt aangeboden als fijn restafval, zou dus nog te recyclen zijn geweest als inwoners het gescheiden hadden aangeboden. Vooral GFT en in mindere mate verpakkingen van plastic, blik en drinkpakken en ook oud papier en karton komen nog veel voor in het restafval. Hoewel de voorzieningen voor het scheiden aanwezig zijn in de gemeente, gaan deze waardevolle grondstoffen nu samen met het restafval verloren in de verbrandingsoven. Ingezamelde hoeveelheden Onderstaande grafiek laat zien hoeveel afval en grondstoffen elke inwoner van Losser gemiddeld aanbiedt voor verwerking. Het onderste zwartgekleurde deel van de verticale balken geeft de hoeveelheid fijn en grof restafval weer. De bovenste gekleurde delen betreffen de gescheiden ingezamelde grondstoffen. Van GFT (groente-, fruit- en tuinafval inclusief etensresten) wordt het meest gescheiden aangeboden (lichtgroene kleur). Opvallend is de stijging van de totale hoeveelheid in 2020 en 2021.

Dit heeft te maken met de maatregelen rondom het coronavirus: mensen waren vaker thuis en daardoor ontstond thuis meer afval en Figuur 3: Ontwikkeling hoeveelheid ingezameld afval en grondstoffen Losser 6 onderweg of op het werk juist minder. In heel Nederland kwam daardoor meer huishoudelijk afval vrij. De resultaten van het gescheiden inzamelen per deelstroom zijn te vinden in Bijlage 1. 2.3 Kosten Het derde en laatste aspect van de afvaldriehoek betreft de kosten die inwoners betalen voor het inzamelen en verwerken van hun afval en herbruikbare stromen. Afvalstoffenheffing Losser De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing en mag dus enkel worden besteed aan het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval en grondstoffen. Net als in de meeste gemeenten is de afvalstoffenheffing in Losser 100% kostendekkend. Gemeenten mogen geen winst op deze heffing maken. Dat betekent dat de begrote inkomsten uit de heffing gelijk zijn aan de begrote (a) kosten voor voorzieningen zoals containers, inzamelvoertuigen, milieustraten, etc. (b) kosten voor transport en overslag (c) kosten/baten voor de verwerking (d) kosten voor personeel van gemeente en Twente Milieu en (e) kosten voor ondersteunende taken zoals voorlichting en het opleggen van de afvalstoffenheffing. Onderstaande figuur laat de ontwikkeling van de tarieven in onze gemeente zien.

Figuur 4: Ontwikkeling afvalstoffenheffing Losser Wat huishoudens in Losser betalen aan afvalstoffenheffing is voor een deel afhankelijk van hun aanbod aan restafval (diftar). Tussen 2018 en 2025 stegen de tarieven voor het vast deel dat elk huishouden betaalt. Met uitzondering van 2021 namen de tarieven voor het aanbieden van restafval elk jaar toe. In 2025 betaalde elk huishouden in onze gemeente: - | Gemiddeld zetten huishoudens hun grijze container van 140 liter 6 keer per jaar aan de straat. Daarmee ligt hun afvalstoffenheffing op € 218,70 (basistarief á € 184,56 plus 6x € 5,69 voor restafval). - | Gemiddeld zetten huishoudens hun grijze container van 240 liter gemiddeld 7 keer per jaar aan de straat. Daarmee ligt hun afvalstoffenheffing op € 252,04 (basistarief á € 184,56 plus 7x € 9,64 voor restafval). - | Gemiddeld storten huishoudens die gebruik maken van verzamelcontainers 24 keer per jaar een afvalzak in de ondergrondse restafvalcontainer. Daarmee ligt hun afvalstoffenheffing op € 183,36 (basistarief á € 153,60 plus 24x € 1,24 voor restafval). Vergelijking met tarieven regiogemeenten De tarieven in Losser zijn lager dan in de meeste regiogemeenten. In Borne en Dinkelland ligt het basistarief, dat elk huishouden betaalt, lager dan in Losser en dat geldt in Enschede voor het tarief voor het legen van de grijze container.

Tabel 2: Tarieven afvalstoffenheffing regiogemeenten Borne | Dinkelland | Enschede | Hengelo* | Oldenzaal Tarieven 2025 | (Twente | (ROVA) | (Twente | (Twente | (Twente | Losser Milieu) | Milieu) | Milieu) | Milieu) Basistarief | € 165,00 | € 149,50 | € 259,68 | € 197,28 | € 218,76 | € 153,60 Basistarief container restafval/GFT | - | - | - | € 24,00 | - | € 30,96** Lediging grijze container 140 ltr | € 7,32 | € 6,50 | € 4,61 | € 8,70 | € 6,57 | € 5,69 Lediging grijze container 240 ltr | € 12,60 | € 10,60 | € 7,90 | € 15,50 | € 11,26 | € 9,64 Storting ondergr. container 30 ltr | € 1,68 | € 1,35 | - | € 1,30 | - | - Storting ondergr. container 60 ltr | - | € 2,70 | € 1,32 | - | € 1,41 | € 1,24 * Daarnaast geldt ook een tarief voor het aanbieden van GFT. ** Tarief per container (restafval en/of GFT). Vergelijking met afvalstoffenheffing Nederland De afvalstoffenheffing in Losser is laag in vergelijking met het Nederlandse gemiddelde. Net als in Losser is de afvalstoffenheffing in veel gemeenten sinds 2018 toegenomen. In deze periode nam de gemiddelde afvalstoffenheffing in Nederland toe van € 232 naar € 322 in 2025 (bron: ‘Afvalstoffenheffing 2024’, Rijkswaterstaat, 2025).

