CConstaterende datLosser
Koppel je AI →
Document · PDF

Gemeentebegroting 2027-2030

Beeldvormende bijeenkomst 27 oktober 2026, gemeente LosserBij agendapunt: Gemeentebegroting 2027-203043.586 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 5

dekkingsmiddelen | 60.006 | 60.495 | 63.870 | 63.274 | 63.746 | 65.734 Overhead | 431 | 624 | 272 | 272 | 272 | 272 Onvoorzien | -500 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Bestuur en ondersteuning | 666 | 618 | 629 | 587 | 464 | 464 Economie, ondernemen en | 564 | 517 | 527 | 527 | 527 | 527 werkgelegenheid Wonen en leven | 11.361 | 9.796 | 10.061 | 10.957 | 10.894 | 11.272 Sociaal domein | 14.313 | 9.500 | 8.425 | 8.425 | 8.405 | 8.405 Landelijk gebied | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal Baten | 86.847 | 81.550 | 83.784 | 84.043 | 84.308 | 86.675 Saldo Lasten en Baten | -6.059 | -6.442 | -1.545 | -32 | 874 | 1.146 Storting reserves Wonen en leven | 558 | 68 | 39 | 37 | 29 | 29 Sociaal domein | 1.568 | 2.500 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal Storting reserves | 2.125 | 2.568 | 39 | 37 | 29 | 29 Onttrekking reserves Bestuur en ondersteuning | 699 | 651 | 649 | 55 | 55 | 55 Economie, ondernemen en | 42 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 werkgelegenheid Wonen en leven | 1.615 | 994 | 569 | 184 | 184 | 184 Sociaal domein | 2.483 | 178 | 378 | 178 | 178 | 178 Totaal Onttrekking reserves | 4.839 | 1.833 | 1.606 | 427 | 427 | 427 Saldo mutaties Reserves | 2.714 | -735 | 1.567 | 390 | 398 | 398 Totaal | -3.346 | -7.177 | 21 | 359 | 1.273 | 1.544 131 4.2.

Geprognosticeerde balans Tabel: Geprognosticeerde balans per 1 januari 2026-2030 (bedragen x € 1.000) Balanspost | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Activa Immateriele vaste activa | 311 | 311 | 311 | 311 | 311 | 311 Materiele vaste activa | 85.212 | 88.212 | 91.212 | 94.212 | 97.212 | 100.212 Financiele vaste activa | 7.848 | 7.848 | 7.868 | 7.888 | 7.908 | 7.928 Totaal Vaste activa | 93.370 | 96.371 | 99.390 | 102.410 | 105.430 | 108.450 Voorraden | -4 | -215 | -505 | -347 | 14 | 14 Vorderingen (uitzettingen) | 1.969 | 1.969 | 1.969 | 1.969 | 1.969 | 1.969 Liquide middelen | 12 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Overlopende activa | 10.531 | 10.531 | 10.531 | 10.531 | 10.531 | 10.531 Totaal Vlottende activa | 12.508 | 12.285 | 11.996 | 12.154 | 12.514 | 12.514 Totaal Activa | 105.878 | 108.656 | 111.386 | 114.564 | 117.944 | 120.964 Passiva Eigen vermogen | 24.313 | 17.871 | 16.326 | 16.294 | 17.168 | 18.314 Voorzieningen | 11.296 | 11.613 | 11.468 | 11.289 | 10.899 | 10.772 Vaste schulden | 38.810 | 50.173 | 50.787 | 56.600 | 52.814 | 63.778 Totaal Vaste passiva | 74.419 | 79.657 | 78.581 | 84.184 | 80.881 | 92.864 Vlottende Schulden | 22.012 | 19.551 | 23.358 | 20.933 | 27.616 | 18.653 Overlopende passiva | 9.448 | 9.448 | 9.448 | 9.448 | 9.448 | 9.448 Totaal Vlottende passiva | 31.460 | 28.999 | 32.805 | 30.381 | 37.063 | 28.101 Totaal Passiva | 105.879 | 108.656 | 111.386 |

114.564 | 117.944 | 120.964 Toelichting Activa Materiºle vaste activa Hier is als basis genomen de balans uit het jaarverslag 2025. Daarnaast is rekening gehouden met de nieuwe investeringen, die in de GB2027 zijn opgenomen voor de jaren 2027-2030. De verschillen in de voorgenomen investeringen worden veroorzaakt door de inbreng van de restantkredieten die in het verleden zijn verleend (onder andere riolering). 132 Tabel: Verloop boekwaarde materiºle vaste activa 2026-2031 (bedragen x € 1.000) Verloop | Bedrag Boekwaarde per 1-1-2026 | 85.212 Afschrijving | -3.585 Voorgenomen investeringen | 6.585 Boekwaarde per 1-1-2027 | 88.212 Afschrijving | -4.760 Voorgenomen investeringen | 7.760 Boekwaarde per 1-1-2028 | 91.212 Afschrijving | -5.505 Voorgenomen investeringen | 8.505 Boekwaarde per 1-1-2029 | 94.212 Afschrijving | -6.011 Voorgenomen investeringen | 9.011 Boekwaarde per 1-1-2030 | 97.212 Afschrijving | -6.438 Voorgenomen investeringen | 9.438 Boekwaarde per 1-1-2031 | 100.212 Financiºle vaste activa Deze post bestaat uit drie onderdelen: • | leningen aan deelnemingen; • | leningen aan gemeenschappelijke regelingen; • | overige langlopende geldleningen. Er worden weinig mutaties verwacht ten aanzien van de aandelen. Om deze reden is het gemiddelde van de laatste vijf jaar opgenomen. Dit geldt ook voor de gemeenschappelijke regelingen.

Voor de leningen is uitgegaan van de gemiddelde daling over de afgelopen vijf jaar. Voorraden Op basis van de geactualiseerde bouwgrondexploitaties is de voorraad gronden in beeld gebracht. Door de verwachte verkoop van gronden, met name in De Saller, ontstaan negatieve boekwaarden (diverse complexen sluiten winstgevend af). 133 Tabel: Verloop boekwaarde bouwgrondexploitaties 2026-2030 (bedragen x € 1.000) Verloop | Bedrag Boekwaarde per 1-1-2026 | -132 Lasten | 827 Opbrengst verkopen | 855 Winstneming | 69 Boekwaarde per 1-1-2027 | -229 Lasten | 397 Opbrengst verkopen | 737 Winstneming | -50 Boekwaarde per 1-1-2028 | -519 Lasten | 621 Opbrengst verkopen | 538 Winstneming | -75 Boekwaarde per 1-1-2029 | -360 Lasten | 0 Opbrengst verkopen | 0 Winstneming | -360 Boekwaarde per 1-1-2030 | 0 Lasten | 0 Opbrengst verkopen | 0 Winstneming | 0 Boekwaarde per 1-1-2031 | 0 Vorderingen Bij de Vorderingen is uitgegaan van het gemiddelde van de balansen 2012-2025. Liquide middelen Liquide middelen is gebruikt als sluitpost, om activa- en passivazijde aan elkaar gelijk te maken. Overlopende activa Bij Overlopende activa is het gemiddelde genomen van de balansen 2012-2024. 134 Passiva Eigen vermogen Het verloop van de balanspost Eigen vermogen is in overeenstemming met de mutaties zoals die in de financiºle administratie opgenomen zijn verwerkt.