De belangrijkste oorzaken zijn de kostenstijgingen van brandstof en personeel, de verhoogde belasting op het verbranden van restafval (zie paragraaf 3.2), de lagere opbrengsten voor recycling van herbruikbare stromen en het gegeven dat mensen met een minimuminkomen vaker aanspraak doen op kwijtschelding van de gemeentebelastingen. 7 2.4 Mening inwoners De mening van inwoners is belangrijke input voor het vormgeven van deze Grondstoffenvisie. Voor een succesvolle uitvoering van beleid is de bereidheid van inwoners om mee te werken aan afvalscheiding en afvalpreventie immers essentieel. Resultaten online enquŒte 2025 Om de tevredenheid en de behoeften van inwoners in beeld te brengen is een bewonersonderzoek uitgevoerd. Van 11 februari tot en met 2 maart 2025 konden mensen een online vragenlijst invullen. Aan het onderzoek deden 740 inwoners mee (bron: ‘Inwonerbevraging afvalinzameling gemeente Losser‘, Kennispunt Twente, 2025). Om mensen uit te nodigen om mee te doen is een brief verstuurd naar 2.000 willekeurige adressen en hebben we de online vragenlijst verspreid via onze eigen kanalen zoals Facebook, de Week van Losser en de website. Ook konden de vragenlijst op vier plekken schriftelijk worden ingevuld. In het algemeen overheerst tevredenheid - | 71% is tevreden over de afvalinzameling.

De meeste tevredenheid is er over GFT en verpakkingen, de minste tevredenheid over textiel en oud papier. - | Vrijwel iedereen vindt goede service het meest belangrijk als het gaat over de afvalinzameling, gevolgd door lage kosten en milieuvriendelijkheid. - | 45% is tevreden over de afvalcommunicatie vanuit de gemeente, 39% staat hier neutraal tegenover en 14% zegt informatie te missen. Inzameling oud papier en karton - | Zeven op de tien is tevreden over de inzameling van oud papier en karton. - | Er is verdeeldheid over het ophalen van oud papier met een minicontainer: 42% vindt het een goed idee en 31% vindt het een slecht idee. Restafval naar ondergrondse container in buurt (i.p.v. in grijze container) Huishoudens met weinig restafval kunnen hun grijze container inleveren en het restafval zelf wegbrengen naar een ondergrondse container in de buurt. Een derde zou dit wel willen, 22% misschien wel en 60% niet. Afvalbrengpunt Ravenhorsterweg - | 62% is tevreden. Met name de vriendelijkheid en deskundigheid/kennis van de medewerkers en de netheid van de locatie worden gewaardeerd. - | De openingstijden, veiligheid en bereikbaarheid vindt men belangrijk, maar deze aspecten worden minder gewaardeerd. - | In 2024 bezocht meer dan driekwart het brengpunt in Losser. Dat deden zij gemiddeld 4,6 keer.

Bewoners uit Losser en Overdinkel maken er het meest gebruik van en uit Beuningen het minst. - | In 2024 bezocht 12% het brengpunt in Oldenzaal, Enschede, Denekamp of Tilligte. 8 9 Resultaten tevredenheidsonderzoek Twente Milieu Twente Milieu onderzoekt jaarlijks de tevredenheid van inwoners uit haar verzorgingsgebied. In 2024 deden 334 inwoners uit onze gemeente hier aan mee (bron: ‘Jaarrapportage 2024’, Twente Milieu). De tevredenheid is groot. Gemiddeld geven Lossenaren een 8,0 voor Twente Milieu en een 7,7 voor de afvaldienstverlening. De afvalinzameling aan huis scoort met het hoogst met een 8,3. Ook over de communicatiemiddelen en de klantenservice heerst grote tevredenheid met een gemiddelde van 8,5. 2.5 Terugblik Losser heeft tot nu toe verschillende maatregelen getroffen. Als we hierop evalueren heeft de invoering van diftar op 1 januari 2018, geleid tot het beter scheiden van afval. Het restafval (fijn en grof) is aanzienlijk gedaald van ruim 200kg in 1016 naar 130kg per inwoner in 2024. Sinds 1 januari 2025 kunnen inwoners uit Losser met grof restafval ook terecht bij de afvalbrengpunten in Oldenzaal en Enschede en voor grof tuinafval bij Olde Bolhaar Ecoservice in Losser. Waardoor de service is verhoogd. In 2024 heeft ook hoogbouw in Losser de mogelijkheid gekregen om hun GFT afval gescheiden aan te bieden. Hiermee voldoen we aan de Europese wetgeving.

Inwoners die door een chronische ziekte veel medisch afval hebben kunnen in aanmerking komen voor een vergoeding van een deel van hun afvalkosten. De gemeenteraad heeft in februari 2026 ingestemd met de herinrichting van het afvalbrengpunt. Hiermee richten wij ons op een toekomstbestendig afvalbrengpunt, waarbij we alle 18 verplichte afvalstromen kunnen inzamelen. En het aandeel restafval verder kunnen verminderen. Vanaf januari 2026 werken twee verenigingen samen met Twente Milieu om het oud papier en karton in De Lutte huis aan huis in te zamelen. De evaluatie daarvan is positief. Losser werkt zelf ook samen, met de regionale samenwerking ‘Afvalloos Twente’ en met de uitvoering van onze circulaire beleidsplannen waaronder ‘Circulair Losser’. Samen met Twente Milieu werken we aan de kwaliteitsverbetering van de afvalstromen. Er zijn verschillende voorlooprondes in 2025 geweest. De containers zijn handmatig gecontroleerd en van vervuiling zijn foto’s gemaakt. Bij te veel vervuiling werd de container niet geleegd. Jaarlijks evalueert Twente Milieu de samenstelling van het afval en de tevredenheid van de inwoners. Hierin overheerst de algemene tevredenheid. Om de tevredenheid en de behoeften van inwoners in beeld te brengen is er begin 2025 een bewonersonderzoek uitgevoerd. Ook hier overheerst de algemene tevredenheid. 10 3.

Beleid en ontwikkelingen 3.1 Beleid Het beleid in heel Europa is gericht op het versnellen van de transitie naar een circulaire economie. In de lineaire economie worden producten gemaakt, gebruikt en vervolgens weggegooid, waardoor grondstoffen verloren gaan. Momenteel bevinden we ons in een keteneconomie met recycling, waarin een (aanzienlijk) deel van de grondstoffen de keten als restafval verlaten. De circulaire economie ziet afval niet als eindpunt, maar al aan het begin van de keten als een grondstof. De kringlopen zijn gesloten en de restafvalfractie is geminimaliseerd. Europees beleid Kaderrichtlijn afvalstoffen: voorkeursvolgorde afvalbeheer en gescheiden inzameling bioafval De basis van de Europese wetgeving ligt in de Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen. Hierin is de prioriteitsvolgorde voor het beheer van afval opgenomen, die ook is vastgelegd in de Nederlandse Wet milieubeheer: 1. Preventie - voorkomen dat afvalstoffen ontstaan - is het meest wenselijk 2. Voorbereiding op hergebruik 3. Recycling 4. Nuttige toepassing zoals energieterugwinning door verbranding 5. Verwijderen van afval door verbranding 6. Storten of lozen zijn het minst wenselijk Figuur 5: Transitie naar circulaire economie 11 Sinds 2018 is het verplicht om bioafval (waaronder GFT) gescheiden in te zamelen of aan de bron te recyclen door middel van bijvoorbeeld thuiscompostering.

Ook zijn de doelstellingen verhoogd. Lidstaten moeten het hergebruik en de recycling van huishoudelijk afval en bedrijfsafval dat vergelijkbaar is met huishoudelijk afval verhogen: in 2025 tot minimaal 55%, in 2030 tot minimaal 60% en in 2035 tot minimaal 65%. Verplichting gescheiden inzameling (bronscheiding) Afvalscheiding door inwoners (bronscheiding) zorgt voor hoogwaardige recycling en leidt tot een lagere milieu- impact. Daarmee voldoet bronscheiding aan de eerder genoemde prioriteitsvolgorde. In de Kaderrichtlijn afvalstoffen is de verplichting tot het gescheiden inzamelen van afval en grondstoffen formeel verankerd. De richtlijn staat open voor het machinaal nascheiden uit het restafval van bepaalde droge recyclebles, zoals metaal en plastic. Voorwaarden hiervoor zijn dat de nascheiding (a) technisch haalbaar is (b) leidt tot een vergelijkbare kwaliteit en hoeveelheid recycling als bronscheiding (c) niet leidt tot buitensporige kosten in vergelijking met bronscheiding. Gezien deze voorwaarden zijn verpakkingen van plastic, blik en drinkpakken (ook wel PMD genoemd) momenteel de enige deelstroom waarvoor nascheiding is toegestaan. Versnelling circulaire economie Om de circulaire economie te versnellen wordt in Europa gewerkt met actieplannen en richtlijnen.

Zo worden via de Ecodesign richtlijn (2009) eisen gesteld aan het productontwerp en is in 2024 een richtlijn aangenomen, die het makkelijker en goedkoper maakt om producten te repareren, in plaats van nieuwe te kopen. Consumenten mogen reparatie aanvragen voor producten zoals wasmachines, stofzuigers en smartphones nadat de garantie is verlopen. Ook zijn de EU-consumentenregels geactualiseerd, waarmee greenwashing verboden wordt en consumenten meer informatie krijgen over de duurzaamheid van producten. Aanpak (plastic) verpakkingen en microplastics De Europese Commissie pakt plastic verpakkingen en de vervuiling door microplastics actief aan. Ze wil ervoor zorgen dat alle plastic verpakkingen in 2030 kunnen worden hergebruikt of gerecycled. Alle EU-landen moeten in 2030 5% minder verpakkingsafval produceren dan in 2018, daarna 10% minder in 2035 en 15% minder in 2040. Ook moeten lidstaten maatregelen nemen om recyclingdoelen voor verpakkingsafval te halen. PET- flessen moeten vanaf 2025 voor minstens 25% uit gerecycled plastic bestaan en in 2030 moet dit minstens 30% zijn. Met de Single Use Plastics Richtlijn uit 2019 zijn bepaalde kunststof producten voor eenmalig gebruik verboden. Vanaf 2030 wordt dit verbod uitgebreid en moet de overheid meer informatie geven aan consumenten over herbruikbare alternatieven voor wegwerpplastic.