Deze mutaties zijn conform de eerder door de gemeenteraad genomen besluiten. Voorzieningen Het verloop van de post voorzieningen is conform de huidige besluitvorming geraamd en betreft het verloop van de voorziening pensioenen wethouders, riolering, reiniging, vervanging afvalcontainers, voormalig personeel en ontmanteling Topcraft. Vaste schulden De prognose met betrekking tot deze post is ontleend aan de leningenadministratie. Vlottende schulden Bij Vlottende schulden is het gemiddelde genomen van de balansen 2012-2025. Overlopende passiva Bij Overlopende passiva is het gemiddelde genomen van de balansen 2012-2025. Berekening EMU-saldo In het verdrag van Maastricht is afgesproken dat het EMU-tekort van een aangesloten land maximaal 3% van het Bruto Binnenlands Product (BBP) mag bedragen. Het EMU-tekort wordt bepaald door een gezamenlijk tekort van het Rijk, lokale overheden en sociale fondsen. Gemeenten dienen in de begroting een raming van het eigen EMU-saldo op te nemen. De Nederlandse gemeenten mogen gezamenlijk maximaal 0,38% van het tekort veroorzaken. Dit is vastgelegd in de wet Houdbare overheidsfinanciºn. De totale norm wordt verdeeld in referentiewaarden over alle gemeenten. De laatst gepubliceerde voor Losser is € 2.753.000. Met een berekend Emu-saldo van € 8.914.000 in 2026, € 4.400.000 in 2027 en € 3.369.000 zitten we daar boven.

Reden is dat we, om het coalitieakkoord te kunnen uitvoeren gekozen hebben voor flinke investeringen, voor een groot deel ook met een incidenteel financieel effect. Dat zien we vooral terug in het negatieve exploitatiesaldo voor mutaties reserves (punt 1. in de tabel hieronder). Tabel: Berekening EMU-saldo 2026-2028 (bedragen x € 1.000) 2026 | 2027 | 2028 Omschrijving | x € 1000,- | x € 1000,- | x € 1000,- Volgens realisatie | Volgens begroting | Volgens tot en met sept. | 2027 | meerjarenraming in 2026, aangevuld | begroting 2027 met raming resterende periode 1. Exploitatiesaldo vóór toevoeging | -6.442 | -1.545 | -32 aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) 2. Mutatie (im)materiºle vaste | 3.000 | 3.000 | 3.000 activa 3. Mutatie voorzieningen | 317 | -145 | -179 4. Mutatie voorraden (incl. | -211 | -290 | 158 bouwgronden in exploitatie) 135 136 5. Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boekwinst bij verkoop (im)materiºle vaste activa Berekend EMU-saldo -8.914 -4.400 -3.369 4.3. Staat van reserves en voorzieningen Omschrijving | Stand | Rente- | Stortin- | Onttrek- | Eind- | Eind- | Eind- | Eind- 31-12- | toevoe- | gen | kingen | stand | stand | stand | stand 2026 | gingen | 2027 | 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2027 1.

Bestuur en ondersteuning Aansluiting BRP-digitale | BR | 175 | 0 | 0 | 88 | 88 | 88 | 88 | 88 dienstverle Algemene reserve | Alg | 8.062 | 0 | 5.580 | 6.213 | 7.429 | 7.688 | 8.978 | 10.405 Dummy | Alg | -3.234 | 0 | 41 | 0 | -3.193 | -3.202 | -3.336 | -3.336 Frictiekosten | BR | 112 | 0 | 0 | 0 | 112 | 112 | 112 | 112 Invest Bijdragen | BR | 5.749 | 0 | 0 | 294 | 5.455 | 5.171 | 4.887 | 4.603 Reserve Bibob | BR | 180 | 0 | 0 | 0 | 180 | 180 | 180 | 180 Reserve Digitale Transitie | BR | 895 | 0 | 0 | 0 | 895 | 895 | 895 | 895 Reserve Organisatie | BR | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ontwikkelingen Reserve Referenda | BR | 40 | 0 | 0 | 0 | 40 | 40 | 40 | 40 Reserve | BR | 51 | 0 | 0 | 0 | 51 | 51 | 51 | 51 conjunctuur/frictiefonds Totaal 1. Bestuur en | 12.030 | 0 | 5.622 | 6.594 | 11.057 | 11.023 | 11.894 | 13.038 ondersteuning 2. Wonen en leven Duurzaamheid | BR | 90 | 0 | 0 | 0 | 90 | 90 | 90 | 90 Herinrichten Beuningen | BR | 40 | 0 | 0 | 0 | 40 | 40 | 40 | 40 Reserve | BR | 484 | 0 | 0 | 0 | 484 | 484 | 484 | 484 Centrumontwikkeling Reserve Gebouwen MOP | BR | 188 | 0 | 0 | 0 | 188 | 188 | 188 | 188 Reserve Grondexploitaite | BR | 1.000 | 0 | 0 | 0 | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 Reserve Kulturhus | BR | 48 | 0 | 0 | 10 | 38 | 28 | 18 | 8 Overdinkel Reserve Onderhoud Wegen | BR | 1.231 | 0 | 0 | 0 | 1.231 | 1.231 | 1.231 | 1.231 Reserve Verv.

Lampen OV | BR | 89 | 0 | 12 | 0 | 102 | 114 | 127 | 139 Reserve omgevingswet | BR | 375 | 0 | 0 | 375 | 0 | 0 | 0 | 0 Versnelling | BR | 151 | 0 | 0 | 0 | 151 | 151 | 151 | 151 woningbouwopgave Totaal 2. Wonen en leven | 3.696 | 0 | 12 | 385 | 3.323 | 3.326 | 3.328 | 3.331 3. Sociaal domein Gezond in de stad | BR | 370 | 0 | 0 | 0 | 370 | 370 | 370 | 370 Reserve MOP onderwijs.’10 | BR | 177 | 0 | 0 | 0 | 177 | 177 | 177 | 177 Reserve NASB ’08+’09 | BR | 42 | 0 | 0 | 0 | 42 | 42 | 42 | 42 Reserve impuls brede school | BR | 103 | 0 | 0 | 0 | 103 | 103 | 103 | 103 2009 137 Reserve synergie herv. en | BR | 117 | 0 | 0 | 100 | 17 | 17 | 17 | 17 ink.str. Sociaal domein | BR | 995 | 0 | 0 | 100 | 895 | 895 | 895 | 895 Totaal 3. Sociaal domein | 1.803 | 0 | 0 | 200 | 1.603 | 1.603 | 1.603 | 1.603 4. Landelijk gebied Reserve cofinanciering | BR | 200 | 0 | 0 | 0 | 200 | 200 | 200 | 200 Leader Versnelling | BR | 143 | 0 | 0 | 0 | 143 | 143 | 143 | 143 landbouwtransitie Totaal 4. Landelijk gebied | 343 | 0 | 0 | 0 | 343 | 343 | 343 | 343 8. Afgesloten/Onbekend Privatisering | BR | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Buitensportaccom. Reserve VitaliseringLandelijk | BR | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 gebied Totaal 8.

Afgesloten/Onbekend | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal - Generaal | 17.871 | 0 | 5.634 | 7.179 | 16.326 | 16.294 | 17.168 | 18.314 Toelichting In de stand 31-12-2026 zijn de werkelijke stortingen en onttrekkingen van 2026 niet meegenomen. Dit vindt plaats bij de jaarrekening 2026. Voor de mutaties in 2027 wordt verwezen naar de toelichting van het desbetreffende programma in hoofdstuk 2. Programma Bestuur en ondersteuning Reserve aansluiting BRP-digitale dienstverlening Bij de resultaatbestemming van 2017 is besloten een reserve in te stellen ter dekking van de kosten voor de aansluiting bij de applicatie iBurgerzaken. Het project is afgerond. De kapitaallasten van de investering worden uit deze reserve gedekt. Na het laatste jaar van afschrijving wordt de reserve opgeheven. Algemene reserve De algemene reserve is bedoeld als buffer (weerstandscapaciteit) voor het opvangen van financiºle tegenvallers. Voorbeelden hiervan zijn een tekort op de jaarrekening en niet voorzienbare risico’s. Een toelichting op de Algemene reserve is hierboven opgenomen. Samen met de Reserve grondexploitatie is de omvang van deze reserve bepalend voor de omvang van het weerstandsvermogen en de weerstandsratio. De omvang is met ruim € 5 miljoen en een weerstandsratio van 2,4 voldoende van omvang. De raad heeft de bandbreedte voor deze ratio bepaald op 1,4 - 2.