Op 12 augustus 2026 gaan de nieuwe regels uit de Europese Verpakkingenverordening in. Deze Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) stelt strengere eisen aan verpakkingen en verpakkingsafval met als doel het vermijden van onnodige verpakkingen en het bevorderen van het gebruik van herbruikbare en hervulbare systemen. Een speerpunt is het verhogen van het aandeel gerecycled plastic in nieuwe verpakkingen. Uiterlijk in 2030 moeten alle verpakkingen die op de markt komen ontworpen zijn om effectief gerecycled te kunnen worden. Uitbreiding producentenverantwoordelijkheid naar luiers, schoenen, meubels en vloerbedekking Op basis van de kaderrichtlijn geldt voor verschillende producten en materialen uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV). De UPV is een combinatie van regels die ervoor zorgen dat producenten en importeurs verplicht zijn om hun producten na gebruik weer in te zamelen en te recyclen. Dit is inclusief de bijbehorende financiºle verantwoordelijkheid. Sommige producten zamelt het bedrijfsleven zelf 12 in (zoals lege batterijen) en voor andere producten krijgen gemeenten een financiºle vergoeding voor het inzamelen (zoals verpakkingen).

Op dit moment geldt in Nederland een UPV voor verpakkingen, glas, papier/karton, textiel, elektr(on)ische apparaten, batterijen/accu’s, matrassen, auto’s, autobanden, vlakglas, vistuig en wegwerpplastic zoals ballonnen, sigarettenfilters en vochtige doekjes. De komende jaren wordt een UPV ingevoerd voor luiers en incontinentiemateriaal (2026), schoenen (2026), meubels (2030) en mogelijk ook voor vloerbedekking. Als gevolg van de UPV’s krijgen gemeenten de komende jaren steeds meer te maken met producenten, mede doordat de financiering van de inzameling en recycling van herbruikbare stromen door hen wordt georganiseerd en (deels) betaald. Landelijk beleid Op basis van hoofdstuk 10 van de wet Milieubeheer hebben gemeenten een wettelijke zorgplicht om huishoudelijke afvalstoffen van hun inwoners binnen hun grondgebied in te zamelen. In het Besluit gescheiden inzameling huishoudelijk afvalstoffen staat dat gemeenten wettelijk verplicht zijn om GFT, papier, verpakkingen van plastic, blik en drinkkartons, glas, textiel, gevaarlijke afvalstoffen en elektronische apparatuur gescheiden in te zamelen. Rijksbreed programma circulaire economie De ambitie om in 2050 een Nederlandse circulaire economie te realiseren is vastgelegd in het Rijksbrede programma circulaire economie (2016). Hierin is ook bepaald dat in 2030 50% minder primaire herbruikbare stromen moeten worden verbruikt.

De focus ligt op het verminderen van het gebruik van grondstoffen, het vervangen van fossiele door hernieuwbare grondstoffen, het verlengen van de levensduur van producten en op hoogwaardige recycling. Programma VANG - Huishoudelijk Afval: verschuiving focus naar hoogwaardige recycling Het uitvoeringsprogramma Van Afval Naar Grondstof (VANG) is onderdeel van het Programma Circulaire Economie. Tot en met 2020 lag de focus op het streven om de hoeveelheid restafval per inwoner terug te brengen tot onder de 100 kg per jaar en op minimaal 75% afvalscheiding. In het Publiek Kader Huishoudelijk afval is het wensbeeld voor 2025 opgenomen dat het restafval verder daalt tot maximaal 30 kg per inwoner. Niet alle gescheiden herbruikbare deelstromen blijken uiteindelijk geschikt om te recyclen, waardoor een deel alsnog verbrand wordt. De vervuiling van de gescheiden ingezamelde stromen moet verminderen. Daarom is sinds 2021 de focus in het VANG-beleid verschoven van minder restafval naar meer kwaliteit van herbruikbare stromen. Hoe hoger de kwaliteit, hoe meer en beter we grondstoffen kunnen recyclen (hoogwaardige recycling). Aansluitend op de Europese kaderrichtlijn afvalstoffen is het doel voor 2030 dat minimaal 60% van het huishoudelijk afval daadwerkelijk gerecycled wordt. Voor 2035 gaat het om 65%.

Circulair Materialenplan De kaderrichtlijn verplicht de Europese lidstaten om afvalbeheer- en afvalpreventieplannen op te stellen. Nederland heeft dit momenteel uitgewerkt in het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP), dat eind 2025 wordt opgevolgd door het Circulair materialenplan (CMP). Geheel in lijn met de nieuwe Europese en landelijke doelstellingen wordt de aandacht verlegd naar het optimaliseren van de gehele keten in plaats van enkel de afvalfase van producten. Het CMP richt zich vooral op hergebruik en preventie en stuurt op cascadering (meerdere levens voor een grondstof: van hoogwaardig naar laagwaardig gebruik van herbruikbare stromen). 13 Afvalloos Twente In 2013 heeft de gemeente Losser zich geconformeerd aan de ambitie van de regionale samenwerking ‘Afvalloos Twente’. Samen met de 13 andere Twentse gemeenten hebben we de ambitie uitgesproken om tot een Afvalloos Twente te komen. In 2030 streven we naar maximaal 65 kg restafval per inwoner: 50 kg fijn restafval en 15 kg grof restafval. 3.2 Ontwikkelingen Kostenverhogingen verbranden restafval De Rijksoverheid zet financiºle instrumenten in om afvalverbranding financieel onaantrekkelijk te maken en gemeenten te verleiden meer grondstoffen te scheiden. Zo kent Nederland de afvalstoffenbelasting, ook wel verbrandingsbelasting genoemd.

Deze is tot nu toe elk jaar verhoogd en de verwachting is dat deze ook in de toekomst elk jaar verhoogd wordt door het Rijk. Anno 2025 betalen gemeenten voor elke 1.000 kg restafval die wordt verbrand € 39,70 boven op het poorttarief van de verwerker; dat was in 2017 nog € 13,11. Daarnaast wordt in 2026 een CO2-heffing voor afvalverwerkers ingevoerd. Als gevolg van de jaarlijkse verhogingen van de afvalstoffenbelasting en de introductie van de CO2-heffing blijven de tarieven die gemeenten betalen voor het verwerken van restafval in de komende jaren aanzienlijk stijgen. Verder geldt sinds 2020 een importbelasting om de invoer van buitenlands restafval te ontmoedigen. Datagericht werken Technologische ontwikkelingen helpen de kwaliteit van herbruikbare stromen te verhogen en de service aan inwoners te verbeteren. De digitalisering en Artificial Intelligence (AI) maken het mogelijk om actief te sturen op basis van data en om efficiºnter en gerichter te werken. Het is al langer mogelijk om real-time data te verzamelen over inzamelroutes, vulgraad van containers en ingezamelde deelstromen, maar AI opent nieuwe deuren.

Zo wordt AI nu al ingezet om vervuiling automatisch te herkennen tijdens het legen van containers, om gepersonaliseerde terugkoppeling aan huishoudens te geven en om foto’s van verkeerd aangeboden afval te analyseren voor beleidsmonitoring, het aanduiden van hotspots voor bijgeplaatst afval of voor automatische opruimmeldingen. Dit biedt kansen om meer te weten te komen over het gedrag van onze inwoners op wijk- of buurtniveau. Met die informatie kunnen we effectief ingrijpen in de kwaliteit en hoeveelheid herbruikbare stromen en gericht communiceren richting verschillende doelgroepen. Daarbij is het belangrijk om de privacy van onze inwoners goed te bewaken. Van voorlichten naar gedragsbeïnvloeding Beleidsmakers gingen er lange tijd ervan uit dat afvalscheiding het resultaat is van bewuste afwegingen: wie goede informatie krijgt, zal het juiste doen. Daarom richten afvalcampagnes zich van oudsher op kennisoverdracht, instructies en het aansporen tot betere afvalscheiding. Uit recente studies uit de sociale psychologie blijkt echter dat veel gedrag juist automatisch is, zonder dat mensen er over nadenken. Gedrag wordt beïnvloed door tal van factoren die zich deels aan ons bewustzijn onttrekken. Inzichten uit de relatief jonge gedragspsychologie tonen aan dat onwenselijk afvalgedrag lang niet altijd voortkomt uit onwil of onwetendheid (bron: o.a.

‘Gedragsbeïnvloeding voor een circulaire economie’, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2020). Mensen wíllen hun gedrag vaak wel veranderen, maar het lukt niet altijd. Gewoontes, 14 gemak, groepsnormen en visuele prikkels bepalen of iemand iets in de juiste bak of zak gooit. Gemeenten gebruiken kennis over gedrag steeds vaker om inwoners op andere manieren te stimuleren om gewenste gedragskeuzes te maken. Verpakkingen van plastic, blik en drinkkartons De afgelopen jaren zijn er veel ontwikkelingen geweest in het verpakkingendossier. Verbeteren kwaliteit De kwaliteit van het ingezamelde verpakkingsmateriaal laat te wensen over; in de verpakkingen van plastic, blik en drinkpakken wordt veel vervuiling aangetroffen. Ook in Losser zitten er nog te veel stoorstoffen in de verpakkingen (zie Bijlage 1). Dit leidt regelmatig tot afkeur van vrachten, waardoor het gescheiden materiaal alsnog wordt verbrand in plaats van gerecycled. Dit zorgt voor extra kosten. De Twentse gemeenten werken binnen de regionale samenwerking ‘Afvalloos Twente’ samen aan schonere stromen en een hogere kwaliteit van het verpakkingsmateriaal. Zo monitoren we in 2025 in een aantal controlerondes waar vervuiling voorkomt en om welke soorten vervuiling het gaat. De verpakkingencontainers worden handmatig gecontroleerd en bij vervuiling wordt een foto gemaakt.