Reserve frictiekosten Op het onderdeel ’Sociaal domein’, specifiek de drie decentralisaties, is in 2015 een voordelig resultaat geboekt. Bij de implementatie en uitvoering van de nieuwe taken in het Sociaal Domein, wordt gaandeweg duidelijk dat het naar alle waarschijnlijkheid niet voor alle medewerkers haalbaar is om aan de daarbij behorende eisen (kennis en vaardigheden) te voldoen. Dit leidt tot frictiekosten. De huidige stand van de reserve is € 112.000. 138 139 Egalisatiereserve investeringsbijdragen Op grond van BBV 2004 mogen bijdragen uit eigen reserves in investeringen met een economisch nut niet in mindering worden gebracht op de boekwaarde van de investeringen. Hier is sprake van een zogenaamde bruto verantwoording. In de praktijk houdt dat in, dat (een deel van) de jaarlijkse afschrijvingslasten gedekt wordt door jaar een stukje van deze reserve voor dat doel in te zetten. De jaarlijkse vrijval van deze reserve vindt plaats op basis van de afschrijvingstermijn van het betreffende activum. De vrijval wordt conform de regelgeving verwerkt via een mutatie van reserves en op deze wijze derhalve via de bestemmingen. Inzet van deze reserve wordt aangemerkt als structurele dekking. Huidige stand van deze reserve is begin 2026 naar verwachting € 5,7 miljoen.

Reserve Bibob Deze reserve is in 2023 ingesteld om Bibob gemeente breed in te zetten en om een inhaalslag te maken met de exploitatievergunning. De verwachte doorlooptijd van dit project is 3 tot 4 jaar. De huidige stand van de reserve is € 180.000. Reserve digitale transitie De Reserve Digitale Transitie is bedoeld als financiºle buffer om de digitale ontwikkeling van de organisatie mogelijk te maken en te versnellen, zonder dat deze direct zwaar drukken op de jaarlijkse begroting. Bij de Voorjaarsnota 2023 is bepaald dat deze reserve gevormd moest worden (1 miljoen), dit was niet correct verwerkt in de begroting. Daarom is in het kader van de jaarrekening 2024 op 8 juli 2025 alsnog besloten deze reserve te vormen via de resultaatbestemming. In 2025 heeft er een dotatie aan deze reserve plaatsgevonden van € 1.000.000. Per 1-1-2027 is nog € 895.000 beschikbaar. Reserve organisatieontwikkelingen De stand van deze reserve is nul en kan bij de Jaarrekening 2026 worden opgeheven. Reserve referenda Bij de Bestuursrapportage 2016 is besloten € 40.000 apart te zetten voor de organisatie van referenda. Reserve conjunctuur/frictiefonds Op 12 mei 2009 heeft de raad bij het vaststellen van de bezuiniging besloten tot het instellen van een conjunctuur-/frictiefonds in 2010 van € 1.000.000.

Deze is bedoeld voor het opvangen van tijdelijke, conjuncturele tegenvallers, waarbij te denken valt aan bijvoorbeeld niet door het rijk gecompenseerde uitkeringsgelden en teruglopende leges. Tevens bedoeld voor opvang frictiekosten in de vorm van eenmalige personele effecten als uitvloeisel van de organisatorische aanpassingen. Ook de samenwerking met Enschede en het GBT en de daaruit voortvloeiende frictiekosten vallen hieronder. De reserve bedraagt € 51.000. Programma Wonen en leven Reserve Duurzaamheid Losser heeft in het kader van het klimaatakkoord wettelijke taken opgedragen gekregen. De raad heeft voor de jaarschijven 2023, 2024, 2025 en 2026 €800.000 beschikbaar gesteld voor de uitvoeringskosten Klimaatakkoord. Het Rijk de rijksbijdrage inmiddels verhoogd naar rui m € 800.000. Met deze gelden worden de uitvoeringskosten van de wettelijke taken gefinancierd. Hierbij worden eerst de middelen van het Rijk uitgeput. Naast de opgedragen wettelijke taken heeft Losser ambities vastgelegd in de Toekomstvisie Losser Duurzaam 2040 en het coalitieakkoord. De huidige stand van de reserve is € 90.000. 140 Reserve herinrichting Beuningen De raad heeft op 13 november 2017 de motie aangenomen om voor dit doel een bedrag van € 40.000 op te nemen om te komen tot een Kwaliteitsimpuls Beuningen, naar analogie van de Kwaliteitsimpuls De Lutte en het Parapluplan centrum Losser.

Reserve Centrumontwikkeling Met de vaststelling van de jaarrekening 2019 is besloten € 500.000 uit het resultaat te reserveren voor het Centrumplan in Losser. Voor de centrumontwikkeling is een groot aantal doelstellingen geformuleerd, die verband houden met flankerend beleid voor de centrumontwikkelingen Losser. Daarbij is te denken aan onder andere: subsidieregeling voor pui- en gevelverbetering en winkelverplaatsingen. Omvang en moment van de daadwerkelijke uitgaven zijn afhankelijk van initiatieven vanuit de lokale middenstand. Op dit moment is de stand van de reserve € 484.000. Reserve M.O.P. gebouwen Op 20 december 2011 heeft de gemeenteraad op basis van de najaarsnota besloten tot het instellen van een reserve voor de M.O.P. gebouwen, inclusief de gebouwen van het onderwijs. Dit omdat het M.O.P. meerjarig is onderbouwd en planmatig wordt weggezet. De reserve valt onder twee programma’s. De raad heeft eventuele tekorten en overschotten aan het einde van het jaar met de reserve verrekend. Doel van deze reserve is om te ’sparen’ voor grote onderhoudsuitgaven. Reserve grondexploitatie De grondexploitatie is een vrij risicovolle activiteit. Om deze risico’s op te kunnen vangen, zonder de Algemene risicoreserve aan te moeten spreken, is in 2007 door de raad besloten een Reserve grondexploitatie te vormen. Hierbij is het volgende bepaald.

Indien het jaarresultaat van de overige gemeentelijke activiteiten een negatief saldo vertoont, wordt dit eerst aangevuld. Het meerdere wordt voor 50% bestemd voor de Algemene reserve en de andere 50% voor de Reserve grondexploitatie. In geval van een tekort op de grondexploitatie wordt dit eerst ten laste van deze reserve gebracht; een eventueel resterend tekort komt ten laste van de algemene middelen. Op basis van het risicoprofiel (vereiste weerstandscapaciteit) van de grondexploitaties wordt deze reserve gehandhaafd. Op dit moment is de stand € 1 mln., gelijk aan het door de raad ingestelde maximum voor deze reserve. Reserve bouw Kulturhus Overdinkel Op 19 maart 2013 heeft de raad de nieuwe uitgangspunten voor deze beschikbare reserve gesteld. De beschikbare € 400.000 was nodig voor de inrichting van de openbare ruimte in relatie tot het Kulturhus Overdinkel. In 2016 zijn daarom de kosten voor de realisatie van het centrumplein Overdinkel verrekend met deze reserve. De stand op 1 januari 2027 is naar verwachting € 48.000. De raad heeft dit bedrag bestemd voor onderhoud voor de komende jaren. Reserve onderhoud wegen Het MIP is het instrument om meerjarig concreet invulling te geven aan het onderhouds- en vervangingsprogramma wegen. Via het MIP worden uitvoeringsprojecten gedefinieerd en uitgevoerd. Hiervoor zijn in deze reserve middelen beschikbaar gehouden.

Reserve vervanging lampen Openbare Verlichting Deze reserve is bedoeld voor de 4-jaarlijkse vervanging van de lampen van de openbare verlichting. Jaarlijks wordt een bedrag van € 12.500 gereserveerd. 141 Reserve omgevingswet De reserve Omgevingswet is gevormd om de kosten van de invoering en implementatie van de Omgevingswet te dekken. In de periode 2016 tot en met 2022 zijn hiervoor zowel eigen middelen als ontvangen rijksmiddelen gereserveerd. In 2024 heeft een aanzienlijke onttrekking plaatsgevonden voor de gemaakte implementatiekosten. Hoewel de Omgevingswet inmiddels in werking is getreden, vraagt de verdere doorontwikkeling van werkprocessen, systemen, het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), opleidingen en de borging van de nieuwe werkwijze binnen de organisatie ook in de komende jaren nog om aanvullende inzet en middelen. Om deze kosten op te kunnen vangen is in 2025 een bedrag van € 375.000 aan de reserve toegevoegd. De reserve wordt de komende jaren ingezet voor activiteiten die bijdragen aan de verdere optimalisatie en doorontwikkeling van de uitvoering van de Omgevingswet. De exacte inzet is afhankelijk van de voortgang van deze ontwikkelingen en de daarbij behorende kosten. Reserve versnelling woningbouwopgave Betreft de door de raad via een amendement ingestelde bestemmingsreserve versnelling woningbouwopgave.

Deze bestemmingsreserve wordt momenteel breed ingezet in het beleidsveld wonen. O.a. voor de ondersteuning bij de update van het woonbeleid naar aanleiding van de gestelde doelen en ambities: het woningbehoefteonderzoek en de voorbereiding op de wettelijke verplichting van het volkshuisvestingprogramma. Daarnaast zetten we de reserve in op de bijbehorende inzet van instrumentarium zoals het opstellen van het beleidskader voor woningsplitsing en kavelsplitsing en de evaluatie van de starterslening. Deze processen dragen bij aan het kunnen invullen en uitvoeren van de woningbouwopgave. Programma Sociaal Domein Reserve Gezond in de stad De gemeente Losser heeft via de decentralisatie-uitkering GIDS (Gezond In De Stad) middelen ontvangen om de aanpak van gezondheidsachterstanden verder vorm te geven. Bij de resultaatbestemming 2015 is besloten het ontvangen bedrag 2015 te reserveren. De reserve wordt ingezet voor activiteiten in het kader van het Preventie en Handhavingsplan Alcohol en Middelengebruik 2025-2028. Momenteel is de omvang van de reserve € 370.000. In het kader van de ombuigingen wordt voorgesteld om niet door te gaan met de preventie Alcohol en Middelengebruik, de reserve valt dan vrij de komende jaren. Reserve M.O.P. onderwijs ’10 Zie onderbouwing ‘Reserve M.O.P. gebouwen’. De jaarlijkse onttrekking is afhankelijk van investeringen in schoolgebouwen.

Investeringen worden gedaan op basis van het in september 2021 vastgestelde Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Reserve Nationaal Actieplan Sport en Bewegen (NASB) De gemeente heeft gedurende de periode 2008 - 2012 hiervoor middelen ontvangen via de algemene uitkering. Met de Vereniging Sport en Gemeenten is een convenant gesloten voor de uitvoer van diverse beweeginterventies. De budgetten hiervoor zijn in de begroting opgenomen. Huidige stand van de reserve is € 42.000. De raad heeft dit bedrag bestemd voor sport- en beweegactiviteiten in de komende jaren. Reserve impuls brede school 2009 Betreft budget ten behoeve van de uitvoering van de Brede Regeling Combinatiefuncties. Gemeente neemt vanaf 2009 deel aan de regeling en ontvangt inmiddels voor ruim vijf formatieplaatsen een bijdrage. In de eerste deelnamejaren is het niet gebruikte budget door de raad aan de reserve toegevoegd. Al enkele jaren zijn ruim zes formatieplaatsen ingevuld. De hogere uitgaven zijn door de raad uit de reserve gedekt. Niet gebruikte budgetten zijn aan de reserve toegevoegd. Op dit moment is de stand € 103.000. Reserve synergie hervormingsagenda en inkoopstrategie Deze reserve is ingesteld voor de nieuwe aanbesteding Jeugdhulp en WMO. De middelen waren gericht op het tijdens de overgang en implementatie naar het nieuwe model streven naar synergie en het maken van een kwaliteitsslag.

Hierdoor blijven de inwoners passende ondersteuning ontvangen, de sociale basis wordt versterkt en inzet van zwaardere zorg wordt vermeden. Het inkoopmodel is in 2025 ingevoerd. De nu beschikbare reserve wordt voor een deel nog ingezet voor kosten die in 2026 doorlopen. De reserve kan dan in de Jaarrekening 2026 worden opgeheven. We verwachten uiteindelijk € 100.000 over te houden. Dit voordeel is ingebracht in de ombuigingen. Reserve Sociaal domein Deze reserve is in 2015 ingesteld, vanwege de onzekerheid die bestaat over de ontwikkelingen van de uitgaven en inkomsten binnen het ‘Sociaal domein’. Daarnaast is er geen ruimte binnen het budget van de uitvoering van de wettelijke taak om te innoveren. In eerste instantie is de reserve gevoed met € 1 mln., waarna deze meerdere keren is aangevuld. Met het budget worden pilots bekostigd, die gericht zijn op een verschuiving van maatwerkvoorzieningen naar voorzieningen in het voorliggend veld. Enerzijds beogen we daarmee de zelfredzaamheid van onze inwoners te versterken binnen het sociaal domein. Daarnaast draagt het bij aan het versterken van sociale verbondenheid, het versterken van informele ondersteuning en het beheersen van de maatschappelijke kosten. Voor 2027 zijn in ieder geval de pilots Dorpsonderstuening en Thuus pilots die uitgevoerd gaan worden.

Daarnaast blijven we actief in het signaleren van andere ontwikkelingsmogelijkheden. Op dit moment is de stand van de reserve € 995.000. Hier moeten nog wel de kosten van 2026 vanaf. We verwachten de komende jaren met minder budget toe te kunnen, daarom laten we in het kader van de ombuigingen in 2027 een bedrag van € 100.000 van deze reserve vrijvallen. Programma Landelijk gebied Reserve cofinanciering Leader De gemeente Losser draagt jaarlijks voor maximaal 25% bij aan projecten in de gemeente die betrekking hebben op plattelandsontwikkeling vanuit Leader. De bijdrage is onderdeel van cofinanciering waarin de provincie (25%) en Rijk (50%) meebetalen. Om slagvaardig te kunnen handelen is in de VJN2024 € 200.000 beschikbaar gesteld voor de financiering van vier projecten. De Leader-periode loopt van 2023 - 2027. Reserve versnelling landbouwtransitie Op 15 november 2022 is door de Raad een amendement aangenomen waarin de raad het college opdraagt een reserve ’Landbouwtransitie’ in te stellen voor het ondersteunen van de Losserse boeren bij de grote opgaven waar zij nu en in de toekomst mee te maken krijgen. Voorzieningen Bedragen * 1000 Euro | Stand | Bestedingen | Stortingen | Eindstand | Eindstand | Eindstand | Eindstand 31-12- | 2027 | 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 2026 1. Bestuur en ondersteuning Voorz.