Bij teveel vervuiling wordt de container niet geleegd. Wanneer de chauffeur in een controleronde tijdens het legen ziet dat een container sterk vervuild is, wordt via een camera in de vuilniswagen een foto gemaakt. Deze data vormen de basis voor gerichte interventies. Nieuwe Ketenovereenkomst Verpakkingen De uitvoering van de UPV voor verpakkingen van plastic, blik, drinkpakken, glas en papier/karton is georganiseerd via de Ketenovereenkomst Verpakkingen. Hierin hebben het Rijk, de VNG en het bedrijfsleven afspraken vastgelegd over de doelen, de kwaliteitscriteria en de vergoedingen waarmee het bedrijfsleven de gemeenten compenseert voor de inzamelkosten die gemeenten maken. Op 1 januari 2026 gaan nieuwe afspraken in, waarmee wordt gestuurd op kwaliteit en meer recycling. Dit is het resultaat van onderhandelingen over de rolverdeling tussen gemeenten en producenten bij het inzamelen en recyclen van verpakkingen en de bijbehorende vergoedingenstructuur. Dit gebeurde mede als gevolg van een motie van onze gemeente, waarin we de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) opriepen om samen met de vereniging van gemeentelijke afvalinzameling NVRD nieuwe afspraken te maken om (1) maximaal hergebruik/recycling van plastic verpakkingsafval te realiseren (2) duidelijkere afspraken over afkeur en vervuiling te maken en (3) transparantie over de kostenvergoedingen te krijgen.

Rol gemeenten en het bedrijfsleven Producenten en importeurs die verpakte producten op de markt brengen zijn primair verantwoordelijk voor deze verpakkingen. Gemeenten en bedrijfsleven werken hierin samen: de gemeente voert de inzameling en communicatie naar inwoners uit, terwijl het bedrijfsleven via Verpact (de producentenorganisatie voor verpakkingen) zorgt voor de middelen. Het bedrijfsleven financiert de inzameling en recycling van verpakkingsafval en vergoedt daarom de gemeentelijke kosten voor de inzameling. Daarnaast heeft het bedrijfsleven de opdracht om verpakkingen beter recyclebaar te maken en te rapporteren hoeveel verpakkingen jaarlijks in de handel worden gebracht. 15 Vergoedingen gemeenten Gemeenten krijgen vanaf 2026 een vergoeding voor de inspanningen die zij verrichten. Er is een financiºle prikkel ingebouwd in de vorm van staffels, waarbij de mate van vervuiling en de inzamelmethodiek een grote rol speelt. Gemeenten met een hoge kwaliteit krijgen een hogere vergoeding. Dit wordt bepaald op basis van kwaliteitscontroles (maandelijkse steekproeven). Visuele inspecties en mogelijke afkeur zijn afgeschaft. Uitfasering brengvoorziening verpakkingen Onderzoek wijst uit dat de openbaar toegankelijke brengvoorzieningen voor verpakkingen minder goed scoren op kwaliteit en hoge kosten met zich meebrengen.

Deze methode wordt uitgefaseerd vanwege de mate van vervuiling van de verpakkingen, te beginnen met de gemeenten/wijken waar de vervuiling het grootst is. Alleen brengvoorzieningen waarvan de inhoud minimaal voor 65% uit verpakkingen bestaat, blijven wØl in aanmerking komen voor een vergoeding. In onze gemeente staan 17 openbaar toegankelijke verzamelcontainers voor verpakkingen. Er is sprake van veel vervuiling in deze brengvoorzieningen. Om in aanmerking te blijven komen voor een kostenvergoeding moeten we onze voorzieningen aanpassen. Verpact ondersteunt deze transitie financieel en met kennis. Zo wordt gezamenlijk een transitieplan opgesteld en stelt Verpact incidentele middelen beschikbaar om gemeenten te ondersteunen. Alternatieven voor de openbaar toegankelijke brengvoorzieningen zijn (a) het ophalen van verpakkingen via zakken of (b) het invoeren van een deelsysteem. Met een deelsysteem wordt een verzamelcontainer bedoeld die alleen toegankelijk is voor een specifieke doelgroep, zoals bewoners van een flat of appartementencomplex. Een deelcontainer is alleen te openen door de bewoners met een sleutel, pas of tag of staat in een (afgesloten) ruimte die alleen toegankelijk is voor de bewoners.

Bronscheiding verpakkingen (scheiden door inwoners) In Losser houden inwoners hun verpakkingen van plastic, blik en drinkkartons thuis gescheiden en bieden dit apart van het restafval aan. Dit wordt bronscheiding genoemd: de inwoner scheidt zelf het eigen afval in een aantal deelstromen. Bij nascheiding wordt een deel van het restafval in een fabriek door een machine gescheiden. Bronscheiding versus nascheiding is een steeds terugkerende discussie. Deze discussie gaat enkel over verpakkingen. Als andere deelstromen - zoals papier, glas, GFT, textiel, chemisch afval en apparaten - in aanraking komen met restafval dan kan het namelijk niet meer gerecycled of vervezeld worden of in het geval van GFT tot compost verwerkt worden. Via bronscheiding wordt over het algemeen meer verpakkingsmateriaal verkregen dan via nascheiding. Nascheiding verpakkingen (machinaal scheiden uit restafval) Bij nascheiding houden inwoners hun verpakkingen niet apart van het restafval, maar haalt het afvalverwerkingsbedrijf dit machinaal uit het restafval. Bij nascheiding moeten mensen alle andere stromen nog steeds thuis scheiden. Dat is ook wettelijk verplicht. Van de dertien verbrandingsovens in Nederland hebben momenteel alleen de locaties van Attero, AVR, AEB, Omrin en HVC een nascheidingslijn voor verpakkingen.