pensioenen wethouders | 4.394 | 0 | 0 | 4.394 | 4.394 | 4.394 | 4.394 Totaal 1. Bestuur en ondersteuning | 4.394 | 0 | 0 | 4.394 | 4.394 | 4.394 | 4.394 2. Wonen en leven 142 Voorz. Reiniging | 576 | 459 | -352 | -235 | -799 | -1.256 | -1.596 Voorz. Riolering | 6.346 | 885 | 1.516 | 6.977 | 7.327 | 7.359 | 7.537 Voorz. Vervanging afvalcontainers | 233 | 0 | 35 | 268 | 303 | 338 | 373 Kwaliteitsimpuls Groene omgeving | 33 | 0 | 0 | 33 | 33 | 33 | 33 Totaal 2. Wonen en leven | 7.188 | 1.343 | 1.198 | 7.043 | 6.864 | 6.474 | 6.347 3. Sociaal domein Herstructurer.Ontmanteling Top | 32 | 0 | 0 | 32 | 32 | 32 | 32 Craft Totaal 3. Sociaal domein | 32 | 0 | 0 | 32 | 32 | 32 | 32 Totaal | 11.613 | 1.343 | 1.198 | 11.468 | 11.289 | 10.899 | 10.772 Toelichting In de stand 31-12-2026 zijn de werkelijke stortingen en onttrekkingen van 2026 niet meegenomen. Voor de mutaties in 2027 wordt verwezen naar de toelichting van het desbetreffende programma in hoofdstuk 2. Programma Bestuur en ondersteuning Voorziening pensioenen wethouders Op grond van BBV dient voor de pensioenverplichtingen, die de gemeente Losser heeft tegenover bestuurders en oud-bestuurders dan wel tegenover hun nabestaanden, een voorziening te worden gevormd. Op basis van actuariºle berekeningen wordt jaarlijks beoordeeld of de voorziening nog toereikend is.

Uitkeringen van de pensioenen vinden jaarlijks plaats uit de voorziening en via de exploitatie wordt deze voorziening aangevuld tot de noodzakelijke omvang. Bij de JR25 is de stand van deze voorziening aangepast met het oog op de verplichte overdracht van de pensioenen aan het ABP. Programma Wonen en leven Voorziening reiniging Het saldo van deze voorziening is de afgelopen jaren ingezet om schommelingen in de tarieven op te vangen. Op deze wijze worden, behoudens (autonome) kostenstijgingen, onregelmatige tariefschommelingen beperkt. Ook in de jaren 2026 en 2027 wordt de voorziening voor dit doel ingezet. Naar verwachting bedraagt de stand van de voorziening eind 2026 ruim € 576.000. Voorziening Riolering De hoogte van het rioolrecht is gebaseerd op het kostendekkingsplan dat onderdeel is van het vernieuwde Water Riolerings Plan (WRP) dat in het voorjaar 2026 is vastgesteld. De hoogte van de (noodzakelijke) voorziening is betrokken bij de samenstelling van dit WRP. Per eind 2026 is de voorziening naar verwachting op ruim € 6.346.000. Voorziening vervanging afvalcontainers Uit deze voorziening worden de kosten voor het vervangen van ondergrondse containers gedekt. Vanaf 2018 vindt hiervoor een jaarlijkse storting plaats van € 35.000. Bij de jaarrekening 2021 is deze voorziening afgesplitst van de voorziening reiniging.

Per eind 2026 is de voorziening naar verwachting € 233.000. 143 144 Voorziening Kwaliteitsimpuls groene omgeving Op basis van de in de gemeenteraad van 7 juni 2022 aangenomen ‘motie Kienhuis’ is met de eigenaar van de Deppenbroekweg 1 een overeenkomst aangegaan om de voormalige legale agrarische bebouwing te hergebruiken ten behoeve van een groothandel in hout- en bouwmaterialen. Met deze overeenkomst is de eigenaar verplicht om uitvoering te geven aan het Landschappelijk inrichtingsplan en aanvullend te investeren in het kader van de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving. Omdat de eigenaar geen mogelijkheden heeft om deze KGO-investering te realiseren op eigen gronden, is overeengekomen dat hij een financiºle bijdrage levert die de gemeente vervolgens kan inzetten voor projecten in het buitengebied die de ruimtelijke kwaliteit versterken. Op basis van de uitgangspunten bedraagt de berekende KGO-investering in totaal € 33.250. Dit bedrag is in 2025 in een voorziening gestort. Programma Sociaal domein Ontmanteling Top Craft Op basis van de notitie "Mensenwerk" hebben de drie deelnemende gemeenteraden in december 2011 besloten om de huidige uitvoeringsstructuur van zowel Gr-Wot als het uitvoeringsbedrijf Top Craft te ontmantelen en over te gaan tot separate uitvoering van de WSW door de drie afzonderlijke gemeenten.

Als gevolg van deze beslissing is in de jaarrekening 2011 van Top Craft BV en het Gr-Wot een voorziening "Herstructurering/ontmanteling" gevormd van € 8,3 miljoen ter dekking van toekomstige kosten die verband houden met de herstructurering. Voor Losser resulteerde dit tot het vormen van een voorziening ter hoogte van € 2,6 miljoen. De huidige stand van de voorziening is € 32.000. 4.4. Incidentele baten en lasten Tabel: Overzicht incidentele baten, lasten en reservemutaties 2027-2030 (bedragen x € 1.000) Omschrijving boeking | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Specificatie baten Programma Wonen en leven Winstneming 2021-2025 | -44 | -39 | 0 | 0 Totaal Baten | -44 | -39 | 0 | 0 Specificatie lasten | 0 | 0 | 0 | 0 Programma Bestuur en ondersteuning Vennootschapsbelasting | 15 | 11 | 0 | 0 Programma Sociaal Domein Impulsbudget Sociale Infrastructuur | 78 | 81 | 83 | 83 Licenties eigen software DSO | 50 | 50 | 0 | 0 Bijdrage prioritaire agenda Jeugd | 57 | 0 | 0 | 0 Programma Wonen en Leven Areaalinspectie kunstwerken | 100 | 50 | 0 | 0 Implementatie Omgevingswet | 385 | 290 | 290 | 0 Incidenteel budget onderhoud wegen | 380 Kostenplaatsen Verkiezingsbudget | 0 | 65 | 0 | 0 Informatiebeheer | 90 | 0 | 0 | 0 Financieel landschap | 150 | 0 | 0 | 0 Verklarende analyse | 57 | 0 | 0 | 0 Totaal lasten | 1.362 | 547 | 373 | 83 Specificatie onttrekking reserves Programma Wonen en leven

Implementatie Omgevingswet | -375 | 0 | 0 | 0 Programma Sociaal Domein Afroming reserve nieuwe inkoop | -100 | 0 | 0 | 0 Afromen reserve sociaal domein | -100 | 0 | 0 | 0 Vrijval reserve Gids-gelden | -78 | -78 | -78 | 0 Inzet vrije ruimte algemene reserve | -267 Totaal onttrekking reserves | -920 | -78 | -78 | 0 Totaal saldo incidentele baten en lasten | 399 | 430 | 295 | 83 145 146 Toelichting: Het overzicht incidentele baten en lasten is al enige tijd een vast onderdeel van onze begroting. Het overzicht is nodig om het structurele en incidentele begrotingssaldo te bepalen. De provinciaal toezichthouder kijkt hier kritisch naar. Inmiddels is het BBV aangescherpt: een overzicht met incidentele baten en lasten volstaat niet meer alleen, ook wordt gevraagd om een toelichting. De algemene regel is simpel: de gemeente voert structurele taken uit en raamt daarvoor structurele middelen in de begroting. Dat betekent eigenlijk dat in principe alle baten en lasten in de begroting structureel zijn. Voor structurele baten en lasten geldt in het algemeen, dat zij tot nadere besluitvorming voor onbepaalde tijd opgenomen zijn. Wel kunnen de structurele middelen fluctueren, kijk alleen maar eens naar de inkomsten uit het gemeentefonds. Ook door nieuw beleid of door bezuinigingen kunnen de hoogte van structurele lasten en baten worden beïnvloed.

In lijn met de kaders die in de financiºle verordening zijn vastgelegd over de toelichting in begroting en rekening worden in het overzicht incidentele baten en lasten vanaf 2026 alleen nog bedrag groter dan € 50.000 toegelicht. Incidentele baten en lasten betreffen die posten die het begrotingssaldo incidenteel beïnvloeden. Het gaat om eenmalige zaken en om (meerjarige) projecten of subsidies als deze eveneens het karakter van tijdelijkheid c.q. eindig doel hebben. Een begroting, meerjarenraming of jaarrekening kan ieder jaar dergelijke eenmalige zaken bevatten. Ook kan het voorkomen dat een eenmalige subsidie voor een bepaalde activiteit wordt verkregen, maar dat de lasten van de uitvoering van die activiteit zich over meerdere jaren uitspreidt. Gezien de koppeling met de subsidie hebben deze lasten dan een incidenteel karakter. De begroting en meerjarenraming geven inzicht of baten en lasten afwijkend van aard zijn. In de toelichting op het BBV staat als hulpmiddel dat voor het bepalen van een nadere invulling van het begrip ‘incidenteel’ gedacht kan worden aan baten en lasten die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Dit betekent dat baten en lasten die zich drie jaar of minder voordoen kunnen kwalificeren als incidenteel, maar ook gewoon structureel van aard kunnen zijn. Baten en lasten die zich vier jaar of langer voordoen zijn in beginsel structureel van aard.

De scheidslijn tussen drie jaar of langer is zoals gezegd een hulpmiddel bij het bepalen of er sprake is van incidenteel of structureel; de soort of de eigenschap van een begrotingspost van het taakveld gaat altijd boven dit hulpmiddel. Zo blijft een incidentele baat of last, die vier jaar of langer geraamd wordt, gezien de soort of de eigenschap van een begrotingspost altijd incidenteel en wordt dus niet opeens structureel door deze langer dan drie jaar te ramen. Aan de hand van de hiervoor geschetste kaders hebben wij het overzicht incidentele baten en lasten opgesteld. In de GB26 was voor de jaarschijf 2027 al een incidenteel saldo van ongeveer € 0,4 mln. opgenomen. Nieuwe ontwikkelingen Het incidentele saldo loopt in 2027 terug ten opzichte van de GB26. Dit is vooral het gevolg van ontwikkelingen uit de meicirculaire, dat leidt tot een stijging van het incidentele saldo, en door incidentele effecten uit de ombuigingen en nieuwe ontwikkelingen in de GB27, zoals het vrijvallen van reserves in het sociaal domein en de kosten van de omgevingswet. Ook is ee n budget voor onderhoud van wegen incidenteel in de begroting opgenomen. Hierdoor daalt het saldo. Dit saldo loopt in de jaren erna verder terug. 147 Reserves Zoals hiervoor al geschetst worden stortingen en onttrekkingen aan reserves in principe als incidenteel opgemerkt.

Die hebben we dan ook als zodanig in bovenstaand overzicht opgenomen. 4.5. Geautoriseerde kredieten Bij eerdere besluitvorming is door de raad besloten tot het doen van (extra) uitgaven en investeringen in 2027. De uitgaven en kapitaallasten die uit deze investeringen voortvloeien zijn verwerkt in de voorliggende Gemeentebegroting. Daarnaast moet het krediet dat voor investeringen benodigd is door de raad geautoriseerd worden. Onderstaande tabel bevat de nieuwe investeringskredieten die met de vaststelling van deze begroting worden geautoriseerd. Reeds door de raad geautoriseerde kredieten worden niet opnieuw geautoriseerd. Kredieten waarvoor een afzonderlijk raadsvoorstel wordt gevraagd, worden op een later moment ter autorisatie voorgelegd. Tabel: Te autoriseren investeringskredieten 2027 Omschrijving | Bedrag (€) | Besluitvorming in Vervanging wegen | 950.000 | VJN 2023, blz. 65 Vervanging openbare verlichting | 220.000 | PB 2023, blz. 18; VJN 2026, blz. 35 Gebiedsontwikkeling Vogelbuurt | 500.000 | VJN 2024, blz. 68 Investeringsbudget materieel | 214.000 | VJN 2026, blz. 35 Klimaataanpassingen Past. Schaafsplein | 250.000 | VJN 2026, blz. 35 Versterken Bossinkbrug | 828.000 | VJN 2026, blz. 35 148 149 5. Bijlagen 150 5.1. Beleidsindicatoren In deze bijlage zijn de verplichte indicatoren opgenomen (bron: Waarstaatjegemeente.nl).

Vergelijking Losser met gemeenten < 25.000 inwoners 151 152 Vergelijking Losser met gemiddelde Nederland 153 154 155 156 5.2. Financiºle uitgangspunten We hebben prestatie-indicatoren toegevoegd die we de komende jaren verder gaan ontwikkelen om inzicht te krijgen of (strategische) doelen daadwerkelijk worden behaald. Het voeren van een gezond financieel beleid en het opstellen van een (meerjaren)begroting kunnen niet zonder duidelijke financiºle randvoorwaarden, die borg staan voor een evenwichtig en consequent financieel beleid. Het is daarom van belang dat de financiºle uitgangspunten door de raad worden onderschreven. Bij het opstellen van de gemeentebegroting 2027-2030 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Voor de prijsontwikkeling is bij het opstellen van de meerjarenbegroting uitgegaan van een jaarlijkse stijging van 2%. • Voor de loonontwikkeling is bij het opstellen van de meerjarenbegroting uitgegaan van een stijging van 3,55% in 2027 en voor de jaren daarna van een een jaarlijkse stijging van 2%. o Het percentage voor 2027 is bepaald op basis van de CAO (tot en met 31-3-2027) en de CPB raming MEV 2027. • We starten met het toerekenen van de kosten voor afschrijven en rente in het jaar nadat een investering gereed is. • Er is gerekend met een rekenrente van 1,25%.

• Investeringen die langer dan een kalenderjaar duren worden in het tweede jaar belast met de toerekening van de rekenrente over het geïnvesteerde bedrag aan het begin van het boekjaar. • De algemene uitkering uit het gemeentefonds is berekend op basis van de meicirculaire 2026. • Lokale heffingen: voor 2026 wordt uitgegaan van een index van 2%. Dit percentage geldt voor de heffingen waar geen directe kostprijsberekening aan ten grondslag ligt (woonforensen- en toeristenbelasting). Voor de onroerendzaakbelastingen wordt uitgegaan van een tariefverhoging van ongeveer 7% ten opzichte van 2026 en een gemiddelde stijging van de WOZ-waarde met 10%. Nominale ontwikkeling Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Prijsindex 2 % 2 % 2 % 2% Loonindex 3,55 % 2 % 2 % 2% Uitgangspunten ontwikkeling belastingdruk De belastingdruk bestaat uit de ozb, afvalstoffen- en rioolheffing. OZB Voor de onroerendzaakbelastingen wordt uitgegaan van een tariefverhoging van ongeveer 7% ten opzichte van 2026 en een gemiddelde stijging van de WOZ-waarde met 10%. Afvalstoffenheffing en rioolheffing Voor deze tarieven geldt dat deze 100% kostendekkend zijn. De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn gebaseerd op een structurele verhoging van 5%. Samen met dekking uit de voorziening reiniging kan de tariefstijging worden beperkt.