Uit de Kaderrichtlijn Afvalstoffen vloeit voort dat nascheiding enkel een alternatief is voor bronscheiding indien nascheidingsmethoden operationeel zijn, die leiden tot recyclaat in minimaal vergelijkbare kwaliteit en hoeveelheden als bij bronscheiding het geval zou zijn (artikel 10, lid 3 punt A). Met de nieuwe Ketenovereenkomst Verpakkingen wordt bronscheiding vanaf 2026 financieel gestimuleerd. Nascheiding wordt gezien als een minder gewenste ‘noodoplossing’ in gebieden waar het niet anders kan. Het kan een goed 16 alternatief zijn in dichtbevolkte gebieden, zoals binnensteden en gebieden met veel hoogbouw. Daar is te weinig ruimte voor voorzieningen in huis en op straat, waardoor het inwoners veel moeite kost om de verpakkingen apart te houden. Gemeenten met veel hoogbouw - zoals Amsterdam, Rotterdam, Leiden, Utrecht, Nieuwegein, Capelle aan de IJssel en Ridderkerk - konden via bronscheiding zeer weinig verpakkingen gescheiden inzamelen. Via nascheiding kunnen zij nu toch een deel van de verpakkingen laten recyclen. Keuze voor bronscheiding verpakkingen in Losser In Nederland maken gemeenten gebiedsgerichte keuzes: bronscheiding waar het kan en nascheiding waar bronscheiding te moeilijk gaat en te weinig oplevert. Soms is er sprake van een politiek-bestuurlijke keuze; met het oog op het gemak van inwoners wordt voor nascheiding gekozen.

De Twentse gemeenten hebben tot nu toe gekozen voor bronscheiding van verpakkingen. Er gaat namelijk een preventieve werking van uit en heeft bovendien een positief effect op de motivatie van mensen om ook de andere herbruikbare grondstoffen te scheiden. Ook hebben gemeenten dan meer invloed op de verbetering van de kwaliteit. De gemeente Almelo heeft echter begin 2025 besloten om nascheiding in te voeren en de gescheiden inzameling van verpakkingen af te schaffen. Bronscheiding is in gemeenten waar bronscheiding redelijk tot goede resultaten oplevert (zoals Losser) financieel aantrekkelijker dan nascheiding. In 2026 is de vergoeding vanuit het verpakkend bedrijfsleven voor de bronscheiding van verpakkingen € 195 per 1.000 kg en voor de nascheiding € 17. Vanwege de voorwaarden in de nieuwe Ketenovereenkomst Verpakkingen is het nascheiden van verpakkingen uit het restafval geen optie voor onze gemeente. Omdat we een diftar-tarief voor restafval hebben is het bovendien effectiever om de verpakkingen apart van het restafval in te zamelen. 17 4. Losserse ambitie en uitgangspunten Als gemeente nemen we onze verantwoordelijkheid voor een duurzame toekomst, met als grotere doel: het sluiten van kringlopen en het zuiniger omgaan met grondstoffen.

Deze Grondstoffenvisie sluit aan bij de landelijke en lokale beweging richting een circulaire economie en versterkt deze door de focus te leggen op afval en grondstoffen die vrijkomen bij huishoudens. Voor dit deel van de keten heeft de gemeente een duidelijke wettelijke verantwoordelijkheid. Daarnaast dragen inwoners financieel bij via de afvalstoffenheffing, waardoor het des te belangrijker is dat we hier zorgvuldig en toekomstgericht mee omgaan. 4.1 Ambitie Dit is onze ambitie in het kader van het huishoudelijk afval en grondstoffen: We streven naar - minder dan 65 kg restafval per inwoner per jaar in 2030 (50 kg fijn en 15 kg grof restafval) * - minimaal 60% recycling van huishoudelijk afval in 2030 en minimaal 65% recycling in 2035 ** * Deze ambitie sluit aan bij het beleidskader Afvalloos Twente. In 2024 was de hoeveelheid restafval in Losser 130 kg per inwoner. ** Deze ambitie sluit aan bij Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen. In 2023 recyclede Losser 59,7% van ons huishoudelijk afval (bron: www.benchmarkafval.nl/tools/vangrecycletool). 4.2 Uitgangspunten Bij de uitwerking van de Grondstoffenvisie houden we rekening met een aantal uitgangspunten. 1. We zorgen voor aantrekkelijke en toegankelijke voorzieningen voor de herbruikbare stromen. We streven naar het behoud van de tevredenheid onder inwoners over deze voorzieningen. 2. We zoeken actief de samenwerking op.