Een nadere toelichting op de dekking van de afvalkosten en de voorziening reiniging is opgenomen bij de toelichting op de afvalstoffenheffing in paragraaf 3.1. De tarieven voor de rioolheffing zijn gebaseerd op de in het voorstel Water- en Rioleringsprogramma opgenomen tarieven, dat in het vierde kwartaal 2025 ter vaststelling 157 aan de gemeenteraad wordt aangeboden (tariefstijging in 2026-2027 6%, 2028-2030 5%). In afwachting van de definitieve vaststelling voor het tarief riolering is hier alvast rekening mee gehouden. Het WRP geeft invulling aan de uitvoeringsprogramma voor de komende jaren. Naast regulier onderhoud, reparaties en renovaties is eveneens voorzien in verbetermaatregelen (klimaatbestendige inrichting). Die mede de input vormt voor het Meerjaren-Investeringsprogramma (MIP). De kosten en kostendekking van de uitvoering van de gemeentelijke watertaken zijn opgenomen in het kostendekkingsplan. Het WRP vormt daarmee de basis van de financiºle planning, inclusief het verloop van het tarief van de rioolheffing, over de periode 2025-2030 en geeft een doorkijk voor de lange termijn. De definitieve vaststelling vindt plaats bij het raadsvoorstel ’Belastingverordening 2027 die in december in de raad wordt behandeld. 5.3.

Taakvelden overzicht Totaal baten en lasten 2027 per programma Bedragen in 1.000 euro’s | BO | BO | EOW | EOW | WL | WL | SD | SD | LG | LG | Totaal Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten | Lasten | Baten 0.1 Bestuur | 1.755 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.753 0.10 Mutatie reserves | 0 | 649 | 0 | 10 | 39 | 569 | 0 | 378 | 0 | 0 | -1.567 0.11 Resultaat van de | 5.595 | 5.574 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 21 rekening van baten en lasten 0.2 Burgerzaken | 1.045 | 581 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 464 0.3 Beheer overige | 1.169 | 29 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.139 gebouwen en gronden 0.4 Ondersteuning | 13.583 | 272 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 13.311 organisatie 0.5 Treasury | 1.205 | 1.994 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | -789 0.61 OZB woningen | 359 | 5.247 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | -4.887 0.62 OZB- niet woningen | 0 | 2.187 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | -2.187 0.64 Belastingen Overig | 14 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 14 0.7 Algemene uitkering en | 0 | 54.442 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | - overige uitkeringen | 54.442 Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten | 163 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 163 0.9 Vennootschapsbelasting | 16 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 16 [VpB] 1.1 Crisisbeheersing en | 2.151 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.151 Brandweer 1.2 Openbare orde en | 741

| 16 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 726 Veiligheid 2.1 Verkeer en vervoer | 0 | 0 | 0 | 0 | 5.293 | 145 | 0 | 0 | 0 | 0 | 5.148 2.4 Economische Havens en | 0 | 0 | 80 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 77 waterwegen 2.5 Openbaar vervoer | 0 | 0 | 0 | 0 | 29 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 29 3.3 Bedrijvenloket en | 0 | 0 | 451 | 143 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 308 bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie | 0 | 0 | 681 | 360 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 321 4.2 Onderwijshuisvesting | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 954 | 31 | 0 | 0 | 923 4.3 Onderwijsbeleid en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.634 | 487 | 0 | 0 | 1.147 leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 233 | 0 | 0 | 0 | 233 5.2 Sportaccommodaties | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.054 | 828 | 0 | 0 | 1.226 5.3 Cultuurpresentatie, | 0 | 0 | 402 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 402 cultuurproductie en cultuurparticip 5.4 Musea | 0 | 0 | 35 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 34 158 5.5 Cultureel erfgoed | 0 | 0 | 27 | 20 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 7 5.6 Media | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 505 | 0 | 0 | 0 | 505 5.7 Openbaar groen en | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.237 | 141 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.096 (openlucht) recreatie 6.1 Samenkracht en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.335 | 59 | 0 | 0 | 2.277 burgerparticipatie 6.2 Toegang en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 979 | 0 | 0 | 0 | 979 eerstelijnsvoorzieningen 6.21 Toegang en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 71 | 0 | 0 | 0 | 71

eerstelijnsvrz WMO 6.3 Inkomensregelingen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 9.064 | 6.221 | 0 | 0 | 2.844 6.4 WSW en beschut werk | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3.235 | 210 | 0 | 0 | 3.025 6.5 Arbeidsparticipatie | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.039 | 1 | 0 | 0 | 1.038 6.6 Maatwerkvoorzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.177 | 575 | 0 | 0 | 1.601 (WMO) 6.71 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | -19 | 0 | 0 | 0 | -19 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.712 Begeleiding (WMO) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.486 | 0 | 0 | 0 | 1.486 6.713 Dagebesteding (WMO) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 360 | 0 | 0 | 0 | 360 6.71a Huishuishoudelijke | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3.949 | 0 | 0 | 0 | 3.949 hulp (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 536 | 0 | 0 | 0 | 536 6.71c Dagbesteding (WMO) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.72 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 345 | 0 | 0 | 0 | 345 Maatwerkdienstverlening 18- 6.72a Jeugdzorg begeleiding | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.72b Jeugdzorg | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 behandeling 6.72c Jeugdhulp | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 verblijf overig 6.73a Pleegzorg | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.73b Gezinsgericht | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.73c Jeugdhulp met verblijf | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 overig 6.74a Jeugd

behandeling | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 8 | 0 | 0 | 0 | 8 GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74c Gesloten plaatsing | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.752 Jeugdhulp ambulant | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 5.700 | 0 | 0 | 0 | 5.700 regionaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3.552 | 0 | 0 | 0 | 3.552 regionaal 159 6.791 PGB WMO | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 148 | 0 | 0 | 0 | 148 6.792 PGB Jeugd | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 240 | 0 | 0 | 0 | 240 6.811 Beschermd wonen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 96 | 0 | 0 | 0 | 96 (WMO) 6.812 Maatschappelijke en | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 10 | 0 | 0 | 0 | 10 vrouwenopvang (WMO) 6.82 Geºscaleerde zorg 18- | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.82a Jeugdbescherming | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.82b Jeugdreclassering | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.91 Coordinatie en Beleid | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 WMO 6.92 Coordinatie en beleid | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 105 | 0 | 0 | 0 | 105 Jeugd 7.1 Volksgezondheid | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.303 | 14 | 0 | 0 | 1.290 7.2 Riolering | 0 | 0 | 0 | 0 | 4.440 | 5.444 | 0 | 0 | 0 | 0 | -1.004 7.3 Afval | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.412 | 3.158 | 0 | 0 | 0 | 0 | -746 7.4 Milieubeheer | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.574 | 30 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.544 7.5 Begraafplaatsen en | 0 | 0 | 0 | 0 | 44 | 1 | 0 | 0

| 0 | 0 | 43 crematoria 8.1 Ruimte en leefomgeving | 0 | 0 | 0 | 0 | 882 | 66 | 0 | 0 | 105 | 0 | 921 8.2 Grondexploitatie (niet | 0 | 0 | 0 | 0 | 334 | 447 | 0 | 0 | 0 | 0 | -112 bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.000 | 630 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.370 Totaal | 27.796 | 70.993 | 1.676 537 | 19.284 | 10.630 | 42.102 | 8.803 | 105 | 0 | 0 160 161 5.4. Organisatieoverzicht 5.5. Actuele beleidsdocumenten In dit onderdeel zijn de door de bestuursorganen van de gemeente Losser vastgestelde documenten opgenomen. Hierin zijn de inhoudelijke koers (het beleid) en de daaraan verbonden doelen vastgelegd. Deze documenten dienen als basis voor de verdere (financiºle) vertaling en uitwerking van regels of procedures.

Beleidsdocument | Jaar van vaststelling Programma Sociaal domein Verordening individuele inkomenstoeslag 2015 | 2015 Verordening Tegenprestatie | 2015 Beleidskader huishoudelijke ondersteuning | 2017 Re-integratieverordening gemeente Losser 2024 | 2024 Protocol calamiteiten binnen de jeugdhulp en maatschappelijke | 2023 ondersteuning Privacybeleid Sociaal Domein | 2016 Beleidsplan schuldhulpverlening 2018-2021 | 2018 Regionaal projectplan onafhankelijke cliºntondersteuning | 2019 Financiºle compensatieregeling Wasservice Losser 2019 | 2019 Verordening beslistermijn schuldhulpverlening Losser 2021 | 2020 Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ 2022 | 2022 Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Losser 2025 | 2024 Verordening jeugdhulp gemeente Losser 2025 | 2024 Regeling kinderopvang via sociaal medische indicatie gemeente Losser | 2024 Strategische beleidsnota Sociaal Domein | 2024 Innovatieplan Sociaal Domein | 2025 Regionale visie Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang | 2025 (MO) Verordening tegemoetkoming onvermijdbaar medisch afval | 2025 Programma Wonen en leven Categoriseringsplan Wegen op basis van Regionaal | 1999 uitvoeringsprogramma’s duurzaam veilig Verordening op de gemeentelijk adviescommissie omgevingskwaliteit | 2023 gemeente Losser Uitvoeringsbeleid Wet kwaliteitsborging voor het bouwen | 2023 Verordening uitvoering en

handhaving (omgevingsrecht) gemeente Losser | 2023 2023 162 Welstandsnota Losser | 2013 Antennebeleid | 2002 Nota Reclame- en bewegwijzeringsbeleid | 2014 Uitvoeringsplan gladheidsbestrijding Beleidsplan openbare verlichting | 2017 Groenstructuurplan | 2016 Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuur gemeente Losser 2016 | 2016 Verkeer en parkeerplan centrum Losser | 2017 Verordening Starterslening gemeente Losser | 2026 Omgevingsvisie | 2023 Omgevingsplan gemeente Losser | 2024 Notitie karakteristieke gebouwen centrum Losser | 2018 Nota standplaatsen | 2018 Kaders verblijfsrecreatie gemeente Losser | 2025 Cultuurvisie | 2019 Groenbeheer- en beleidsplan | 2022 Beleidsnota Integratie statushouders | 2019 Beleidsnota Wegen | 2019 Woonvisie 2021 – 2031 | 2021 Lokale samenwerkingsagenda onderwijs | 2023 Nota Herziening Subsidiebeleid 2021 | 2021 Integraal huisvestingsplan Onderwijs | 2021 Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs | 2013 Beleidsplan en actieplan eenzaamheid | 2021 Speelruimteplan | 2021 Subsidieverordening peuter- en VVE arrangementen en inzet HBO | 2020 medewerker gemeente Losser Verordening leerlingenvervoer gemeente Losser 2025 | 2025 Algemene subsidieverordening gemeente Losser | 2024 Subsidieverordening Stimulering Detailhandel gemeente Losser 2020 – | 2020 2023) Erfgoedverordening gemeente Losser 2024 | 2023 Verordening nadeelcompensatie Losser

2024 | 2023 Verordening houdende bepalingen over het verwerken van hemelwater | 2022 Subsidieverordening gemeentelijke monumenten Losser 2007 | 2007 Afvalstoffenverordening gemeente Losser 2010 | 2010 163 Preventie en handhavingsplan middelengebruik. | 2025 Grondstoffenvisie Klimaatadaptatiestrategie | 2026 Water- en rioleringsprogramma | 2026 Aansluitverordening riolering | 2025 Nota Bodembeheer 2.1 | 2026 Subsidieverordening voor isolatie van eigen woningen 2024-2026 | 2024 Circulair Losser | 2024 Toekomstvisie Duurzaam Losser 2040 | 2018 Warmtevisie Noordoost Twente | 2020 Integrale Laadvisie | 2025 Subsidieregeling Doe-het-zelf aanpak isolatie gemeente Losser | 2025 Programma Economie, ondernemen en werkgelegenheid Visie toekomstbestendige bedrijventerreinen | 2026 Verordening BI-Zone centrum Losser 2027-2030 | 2026 Verordening BI Zone bedrijventerreinen Losser 2027-2031 | 2026 Detailhandelsvisie | 2020 Winkeltijdenverordening 2013 | 2013 Marktverordening gemeente Losser 2011 | 2011 Programma Landelijk gebied Landschapsontwikkelingsplan | 2008 Gebiedsvisie Noordoost Twente | 2012 Casco benadering in Noordoost Twente | 2012 Richtlijn hobbymatig houden van dieren | 1995 Beleidsnotitie Buitengebied met ruimtelijke kwaliteit | 2024 Ontwikkelingsmogelijkheden voor grootschalige zonnevelden in Noordoost | 2019 Twente Programma Bestuur en ondersteuning Damoclesbeleid Losser 2021

| 2021 Verbrede nota kapitaalgoederen openbare ruimte 2014-2018 | 2013 Toetsingskader Evenementen gemeente Losser 2024 | 2024 Toekomstvisie 2040 | 2025 Nota vastgoed gemeente Losser | 2014 164 VTH-beleid gemeente Losser 2025-2028 | 2025 Nota Grondbeleid | 2018 Dienstverleningsvisie en ontwikkelsporen | 2022 Koersdocument Toekomstbestendig Lossers Hoes | 2025 Regionaal risicoprofiel Twente | 2020 Integraal veiligheidsbeleid 2021-2024 | 2021 Regionaal beleidsplan 2021-2024 | 2021 Regionaal crisisplan | 2012 Drank en Horecabeleid 2014 | 2014 Drank en Horecaverordening | 2014 Nota representatie | 2022 Beleidskader Verbonden Partijen | 2019 Verordening financieel beleid, beheer en organisatie (artikel 212 | 2023 Gemeentewet) Verordening controle financiºle beheer en organisatie (artikel 213 | 2023 Gemeentewet) Nota weerstandsvermogen en risicomanagement | 2018 Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Losser houdende regels | 2021 omtrent financiºn (Treasurystatuut) Nota reserves en voorzieningen | 2025 Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid | 2004 Algemene Plaatselijke Verordening | 2021 Coalitieakkoord-2026-2030 | 2026 Urgentieverordening gemeente Losser | 2025 Woningbouwafspraken gemeente - provincie | 2021 Inkoop- en Aanbestedingsbeleid Gemeente Losser | 2019 Referendumverordening | 2015 Inspraakverordening | 2007 Verordening straatnamen en nummers | 2025

Dronebeleid | 2026 165

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://losser.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ff7f7216-fd71-4bcf-bfbb-0650a3b849c0?agendaItemId=f9ce62ed-bd4b-4703-b707-fbd8a94f7c13