Als gemeente kunnen we de circulaire transitie niet alleen realiseren; dit zien we als een gedeelde verantwoordelijkheid van iedereen. We werken samen met inwoners, inzamelaars, recyclers, afvalverwerkers, maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven, regiogemeenten en andere overheden. 3. Als gemeente pakken we bij het uitvoeren van het grondstoffenbeleid verschillende rollen: - Faciliteren: we zorgen ervoor dat alle inwoners de mogelijkheid hebben om herbruikbare stromen en restafval gescheiden aan te bieden. Waar nodig helpen we inwoners hierbij (maatwerk). - Voorlichten en bewustmaken: we bieden toegankelijke informatie aan inwoners aan en vergroten de bewustwording over het belang van duurzaam grondstoffengebruik. 18 - Inspireren: we delen inspirerende voorbeelden, we delen de resultaten en enthousiasmeren inwoners om materialen en producten minder te verspillen, langer te gebruiken en slimmer af te danken. - Toezicht en handhaving: we houden toezicht op de naleving van de regels door onze inwoners en handhaven als dat echt nodig is (bij excessen zoals afvaldump en bijplaatsingen naast verzamelcontainers). - Regisseren: we hebben een sleutelpositie midden in de keten, we monitoren onze doelen, sturen bij waar nodig, nemen het initiatief om op nieuwe kansen in te gaan.

- Verbinden: we brengen partijen bij elkaar om de gezamenlijke ambities te realiseren (ketenpartners, marktpartijen, organisaties, initiatieven, inwoners, etc.). 4. We maken het aanbieden van restafval de minst voor de hand liggende optie. We accepteren dat de tevredenheid van inwoners over het inzamelen van restafval minder wordt. 5. We gaan door met het gescheiden inzamelen van verpakkingen. Dit levert niet alleen de beste kwaliteit en grootste hoeveelheid verpakkingsmateriaal op, maar ook de hoogste vergoedingen in het kader van de Ketenovereenkomst verpakkingen. 6. We hebben extra aandacht voor de kwaliteit van de gescheiden stromen. 7. We sturen op beheersbare kosten voor onze inwoners door zoveel mogelijk opbrengsten te genereren uit schone herbruikbare grondstoffen. De afvalstoffenheffing blijft kostendekkend. 19 5. Losserse strategie De overgang naar een samenleving met minder (rest)afval, meer recycling en meer afvalpreventie is niet met ØØn enkele ingreep binnen handbereik. Het vraagt om een samenhangend pakket van activiteiten die ervoor zorgen dat iedereen de kans krijgt om mee te doen. En het vraagt om een brede aanpak waarin beleid, uitvoering en samenwerking elkaar versterken. Daarmee zijn we al goed op weg met de regionale samenwerking binnen ‘Afvalloos Twente’ en met de uitvoering van onze circulaire beleidsplannen via onder andere ‘Circulair Losser’ (2024).

Maar we kunnen Øn willen nog veel meer doen. Onze strategie richt zich op zeven sporen: (1) het ontmoedigen van het aanbieden van restafval (2) het stimuleren van afvalpreventie (3) het beter scheiden van de herbruikbare deelstromen die nog het meest in het restafval zitten (4) een extra inzet op hoogwaardig hergebruik van grondstoffen (5) de overgang maken van voorlichten naar een gedragsbenadering (wegnemen van belemmeringen) (6) het belonen van het goede scheidings- en preventiegedrag (7) het realiseren van een volwaardig en toekomstbestendig afvalbrengpunt Ervaringen in andere gemeenten laten zien dat de sterkste daling van het restafval wordt bereikt wanneer het aanbieden ervan actief wordt ontmoedigd. Gemeenten die dat doen, realiseren snel en blijvend een afname van tientallen procenten. Als die prikkel uitblijft, dan leveren de andere sporen een beperkt effect op van enkele procenten. Zonder spoor 1 is de impact van de andere sporen onvoldoende om de doelstellingen te halen. Alleen als restafval niet langer het meest voor de hand liggende alternatief is, ontstaat substantieel resultaat. Daarom zien we spoor 1 als de motor van onze strategie: het zet inwoners ertoe aan om daadwerkelijk minder afval te produceren en gebruik te maken van de voorzieningen voor scheiding en hergebruik.

De zes andere sporen versterken dit effect en zorgen ervoor dat de maatregelen uitvoerbaar en maatschappelijk acceptabel blijven. Hoe onze ambities en strategie zich vertalen in concrete acties en maatregelen werken we in 2026 verder uit in het Actieplan. 5.1 Spoor 1 - Ontmoedigen aanbieden restafval Duidelijk is dat er een omslag nodig is om onze ambitie van minder dan 65 kg restafval (fijn en grof) per inwoner in 2030 te realiseren. Minder restafval zorgt ook voor een demping van de ingezette kostenstijgingen. Zonder een verdere reductie van restafval blijven onze afvalkosten namelijk aanzienlijk stijgen, met als gevolg een steeds hoger wordende afvalstoffenheffing voor onze inwoners. Deze heffing bestaat namelijk voor een aanzienlijk deel uit de kosten voor het verbranden van restafval. Voor deze reststroom is het volume groot Øn de tarieven liggen hoog. Door de verdere verhoging van de belasting op het verbranden van restafval Øn de introductie van de CO₂-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties vanuit het Rijk stijgen de verwerkingstarieven voor restafval vanaf 2028 fors (zie paragraaf 3.2). Doel restafval haalbaar Vrijwel alle gemeenten in Nederland werken aan betere afvalscheiding en minder restafval.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://losser.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/4b02c42d-50e1-442f-be7d-4982c848bc85?agendaItemId=3186ac5c-54b1-4396-8dca-9728160e8605